III CA 1306/14
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa dotyczyła zasadności jednostronnego obniżenia przez pozwanego ubezpieczyciela wysokości renty wyrównawczej wypłacanej powódce Z. B. po wypadku komunikacyjnym z 1986 roku. Sąd Rejonowy w Skierniewicach zasądził na rzecz powódki kwotę 16.386,00 zł tytułem wyrównania oraz rentę w dotychczasowej wysokości 3.777,00 zł miesięcznie, uznając, że pozwany nie miał prawa samodzielnie obniżyć świadczenia, a jedynie poprzez orzeczenie sądu. Sąd Rejonowy oparł się na interpretacji art. 907 § 2 k.c. i art. 444 § 2 k.c., wskazując na możliwość zawarcia konkludentnej umowy co do wysokości renty. Sąd Okręgowy, rozpoznając apelację pozwanego, zmienił zaskarżony wyrok i oddalił powództwo. Sąd Okręgowy podkreślił, że renta wyrównawcza ma na celu wyrównanie rzeczywistej szkody, a po osiągnięciu przez poszkodowaną wieku emerytalnego i nabyciu prawa do emerytury, renta powinna być ustalana jako różnica między hipotetyczną emeryturą a faktycznie otrzymywaną. Ubezpieczyciel, wypłacając rentę z uznania (bez tytułu wykonawczego), miał prawo jednostronnie zmienić jej wysokość na podstawie art. 907 § 2 k.c. w związku ze zmianą stosunków (osiągnięcie wieku emerytalnego). Sąd Okręgowy uznał, że nie doszło do zawarcia konkludentnej umowy co do wysokości świadczenia, a pozwany mógł samodzielnie dokonać zmiany wysokości renty. W konsekwencji, powództwo o zasądzenie renty w dotychczasowej wysokości zostało oddalone. Sąd Okręgowy zastosował również art. 102 k.p.c. i nie obciążył powódki kosztami postępowania, biorąc pod uwagę szczególny charakter sprawy i brak jednoznacznego orzecznictwa.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja art. 907 § 2 k.c. w kontekście renty wyrównawczej po wypadku, zwłaszcza po osiągnięciu wieku emerytalnego przez poszkodowanego, oraz kwestia interesu prawnego w powództwie o ustalenie.
Dotyczy sytuacji, gdy renta wyrównawcza była wypłacana z uznania ubezpieczyciela, a nie na mocy ugody lub wyroku sądowego.
Zagadnienia prawne (2)
Czy ubezpieczyciel, wypłacający rentę wyrównawczą z tytułu wypadku, może jednostronnie obniżyć jej wysokość po osiągnięciu przez poszkodowanego wieku emerytalnego, bez orzeczenia sądu?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, ubezpieczyciel miał prawo jednostronnie obniżyć wysokość renty wyrównawczej po osiągnięciu przez poszkodowaną wieku emerytalnego, ponieważ renta ta nie była ustalona umową ani wyrokiem sądu, a jej celem jest wyrównanie rzeczywistej szkody.
Uzasadnienie
Sąd Okręgowy uznał, że renta wyrównawcza z art. 444 § 2 k.c. ma na celu wyrównanie rzeczywistej szkody. Po osiągnięciu wieku emerytalnego i nabyciu prawa do emerytury, renta powinna stanowić różnicę między hipotetyczną a faktyczną emeryturą. Ubezpieczyciel, wypłacając świadczenie z uznania, miał prawo jednostronnie zmienić jego wysokość na podstawie art. 907 § 2 k.c. w związku ze zmianą stosunków.
Czy istnieje interes prawny w wytoczeniu powództwa o ustalenie wysokości renty wyrównawczej na przyszłość, gdy możliwe jest dochodzenie roszczenia o zasądzenie?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, powódka nie miała interesu prawnego w żądaniu ustalenia wysokości renty wyrównawczej na przyszłość, gdyż przysługiwało jej roszczenie o zasądzenie.
Uzasadnienie
Sąd Okręgowy powołał się na utrwalone orzecznictwo, zgodnie z którym interes prawny w ustaleniu zazwyczaj nie zachodzi, gdy możliwe jest dochodzenie roszczenia o zasądzenie, ponieważ wyrok ustalający nie jest wykonalny egzekucyjnie.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| Z. B. | osoba_fizyczna | powódka |
| (...) Spółka Akcyjna z siedzibą w W. Oddziału w Ł. | spółka | pozwany |
Przepisy (9)
Główne
k.c. art. 907 § § 2
Kodeks cywilny
Jeżeli obowiązek płacenia renty wynika z ustawy, każda ze stron może w razie zmiany stosunków żądać zmiany wysokości lub czasu trwania renty, chociażby wysokość renty i czas jej trwania były ustalone w orzeczeniu sądowym lub w umowie. Sąd Okręgowy uznał, że ubezpieczyciel mógł samodzielnie zastosować ten przepis w przypadku renty wypłacanej z uznania.
k.c. art. 444 § § 2
Kodeks cywilny
Jeżeli poszkodowany utracił całkowicie lub częściowo zdolność do pracy zarobkowej albo jeżeli zwiększyły się jego potrzeby lub zmniejszyły widoki powodzenia na przyszłość, może on żądać od zobowiązanego do naprawienia szkody odpowiedniej renty. Sąd Okręgowy podkreślił, że renta ta ma na celu wyrównanie rzeczywistej szkody.
Pomocnicze
k.p.c. art. 189
Kodeks postępowania cywilnego
Powód może żądać ustalenia przez sąd istnienia lub nieistnienia stosunku prawnego lub prawa, gdy ma w tym interes prawny. Sąd Okręgowy uznał, że powódka nie miała interesu prawnego w ustaleniu wysokości renty.
k.p.c. art. 233 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Sąd ocenia wiarygodność i moc dowodów według własnego przekonania na podstawie wszechstronnego rozważenia zebranego materiału. Sąd Okręgowy uznał, że Sąd I instancji naruszył ten przepis poprzez dowolną ocenę materiału dowodowego.
k.p.c. art. 316
Kodeks postępowania cywilnego
Sąd wydaje wyrok, uwzględniając stan rzeczy istniejący w chwili zamknięcia rozprawy. Sąd Okręgowy odniósł się do zarzutu naruszenia tego przepisu w kontekście zapłaty części renty przez pozwanego.
k.p.c. art. 102
Kodeks postępowania cywilnego
W wypadkach szczególnie uzasadnionych sąd może zasądzić od strony przegrywającej tylko część kosztów albo nie obciążać jej w ogóle kosztami. Sąd Okręgowy zastosował ten przepis, nie obciążając powódki kosztami postępowania.
ustawa emerytalna
Ustawa o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych
Przepisy dotyczące prawa do renty z tytułu niezdolności do pracy i jej ustania w związku z osiągnięciem wieku emerytalnego.
u.dz.ubezp. art. 15
Ustawa o działalności ubezpieczeniowej
Zakład ubezpieczeń wypłaca odszkodowanie lub świadczenie na podstawie uznania roszczenia, ugody lub prawomocnego orzeczenia sądu.
u.dz.ubezp. art. 16
Ustawa o działalności ubezpieczeniowej
Reguluje tryb postępowania zakładu ubezpieczeń dotyczący likwidacji szkody.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Renta wyrównawcza ma na celu wyrównanie rzeczywistej szkody. • Po osiągnięciu wieku emerytalnego i nabyciu prawa do emerytury, renta powinna być ustalana jako różnica między hipotetyczną a faktyczną emeryturą. • Ubezpieczyciel, wypłacając świadczenie z uznania, miał prawo jednostronnie zmienić jego wysokość na podstawie art. 907 § 2 k.c. w związku ze zmianą stosunków. • Nie doszło do zawarcia konkludentnej umowy co do wysokości świadczenia. • Powódka nie miała interesu prawnego w żądaniu ustalenia wysokości renty na przyszłość.
Odrzucone argumenty
Jednostronne obniżenie renty przez ubezpieczyciela było bezpodstawne i wymagało orzeczenia sądu. • Między stronami doszło do zawarcia konkludentnej umowy co do wysokości renty. • Powódka miała interes prawny w ustaleniu wysokości renty na przyszłość.
Godne uwagi sformułowania
Renta wyrównawcza ma na celu wyrównanie rzeczywistej, adekwatnej do sytuacji danego poszkodowanego, szkody majątkowej. • Z chwilą, gdy dojdzie do utraty prawnej zdolności do pracy zarobkowej wskutek osiągnięcia wieku emerytalnego i uzyskania emerytury, ustaną przesłanki do domagania się renty z tytułu rekompensaty w zarobkach. • Pozwany wypłacając powódce świadczenie z uznania, miał nie tylko prawo, lecz wręcz obowiązek wyrównywania szkody w rzeczywistych jej granicach.
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja art. 907 § 2 k.c. w kontekście renty wyrównawczej po wypadku, zwłaszcza po osiągnięciu wieku emerytalnego przez poszkodowanego, oraz kwestia interesu prawnego w powództwie o ustalenie."
Ograniczenia: Dotyczy sytuacji, gdy renta wyrównawcza była wypłacana z uznania ubezpieczyciela, a nie na mocy ugody lub wyroku sądowego.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia praktycznego dla osób poszkodowanych w wypadkach, które osiągają wiek emerytalny, a także dla ubezpieczycieli. Pokazuje, jak zmieniają się zasady ustalania renty w zależności od sytuacji życiowej poszkodowanego.
“Czy po osiągnięciu emerytury Twoja renta powypadkowa może zostać obniżona? Sąd Okręgowy wyjaśnia.”
Dane finansowe
WPS: 45 324 PLN
renta wyrównawcza: 16 386 PLN
zwrot kosztów procesu: 4684 PLN
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.