III Ca 1131/19

Sąd Okręgowy w GliwicachGliwice2020-09-30
SAOSCywilneprawo rzeczoweŚredniaokręgowy
najemwstąpienie w najemwspółnajemdziedziczenieochrona praw lokatorówkodeks cywilnynieruchomości

Sąd Okręgowy oddalił apelację powódki, potwierdzając, że nie wstąpiła ona w stosunek najmu po zmarłym współnajemcy z uwagi na wyłączenie zawarte w art. 691 § 5 k.c.

Powódka domagała się ustalenia wstąpienia w stosunek najmu lokalu po zmarłym ojcu, który był współnajemcą. Sąd Rejonowy oddalił powództwo, wskazując, że śmierć jednego ze współnajemców wyłącza zastosowanie art. 691 § 1 k.c. Sąd Okręgowy, oddalając apelację, potwierdził tę interpretację, podkreślając, że powódka nie mogła wstąpić w stosunek najmu, gdyż drugi współnajemca (matka) żył w chwili śmierci ojca, a później umowa najmu z nią została wypowiedziana. Sąd odwoławczy odrzucił również nowe roszczenia zgłoszone w apelacji jako niedopuszczalne.

Powódka A. Ś. wniosła o ustalenie wstąpienia w stosunek najmu lokalu mieszkalnego, twierdząc, że jej rodzice byli najemcami, ojciec zmarł, a matka wyprowadziła się. Pozwana Gmina G. wniosła o oddalenie powództwa, argumentując, że powódka nie wstąpiła w stosunek najmu po zmarłym ojcu na podstawie art. 691 k.c., ponieważ w chwili jego śmierci nadal najemcą była jej matka. Sąd Rejonowy w Gliwicach oddalił powództwo, uznając je za bezzasadne z uwagi na śmierć tylko jednego ze współnajemców, co wyłącza zastosowanie art. 691 § 1 k.c. Sąd Okręgowy w Gliwicach, rozpoznając apelację powódki, oddalił ją. Sąd odwoławczy podzielił ustalenia faktyczne i ocenę prawną sądu pierwszej instancji. Kluczowe dla rozstrzygnięcia było zastosowanie art. 691 § 5 k.c., który wyłącza prawo dzieci do wstąpienia w stosunek najmu w przypadku śmierci jednego ze współnajemców, gdy drugi nadal żyje. Sąd Okręgowy uznał, że powódka nie mogła wstąpić w stosunek najmu po zmarłym ojcu, ponieważ jego żona (matka powódki) nadal była współnajemczynią lokalu. Ponadto, sąd odwoławczy odrzucił nowe roszczenia i twierdzenia faktyczne zgłoszone przez powódkę w apelacji jako niedopuszczalne na tym etapie postępowania (art. 383 k.p.c.). W konsekwencji apelacja została uznana za bezzasadną i oddalona, a powódka została obciążona kosztami postępowania odwoławczego.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Nie, córka zmarłego współnajemcy nie może wstąpić w stosunek najmu, jeśli w chwili śmierci jednego ze współnajemców drugi nadal żył, ponieważ art. 691 § 5 k.c. wyłącza takie prawo.

Uzasadnienie

Sąd Okręgowy oparł się na art. 691 § 5 k.c., który stanowi negatywną przesłankę wstąpienia w stosunek najmu w przypadku śmierci jednego ze współnajemców, gdy drugi nadal żyje. W analizowanej sprawie matka powódki była nadal współnajemczynią lokalu w chwili śmierci ojca powódki.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalenie apelacji

Strona wygrywająca

Gmina G. - Zakład Gospodarki Mieszkaniowej

Strony

NazwaTypRola
A. Ś.osoba_fizycznapowódka
Gmina G. - Zakład Gospodarki Mieszkaniowejinstytucjapozwana

Przepisy (14)

Główne

k.c. art. 691 § § 5

Kodeks cywilny

Wyłącza prawo wstąpienia w stosunek najmu w razie śmierci jednego ze współnajemców, gdy drugi nadal żyje.

k.p.c. art. 383

Kodeks postępowania cywilnego

Zakazuje zgłaszania nowych roszczeń w postępowaniu apelacyjnym.

k.p.c. art. 385

Kodeks postępowania cywilnego

Reguluje oddalenie apelacji.

Pomocnicze

k.c. art. 691 § § 1

Kodeks cywilny

Reguluje wstąpienie w stosunek najmu po zmarłym najemcy.

k.c. art. 691 § § 2

Kodeks cywilny

Określa krąg osób uprawnionych do wstąpienia w stosunek najmu.

k.p.c. art. 321 § § 1

Kodeks postępowania cywilnego

Wyznacza kognicję sądu pierwszej instancji.

k.p.c. art. 98 § § 1 i 3

Kodeks postępowania cywilnego

Reguluje zasady zwrotu kosztów procesu.

u.o.p.l. art. 30 § ust. 1

Ustawa o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego

Dotyczy wstąpienia w stosunek najmu z mocy prawa.

k.c. art. 60

Kodeks cywilny

Dotyczy czynności prawnych.

k.c. art. 65 § § 2

Kodeks cywilny

Dotyczy wykładni oświadczeń woli.

k.c. art. 660

Kodeks cywilny

Dotyczy formy umowy najmu.

k.c. art. 73 § § 1

Kodeks cywilny

Dotyczy skutków niezachowania formy pisemnej.

k.c. art. 5

Kodeks cywilny

Dotyczy zasad współżycia społecznego.

k.c. art. 922

Kodeks cywilny

Dotyczy dziedziczenia ustawowego.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Śmierć jednego ze współnajemców, gdy drugi nadal żyje, wyłącza możliwość wstąpienia w stosunek najmu na podstawie art. 691 § 5 k.c. Zgłoszenie nowych roszczeń i twierdzeń faktycznych w postępowaniu apelacyjnym jest niedopuszczalne na mocy art. 383 k.p.c.

Odrzucone argumenty

Powódka argumentowała, że wstąpiła w stosunek najmu na podstawie art. 691 § 1 k.c. Powódka podnosiła zarzuty naruszenia przepisów proceduralnych (art. 227 k.p.c.) i materialnych (art. 60, 65, 660, 73, 5, 30 ust. 1 u.o.p.l., 922 k.c.).

Godne uwagi sformułowania

regulacja art. 691 § 5 k.c. wyłącza prawo osób wymienionych w art. 691 § 1 k.c. – w tym także dzieci - do wstąpienia w stosunek najmu lokalu mieszkalnego w razie śmierci jednego współnajemców tego lokalu. wystąpiła ona w apelacji z nowymi roszczeniami w rozumieniu art. 383 zd. 1 k.p.c., co z mocy zawartej w nim regulacji jest w postępowaniu niedopuszczalne i co za tym idzie ich zgłoszenie było bezskuteczne.

Skład orzekający

Leszek Dąbek

przewodniczący

Gabriela Sobczyk

sędzia

Kamilla Gos-Górska

sędzia

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Interpretacja art. 691 § 5 k.c. w kontekście śmierci jednego ze współnajemców oraz niedopuszczalność zgłaszania nowych roszczeń w postępowaniu apelacyjnym."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji prawnej związanej z najmem lokali mieszkalnych i śmierci współnajemcy.

Wartość merytoryczna

Ocena: 5/10

Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia z zakresu prawa najmu i ochrony praw lokatorów, a także procedury apelacyjnej. Jest interesująca dla prawników specjalizujących się w tej dziedzinie.

Czy śmierć jednego z najemców otwiera drzwi do lokalu? Sąd Okręgowy wyjaśnia kluczowy przepis.

Sektor

nieruchomości

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
Sygn. akt III Ca 1131/19 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 30 września 2020 r. Sąd Okręgowy w Gliwicach III Wydział Cywilny Odwoławczy w składzie: Przewodniczący – Sędzia Sądu Okręgowego Leszek Dąbek Sędzia Sądu Okręgowego Gabriela Sobczyk Sędzia Sądu Rejonowego (del.) Kamilla Gos-Górska Protokolant Monika Piasecka po rozpoznaniu w dniu 22 września 2020 r. w Gliwicach na rozprawie sprawy z powództwa A. Ś. przeciwko Gminie G. o ustalenie wstąpienia w stosunek najmu na skutek apelacji powódki od wyroku Sądu Rejonowego w Gliwicach z dnia 6 czerwca 2019 r., sygn. akt II C 3192/18 1. prostuje w części wstępnej zaskarżonego wyroku oznaczenie przedmiotu sprawy w ten sposób, że jest nim ustalenie wstąpienia w stosunek najmu; 2. oddala apelację; 3. zasądza od powódki na rzecz pozwanej kwotę 135 zł (sto trzydzieści pięć złotych) z tytułu zwrotu kosztów zastępstwa procesowego w postępowaniu odwoławczym. SSR (del.) Kamilla Gos- Górska SSO Leszek Dąbek SSO Gabriela Sobczyk Sygn. akt III Ca 1131/19 UZASADNIENIE Powódka A. Ś. zażądała ustalenia, że wstąpiła w stosunek najmu lokalu mieszkalnego położonego w G. przy ulicy (...) . Twierdziła, że jej rodzice (tj. K. Z. (1) oraz K. Z. (2) ) byli najemcami lokalu mieszkalnego położonego w G. przy ulicy (...) , a powódka była osobą uprawnioną do zamieszkiwania. Wskazała, że jej ojciec zmarł, a matka wyprowadziła się z rzeczonego lokalu. Pozwana Gmina G. - Zakład Gospodarki Mieszkaniowej wniosła o oddalenie powództwa oraz zasądzenie na jej rzecz od powódki zwrotu kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa prpcesowego według norm przepisanych. Zarzuciła, że powódka nie wstąpiła w stosunek najmu po zmarłym ojcu na podstawie art. 691 k.c , gdyż do wstąpienia w stosunek najmu mogło dojść jedynie wówczas, gdy umiera jedyny najemca lokalu mieszkalnego. Pozwana wskazała, że najemcą lokalu w dacie śmierci ojca powódki nadal była jej matka. Sąd Rejonowy w Gliwicach w wyroku z dnia 6 06 2019r. oddalił powództwo (pkt 1) oraz nie obciążył powódki kosztami procesu (pkt 2 ). W ustalonym stanie faktycznym w motywach rozstrzygnięcia przywołał między innymi regulację art. 691 § 5 k.p.c. Dokonał oceny prawnej poczynionych ustaleń faktycznych i konkluzji uznał, że powództwo jest bezzasadne, gdyż zmarł tylko jeden z współ-najemców lokalu, co wyłącza zastosowanie w sprawie regulacji art. 691 § 1 k.c. O kosztach procesu orzekł na podstawie art. 102 k.p.c. , uznając, że wobec tego, iż powódka znajduje się w trudnej sytuacji życiowej w sprawie zachodzi przewidziany w tej regulacji szczególnie uzasadniony wypadek uzasadniający nie obciążanie jej kosztami procesu. Orzeczenie zaskarżyła powódka A. Ś. , która wniosła o zmianę wyroku poprzez uwzględnienie powództwa bądź uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy Sądowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania oraz zasądzenie na jej rzecz od pozwanej zwrotu kosztów procesu w tym kosztów zastępstwa procesowego za obie instancje według norm przepisanych Zarzuciła, że przy ferowaniu wyroku naruszono prawo procesowe i materialne, regulacje: a) art. 227 k.p.c. poprzez brak zastosowania i nieuwzględnienie, że powódka od urodzenia zamieszkiwała w przedmiotowym lokalu; b) art. 60 k.c. w zw. z art. 65 §2 k.c. poprzez błędną wykładnię skutkującą błędnym przyjęciem, że strony nie złożyły zgodnych oświadczeń woli na podstawie, których doszło do zawarcia nowej umowy najmu między stronami; c) art. 660 k.c. w zw. z art. 73 §1 k.c. poprzez błędną wykładnię i nieprzyjęcie, że strony łączy umowa najmu, przy czym strony jedynie nie dochowały formy pisemnej umowy, co nie skutkuje nieważnością zawartej umowy najmu; d) art. 5 k.c. poprzez błędną wykładnię i nieprzyjęcie, że pozwana wypowiadając umowę najmu przedmiotowego lokalu K. Z. (2) dopiero po upływie kilku lat od powzięcia informacji o przysługującym K. Z. (2) prawie własności innej nieruchomości, naruszyła zasady współżycia społecznego, pozbawiając tym samym powódkę możliwości wstąpienia w stosunek najmu lokalu; e) art. 691 § 5 k.c. poprzez błędne zastosowanie i nieprawidłowe przyjęcie, że w niniejszej sprawie zachodzi negatywna przesłanka wstąpienia przez powódkę w stosunek najmu lokalu; f) art. 30 ust. 1 ustawy z 21 06 2001r. o ustawy o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego poprzez brak zastosowania, co przy ustaleniu, że powódka przed wejściem w życie w/w ustawy zamieszkiwała co najmniej 10 lat w przedmiotowym lokalu, skutkuje wejście przez powódkę z mocy prawa o stosunek najmu przedmiotowego lokalu, g) art. 922 k.c. poprzez brak zastosowania i nieprzyjęcie, że powódka na podstawie dziedziczenia ustawowego nabyła prawo majątkowe po swym ojcu K. Z. (1) w postaci prawa najmu przedmiotowego lokalu. Pozwana Gmina G. - Zakład Gospodarki Mieszkaniowej wniosła o oddalenie apelacji oraz zasądzenie na jej rzecz od powódki zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego w postępowaniu odwoławczym według norm przepisanych. Sąd Okręgowy ustalił i zważył, co następuje: Sąd pierwszej instancji trafnie zakwalifikował dochodzone żądanie, a następnie prawidłowo rozpoznał sprawę. Ustalenia faktyczne składające się na podstawę faktyczna orzeczenia nie były kwestionowane w apelacji. Maja podstawę w zgromadzonym w sprawie materiale dowodowym, a jego ocena mieści się w graniach swobodnej oceny dowodów, którą Sąd odwoławczy podziela. Z tych też względów Sąd odwoławczy przyjął za własne ustalenia faktyczne Sądu pierwszej instancji . Dokonana przez Sąd Rejonowy ocena prawna ustalonego stanu faktycznego jest prawidłowa i Sąd odwoławczy w całości ją podziela i przyjmuje za własną (orzecz. SN z dn. 26 04 1935r. C III 473/34, Zb. U.z 1935r. poz. 496). Powódka jest córką zmarłego współnajemcy spornego lokalu, przez co należy ona do kręgu osób wymienionych w art. 691 § 1 k.c. , które z mocy zawartej w nim regulacji wstępują po zmarłym najemcy w stosunek najmu, jeżeli stale zamieszkiwały z nim w wynajmowanym przez niego lokalu ( art. 691 § 2 k.c. ). Jednak regulacja art. 691 § 5 k.c. wyłącza prawo osób wymienionych w art. 691 § 1 k.c. – w tym także dzieci - do wstąpienia w stosunek najmu lokalu mieszkalnego w razie śmierci jednego współnajemców tego lokalu. W sprawie bezspornym jest, że w chwili śmierci K. Z. (1) był współnajemcą przedmiotowego lokalu (drugim jego współnajemców była K. Z. (2) , wobec której stosunek najmu wygasł później w dniu 31 08 2018r. na skutek wypowiedzenia jej przez pozwaną umowy najmu). Powoduje to, że w świetle przywołanych powyżej regulacji prawnych nie doszło do wstąpienia przez skarżącą po zmarłym K. Z. (1) w stosunek najmu przedmiotowego lokalu, co znajduje prawidłowe odzwiercie-dlenie w zaskarżonym wyroku. Skarżąca wnosząc pozew a następnie w toku postępowania konsekwentnie wywodziła dochodzenie roszczenie ze wskazanej powyżej regulacji prawnej, dostosowując do niej podstawę faktyczną powództwa, a to stosownie do regulacji art. 321 § 1 k.p.c. wyznaczało kognicję Sądu pierwszej instancji (granice przedmiotu sporu i orzekania). Dopiero po wydaniu zaskarżonego wyroku w apelacji odwołała się do przy-wołanych w niej regulacji: art. 30 ust. 1 ustawy z dnia 21 06 2001r. o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego oraz art. 60 k.c. w związku z art. 65 § 2 k.c. , art. 660 k.c. w zwiadu z art. 73 § 1 k.c. i art. 922 k.c. , rozbudowując równocześnie podstawę faktyczną powództwa o nowe twierdzenia o faktach. Tym samym wystąpiła ona w apelacji z nowymi roszczeniami w rozumieniu art. 383 zd. 1 k.p.c. , co z mocy zawartej w nim regulacji jest w postępowaniu niedopuszczalne i co za tym idzie ich zgłoszenie było bezskuteczne. Z tej przyczyny nie podlegały one rozpoznaniu przez Sąd odwoławczy i nie mają one wpływu na zawartą powyżej ocenę prawidłowości zaskarżonego wyroku W połączeniu z powyższym apelacja jest zatem bezzasadna w rozumieniu art. 385 k.p.c. , a to z mocy zawartej w nim regulacji prowadziło do jej oddalenia. Reasumując, zaskarżony wyrok jest prawidłowy i dlatego apelację powódki jako bezzasadną oddalono w oparciu o przepis art. 385 k.p.c. . O kosztach postępowania odwoławczego orzeczono stosując regulację art. 98 § 1 i 3 k.p.c. , biorąc pod uwagę, że powódka w całości uległa w tym postępowaniu i powinna zwrócić pozwanej poniesione przez nią koszty zastępstwa procesowego w kwocie 135 zł ustalone na podstawie § 10 ust. 1 pkt 1 oraz § 2 pkt 2 rozporządzenia ministra sprawiedliwości z dnia 22 10 2015r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych. SSR (del.) Kamilla Gos-Górska SSO Leszek Dąbek SSO Gabriela Sobczyk

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI