III CA 1394/19
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa dotyczyła wniosku o stwierdzenie nabycia własności nieruchomości przez zasiedzenie. Wnioskodawczyni K. P. (1) i jej mąż T. P. domagali się stwierdzenia, że nabyli własność dwóch nieruchomości przez zasiedzenie z dniem 1 stycznia 1989 r. lub na podstawie ustawy z 1971 r. o uregulowaniu własności gospodarstw rolnych. Po zmianie wniosku, wnioskodawczyni domagała się stwierdzenia nabycia przez zasiedzenie udziału ½ w nieruchomościach do majątku osobistego z dniem 1 sierpnia 2014 r. Sąd Rejonowy w Rybniku uwzględnił ten wniosek, stwierdzając, że K. P. (1) nabyła przez zasiedzenie udział ½ w nieruchomościach z dniem 1 sierpnia 2014 r., uznając, że od śmierci swojej matki A. M. (1) (31 lipca 1994 r.) władała nieruchomościami samoistnie i w dobrej wierze. Sąd Rejonowy ustalił, że wnioskodawczyni była w uzasadnionym przekonaniu, iż dziedziczy spadek po matce na podstawie ustawy, nie wiedząc o testamencie allograficznym z 1990 r., w którym matka powołała do spadku wnuków. Uczestnik postępowania K. P. (2), wnuk zmarłej, który wiedział o testamencie, nie poinformował o nim wnioskodawczyni. Sąd Okręgowy w Gliwicach, rozpoznając apelację uczestnika K. P. (2), oddalił ją, podzielając ustalenia i ocenę prawną Sądu Rejonowego. Sąd Okręgowy podkreślił, że dobra wiara posiadacza jest oceniana według stanu z chwili objęcia nieruchomości w posiadanie, a późniejsze ujawnienie testamentu nie wpływa na ocenę dobrej wiary. Sąd uznał, że wnioskodawczyni wykazała przesłanki zasiedzenia, w tym nieprzerwane posiadanie samoistne w dobrej wierze przez okres 20 lat.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaPotwierdzenie znaczenia dobrej wiary w chwili objęcia posiadania dla zasiedzenia, nawet w przypadku późniejszego ujawnienia testamentu sprzecznego z tym przekonaniem.
Dotyczy specyficznej sytuacji faktycznej, gdzie brak wiedzy o testamencie był usprawiedliwiony.
Zagadnienia prawne (3)
Czy posiadanie nieruchomości przez wnioskodawczynię, która nie wiedziała o testamencie swojej matki powołującym do spadku wnuków, można uznać za posiadanie samoistne w dobrej wierze, prowadzące do nabycia własności przez zasiedzenie?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, sąd uznał, że wnioskodawczyni władała nieruchomością samoistnie i w dobrej wierze od chwili śmierci matki, ponieważ jej błędne przekonanie o dziedziczeniu ustawowym było usprawiedliwione brakiem wiedzy o testamencie.
Uzasadnienie
Sąd oparł się na domniemaniu dobrej wiary (art. 7 k.c.) i podkreślił, że o dobrej wierze decyduje chwila objęcia posiadania. Wnioskodawczyni nie wiedziała o testamencie powołującym wnuków, a dowiedziała się o tym dopiero po prawie 20 latach, co nie wpływało na ocenę jej dobrej wiary w momencie objęcia nieruchomości w posiadanie.
Czy późniejsze ujawnienie testamentu allograficznego, który powołuje do spadku inne osoby niż spadkobiercy ustawowi, wpływa na ocenę dobrej wiary posiadacza nieruchomości w kontekście zasiedzenia?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, późniejsze ujawnienie testamentu nie wpływa na ocenę dobrej wiary posiadacza, jeśli w chwili objęcia nieruchomości w posiadanie istniało uzasadnione przekonanie o prawie do niej.
Uzasadnienie
Zgodnie z zasadą 'mala fides superveniens non nocet', późniejsza zła wiara nie szkodzi. Ocena dobrej wiary posiadacza jest dokonywana na podstawie okoliczności istniejących w momencie objęcia rzeczy w posiadanie.
Czy fakt, że wnioskodawczyni nie była wieczystoksięgowym właścicielem nieruchomości, a jedynie córką zmarłej właścicielki, wyklucza możliwość stwierdzenia nabycia własności przez zasiedzenie?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, fakt nieposiadania wpisu w księdze wieczystej nie wyklucza zasiedzenia, jeśli spełnione są przesłanki posiadania samoistnego i upływu terminu.
Uzasadnienie
Sąd skupił się na faktycznym władaniu nieruchomością jak właściciel (corpus i animus) oraz na upływie ustawowego terminu zasiedzenia, uznając, że wnioskodawczyni wykazała te przesłanki.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| T. P. | osoba_fizyczna | wnioskodawca |
| K. P. (1) | osoba_fizyczna | wnioskodawczyni |
| K. P. (2) | osoba_fizyczna | uczestnik postępowania |
| Z. M. | osoba_fizyczna | uczestnik postępowania |
| G. P. (1) | osoba_fizyczna | uczestnik postępowania |
Przepisy (12)
Główne
k.c. art. 172
Kodeks cywilny
Określa przesłanki zasiedzenia: nieprzerwane posiadanie samoistne i upływ ustawowego terminu (20 lat dla dobrej wiary, 30 lat dla złej wiary).
Pomocnicze
k.c. art. 7
Kodeks cywilny
Stanowi domniemanie dobrej wiary, jeśli ustawa uzależnia skutki prawne od dobrej lub złej wiary.
k.c. art. 336
Kodeks cywilny
Definiuje posiadacza samoistnego jako tego, kto rzeczą włada jak właściciel.
k.c. art. 339
Kodeks cywilny
Ustanawia domniemanie posiadania samoistnego dla tego, kto rzeczą faktycznie włada.
k.r.o. art. 33 § pkt 2
Kodeks rodzinny i opiekuńczy
Określa, że do majątku osobistego należą przedmioty nabyte przez dziedziczenie, zapis lub darowiznę, chyba że spadkodawca lub darczyńca inaczej postanowił.
k.c. art. 931 § § 1
Kodeks cywilny
Określa krąg spadkobierców ustawowych w pierwszej kolejności (dzieci spadkodawcy).
k.p.c. art. 13 § § 2
Kodeks postępowania cywilnego
Dotyczy stosowania przepisów w postępowaniu nieprocesowym.
k.p.c. art. 385
Kodeks postępowania cywilnego
Reguluje oddalenie apelacji.
k.p.c. art. 520 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Reguluje zasady ponoszenia kosztów w sprawach, w których każdy ponosi koszty związane ze swoim udziałem.
k.p.c. art. 520 § § 3
Kodeks postępowania cywilnego
Reguluje zasady ponoszenia kosztów w sprawach, w których stanowiska stron są sprzeczne.
u.o.w.g.r. art. 1 § ust. 1
Ustawa z dnia 26 października 1971 r. o uregulowaniu własności gospodarstw rolnych
Dotyczy uregulowania własności gospodarstw rolnych.
u.o.w.g.r. art. 5 § ust. 2
Ustawa z dnia 26 października 1971 r. o uregulowaniu własności gospodarstw rolnych
Dotyczy uregulowania własności gospodarstw rolnych.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Wnioskodawczyni władała nieruchomością samoistnie jak właściciel od chwili śmierci matki. • Wnioskodawczyni była w dobrej wierze, błędnie przekonana o dziedziczeniu ustawowym, nie wiedząc o testamencie. • Upłynął wymagany prawem 20-letni termin zasiedzenia. • Późniejsze ujawnienie testamentu nie wpływa na ocenę dobrej wiary z chwili objęcia posiadania.
Odrzucone argumenty
Zarzuty apelacji kwestionujące samoistność posiadania i dobrą wiarę wnioskodawczyni. • Argumenty uczestnika postępowania oparte na treści testamentu allograficznego.
Godne uwagi sformułowania
zasiedzenie jest bardzo daleko idącym odstępstwem od zasady ochrony własności, a zatem wszelkie wątpliwości muszą być tłumaczone na korzyść ochrony własności • o dobrej lub złej wierze posiadacza decyduje chwila uzyskania posiadania, późniejsze zmiany jego świadomości pozostają bez wpływu na tę ocenę • mala fides superveniens non nocet
Skład orzekający
Andrzej Dyrda
przewodniczący
Henryk Brzyżkiewicz
sędzia
Barbara Braziewicz
sędzia
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Potwierdzenie znaczenia dobrej wiary w chwili objęcia posiadania dla zasiedzenia, nawet w przypadku późniejszego ujawnienia testamentu sprzecznego z tym przekonaniem."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji faktycznej, gdzie brak wiedzy o testamencie był usprawiedliwiony.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa pokazuje, jak ważne jest ustalenie stanu psychicznego posiadacza w momencie objęcia nieruchomości w posiadanie, nawet jeśli później wychodzą na jaw okoliczności podważające jego prawo. Jest to ciekawy przykład zastosowania instytucji zasiedzenia i dobrej wiary.
“Czy można zasiedzieć nieruchomość, nie wiedząc o testamencie? Sąd Okręgowy wyjaśnia.”
Sektor
nieruchomości
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.