III Ca 1320/15

Sąd Okręgowy w GliwicachGliwice2015-12-10
SAOSCywilnepostępowanie egzekucyjneWysokaokręgowy
egzekucjaruchomościmajątek wspólnyrozdzielność majątkowaart. 841 k.p.c.kodeks rodzinny i opiekuńczykodeks cywilnyapelacja

Sąd Okręgowy oddalił apelację pozwanej, potwierdzając prawo powódki do zwolnienia spod egzekucji ruchomości nabytych z jej wynagrodzenia, mimo trwającej wspólności majątkowej małżeńskiej.

Powódka domagała się zwolnienia spod egzekucji ruchomości zajętych przez komornika w postępowaniu przeciwko jej mężowi, twierdząc, że zostały nabyte z jej wynagrodzenia i nie wchodzą w skład majątku wspólnego. Sąd Rejonowy uwzględnił powództwo. Pozwana wniosła apelację, zarzucając naruszenie przepisów proceduralnych i materialnych, w tym błędne zastosowanie art. 841 k.p.c. Sąd Okręgowy oddalił apelację, uznając ustalenia faktyczne i ocenę prawną sądu pierwszej instancji za prawidłowe.

Sprawa dotyczyła powództwa o zwolnienie spod egzekucji ruchomości zajętych przez komornika w postępowaniu przeciwko mężowi powódki. Powódka twierdziła, że zajęte przedmioty zostały nabyte z jej wynagrodzenia za pracę i nie stanowią majątku wspólnego. Sąd Rejonowy uwzględnił jej żądanie, opierając się na art. 841 k.p.c. i art. 31 § 1 k.r.o., stwierdzając, że mimo braku podziału majątku wspólnego, powódka ma prawo do obrony swoich praw. Pozwana wniosła apelację, zarzucając naruszenie przepisów procesowych (art. 316 k.p.c., art. 841 k.p.c.) i materialnych (art. 196, 197 k.c., art. 34, 43 § 1, 46 k.r.o., art. 1035 k.c.), wskazując na ustanowienie rozdzielności majątkowej i możliwość egzekucji z majątku ułamkowego. Sąd Okręgowy oddalił apelację, podzielając ustalenia faktyczne i ocenę prawną sądu pierwszej instancji. Podkreślono, że zajęcie z majątku wspólnego wymaga uprzedniego zajęcia prawa do żądania podziału majątku, a pozwana nie legitymowała się tytułem wykonawczym przeciwko powódce. Sąd odwoławczy uznał, że powództwo było uzasadnione, a zarzuty apelacji niezasadne.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Tak, małżonek dłużnika ma legitymację czynną do wytoczenia powództwa o zwolnienie zajętego przedmiotu spod egzekucji na podstawie art. 841 k.p.c., nawet jeśli wspólność majątkowa została zniesiona, a podział majątku nie został dokonany.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że zajęcie z majątku wspólnego wymaga uprzedniego zajęcia prawa do żądania podziału majątku. Pozwana nie posiadała tytułu wykonawczego przeciwko powódce, co czyniło powództwo o zwolnienie spod egzekucji uzasadnionym. Sąd odwoławczy podzielił stanowisko sądu pierwszej instancji.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalenie apelacji

Strona wygrywająca

R. M.

Strony

NazwaTypRola
R. M.osoba_fizycznapowódka
B. U.osoba_fizycznapozwana
B. M.osoba_fizycznamałżonek dłużnika
Komornik Sądowy przy Sądzie Rejonowym w Pszczynie – M. N.instytucjaorgan egzekucyjny

Przepisy (11)

Główne

k.p.c. art. 841

Kodeks postępowania cywilnego

Podstawa prawna dla powództwa o zwolnienie zajętego przedmiotu spod egzekucji. Małżonek dłużnika ma legitymację czynną do wytoczenia takiego powództwa.

Pomocnicze

k.r.o. art. 31 § § 1

Kodeks rodzinny i opiekuńczy

Określa, że z chwilą zawarcia małżeństwa powstaje między małżonkami z mocy ustawy wspólność majątkowa (wspólność ustawowa) obejmująca przedmioty nabyte w czasie jej trwania.

k.r.o. art. 43 § § 2

Kodeks rodzinny i opiekuńczy

Wspomniany w kontekście określenia udziałów w majątku wspólnym po ustaniu wspólności.

k.r.o. art. 46

Kodeks rodzinny i opiekuńczy

Wskazuje, że od chwili ustania wspólności ustawowej do podziału majątku wspólnego oraz do podziału majątku spadkowego stosuje się odpowiednio przepisy o dziale spadku.

k.c. art. 196

Kodeks cywilny

Dotyczy współwłasności.

k.c. art. 197

Kodeks cywilny

Dotyczy domniemania równych udziałów we współwłasności.

k.c. art. 1035

Kodeks cywilny

Dotyczy stosowania przepisów o dziale spadku do podziału majątku wspólnego.

k.p.c. art. 316

Kodeks postępowania cywilnego

Dotyczy orzekania według stanu z zamknięcia rozprawy.

k.p.c. art. 98

Kodeks postępowania cywilnego

Dotyczy zasad zasądzania kosztów procesu.

k.p.c. art. 102

Kodeks postępowania cywilnego

Dotyczy możliwości nieobciążania strony kosztami procesu w szczególnie uzasadnionych wypadkach.

k.p.c. art. 385

Kodeks postępowania cywilnego

Dotyczy oddalenia apelacji jako bezzasadnej.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Ruchomości zostały nabyte przez powódkę z jej wynagrodzenia za pracę. Zajęcie z majątku wspólnego wymaga uprzedniego zajęcia prawa do żądania podziału majątku. Pozwana nie legitymuje się tytułem wykonawczym przeciwko powódce.

Odrzucone argumenty

Zarzuty naruszenia art. 316 k.p.c. poprzez orzekanie według stanu z wniesienia wniosku egzekucyjnego, a nie z chwili zamknięcia rozprawy. Zarzuty naruszenia art. 841 k.p.c. poprzez błędne zastosowanie i stwierdzenie, że powództwo było skuteczne bez wzięcia pod uwagę sytuacji aktualnej. Zarzuty naruszenia art. 196 i 197 k.c. poprzez ich niezastosowanie, gdyż wobec orzeczenia rozdzielności majątkowej powstała współwłasność ułamkowa. Zarzuty naruszenia art. 34 k.r.o. poprzez jego niezastosowanie, gdyż na skutek uchylenia wspólności i ustanowienia rozdzielności majątkowej stała się możliwa egzekucja z wspólności ułamkowej dłużnika. Zarzuty naruszenia art. 43 § 1 k.r.o. poprzez jego błędne zastosowanie. Zarzuty naruszenia art. 46 k.r.o. poprzez jego niezastosowanie. Zarzuty naruszenia art. 1035 k.c. poprzez błędne zastosowanie. Zarzuty naruszenia art. 98 k.p.c. oraz art. 102 k.p.c. przez jej niezastosowanie w orzeczeniu o kosztach.

Godne uwagi sformułowania

zajęcie przedmiotu objętego wspólnością majątku daje małżonkowi dłużnika możliwość obrony jego praw poprzez wytoczenie powództwa o zwolnienie zajętego przedmiotu spod egzekucji zaspokojenie się wierzyciela z udziału dłużnika w majątku wspólnym wymaga uprzedniego zajęcia prawa dłużnika do żądania podziału majątku wspólnego i dopiero po jego przeprowadzeniu skierowaniu egzekucji do przed-miotów, które przypadły dłużnikowi

Skład orzekający

Leszek Dąbek

przewodniczący-sprawozdawca

Lucyna Morys - Magiera

członek

Roman Troll

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Ugruntowanie praktyki sądowej w zakresie stosowania art. 841 k.p.c. w sytuacji zniesienia wspólności majątkowej małżeńskiej i braku podziału majątku."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji prawnej małżonków i egzekucji z majątku wspólnego.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa dotyczy praktycznego zastosowania przepisów o egzekucji i majątku wspólnym małżonków, co jest częstym problemem w praktyce prawniczej. Wyjaśnia, jak chronić swój majątek w trakcie egzekucji przeciwko współmałżonkowi.

Jak chronić swój majątek przed egzekucją komorniczą, gdy wierzyciel ściga Twojego małżonka?

Sektor

nieruchomości

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
Sygn. akt III Ca 1320/15 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 10 grudnia 2015 r. Sąd Okręgowy w Gliwicach III Wydział Cywilny Odwoławczy w składzie: Przewodniczący - Sędzia SO Leszek Dąbek (spr.) Sędzia SO Lucyna Morys - Magiera Sędzia SR (del.) Roman Troll Protokolant Monika Piasecka po rozpoznaniu w dniu 10 grudnia 2015 r. w Gliwicach na rozprawie sprawy z powództwa R. M. przeciwko B. U. o zwolnienie zajętego przedmiotu spod egzekucji na skutek apelacji pozwanej od wyroku Sądu Rejonowego w Wodzisławiu Śląskim z dnia 15 kwietnia 2015 r., sygn. akt I C 1795/14 oddala apelację. SSR (del.) Roman Troll SSO Leszek Dąbek SSO Lucyna Morys - Magiera Sygn. akt III Ca 1320/15 UZASADNIENIE Powódka R. M. wniosła o zwolnienie spod egzekucji wskazanych w pozwie ruchomości zajętych przez Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym w Pszczynie – M. N. w toku prowadzonej w sprawie Km 1669/14 egzekucyjne przeciwko jej małżonkowi B. M. . Uzasadniając żądanie twierdziła, że zajęte ruchomości zostały nabyte przez nią z jej wynagrodzenia za pracę i nie stanowią one składników majątku wspólnego zgromadzonego w czasie trwania małżeństwa PozwanaBarbara U. wniosła o oddalenie powództwa. Zarzuciła, iż twierdzenia powódki są niewiarygodne. Sąd Rejonowy w Wodzisławiu Śląskim w wyroku z dnia 15 kwietnia 2015 r. uwzględnił powództwo i orzekł o kosztach procesu. W ustalonym stanie faktycznym w motywach orzeczenia przytoczył regulację art. 841 k.p.c. i art. 31 § 1 k.r.o. oraz art. 43 § 2 k.r.o. i art. 46 kr.o. Stwierdził, że jakkolwiek pomiędzy małżonkami orzeczono rozdzielność majątkową małżeńską, to jednak strony nie dokonały jeszcze podziału majątku wspólnego, ani też nie wystąpiły z takim żądaniem. Wskazał, że w tej sytuacji zajęcie przedmiotu objętego wspólnością majątku daje małżonkowi dłużnika możliwość obrony jego praw poprzez wytoczenie powództwa o zwolnienie zajętego przedmiotu spod egzekucji i uznał powództwo za bezzasadne. O kosztach procesu orzeczono na podstawie art. 98 k.p.c. Orzeczenie to zaskarżyła pozwana B. U. , która wniosła o jego uchylenie i oddalenie powództwa, bądź jego uchylenie i przekazanie sprawy Sądowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania oraz zasądzenie na jej rzecz od powódki zwrotu kosztów procesu. Zarzucała, że przy ferowaniu wyroku naruszono prawo procesowe, regulację art. 316 k.p.c. poprzez jego niezastosowanie, a to orzekanie według stanu z wniesienia wniosku egzekucyjnego, a nie z chwili zamknięcia rozprawy oraz art. 841 k.p.c. poprzez błędne zastosowanie i stwierdzenie, że powództwo było skuteczne bez wzięcia pod uwagę sytuacji aktualnej, tj. istniejącej w chwili orzekania, w dniu 9 12 2014r. ustanowiona została rozdzielność majątkowa małżeńska między małżonkami, a tym samym egzekucja stała się w pełni możliwa. Ponadto zarzuciła, że naruszono prawo materialne, regulacje: - art. 196 i 197 k.c. poprzez ich niezastosowanie, gdyż wobec orzeczenia rozdzielności majątkowej powstała współwłasność w rozumieniu kodeksu cywilnego – współwłasność ułamkowa i mniemać należy, iż udziały obu współwłaścicieli są równie i nie było rzeczą Sąd nie było orzekanie o tym czy wierzyciel miał prawo pierwotnie zająć majątek poprzez komornika, ale czy egzekucja w momencie orzekania jest możliwa; - art. 34 k.r.o. poprzez jego niezastosowanie, gdyż na skutek uchylenia wspólności i ustanowienia rozdzielności majątkowej stała się możliwa egzekucja z wspólności ułamkowej dłużnika. - art. 43 § 1 k.r.o. poprzez jego błędne zastosowanie i stwierdzenie tylko i wyłącznie, że określenie udziałów nie jest ostateczne i definitywne. W domniemaniu ustawowym, po ustanowieniu rozdzielności majątkowej każdy z małżonków posiada współwłasność w udziale po ½; - art. 46 k.ro. poprzez jego niezastosowanie, a tylko wzmiankowanie o tym, że od chwili ustania wspólności ustawowej stosuje się przepisy wspólności majątku spadkowego i o dziale spadku nie wnosząc nic więcej w tym temacie; - art. 1035 k.c. poprzez błędne zastosowanie, a to poprzez tylko wskazanie, iż obowiązuje w momencie ustanowienia rozdzielności majątkowej. Ponadto orzeczeniu o kosztach zarzuciła naruszenie regulacji: art. 98 k.p.c. oraz art. 102 k.p.c. przez jej niezastosowanie. Sąd Okręgowy ustalił i zważył, co następuje: Sąd pierwszej instancji trafnie zakwalifikował roszczenie powódki przyjmując, że mają one źródło w regulacji prawnej art. 841 k.p.c. a następnie prawidłowo rozpoznał sprawę oraz skonstruował prawidłową podstawę faktyczną orzeczenia. Ustalenia faktyczne składające się na podstawę faktyczną orzeczenia nie były kwestionowane w apelacji, mają podstawę w zgromadzonym w sprawie materiale dowodowym, który w zakresie poczynionych ustaleń jest logiczny oraz wewnętrznie spójny, a informacje zawarte w poszczególnych źródłach dowodowych wzajemnie się uzupełniaj i potwierdzają i jako takie są w pełni wiarygodne. Z tych względów Sąd odwoławczy przyjął za własne ustalenia faktyczne Sądu pierwszej instancji. Dokonana przez Sąd Rejonowy ocena prawna ustalonego stanu faktycznego w swym zasadniczym zarysie jest prawidłowa i Sąd odwoławczy ją podziela i przyjmuje za własną (orzecz. SN z dn. 26 04 1935r. III C 473/34, ZB. Urz. 1935r. nr 12, poz. 496) W obecny stanie sprawy bezspornym jest, iż przedmioty majątkowe będące przedmiotem niniejszego postępowania zostały nabyte przez powódkę w trakcie trwania jej związku małżeńskiego z B. M. i z mocy regulacji z art. 31 § k.r.o. weszły one w skład ich majątku wspólnego. Postępowanie egzekucyjne zostało wszyte na podstawie tytułu wykonawczego w postaci prawomocnego wyroku Sądu Rejonowego w Będzinie w sprawie o sygn. akt VII K 334/12, który został zaopatrzony w klauzulę wykonalności tylko przeciwko dłużnikowi B. M. , a w jego trakcie nie uzyskano klauzuli wykonalności przeciwko powódce (małżonkowi dłużnika). Jakkolwiek pomiędzy stronami została zniesiona wspólność majątkowa, to do chwili obecnej nie został dokonany podział ich majątku wspólnego. Powoduje to, iż pozwana nie legitymuje się tytułem wykonawczym pozwalającym jej zaspokoić się z zajętych przez Komornika przedmiotów majątkowych, co czyni powództwo nieuzasadnionym (Sąd odwoławczy w pełni podziela prezentowany przez Sąd Rejonowy pogląd prawny zgodnie z którym zaspokojenie się wierzyciela z udziału dłużnika w majątku wspólnym wymaga uprzedniego zajęcia prawa dłużnika do żądania podziału majątku wspólnego i dopiero po jego przeprowadzeniu skierowaniu egzekucji do przed-miotów, które przypadły dłużnikowi (tak między innymi w uzasadnieniu wyroku Sądu Apelacyjnego w Szczecinie z dnia 7 marca 2013 r., I ACa 838/12, uzasadnieniu wyroku uchwały Sądu Najwyższego z dnia 19 11 2008r. II CZP105/08, czy L. Steck – „Ustanie ustawowej wspólności małżeńskiej majątkowej” i J. St. Piątkowski „System Prawa Rodzinnego”. Za istnieniem po stronie małżonka dłużnika legitymacji czynnej do wytoczenia powództwa przewidzianego w art. 841 k.p.c. opowiedziano się w „Kodeks postępowania cywilnego - Komentarz Część trzecia Postępowanie egzekucyjne” tom 4 Henryk Pietrzkowski pod redakcja Tadeusza Erecińskiego, wyd. 3. „Lexis Nexis” str. 255). Przytoczone w apelacji okoliczności dotyczące powstania należności objętych tytułem wykonawczym nie dotyczyły powódki, lecz leżały po stronie dłużnika, za którego zachowania powódka nie ponosiła odpowiedzialności. Trudna sytuacja materialna pozwanej nie została w żaden sposób wykazana i co należy podkreślić mogła ona przeciwdziałać obciążeniu jej kosztami procesu zachowując się stosownie do regulacji art. 101 k.p.c. Dlatego wbrew temu co zarzuca apelacja w sprawie nie zachodzi szczególnie uzasadniony wypadek o którym mowa jest w regulacji art. 102 k.p.c. i tym samym regulacja ta nie ma zastosowania w sprawie. Znalazło to prawidłowe odzwierciedlenie w zaskarżonym wyroku i dlatego apelacja jest bezzasadna w rozumieniu regulacji art. 385 k.p.c. , co z mocy tej regulacji prowadziło do jej oddalenia. Reasumując zaskarżony wyrok jest prawidłowy i dlatego apelację pozwanej jako bezzasadną oddalono w oparciu o regulację art. 385 k.p.c. SSR (del.) Roman Troll SSO Leszek Dąbek SSO Lucyna Morys - Magiera

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI