III CA 1383/15
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Rejonowy w Łodzi oddalił wniosek A. B. o ustanowienie służebności przesyłu dla linii elektroenergetycznej posadowionej na jego nieruchomości, uznając, że prawo to zostało nabyte przez zasiedzenie przez poprzedników prawnych uczestnika postępowania, (...) Spółkę Akcyjną w L. Sąd pierwszej instancji ustalił, że linia została wybudowana w 1941 r. i zmodernizowana w latach 70., a przedsiębiorstwo energetyczne nieprzerwanie z niej korzystało, dokonując konserwacji i napraw. Sąd uznał, że zasiedzenie nastąpiło w dobrej wierze w 1981 r. (10 lat od modernizacji), mimo że formalnie służebność przesyłu została wprowadzona dopiero w 2008 r. Sąd odwoławczy, Sąd Okręgowy, podzielił ustalenia faktyczne i ocenę prawną Sądu Rejonowego, oddalając apelację wnioskodawcy. Sąd Okręgowy podkreślił, że przed 2008 r. możliwe było zasiedzenie służebności gruntowej o treści odpowiadającej służebności przesyłu. Analizując kwestię dobrej wiary, Sąd Okręgowy uznał, że Skarb Państwa, który rozpoczął władanie linią w latach 70., działał w złej wierze, co skutkowało koniecznością zastosowania dłuższego terminu zasiedzenia (20 lat, a po nowelizacji 30 lat). Termin ten upłynął w 2001 r., kiedy to (...) Spółka Akcyjna w Ł. nabyła służebność przez zasiedzenie. Sąd uznał, że kolejne przekształcenia podmiotowe skutkowały przeniesieniem tego prawa na uczestnika postępowania. Wobec istnienia nabytej przez zasiedzenie służebności, Sąd uznał, że nie zachodzi przesłanka niezbędności ustanowienia służebności przesyłu, co czyniło wniosek wnioskodawcy bezzasadnym. Sąd Okręgowy oddalił apelację jako niezasadną, potwierdzając rozstrzygnięcie Sądu Rejonowego.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaUzasadnienie dopuszczalności zasiedzenia służebności przesyłu (lub służebności gruntowej o tej treści) przed 2008 r., ustalenie początku biegu terminu zasiedzenia w przypadku modernizacji infrastruktury, ocena dobrej/złej wiary przedsiębiorcy energetycznego oraz kwestia doliczania okresu posiadania poprzedników.
Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji prawnej przed wprowadzeniem służebności przesyłu, choć zasady dotyczące zasiedzenia mogą być stosowane analogicznie.
Zagadnienia prawne (5)
Czy możliwe jest zasiedzenie służebności przesyłu lub służebności gruntowej o treści odpowiadającej służebności przesyłu przed wejściem w życie przepisów wprowadzających służebność przesyłu (art. 305(1)-305(4) k.c.)?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, możliwe jest zasiedzenie służebności gruntowej o treści odpowiadającej służebności przesyłu przed 3 sierpnia 2008 r.
Uzasadnienie
Sąd Okręgowy podkreślił, że przed wprowadzeniem przepisów o służebności przesyłu w 2008 r., istniała możliwość nabycia przez zasiedzenie służebności gruntowej o podobnej treści, opartej na art. 285 k.c. Wieloletnie korzystanie z trwałego i widocznego urządzenia przez przedsiębiorcę energetycznego mogło prowadzić do powstania takiego prawa.
Od kiedy należy liczyć bieg terminu zasiedzenia służebności przesyłu (lub służebności gruntowej o tej treści), jeśli infrastruktura była modernizowana?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Bieg terminu zasiedzenia można liczyć od momentu modernizacji linii, jeśli świadczy ona o rozpoczęciu korzystania z urządzenia.
Uzasadnienie
Sąd Okręgowy uznał, że modernizacja linii energetycznej w latach 70. świadczy o jej funkcjonowaniu i użytkowaniu, co może stanowić początek biegu terminu zasiedzenia. Wnioskodawca kwestionował tę datę, wskazując, że bieg terminu powinien rozpocząć się od faktycznego połączenia z siecią i rozpoczęcia przesyłu.
Czy przedsiębiorstwo energetyczne korzystające z infrastruktury na cudzej nieruchomości działało w dobrej czy złej wierze, uzasadniając zasiedzenie?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
W okolicznościach sprawy, Skarb Państwa, który rozpoczął eksploatację linii w latach 70., działał w złej wierze.
Uzasadnienie
Sąd Okręgowy uznał, że brak było podstaw do przyjęcia dobrej wiary Skarbu Państwa w momencie rozpoczęcia eksploatacji linii, zwłaszcza w kontekście przepisów o powszechnej elektryfikacji. W związku z tym zastosowano dłuższy termin zasiedzenia (20 lat, a po nowelizacji 30 lat).
Czy możliwe jest doliczenie okresu posiadania służebności przez poprzedników prawnych przy zasiedzeniu?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, możliwe jest doliczenie okresu posiadania przez poprzedników prawnych, jeśli doszło do pochodnego nabycia posiadania.
Uzasadnienie
Sąd Okręgowy stwierdził, że kolejne przekształcenia przedsiębiorstw energetycznych skutkowały przeniesieniem posiadania służebności, co pozwala na jego doliczenie. Termin zasiedzenia (30 lat) upłynął w 2001 r.
Czy zasada numerus clausus ograniczonych praw rzeczowych wykluczała powstanie służebności gruntowej o treści odpowiadającej służebności przesyłu przed 2008 r.?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, zasada numerus clausus nie wykluczała powstania takiej służebności gruntowej.
Uzasadnienie
Sąd Okręgowy odrzucił argumentację apelującego, że zasada numerus clausus uniemożliwiała wykreowanie służebności gruntowej o treści odpowiadającej służebności przesyłu przed 2008 r. Instytucja służebności gruntowych istniała, a prawa te mogły mieć dowolną treść mieszczącą się w definicji art. 285 k.c.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| A. B. | osoba_fizyczna | wnioskodawca |
| (...) Spółka Akcyjna w L. | spółka | uczestnik |
Przepisy (22)
Główne
k.c. art. 292
Kodeks cywilny
Możliwość nabycia służebności gruntowej przez zasiedzenie w przypadku korzystania z trwałego i widocznego urządzenia.
k.c. art. 172
Kodeks cywilny
Przesłanki zasiedzenia służebności (samoistne i nieprzerwane posiadanie).
Dz. U. Nr 116 z 2008 r., poz. 731
Ustawa o zmianie ustawy - Kodeks cywilny oraz niektórych innych ustaw
Wprowadzenie przepisów o służebności przesyłu.
Pomocnicze
k.c. art. 305¹
Kodeks cywilny
Przepisy wprowadzające służebność przesyłu, obowiązujące od 3 sierpnia 2008 r.
k.c. art. 305² § 2
Kodeks cywilny
Przesłanka niezbędności ustanowienia służebności przesyłu dla korzystania z urządzeń.
k.c. art. 285
Kodeks cywilny
Treść służebności gruntowej.
k.c. art. 7
Kodeks cywilny
Domniemanie dobrej wiary.
k.c. art. 128
Kodeks cywilny
Zasada jednolitości własności państwowej (obowiązywał do 31 stycznia 1989 r.).
k.c. art. 176 § 1
Kodeks cywilny
Doliczenie czasu posiadania poprzednika przy zasiedzeniu.
k.c. art. 44
Kodeks cywilny
Przejście praw i obowiązków przy przekształceniu przedsiębiorcy.
k.c. art. 55¹
Kodeks cywilny
Przejście praw przy zbyciu przedsiębiorstwa.
k.p.c. art. 520 § 2
Kodeks postępowania cywilnego
Podstawa orzeczenia o kosztach postępowania.
k.p.c. art. 233 § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Granice swobodnej oceny dowodów.
k.p.c. art. 207 § 3
Kodeks postępowania cywilnego
Obowiązek złożenia pisma przygotowawczego.
k.p.c. art. 382
Kodeks postępowania cywilnego
Zakres rozpoznania sprawy przez sąd drugiej instancji.
k.p.c. art. 385
Kodeks postępowania cywilnego
Oddalenie apelacji.
k.p.c. art. 13 § 2
Kodeks postępowania cywilnego
Stosowanie przepisów do postępowań nieuregulowanych.
k.p.c. art. 350 § 3
Kodeks postępowania cywilnego
Sprostowanie oczywistej omyłki.
Dz. U. Nr 28 z 1950 r., poz. 256 art. 1 § 1
Ustawa o powszechnej elektryfikacji wsi i osiedli
Definicja powszechnej elektryfikacji.
Dz. U. Nr 79 z 1990 r., poz. 464 art. 2
Ustawa o zmianie ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości
Przekształcenie użytkowania wieczystego gruntów Skarbu Państwa.
t.j. Dz. U. z 1987 r. Nr 35, poz. 201 art. 42 § 2
Ustawa o przedsiębiorstwach państwowych
Zarząd mieniem państwowym przez przedsiębiorstwa państwowe.
Dz. U. z 1991 r. Nr 2, poz. 6 art. 1 § 9
Ustawa o zmianie ustawy o przedsiębiorstwach państwowych oraz o zmianie niektórych innych ustaw
Zmiana przepisów dotyczących mienia państwowego.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Przedsiębiorstwo energetyczne nabyło służebność przesyłu przez zasiedzenie na podstawie wieloletniego, nieprzerwanego korzystania z infrastruktury. • Możliwe jest zasiedzenie służebności gruntowej o treści odpowiadającej służebności przesyłu przed 2008 r. • Bieg terminu zasiedzenia rozpoczął się najpóźniej w 1971 r. (modernizacja linii) i upłynął w 2001 r. (przy złej wierze).
Odrzucone argumenty
Niedopuszczalność zasiedzenia służebności przesyłu przed 2008 r. • Brak podstaw do rozpoczęcia biegu zasiedzenia od modernizacji linii. • Brak dobrej wiary po stronie przedsiębiorstwa energetycznego. • Niewykazanie przeniesienia posiadania służebności na kolejne podmioty. • Zasada numerus clausus wykluczała powstanie służebności gruntowej o treści odpowiadającej służebności przesyłu przed 2008 r.
Godne uwagi sformułowania
Sąd odwoławczy nie ogranicza się zatem tylko do kontroli Sądu I instancji, lecz bada ponownie całą sprawę, a rozważając wyniki postępowania przed sądem niższego rzędu, władny jest ocenić je samoistnie. • Prawo własności jest najsilniejszym prawem majątkowym, podlegającym szczególnej ochronie prawnej. • W orzecznictwie ugruntowane jest trafne stanowisko, w myśl którego dopuszczalne jest nabycie służebności gruntowej odpowiadającej treści służebności przesyłu w drodze zasiedzenia. • Przedsiębiorca traktuje linię jak każdy inny składnik swojego majątku, bowiem dba o to urządzenie i utrzymuje je w niepogorszonym stanie. • Władanie w zakresie służebności gruntowej musi być wykonywane dla siebie (cum animo rem sibi habendi).
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Uzasadnienie dopuszczalności zasiedzenia służebności przesyłu (lub służebności gruntowej o tej treści) przed 2008 r., ustalenie początku biegu terminu zasiedzenia w przypadku modernizacji infrastruktury, ocena dobrej/złej wiary przedsiębiorcy energetycznego oraz kwestia doliczania okresu posiadania poprzedników."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji prawnej przed wprowadzeniem służebności przesyłu, choć zasady dotyczące zasiedzenia mogą być stosowane analogicznie.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy powszechnego problemu infrastruktury energetycznej na prywatnych nieruchomościach i pokazuje, jak przez lata można było nabyć prawa do korzystania z niej na drodze zasiedzenia, nawet bez formalnej umowy. Jest to istotne dla właścicieli nieruchomości i przedsiębiorstw energetycznych.
“Czy można zasiedzieć służebność przesyłu bez umowy? Sąd Okręgowy wyjaśnia.”
Dane finansowe
zwrot kosztów postępowania: 257 PLN
Sektor
energetyka
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.