III CA 1124/15
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Rejonowy dla Łodzi – Widzewa w Łodzi wyrokiem z dnia 30 marca 2015 roku oddalił powództwo D. A. o ochronę naruszonego posiadania nieruchomości położonej przy ul. (...) w Ł., stanowiącej współwłasność pozwanych E. R., A. K. i G. G. Sąd Rejonowy uznał, że powód utracił posiadanie nieruchomości, ponieważ samowolnie ją opuścił w sezonie zimowym 2013/2014 roku, a wymiana zamków w lipcu 2014 roku nie stanowiła naruszenia jego posiadania. Powód wniósł apelację, zarzucając m.in. naruszenie przepisów postępowania i błędne ustalenia faktyczne. Sąd Okręgowy w Łodzi, rozpoznając apelację, uznał ją za zasadną w przeważającej części. Sąd Okręgowy skorygował ustalenia faktyczne, stwierdzając, że powód i jego matka nadal korzystali z nieruchomości po jej opuszczeniu zimą 2013/2014 roku, a powód miał możliwość swobodnego dostępu do niej aż do momentu wymiany zamków. W związku z tym Sąd Okręgowy uznał, że powód zachował posiadanie nieruchomości do lipca 2014 roku, a wymiana zamków przez pozwanych stanowiła samowolne naruszenie jego posiadania. Sąd Okręgowy zmienił zaskarżony wyrok, nakazując pozwanym wydanie powodowi kluczy do kłódki i zamka w drzwiach wejściowych do budynku. Jednocześnie oddalił żądanie dotyczące umożliwienia matce powoda przebywania na nieruchomości do czasu uzyskania przez powoda pełnoletności, gdyż powód w międzyczasie osiągnął pełnoletność. Rozstrzygnięcie o kosztach postępowania zostało zmienione na korzyść powoda.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: ŚredniaInterpretacja pojęcia posiadania w kontekście czasowego opuszczenia nieruchomości i samowolnego naruszenia posiadania przez właściciela.
Dotyczy specyficznej sytuacji faktycznej, gdzie powód miał możliwość dostępu do nieruchomości i zamiar jej dalszego posiadania.
Zagadnienia prawne (4)
Czy samowolne opuszczenie nieruchomości przez powoda oznacza utratę posiadania w rozumieniu przepisów prawa cywilnego?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, samowolne opuszczenie nieruchomości nie zawsze oznacza utratę posiadania, jeśli zachowany jest fizyczny element władztwa (możliwość korzystania) oraz element psychiczny (wola posiadania).
Uzasadnienie
Sąd Okręgowy uznał, że powód zachował posiadanie nieruchomości, ponieważ miał możliwość swobodnego dostępu do niej aż do momentu wymiany zamków, a jego decyzja o wyprowadzce nie była podyktowana chęcią wyzbycia się posiadania, lecz koniecznością zapewnienia sobie godziwych warunków bytowych. Dodatkowo, powód kilkukrotnie korzystał z nieruchomości w spornym okresie, co potwierdzało realność jego władztwa.
Czy wymiana zamków w drzwiach wejściowych do nieruchomości przez właścicieli stanowi samowolne naruszenie posiadania przez osobę, która nadal posiadała nieruchomość?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, wymiana zamków przez właścicieli, uniemożliwiająca dotychczasowemu posiadaczowi dostęp do nieruchomości, stanowi samowolne naruszenie posiadania.
Uzasadnienie
Skoro powód był posiadaczem nieruchomości, a pozwani wymienili zamki, uniemożliwiając mu dostęp, było to naruszenie jego posiadania. Roszczenie o przywrócenie stanu posiadania jest niezależne od stanu prawnego i ma na celu zapobieganie samowolnemu przywracaniu władztwa faktycznego.
Czy sąd drugiej instancji może rozpoznać postanowienie sądu pierwszej instancji o oddaleniu wniosku o ustanowienie pełnomocnika z urzędu w postępowaniu apelacyjnym?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, sąd drugiej instancji rozpoznając apelację może rozpoznać jedynie te postanowienia sądu pierwszej instancji, na które stronie środek zaskarżenia nie przysługuje.
Uzasadnienie
Postanowienie o oddaleniu wniosku o ustanowienie pełnomocnika z urzędu jest zaskarżalne zażaleniem, dlatego nie mogło być przedmiotem rozpoznania w postępowaniu apelacyjnym na podstawie art. 380 k.p.c.
Czy strona, która nie zgłosiła zastrzeżeń do protokołu w związku z oddaleniem wniosków dowodowych przez sąd pierwszej instancji, może powoływać się na te uchybienia w dalszym toku postępowania?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, chyba że chodzi o przepisy, których naruszenie sąd powinien wziąć pod uwagę z urzędu, albo strona uprawdopodobni, że nie zgłosiła zastrzeżeń bez swojej winy.
Uzasadnienie
Sąd Okręgowy uznał, że powód utracił prawo do powoływania się na oddalenie wniosków dowodowych, ponieważ jego przedstawiciel ustawowy, pouczony o treści art. 162 k.p.c., nie wniósł o wpisanie zastrzeżeń do protokołu.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| D. A. | osoba_fizyczna | powód |
| E. R. | osoba_fizyczna | pozwana |
| A. K. | osoba_fizyczna | pozwana |
| G. G. | osoba_fizyczna | pozwana |
| K. K. | osoba_fizyczna | współwłaściciel |
Przepisy (22)
Główne
k.c. art. 344 § 1
Kodeks cywilny
Przepis ten stanowi podstawę roszczenia o przywrócenie stanu poprzedniego i zaniechanie naruszeń w przypadku samowolnego naruszenia posiadania.
Pomocnicze
k.p.c. art. 478
Kodeks postępowania cywilnego
W sprawach o naruszenie posiadania sąd bada jedynie stan posiadania i fakt jego naruszenia, nie rozpoznaje prawa do rzeczy ani dobrej wiary pozwanego.
k.c. art. 336
Kodeks cywilny
Definicja posiadacza rzeczy, obejmująca zarówno posiadacza faktycznego, jak i posiadacza z tytułu innych praw.
k.p.c. art. 98 § 1 i 3
Kodeks postępowania cywilnego
Przepisy dotyczące zasądzenia kosztów procesu od strony przegrywającej.
k.p.c. art. 210 § 2 1
Kodeks postępowania cywilnego
Przepis dotyczący pouczeń udzielanych stronom przez sąd.
k.p.c. art. 162
Kodeks postępowania cywilnego
Przepis dotyczący obowiązku zgłaszania zastrzeżeń do protokołu w celu powołania się na uchybienia przepisom postępowania.
k.p.c. art. 217
Kodeks postępowania cywilnego
Przepis dotyczący inicjatywy dowodowej stron.
k.p.c. art. 5
Kodeks postępowania cywilnego
Przepis dotyczący obowiązku udzielania stronom występującym bez profesjonalnego pełnomocnika odpowiednich pouczeń.
k.p.c. art. 212 § 2
Kodeks postępowania cywilnego
Przepis dotyczący pouczeń udzielanych stronom.
k.p.c. art. 233 § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Przepis dotyczący oceny dowodów przez sąd.
k.p.c. art. 380
Kodeks postępowania cywilnego
Zakres rozpoznania przez sąd drugiej instancji postanowień sądu pierwszej instancji.
k.p.c. art. 394 § 1 pkt 2
Kodeks postępowania cywilnego
Środki zaskarżenia przysługujące od postanowień sądu pierwszej instancji.
k.p.c. art. 6
Kodeks postępowania cywilnego
Ciężar dowodu.
k.p.c. art. 232
Kodeks postępowania cywilnego
Obowiązek przedstawienia dowodów przez strony.
k.p.c. art. 321 § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Zakres rozpoznania sprawy przez sąd.
k.p.c. art. 100 § zd. 2
Kodeks postępowania cywilnego
Rozliczenie kosztów postępowania w przypadku uwzględnienia apelacji w przeważającej części.
k.p.c. art. 105 § 2
Kodeks postępowania cywilnego
Obciążenie Skarbu Państwa kosztami postępowania.
Dz.U. z 2014 r. poz. 1025 z późn. zm. art. 27 pkt 7
Ustawa o kosztach sądowych w sprawach cywilnych
Określenie wysokości opłaty od pozwu.
Dz.U. z 2014 r. poz. 1025 z późn. zm. art. 113 ust. 1
Ustawa o kosztach sądowych w sprawach cywilnych
Orzekanie o pobraniu opłaty od strony na rzecz Skarbu Państwa.
k.c. art. 222 § 1
Kodeks cywilny
Roszczenie windykacyjne właściciela przeciwko nieuprawnionemu posiadaczowi.
k.p.c. art. 386 § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Zmiana zaskarżonego wyroku przez sąd drugiej instancji.
k.p.c. art. 385
Kodeks postępowania cywilnego
Oddalenie apelacji przez sąd drugiej instancji.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Powód zachował posiadanie nieruchomości pomimo czasowego opuszczenia jej, ponieważ miał możliwość swobodnego dostępu i zamiar dalszego korzystania. • Wymiana zamków przez pozwanych stanowiła samowolne naruszenie posiadania powoda. • Sąd pierwszej instancji pominął istotne dowody potwierdzające korzystanie przez powoda z nieruchomości.
Odrzucone argumenty
Powód utracił posiadanie nieruchomości poprzez jej samowolne opuszczenie. • Wymiana zamków nie stanowiła naruszenia posiadania, gdyż pozwani są właścicielami nieruchomości. • Zarzuty dotyczące naruszenia przepisów postępowania przez sąd pierwszej instancji (np. brak pouczeń, odmowa ustanowienia pełnomocnika z urzędu, oddalenie wniosków dowodowych) okazały się w większości bezzasadne lub niedopuszczalne w postępowaniu apelacyjnym.
Godne uwagi sformułowania
Sąd Okręgowy w zasadniczej mierze podzielił ustalenia faktyczne sądu pierwszej instancji z tym, że uzupełnił je o ustalenia następujące: powód oraz jego matka przyjeżdżali na teren nieruchomości położonej przy ul. (...) w Ł. również po opuszczeniu przez nich owej nieruchomości w zimie 2013/2014 roku. • Na posiadanie w rozumieniu art. 336 k.c. składają się dwa elementy – element fizyczny oraz element psychiczny. • Do istnienia posiadania wystarcza przy tym sama możność takiego postępowania, nie jest natomiast konieczne efektywne wykonywanie władztwa. • Właścicielowi przeciwko nieuprawionemu posiadaczowi przysługuje roszczenie windykacyjne, przewidziane w art. 222 § 1 k.c. Jeżeli więc właściciel pragnie odzyskać władztwo faktyczne nad rzeczą i nie może tego osiągnąć na drodze ugodowej, to powinien wytoczyć przed sądem powództwo na podstawie wskazanego przepisu. Jako naganne natomiast sankcjonowane jest podejmowanie działań, które zmierzają do przywrócenia władztwa faktycznego w sposób samowolny.
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Interpretacja pojęcia posiadania w kontekście czasowego opuszczenia nieruchomości i samowolnego naruszenia posiadania przez właściciela."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji faktycznej, gdzie powód miał możliwość dostępu do nieruchomości i zamiar jej dalszego posiadania.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa pokazuje, że nawet właściciele nieruchomości nie mogą samowolnie pozbawiać kogoś posiadania, a ochrona posiadania jest niezależna od prawa własności. Jest to ciekawy przykład z praktyki prawniczej.
“Właściciel wymienił zamki, ale sąd przywrócił posiadanie lokatorowi – dlaczego?”
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.