III CA 1392/21
Podsumowanie
Sąd Okręgowy zmienił wyrok Sądu Rejonowego, zasądzając od pozwanego na rzecz powoda zwrot nienależnie zapłaconego wynagrodzenia za niezrealizowaną umowę przeniesienia własności włókien światłowodowych.
Sąd Rejonowy oddalił powództwo o zwrot zapłaty za niezrealizowaną umowę przeniesienia własności włókien światłowodowych. Sąd Okręgowy, rozpoznając apelację powoda, zmienił wyrok, uznając umowę za nieważną z powodu niezachowania formy pisemnej z datą pewną. W konsekwencji zasądził od pozwanego na rzecz powoda zwrot zapłaconej kwoty jako świadczenia nienależnego.
Sprawa dotyczyła powództwa o zapłatę, w którym powód domagał się zwrotu kwoty zapłaconej za niezrealizowaną umowę przeniesienia własności włókien światłowodowych. Sąd Rejonowy oddalił powództwo, uznając m.in. kwestię formy umowy za nieistotną dla jej ważności. Sąd Okręgowy, uwzględniając apelację powoda, zmienił wyrok. Sąd odwoławczy uznał, że umowa przeniesienia własności włókien światłowodowych wymagała formy pisemnej z urzędowym poświadczeniem daty, a jej niezachowanie skutkowało nieważnością. W związku z tym, zapłacona przez powoda kwota stanowiła świadczenie nienależne podlegające zwrotowi na podstawie przepisów o bezpodstawnym wzbogaceniu. Sąd Okręgowy zasądził od pozwanego na rzecz powoda kwotę 28.821,36 zł wraz z odsetkami od dnia wymagalności roszczenia.
Potrzebujesz głębszej analizy? Agent AI przeanalizuje tę sprawę na tle orzecznictwa i odpowiedniego stanu prawnego.
SprawdźZagadnienia prawne (3)
Odpowiedź sądu
Nie, umowa taka jest nieważna z powodu niezachowania formy wymaganej przez przepisy ustawy o wspieraniu rozwoju usług i sieci telekomunikacyjnych.
Uzasadnienie
Sąd Okręgowy uznał, że profesjonalny charakter stron umowy wyklucza możliwość niewiedzy o wymogach formalnych. Niezachowanie formy pisemnej z urzędowym poświadczeniem daty skutkuje nieważnością umowy w zakresie przeniesienia własności.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
zmiana wyroku
Strona wygrywająca
Towarzystwo (...) z siedzibą w Ł.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| Towarzystwo (...) z siedzibą w Ł. | inne | powód |
| (...) spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w Ł. | spółka | pozwany |
Przepisy (23)
Główne
u.w.r.u.i.s.t. art. 40 § § 3
Ustawa o wspieraniu rozwoju usług i sieci telekomunikacyjnych
Rygor formy pisemnej z urzędowym poświadczeniem daty dla umowy przeniesienia własności włókien światłowodowych jest rygorem ad solemnitatem, a nie ad eventum.
k.c. art. 410 § § 2
Kodeks cywilny
Świadczenie nienależne podlega zwrotowi.
k.c. art. 405
Kodeks cywilny
Obowiązek wydania korzyści uzyskanej bez podstawy prawnej.
k.c. art. 487 § § 2
Kodeks cywilny
Definicja umowy wzajemnej.
k.c. art. 627
Kodeks cywilny
Definicja umowy o dzieło.
k.c. art. 487 § § 2
Kodeks cywilny
Definicja umowy wzajemnej.
k.c. art. 481 § § 1
Kodeks cywilny
Odsetki za opóźnienie.
k.c. art. 100
Kodeks cywilny
Zasada wzajemnego zniesienia lub zasądzenia kosztów procesu w zależności od wyniku sprawy.
k.c. art. 98 § § 1
Kodeks cywilny
Obowiązek zwrotu kosztów procesu przez stronę przegrywającą.
Pomocnicze
k.p.c. art. 233 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Ocena materiału dowodowego przez sąd pierwszej instancji była wadliwa, gdyż ustalenia faktyczne były sprzeczne z zasadami logiki i doświadczenia życiowego w kontekście profesjonalizmu stron.
k.p.c. art. 187 § § 1 pkt 2
Kodeks postępowania cywilnego
Sąd pierwszej instancji błędnie przyjął, że powód nie opierał roszczenia na okoliczności odstąpienia od umowy.
k.p.c. art. 321 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Sąd pierwszej instancji wydał wyrok z naruszeniem zakazu orzekania ponad żądanie.
k.p.c. art. 156 § 2
Kodeks postępowania cywilnego
Sąd pierwszej instancji pouczył powoda o możliwości rozstrzygnięcia sprawy na innej podstawie prawnej, co wpłynęło na rozszerzenie podstawy faktycznej roszczenia.
k.c. art. 118
Kodeks cywilny
Kwestia przedawnienia roszczeń związanych z działalnością gospodarczą.
k.c. art. 123 § § 1 pkt 2
Kodeks cywilny
Przerwanie biegu przedawnienia.
k.c. art. 120 § § 1
Kodeks cywilny
Wymagalność roszczenia.
k.c. art. 49 § § 1
Kodeks cywilny
Nabycie rzeczy przez inny podmiot niż przedsiębiorca.
u.w.r.u.i.s.t. art. 37
Ustawa o wspieraniu rozwoju usług i sieci telekomunikacyjnych
Włókno światłowodowe może stanowić odrębny przedmiot własności.
k.c. art. 43 § 1
Kodeks cywilny
Pojęcie przedsiębiorcy.
p.o.s. art. 2 § 3
Ustawa Prawo o stowarzyszeniach
Stowarzyszenia realizujące cele statutowe nie są przedsiębiorcami.
k.c. art. 492 § 1
Kodeks cywilny
Skutki odstąpienia od umowy.
k.c. art. 491 § § 1
Kodeks cywilny
Odstąpienie od umowy wzajemnej.
k.c. art. 5
Kodeks cywilny
Zakaz nadużywania prawa podmiotowego (zarzut przedawnienia).
Argumenty
Skuteczne argumenty
Nieważność umowy z powodu niezachowania formy pisemnej z datą pewną. Zapłata stanowi świadczenie nienależne podlegające zwrotowi. Roszczenie nie uległo przedawnieniu.
Odrzucone argumenty
Ważność ustnej umowy przeniesienia własności włókien światłowodowych. Przedawnienie roszczenia. Brak skutecznego odstąpienia od umowy.
Godne uwagi sformułowania
ustalenia te są sprzeczne z zasadami logiki i doświadczenia życiowego obydwa podmioty w chwili zawarcia umowy zajmowały się w ramach prowadzonej działalności usługami telekomunikacyjnymi, zatem były profesjonalistami w tej dziedzinie podstawa świadczenia odpadła (condictio causa finita)
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Interpretacja wymogów formalnych umów w branży telekomunikacyjnej oraz skutków ich niezachowania."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej regulacji prawnej dotyczącej infrastruktury telekomunikacyjnej.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa pokazuje, jak istotne jest przestrzeganie wymogów formalnych umów, nawet w relacjach między profesjonalistami, a także jak skuteczne może być dochodzenie zwrotu świadczenia nienależnego.
“Nieważna umowa, odzyskana zapłata: lekcja dla firm telekomunikacyjnych.”
Dane finansowe
WPS: 28 821,36 PLN
zwrot świadczenia nienależnego: 28 821,36 PLN
Sektor
telekomunikacja
Masz pytanie dotyczące tej sprawy?
Zapytaj AI Research — przeanalizuje to orzeczenie w kontekście ponad 1,4 mln innych spraw i aktualnych przepisów.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Sygn. akt III Ca 1392/21 UZASADNIENIE Wyrokiem z dnia 4 maja 2021 roku Sąd Rejonowy dla Łodzi- Śródmieścia w Łodzi w sprawie o zapłatę z powództwa głównego Towarzystwa (...) z siedzibą w Ł. przeciwko (...) spółce z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w Ł. oddalił powództwo i zasądził od Towarzystwa (...) ‑Zachód” z siedzibą w Ł. na rzecz (...) spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w Ł. kwotę 3.617 złotych tytułem kosztów procesu, a także w sprawie o zapłatę z powództwa wzajemnego (...) spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w Ł. przeciwko Towarzystwu (...) z siedzibą w Ł. , oddalił powództwo wzajemne i zasądził od (...) spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w Ł. na rzecz Towarzystwa (...) ‑Zachód” z siedzibą w Ł. kwotę 5.417 złotych tytułem kosztów procesu. Apelację od tego rozstrzygnięcia złożył powód. Apelujący zaskarżył wyrok w całości co do powództwa głównego. Zaskarżonemu orzeczeniu apelujący zarzucił: 1. naruszenie prawa procesowego, mającego istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy, t.j.: 1) art. 233 k.p.c. poprzez przekroczenie granic swobodnej oceny dowodów, która w niniejszej sprawie przybrała postać oceny dowolnej, zwłaszcza poprzez: a) przyjęcie, że wezwanie do dopełnienia formalności (zawarcia umowy przeniesienia własności włókien światłowodowych w przepisanej prawem formie) nastąpiło po kilku latach, tj. gdy trwały prace nad przejęciem V. L. przez pozwaną, podczas gdy powód wielokrotnie wzywał pozwaną do dokonania formalności, w tym m.in. na krótko po zawarciu umowy, dwa lata po dokonaniu płatności za fakturę oraz 11 października 2017 r. co potwierdzają zeznania A. L. przesłuchanego w charakterze strony w dniach 25 czerwca 2019 r. oraz 11 lutego 2021 r., a które to okoliczności Sąd pominął przy ustaleniu stanu faktycznego sprawy; b) przyjęcie, że zarówno powód jak i V. L. nie wiedzieli przy zawieraniu ustnej umowy na położenie kabla światłowodowego o konieczności zawarcia umowy w formie pisemnej z urzędowym poświadczeniem daty, podczas gdy z zeznań A. L. wynika, że obie strony porozumienia miały taką wiedzę już w momencie zawierania umowy, zaś zeznania prezesa pozwanej o braku wiedzy co do kwestii formy umowy uznać należy za niewiarygodne, w związku z ich wieloletnim doświadczeniem w branży telekomunikacyjnej; c) przyjęcie, że powód nie wystosował do pozwanego oświadczenia o odstąpieniu od umowy, podczas gdy takie było złożone najpóźniej z pismem z 3 lutego 2021 r.; d) przyjęcie, że powód nie wyznaczał pozwanemu terminu na przeniesienie własności włókien światłowodowych, podczas gdy ze zgromadzonego materiału dowodowego wynika, że powód i V. L. prowadziły negocjacje w przedmiocie terminu przeniesienia własności włókien, zaś ostateczny termin został wyznaczony V. L. 11 października 2017 r., co potwierdzają zeznania A. L. ; e) odmowę wiarygodności zeznań Prezesa powoda zwłaszcza w zakresie w jakim ten stwierdza, że od początku strony zakładały zawarcie umowy przed notariuszem i oparcie rozstrzygnięcia na innych dowodach, podczas gdy zeznania prezesa powoda są spójne, logiczne i w pełni wiarygodne i powinny stanowić podstawę rozstrzygnięcia, natomiast zeznania R. C. i Z. M. nie są w tym zakresie wiarygodne, ponieważ funkcjonowali w branży przez wiele lat i nie sposób uznać, że nie mieli od początku wiedzy o konieczności zawarcia umowy przeniesienia własności włókien światłowodowych w formie pisemnej z datą pewną; 2) art. 187 § 1 pkt 2 k.p.c. w zw. z art. 321 § 1 k.p.c. w zw. z art. 156 2 k.p.c. poprzez przyjęcie, że powód nie opierał swojego roszczenia o zwrot świadczenia również na okoliczności odstąpienia od umowy z pozwaną, gdyby przyjąć, że ta była ważna, ale nieskuteczna w kontekście przeniesienia własności włókien światłowodowych, podczas gdy powód został poinformowany przez Sąd w trybie art. 156 2 k.p.c. o możliwości rozstrzygnięcia sprawy na innej podstawie prawnej (przyjmującej, że przepis art. 40 ust. 3 M. zastrzega formę pod rygorem ad eventum a nie jak przyjął powód ad solemnitatem) i wobec tego skierował oświadczenie o odstąpieniu od tej umowy i rozszerzył podstawę faktyczną roszczenia o tę okoliczność, zgodnie z pouczeniem Sądu; 2. naruszenie prawa materialnego, tj. 1) art. 40 § 3 ustawy z dnia 7 maja 2010 r. o wspieraniu rozwoju usług i sieci telekomunikacyjnych (t.j. Dz. U. z 2021 r. poz. 777 z późn. zm.; dalej jako M. ) poprzez jego błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że zawarta pomiędzy stronami ustna umowa mająca na celu przeniesienie na rzecz powoda własność sześciu włókien światłowodowych nie była z mocy prawa umową nieważną, lecz była umową ważną, ale nieskuteczną w odniesieniu do skutku rzeczowego w postaci przejścia własności włókien światłowodowych, podczas gdy rygor wskazany w powołanym przepisie to rygor ad solemnitatem, a nie jak wskazuje sąd I instancji rygor ad eventum, w konsekwencji czego dokonana przez powoda zapłata za położenie kabla światłowodowego była świadczeniem nienależnym i jako takie podlegało zwrotowi na rzecz powoda zgodnie z żądaniem pozwu, w konsekwencji czego naruszono również przepisy art. 410 § 2 k.c. w zw. z art. 405 k.c. ; 2) art. 118 k.c. w zw. z art. 123 § 1 pkt 2 k.c. poprzez niewłaściwe zastosowanie art. 118 k.c. polegające na przyjęciu, że roszczenie o zwrot świadczenia uległo przedawnieniu jako roszczenie związane z prowadzoną działalnością gospodarczą powoda, podczas gdy powód nie jest przedsiębiorcą, w konsekwencji czego zastosowanie do niego ma ogólny termin przedawnienia (10-letni), a nawet gdyby przyjąć 3-letni okres przedawnienia to poprzednik prawny pozwanej wielokrotnie uznawał roszczenie powoda o przeniesienie własności sieci, co powodowało przerwanie biegu przedawnienia; 3) art. 118 k.c. w zw. z art. 120 § 1 k.c. poprzez niewłaściwe zastosowanie powołanych przepisów skutkujące przyjęciem, że roszczenie powoda uległo przedawnieniu, podczas gdy roszczenie powoda stało się wymagalne dopiero z chwilą przejścia własności na rzecz (...) sp. z o. o. kabla światłowodowego, w którym znajdowały się przedmiotowe włókna, tj. z dniem 2 marca 2016 r., bowiem dopiero wówczas, tj. po nabyciu własności kabla światłowodowego, V. L. mógł realnie przenieść własność włókien światłowodowych w przepisanej prawem formie i od tego czasu po stronie powoda istniała realna możliwość uzyskania własności włókien światłowodowych i dopiero wówczas pozwany mógł nie wywiązać się z umowy w zakresie przeniesienia własności włókien światłowodowych, w konsekwencji czego nie doszło do przedawnienia roszczenia powoda, bowiem od tego momentu roszczenie powoda stało się wymagalne, w konsekwencji czego bieg terminu przedawnienia został skutecznie przerwany przez wytoczenie powództwa; 4) art. 49 § 1 k.c. w zw. z art. 37 M. poprzez błędną wykładnię art. 49 § 1 K.c. sprowadzającą się do przyjęcia, że włókno światłowodowe nie może zostać nabyte przez inny podmiot aniżeli przedsiębiorcę, podczas gdy z art. 37 M. wynika, że włókno światłowodowe umieszczone w kablu światłowodowym wchodzące w skład sieci telekomunikacyjnej może stanowić odrębny przedmiot własności i innych praw rzeczowych w rozumieniu przepisów Kodeksu cywilnego , co w konsekwencji prowadzi do wniosku, że przepis art. 37 M. jako lex specialis w stosunku do przepisu art. 49 § 1 K.c. pozwala na nabycie własności włókna światłowodowego przez inny podmiot niż przedsiębiorca; 5) art. 43 1 k.c. w zw. z art. 2 ust. 3 ustawy z dnia 7 kwietnia 1989 r. Prawo o stowarzyszeniach (t.j. Dz. U. z 2020 r. poz. 2261) poprzez jego nieprawidłowe zastosowanie skutkujące przyjęciem, że powód jest przedsiębiorcą, podczas gdy powód nie może zostać uznany za przedsiębiorcę, bowiem nie wykonuje działalności zarobkowej, a jedynie realizuje swoje cele statutowe; 6) art. 492 1 k.c. poprzez jego niezastosowanie, podczas gdy przyjmując, że zawarta umowa pomiędzy stronami była ważna, ale nie wywierała skutku rzeczowego w postaci przeniesienia własności włókien światłowodowych i wobec kategorycznej odmowy przez pozwaną przeniesienia własności włókien, powód skutecznie odstąpił od umowy i jest uprawniony do domagania się zwrotu kwoty uiszczonej w 2012 r.; 7) art. 491 § 1 k.c. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie skutkujące przyjęciem, że powód nie dokonał skutecznego odstąpienia od umowy wzajemnej z powodem, podczas gdy powód odstąpił od umowy najpóźniej wskutek oświadczenia z dnia 3 lutego 2021 r., co winno prowadzić do zwrotu świadczenia na rzecz powoda zgodnie z żądaniem pozwu; 8) art. 5 k.c. poprzez odmowę jego zastosowania w kontekście powołania się na zarzut przedawnienia przez pozwaną, podczas gdy postawa zarówno V. L. jak i pozwanej dowodzi naruszenia zasad współżycia społecznego, zwłaszcza zasady lojalności kontraktowej i uczciwości kupieckiej, przez co pozwana nie może skutecznie skorzystać z zarzutu przedawnienia. Wobec podniesionych zarzutów skarżący wniósł o zmianę zaskarżonego wyroku w zakresie powództwa głównego i zasądzenie na rzecz powoda od pozwanego kwoty 28 821,36 zł wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie liczonymi od tej kwoty od dnia 24 października 2012 roku do dnia zapłaty oraz zasądzenie kosztów postępowania za postepowanie pierwszoinstancyjne, w tym kosztów zastępstwa radcowskiego, według norm przepisanych. Ponadto apelujący wniósł o zasądzenie od pozwanego na rzecz powoda kosztów postępowania za postępowanie apelacyjne, w tym kosztów zastępstwa radcowskiego, według norm przepisanych. W odpowiedzi na apelację pozwany wniósł o oddalenie apelacji w całości oraz zasądzenie od powoda na rzecz pozwanego kosztów postępowania, w tym zwrotu kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Sąd Okręgowy zważył co następuje: Apelacja powoda jest o tyle zasadna, że skutkowała zmianą zaskarżonego orzeczenia. Sąd Okręgowy w przeważającej części podziela poczynione przez Sąd pierwszej instancji ustalenia faktyczne i w konsekwencji przyjmuje je za własne, uznając za zbędne powielanie ich w treści uzasadnienia. Sąd odwoławczy zmienił poczynione przez Sąd niższej instancji ustalenia, w zakresie, w jakim Sąd przyjął, że początkowo strony umowy dotyczącej kabla światłowodowego w relacji Ł. ul. (...) – ul. (...) nie zdawały sobie sprawy z tego, że dla przeniesienia własności włókien światłowodowych konieczna jest umowa zawarta w formie z datą pewną, bowiem ustalenia te są sprzeczne z zasadami logiki i doświadczenia życiowego. Przechodząc do oceny zasadności zarzutów apelacji, wskazać należy, że zarzuty naruszenia art. 233 § 1 k.p.c. były częściowo trafne. Jak wielokrotnie wyjaśniano w orzecznictwie Sądu Najwyższego, zarzut naruszenia art. 233 § 1 k.p.c. może być uznany za zasadny jedynie w wypadku wykazania, że ocena materiału dowodowego jest rażąco wadliwa, czy w sposób oczywisty błędna, dokonana z przekroczeniem granic swobodnego przekonania sędziowskiego, wyznaczonych w tym przepisie. Sąd drugiej instancji ocenia bowiem legalność oceny dokonanej przez Sąd I instancji, czyli bada czy zostały zachowane kryteria określone w art. 233 § 1 k.p.c. Należy zatem mieć na uwadze, że - co do zasady - Sąd ocenia wiarygodność i moc dowodów według własnego przekonania na podstawie wszechstronnego rozważenia zebranego materiału, dokonując wyboru określonych środków dowodowych. Jeżeli z danego materiału dowodowego sąd wyprowadza wnioski logicznie poprawne i zgodne z doświadczeniem życiowym, to ocena Sądu nie narusza reguł swobodnej oceny dowodów i musi się ostać, choćby w równym stopniu, na podstawie tego materiału dowodowego, dawały się wysnuć wnioski odmienne. Przeprowadzona przez sąd ocena dowodów może być skutecznie podważona tylko wtedy, gdy brak jest logiki w wiązaniu wniosków z zebranymi dowodami lub, gdy wnioskowanie sądu wykracza poza schematy logiki formalnej albo, wbrew zasadom doświadczenia życiowego, nie uwzględnia jednoznacznych praktycznych związków przyczynowo - skutkowych (por. przykładowo postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 11 stycznia 2001 r., I CKN 1072/99, Prok. i Pr. 2001 r., Nr 5, poz. 33, postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 17 maja 2000 r., I CKN 1114/99, wyrok Sądu Najwyższego z dnia 14 stycznia 2000 r., I CKN 1169/99, OSNC 2000 r., nr 7-8, poz. 139). W kontekście wyżej poczynionych uwag wskazać należy, że Sąd Rejonowy nieprawidłowo ustalił stan faktyczny sprawy w zakresie, w jakim wskazał, iż początkowo strony umowy dotyczącej kabla światłowodowego w relacji Ł. ul. (...) – ul. (...) nie zdawały sobie sprawy z tego, że dla przeniesienia własności włókien światłowodowych konieczna jest umowa zawarta w formie z datą pewną, bowiem ustalenia te są sprzeczne z zasadami logiki i doświadczenia życiowego. Należy bowiem mieć na względzie, iż obydwa podmioty w chwili zawarcia umowy zajmowały się w ramach prowadzonej działalności usługami telekomunikacyjnymi, zatem były profesjonalistami w tej dziedzinie. Trudno zatem zakładać, iż strony nie miały wiedzy o obowiązujących przepisach ustawy z dnia 7 maja 2010 r. o wspieraniu rozwoju usług i sieci telekomunikacyjnych , w oparciu o którą prowadziły swą działalność. Powyższe potwierdzały również zeznania A. L. , który wskazywał, że od początku strony przewidywały zawarcie umowy przed notariuszem, a następnie powód wielokrotnie wzywał pozwanego do jej zawarcia w formie przewidzianej przepisami ustawy. Przechodząc do oceny zasadności zarzutów naruszenia przepisów prawa materialnego wskazać należy, iż w ocenie Sądu Odwoławczego Sąd Rejonowy dokonał błędnej wykładni przepisów. W ocenie Sądu Okręgowego pomiędzy stronami niniejszego postępowania doszło do zawarcia dwóch umów. Pierwszą umową zawartą przez strony była umowa o dzieło. O prawidłowym zakwalifikowaniu umowy cywilnoprawnej nie decyduje nazwa umowy, lecz jej rzeczywisty przedmiot, sposób jej wykonywania, cechy charakterystyczne dla danego stosunku prawnego, które odróżniają zawartą i realizowaną umowę od innych umów cywilnoprawnych. Umowa o dzieło, należąca do kategorii umów o świadczenie usług, regulowana w art. 627 k.c. , jest kwalifikowana jako zobowiązanie rezultatu i odróżniana od zobowiązań starannego działania. Przyjmuje się, że rezultat, na który umawiają się strony, musi być z góry określony, przy czym samoistny, obiektywnie osiągalny i pewny. Element konstrukcyjny tej umowy stanowi zobowiązanie do wykonania oznaczonego dzieła, więc starania przyjmującego zamówienie na dzieło mają doprowadzić w przyszłości do konkretnego, indywidualnie oznaczonego rezultatu ( art. 628 § 1, art. 629, art. 632 k.c. ). Dzieło określane jest jako rezultat pracy fizycznej lub umysłowej, materialny lub ucieleśniony materialnie, mający cechy pozwalające uznać go za przedmiot świadczenia przyjmującego zamówienie. Strony niniejszego postępowania zawarły umowę o dzieło, w wykonaniu której pozwany zobowiązał się do stworzenia infrastruktury koniecznej do wysyłania sygnału telewizyjnego poprzez poprowadzenie kabla światłowodowego w kanalizacji dzierżawionej od (...) SA w Ł. w relacji ul. (...) – ul. (...) . Jednocześnie strony zawarły umowę przeniesienia własności 6 włókien w kablu światłowodowym 12- włóknowym w relacji ul. (...) – ul. (...) oraz ustanowienia współwłasności w ½ części w kablu. Umowa o przeniesienie własności i ustanowienie współwłasności jest umową wzajemną w rozumieniu art. 487 § 2 k.c. , bowiem obie strony zobowiązują się w taki sposób, że świadczenie jednej z nich ma być odpowiednikiem świadczenia drugiej. Na jej podstawie powód zobowiązał się do zapłaty wynagrodzenia stanowiącego połowę kosztów wykonania kabla światłowodowego w relacji ul. (...) - ul. (...) , natomiast pozwany zobowiązał się do przeniesienia własności, co wobec obowiązujących przepisów ustawy z dnia 7 maja 2010 r. o wspieraniu rozwoju usług i sieci telekomunikacyjnych , wymagało zachowania formy pisemnej z urzędowym poświadczeniem daty. Przy zawarciu umowy w formie ustnej poprzednik prawny pozwanego zobowiązał się do jej sfinalizowania w formie prawem przewidzianej. Powód spełnił swoje świadczenie z tytułu zawartej umowy poprzez zapłatę faktury z dnia 24 września 2012 r. wystawionej przez (...) sp. z o.o. z siedzibą w Ł. na łączną kwitę 29.435,13 zł brutto za: wykonanie dokumentacji projektowej (5.548,53 zł brutto), 6 włókien w kablu światłowodowym 12-włókonowym w relacji (...) 112 (8.156,13 zł brutto), zaciąg kabli światłowodowych (13.184,37 zł brutto), odbiornik optyczny T. (613,77 zł brutto), spawanie włókien światłowodowych (442,80 zł brutto) i osprzęt do kabli światłowodowych (1.489,53 zł brutto). Po dokonaniu zapłaty powód wielokrotnie wzywał (...) sp. z o.o. do przeniesienia własności 6 włókien światłowodowych i udziału ½ w kablu, jednakże poprzednik prawny pozwanego nie wykonał swojego świadczenia. Zgodnie z art. 491 § 1 k.c. , jeżeli jedna ze stron dopuszcza się zwłoki w wykonaniu zobowiązania z umowy wzajemnej, druga strona może wyznaczyć jej odpowiedni dodatkowy termin do wykonania z zagrożeniem, iż w razie bezskutecznego upływu wyznaczonego terminu będzie uprawniona do odstąpienia od umowy. Może również bądź bez wyznaczenia terminu dodatkowego, bądź też po jego bezskutecznym upływie żądać wykonania zobowiązania i naprawienia szkody wynikłej ze zwłoki. W niniejszej sprawie powód wyznaczył (...) sp. z o.o. termin do spełniania świadczenia poprzez sporządzenie projektu umowy pod nazwą „Umowa ustanowienia odrębnej własności i sprzedaży włókna światłowodowego w relacji: Ł. , ul. (...) – Ł. , ul. (...) ” oraz i umówienie spotkania u notariusza w okresie, gdy trwały prace nad przejęciem spółki (...) przez pozwanego. Do spotkania i zawarcia umowy nie doszło z powodu przejęcia spółki. W dniu 17 grudnia 2017 roku powód wezwał pozwanego do zawarcia umowy, przesyłając pracownikowi pozwanego nowy projekt umowy z uwzględnieniem przejęcia V. L. przez T. . Do zawarcia umowy nie doszło. Wobec pozostawania pozwanego w zwłoce i wyznaczenia mu dodatkowego terminu do spełnienia świadczenia wzajemnego, który upłynął bezskutecznie, powód mógł odstąpić od umowy. Z uwagi na odstąpienie od umowy powód mógł żądać od pozwanego zwrotu uiszczonego wynagrodzenia, co stanowi przedmiot niniejszego postępowania. Zgodnie z art. 405 k.c. , kto bez podstawy prawnej uzyskał korzyść majątkową kosztem innej osoby, obowiązany jest do wydania korzyści w naturze, a gdyby to nie było możliwe, do zwrotu jej wartości. Przepis ten stosuje się w szczególności do świadczenia nienależnego ( art. 410 § 1 k.c. ); świadczenie jest nienależne m.in. wtedy, jeżeli podstawa świadczenia odpadła ( condictio causa finita ), a taka sytuacja zachodzi w sprawie niniejszej, skoro powód odstąpił od umowy o przeniesienie własności i ustanowienie współwłasności. Odstąpienie ma moc wsteczną i skutkuje powrotem do stanu jaki istniał przed zawarciem umowy. Rodzi to obowiązek zwrotu świadczeń, jakie zostały uprzednio wykonane. Mając na uwadze, iż pozwany nie wykonał zobowiązania wzajemnego względem powoda, a powód spełnił swoje świadczenie względem poprzednika prawnego pozwanego, uiszczone przez powoda wynagrodzenie stanowi nienależne świadczenie. Jednocześnie należy wskazać, iż nie zachodzą przesłanki wyłączające możliwość żądania zwrotu świadczenia, określone w art. 411 k.c. Tym samym pozwany zobowiązany jest do zwrotu uzyskanego od powoda świadczenia. Wobec powyższego Sąd odwoławczy uznał, iż kwota 28.821,36 zł stanowi nienależne świadczenie i orzekł, iż podlega ona zwrotowi na podstawie art. 410 § 1 i 2 k.c. w zw. z art. 405 k.c. Mając powyższe na uwadze, Sąd Okręgowy na podstawie art. 386 § 1 k.p.c. zmienił zaskarżone orzeczenie w ten sposób, iż zasądził od (...) spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w Ł. na rzecz Towarzystwa (...) w Ł. kwotę 28.821,36 złotych. O odsetkach za opóźnienie Sąd Okręgowy orzekł na podstawie art. 481 § 1 k.c. Z treści wskazanego przepisu wynika, że jeśli dłużnik opóźnia się ze spełnieniem świadczenia pieniężnego, wierzyciel może żądać odsetek za czas opóźnienia, chociażby nie poniósł żadnej szkody i chociażby opóźnienie było następstwem okoliczności, za które dłużnik odpowiedzialności nie ponosi. Roszczenie o zwrot świadczenia nienależnego należy do tzw. świadczeń bezterminowych, tj. takich, których termin spełnienia nie był oznaczony oraz nie wynikał z właściwości zobowiązania. Roszczenie wynikające z zobowiązania bezterminowego obejmującego zwrot nienależnie spełnionego świadczenia staje się wymagalne w dniu, w którym świadczenie powinno być spełnione, gdyby wierzyciel wezwał dłużnika do zwrotu tegoż świadczenia w najwcześniej możliwym terminie. Powód wezwał pozwanego do zwrotu nienależnego świadczenia pismem z dnia 19 lipca 2018 r. doręczonym pozwanemu w dniu 23 lipca 2018 r. W treści pisma powód wskazał pozwanemu termin do spełnienia świadczenia, żądając zwrotu nienależnego świadczenia w terminie do 4 sierpnia 2018 r. Wobec wyznaczonego terminu, pozwany pozostawał w zwłoce od dnia 5 sierpnia 2018 r., zatem od tego dnia należało zasądzić odsetki ustawowe za opóźnienie. Wobec powyższego powództwo w pozostałym zakresie dotyczącym żądania odsetek ustawowych za opóźnienie za okres od dnia 24 października 2012 r. do 4 sierpnia 2018 r. podlegało oddaleniu. Konsekwencją merytorycznej zmiany orzeczenia Sądu I instancji jest zmiana zawartego w nim rozstrzygnięcia w przedmiocie kosztów procesu. O kosztach procesu Sąd orzekł na podstawie art. 100 k.p.c. , mając na uwadze, że powód wygrał sprawę w przeważającej części, ulegając jedynie w części świadczenia odsetkowego. Wobec powyższego należało mu zwrócić żądane koszty w wysokości 5.059 zł, na które składała się opłata od pozwu, opłata od pełnomocnictwa oraz koszty ustanowienia pełnomocnika w sprawie w kwocie 3.600 zł, ustalone na podstawie § 2 pkt 5 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 roku w sprawie opłat za czynności radców prawnych (t.j. Dz. U. z 2018 r., poz. 265). O kosztach postępowania apelacyjnego sąd orzekł na podstawie art. 98 § 1 k.p.c. wkładając na pozwanego obowiązek zwrotu wszystkich kosztów na rzecz powoda. Powód poniósł koszty związane z udziałem w postępowaniu apelacyjnym, zatem należało zwrócić mu żądane koszty. Na koszty te składały się: opłata od apelacji w wysokości 1.442 zł oraz koszty ustanowienia pełnomocnika w sprawie w kwocie 1.800 zł, ustalone na podstawie § 2 pkt 5 w zw. z § 10 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 roku w sprawie opłat za czynności radców prawnych (t.j. Dz. U. z 2018 r., poz. 265).
Nie znalazłeś odpowiedzi?
Zadaj pytanie naszemu agentowi AI — przeszuka orzecznictwo i przepisy za Ciebie.
Rozpocznij analizę