III CA 1298/15
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuPrzedmiotem postępowania było ustanowienie służebności przesyłu na nieruchomości obciążonej urządzeniami energetycznymi. Po wcześniejszych postępowaniach, w tym uchyleniu orzeczenia przez Sąd Najwyższy z powodu wadliwego określenia zakresu służebności i sposobu ustalenia wynagrodzenia, Sąd Rejonowy w Gliwicach postanowieniem z dnia 27 maja 2015 r. ustanowił służebność przesyłu na rzecz (...) Spółki Akcyjnej w K., zasądził jednorazowe wynagrodzenie w kwocie 1.114 zł na rzecz nowych właścicieli nieruchomości (E. i J. Z.) oraz nakazał wnioskodawcy (M. Z.) zwrot kwoty 2.605,44 zł na rzecz Spółki tytułem zwrotu spełnionego świadczenia. Sąd Rejonowy ustalił, że urządzenia przesyłowe istniały na nieruchomości przed jej nabyciem przez obecnych właścicieli, co wpłynęło na ustalenie jednorazowego wynagrodzenia, a nie okresowego. Apelacje od tego postanowienia złożyli zarówno wnioskodawca z uczestnikami (E. i J. Z.), jak i uczestniczka postępowania (...) Spółka Akcyjna w K. Wnioskodawca i uczestnicy zarzucali m.in. naruszenie prawa materialnego i przepisów postępowania, kwestionując wysokość i charakter wynagrodzenia oraz zasadność zwrotu świadczenia. Spółka Akcyjna kwestionowała wysokość zasądzonego wynagrodzenia oraz sposób rozliczenia kosztów postępowania, w tym wynagrodzenia biegłego. Sąd Okręgowy w Gliwicach, rozpoznając obie apelacje, uznał ustalenia faktyczne i kwalifikację prawną Sądu Rejonowego za prawidłowe. Sąd Okręgowy podkreślił, że ustalenie wynagrodzenia powinno uwzględniać indywidualne okoliczności sprawy, w tym charakter i trwałość obciążenia, jego uciążliwość oraz wpływ na ograniczenie korzystania z nieruchomości przez właściciela. Stwierdził, że obciążenie nieruchomości nie było znaczne, a jednorazowe wynagrodzenie było odpowiednie, zwłaszcza że nieruchomość została nabyta już z istniejącymi urządzeniami. Sąd Okręgowy oddalił również zarzuty dotyczące zwrotu świadczenia, opierając się na art. 415 k.p.c. i orzecznictwie Sądu Najwyższego. Rozstrzygnięcie o kosztach postępowania odwoławczego również zostało utrzymane w mocy, z uwagi na brak sporu co do samej zasady ustanowienia służebności. W konsekwencji Sąd Okręgowy oddalił obie apelacje.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: ŚredniaUstalanie wynagrodzenia za służebność przesyłu, zwłaszcza w kontekście nabycia nieruchomości z istniejącymi urządzeniami oraz zwrotu świadczeń po uchyleniu orzeczenia.
Sprawa dotyczy specyficznych okoliczności faktycznych, w tym wielokrotnych postępowań sądowych i zmiany właściciela nieruchomości.
Zagadnienia prawne (3)
Jaka jest właściwa metoda ustalenia wynagrodzenia za ustanowienie służebności przesyłu, uwzględniając istniejące urządzenia i wpływ na wartość nieruchomości?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Wynagrodzenie powinno być ustalane indywidualnie, uwzględniając charakter i trwałość obciążenia, jego uciążliwość, wpływ na ograniczenie korzystania z nieruchomości przez właściciela i zmniejszenie jej wartości. W przypadku, gdy nieruchomość została nabyta z istniejącymi urządzeniami, wynagrodzenie powinno odzwierciedlać jedynie przyszłe ograniczenia, a nie utratę wartości związaną z wcześniejszym posadowieniem urządzeń.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że wynagrodzenie powinno być jednorazowe, a nie okresowe, ponieważ obciążenie nieruchomości nie było znaczne, a nieruchomość została nabyta już z istniejącymi urządzeniami. Wartość nieruchomości została już uwzględniona w cenie nabycia.
Czy w przypadku uchylenia postanowienia ustanawiającego służebność przesyłu i późniejszego ustanowienia jej na nowo, właściciel nieruchomości ma prawo do zwrotu świadczenia zapłaconego na podstawie uchylonego postanowienia?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, właściciel nieruchomości ma prawo do zwrotu świadczenia zapłaconego na podstawie uchylonego postanowienia, na podstawie art. 415 k.p.c. w związku z art. 13 § 2 k.p.c., gdyż podstawa świadczenia odpadła.
Uzasadnienie
Uchylenie prawomocnego postanowienia, na podstawie którego dokonano zapłaty, powoduje, że świadczenie staje się nienależne, a jego zwrot następuje na podstawie przepisów o bezpodstawnym wzbogaceniu.
Kto ponosi koszty postępowania w sprawie o ustanowienie służebności przesyłu, gdy strony zgadzają się co do zasady ustanowienia, ale spierają się o wysokość wynagrodzenia?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
W postępowaniu nieprocesowym, w którym strony zgadzają się co do istoty sprawy, ale spierają się o szczegóły (np. wysokość wynagrodzenia), koszty postępowania odwoławczego powinny być rozłożone na wszystkich uczestników, a wniosek o zasądzenie kosztów od przeciwnika powinien zostać oddalony.
Uzasadnienie
Zastosowano ogólną zasadę ponoszenia kosztów przez każdego z uczestników w zakresie związanym z ich udziałem w postępowaniu nieprocesowym, zgodnie z art. 520 § 1 k.p.c., gdy nie ma sporu co do istoty sprawy.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| M. Z. | osoba_fizyczna | wnioskodawca |
| (...) Spółka Akcyjna w K. | spółka | uczestniczka postępowania |
| J. Z. | osoba_fizyczna | uczestnik postępowania |
| E. Z. | osoba_fizyczna | uczestniczka postępowania |
Przepisy (15)
Główne
k.c. art. 305¹
Kodeks cywilny
k.c. art. 49 § § 1
Kodeks cywilny
k.c. art. 305² § § 2
Kodeks cywilny
k.c. art. 415
Kodeks cywilny
k.c. art. 305² § § 1
Kodeks cywilny
Pomocnicze
k.p.c. art. 305¹
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 13 § § 2
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 233 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 328 § § 2
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 385
Kodeks postępowania cywilnego
k.c. art. 410 § § 2
Kodeks cywilny
k.p.c. art. 398¹⁵ § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
u.k.s.c. art. 113 § ust. 1
Ustawa o kosztach sądowych w sprawach cywilnych
u.k.s.c. art. 113 § ust. 4
Ustawa o kosztach sądowych w sprawach cywilnych
k.p.c. art. 520 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Argumenty
Skuteczne argumenty
Ustalenie jednorazowego wynagrodzenia za służebność przesyłu jest uzasadnione, gdy nieruchomość została nabyta z istniejącymi urządzeniami, a obciążenie nie jest znaczne. • Zwrot świadczenia zapłaconego na podstawie uchylonego postanowienia jest dopuszczalny na podstawie przepisów o bezpodstawnym wzbogaceniu. • Koszty postępowania nieprocesowego, w którym strony zgadzają się co do istoty sprawy, powinny obciążać każdego uczestnika proporcjonalnie do jego udziału.
Odrzucone argumenty
Wynagrodzenie za służebność przesyłu powinno mieć charakter okresowy ze względu na trwałe obciążenie nieruchomości. • Zwrot świadczenia zapłaconego na podstawie uchylonego postanowienia nie jest uzasadniony, gdy służebność została ustanowiona co do zasady. • Przedsiębiorca przesyłowy powinien ponieść koszty postępowania odwoławczego.
Godne uwagi sformułowania
orzeczenie Sądu Okręgowego z mocy prawa odnosi się do postanowienia Sądu Rejonowego w całości • nie podlegają wyrównaniu wynagrodzeniem wcześniejsze ograniczenia dotyczące czynności zdziałanych przed nabyciem nieruchomości • orzeczenie sądu jako kształtujące prawo wywołuje skutek na przyszłość • koszty postępowania powinni ponieść wnioskodawca i wszyscy jego uczestnicy, albowiem przy pierwotnej opinii biegłego w 2010 roku nie istniały jeszcze ani utrwalone poglądy doktryny ani orzecznictwo w zakresie zasad ustalania wynagrodzenia za ustanowienie służebności przesyłu
Skład orzekający
Teresa Kołeczko - Wacławik
przewodniczący
Magdalena Balion - Hajduk
sędzia
Roman Troll
sędzia (del.) (spr.)
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Ustalanie wynagrodzenia za służebność przesyłu, zwłaszcza w kontekście nabycia nieruchomości z istniejącymi urządzeniami oraz zwrotu świadczeń po uchyleniu orzeczenia."
Ograniczenia: Sprawa dotyczy specyficznych okoliczności faktycznych, w tym wielokrotnych postępowań sądowych i zmiany właściciela nieruchomości.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa pokazuje złożoność postępowań dotyczących służebności przesyłu i długotrwałe spory o wynagrodzenie, co może być interesujące dla prawników specjalizujących się w tej dziedzinie.
“Służebność przesyłu: Jak ustalić sprawiedliwe wynagrodzenie za obciążenie nieruchomości?”
Dane finansowe
jednorazowe wynagrodzenie za ustanowienie służebności: 1114 PLN
zwrot spełnionego świadczenia: 2605,44 PLN
Sektor
nieruchomości
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.