III CA 1100/18

Sąd Okręgowy2018-04-25
SAOSCywilnezobowiązaniaŚredniaokręgowy
odszkodowanieszkoda komunikacyjnalegitymacja procesowacesja wierzytelnościkoszty postępowaniaprawo cywilneubezpieczenia

Sąd Okręgowy oddalił apelację powoda, uznając brak jego legitymacji procesowej do dochodzenia roszczenia z tytułu odszkodowania za szkodę komunikacyjną, ponieważ poszkodowana jedynie upoważniła powoda do odbioru pieniędzy, a nie dokonała cesji wierzytelności.

Powód wniósł apelację od wyroku Sądu Rejonowego, który oddalił jego powództwo o zapłatę odszkodowania za szkodę komunikacyjną i zasądził zwrot kosztów procesu. Powód zarzucił naruszenie przepisów postępowania i prawa materialnego, domagając się zmiany wyroku lub uchylenia go. Sąd Okręgowy oddalił apelację, uznając ją za bezzasadną. Kluczową przesłanką oddalenia powództwa był brak legitymacji procesowej czynnej powoda, gdyż poszkodowana nie dokonała cesji wierzytelności, a jedynie upoważniła powoda do odbioru odszkodowania. Wnioski dowodowe złożone w apelacji uznano za spóźnione.

Sąd Rejonowy dla Łodzi – Widzewa w Łodzi wyrokiem z dnia 25 kwietnia 2018 r. oddalił powództwo Ł. K. przeciwko (...) Spółce Akcyjnej w sprawie o zapłatę odszkodowania za szkodę komunikacyjną, zasądzając jednocześnie od powoda na rzecz pozwanego zwrot kosztów procesu. Powód wniósł apelację, zarzucając naruszenie przepisów postępowania (art. 217 § 1 i 2 k.p.c. poprzez pominięcie wniosków dowodowych) oraz prawa materialnego (art. 363 § 1 k.c. poprzez błędną wykładnię). Domagał się zmiany wyroku i zasądzenia odszkodowania lub uchylenia wyroku i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania. Pozwany wniósł o oddalenie apelacji. Sąd Okręgowy, rozpoznając apelację, uznał ją za bezzasadną. Sąd stwierdził, że wyrok Sądu Rejonowego jest prawidłowy, a podniesione zarzuty nie zasługują na uwzględnienie. Główną przyczyną oddalenia powództwa, a tym samym apelacji, był brak legitymacji procesowej czynnej po stronie powodowej. Sąd Okręgowy podkreślił, że poszkodowana B. D. nie dokonała cesji wierzytelności na rzecz powoda, a jedynie udzieliła mu upoważnienia do wypłaty odszkodowania. Roszczenie nadal przysługiwało poszkodowanej, a nie powodowi. W związku z tym ocena zasadności powództwa co do wysokości odszkodowania stała się bezprzedmiotowa. Sąd Okręgowy oddalił również wnioski dowodowe złożone w apelacji (oświadczenie o cesji i opinię biegłego), uznając je za spóźnione na podstawie art. 381 k.p.c., ponieważ strona mogła je powołać w postępowaniu przed sądem pierwszej instancji. Sąd podkreślił, że ciężar przedstawienia dowodów spoczywa na stronie inicjującej proces. O kosztach postępowania apelacyjnego orzeczono na podstawie przepisów o kosztach zastępstwa procesowego.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Nie, powód nie posiada legitymacji procesowej czynnej, ponieważ poszkodowana nie dokonała cesji wierzytelności, a jedynie upoważniła powoda do odbioru odszkodowania.

Uzasadnienie

Sąd Okręgowy uznał, że brak legitymacji procesowej czynnej jest przesłanką oddalenia powództwa. Poszkodowana B. D. nie przelała swojego prawa do odszkodowania na powoda, a jedynie udzieliła mu upoważnienia do odbioru pieniędzy. W związku z tym, roszczenie nadal przysługiwało poszkodowanej, a nie powodowi.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalenie apelacji

Strona wygrywająca

pozwany

Strony

NazwaTypRola
Ł. K.osoba_fizycznapowód
(...) Spółka Akcyjnaspółkapozwany
B. D.osoba_fizycznaposzkodowana

Przepisy (8)

Główne

k.p.c. art. 381

Kodeks postępowania cywilnego

Podstawa do pominięcia nowych faktów i dowodów w postępowaniu apelacyjnym, jeśli strona mogła je powołać wcześniej.

k.p.c. art. 385

Kodeks postępowania cywilnego

Podstawa do oddalenia apelacji.

Pomocnicze

k.p.c. art. 217 § § 1 i 2

Kodeks postępowania cywilnego

Zarzut naruszenia przepisów dotyczących pominięcia wniosków dowodowych.

k.c. art. 363 § § 1

Kodeks cywilny

Zarzut błędnej wykładni przepisu dotyczącego ustalenia wysokości odszkodowania.

k.p.c. art. 380

Kodeks postępowania cywilnego

Wniosek powoda o rozpoznanie postanowienia sądu pierwszej instancji.

k.p.c. art. 98 § § 1 i 3

Kodeks postępowania cywilnego

Podstawa do orzekania o kosztach postępowania.

Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości w sprawie opłat za czynności adwokackie art. § 2 pkt 4

Podstawa do ustalenia kosztów zastępstwa procesowego.

Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości w sprawie opłat za czynności adwokackie art. § 10 ust. 1 pkt 1

Podstawa do ustalenia kosztów zastępstwa procesowego.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Brak legitymacji procesowej czynnej powoda, ponieważ poszkodowana nie dokonała cesji wierzytelności, a jedynie upoważniła powoda do odbioru odszkodowania. Wnioski dowodowe złożone w apelacji są spóźnione i nie spełniają przesłanek z art. 381 k.p.c.

Odrzucone argumenty

Naruszenie art. 217 § 1 i 2 k.p.c. poprzez pominięcie wniosków dowodowych. Naruszenie art. 363 § 1 k.c. poprzez błędną wykładnię.

Godne uwagi sformułowania

przesłanką unicestwiającą roszczenie był brak legitymacji procesowej powoda legitymacja materialna, a więc posiadanie prawa podmiotowego do wytoczenia powództwa stanowi przesłankę materialną powództwa, a jej brak stoi na przeszkodzie udzieleniu ochrony prawnej brak legitymacji materialnej (czynnej lub biernej) skutkuje, co do zasady oddaleniem powództwa Sąd dokonuje oceny istnienia legitymacji procesowej strony w chwili orzekania, co do istoty sprawy. występujący w art. 381 k.p.c. zwrot: "potrzeba powołania się na nowe fakty i dowody wynikła później" nie może być pojmowany w ten sposób, że "potrzeba" ich powołania może wynikać jedynie z tego, iż rozstrzygnięcie Sądu I instancji jest dla strony niekorzystne

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Ustalenie, że samo upoważnienie do odbioru odszkodowania nie jest równoznaczne z cesją wierzytelności i nie nadaje legitymacji procesowej czynnej."

Ograniczenia: Dotyczy konkretnego stanu faktycznego i interpretacji przepisów proceduralnych w kontekście dowodów w apelacji.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa pokazuje subtelną, ale kluczową różnicę między upoważnieniem a cesją wierzytelności, co jest częstym problemem w sprawach odszkodowawczych i może mieć praktyczne znaczenie dla wielu osób.

Czy upoważnienie do odbioru pieniędzy daje Ci prawo do pozwu? Sąd wyjaśnia kluczową różnicę!

Dane finansowe

WPS: 9580,57 PLN

Sektor

ubezpieczenia

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
Sygn. akt III Ca 1100/18 UZASADNIENIE Zaskarżonym wyrokiem z dnia 25 kwietnia 2018 r. Sąd Rejonowy dla Łodzi – Widzewa w Łodzi w sprawie z powództwa Ł. K. przeciwko (...) Spółce Akcyjnej z siedzibą w W. w sprawie o sygn. akt VIII C 950/17 o zapłatę: 1. oddalił powództwo, 2. zasądził od powoda na rzecz pozwanego kwotę 1.817 zł tytułem zwrotu kosztów procesu. Apelację od powyższego wyroku wniósł powód zaskarżając wydane rozstrzygnięcie w całości. Skarżący przedmiotowemu orzeczeniu zarzucił: 1. naruszenie przepisów postępowania art. 217 § 1 i 2 k.p.c. , polegający na nieuzasadnionym pominięciu wniosku powoda o dopuszczenie dowodu z opinii biegłego z zakresu wyceny napraw pojazdów oraz wniosku o udzielenie terminu 14-dniowego na dostarczenie dokumentu potwierdzającego zawarcie umowy cesji, gdy oba te wnioski były istotne dla rozstrzygnięcia sprawy; 2. naruszenie przepisów prawa materialnego, art. 363 § 1 k.c. poprzez jego błędną wykładnię polegające na niewłaściwym przyjęciu, że nawet w razie gdyby koszt naprawy pojazdu po zdarzeniu nie przekraczały wartości przed zdarzeniem zakład ubezpieczeń może zwolnić się z odpowiedzialności poprzez zapłatę odszkodowania stanowiącego różnicę miedzy wartość pojazdu przed i po kolizji; Na zasadzie art. 380 k.p.c. powód wniósł o rozpoznanie postanowienia Sądu meriti wydane na rozprawie dnia 25 kwietnia 2018 r. w przedmiocie oddalenia wniosku pełnomocnika powoda o udzielenie terminu 14-dniowego na dostarczenie dokumentu potwierdzającego cesję oraz wniosku o dopuszczenie dowodu z opinii biegłego z zakresu wyceny napraw pojazdów na okoliczność kosztów naprawy pojazdu R. (...) o nr rej. (...) po szkodzie z dnia 26 września 2015 r.. A ponadto skarżący wniósł o przeprowadzenie dowodów z: - dokumentu oświadczenia z dnia 25 kwietnia 2018 roku na okoliczność cesji praw i roszczeń przysługujących B. D. na rzecz powoda; - z opinii biegłego z zakresu wyceny napraw pojazdów na okoliczność kosztów naprawy pojazdu R. (...) o nr rej. (...) po szkodzie z dnia 26 września 2015 roku. W związku z podniesionymi zarzutami pozwany wniósł o zmianę zaskarżonego wyroku Sądu I instancji i zasądzenie od pozwanego na rzecz powoda kwoty 9.580,57 zł wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od dnia 2 marca 2016 r. do dnia zapłaty oraz koszty postępowania za obie instancje w tym koszty zastępstwa adwokackiego według norm prawem przepisanych względnie o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy sądowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania. W odpowiedzi na wniesioną apelację, pozwany wniósł o jej oddalenie, jak również o oddalenie wniosków dowodowych oraz zasądzenie od powoda na swoją rzecz kosztów postępowania apelacyjnego. Sąd Okręgowy zważył, co następuje: Apelacja nie jest zasadna. Zdaniem Sądu Okręgowego, wyrok Sądu Rejonowego odpowiada prawu i jako taki musi się ostać. Podniesione przez apelującego zarzuty nie zasługują na uwzględnienie. Wbrew zarzutom skarżącego podniesionym w apelacji Sąd I instancji dokonał prawidłowych ustaleń stanu faktycznego, znajdujących pełne oparcie w zebranym w sprawie materiale dowodowym i trafnie określił konsekwencje prawne z nich wynikające. Ustalenia stanu faktycznego jak i rozważania prawne Sądu I instancji, Sąd Okręgowy przyjmuje za własne bez konieczności ponownego ich przytaczania. Sformułowane przez apelującego zarzuty naruszenia przepisów art. 217 § 1 i 2 k.p.c. i art. 363 § 1 k.c. , nie mogły się ostać, albowiem powództwo podlegało oddaleniu z uwagi na brak legitymacji czynnej po stronie powodowej do dochodzenia roszczenia. Tym samym to nie ocena zasadności powództwa, jako takiego, związanego z wysokością należnego poszkodowanej B. D. odszkodowania w związku z uszkodzeniem pojazdu marki R. (...) o nr rej. (...) na skutek zdarzenia z dnia 26 września 2015 r., ale przesłanką unicestwiającą roszczenie był brak legitymacji procesowej powoda. Zważyć należy, że legitymacja materialna, a więc posiadanie prawa podmiotowego do wytoczenia powództwa stanowi przesłankę materialną powództwa, a jej brak stoi na przeszkodzie udzieleniu ochrony prawnej (tak:Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 12 grudnia 2012 r., w sprawie III CZP 83/12). Brak legitymacji materialnej (czynnej lub biernej) skutkuje, co do zasady oddaleniem powództwa. W sytuacji, gdy legitymacja materialna i procesowa zespalają się, oddalenie powództwa następuje w istocie z braku legitymacji materialnej, którego rezultatem jest także brak legitymacji procesowej, będący wtórną przyczyną oddalenia powództwa. W odróżnieniu od zdolności sądowej i zdolności procesowej k.p.c. nie zawiera definicji legalnej legitymacji procesowej. W nauce prawa postępowania cywilnego, jak i w praktyce sądowej przyjmuje się jednak na ogół, że legitymacja procesowa jest właściwością podmiotu, w stosunku, do którego sąd może rozstrzygnąć o istnieniu albo nieistnieniu indywidualno – konkretnej normy prawnej przytoczonej w powództwie. Legitymacja procesowa jest, więc zawsze powiązana z normami prawa materialnego. W nauce prawa postępowania cywilnego, jak i w praktyce sądowej przyjmuje się jednak na ogół, że legitymacja procesowa jest właściwością podmiotu, w stosunku do którego sąd może rozstrzygnąć o istnieniu albo nieistnieniu indywidualno – konkretnej normy prawnej przytoczonej w powództwie (por. wyrok Sądu Apelacyjnego w Szczecinie z dnia 21 lipca 2015r., I ACa 253/15, Legalis nr 1398312) .Sąd dokonuje oceny istnienia legitymacji procesowej strony w chwili orzekania, co do istoty sprawy. Przy czym w każdym postępowaniu sądowym rolą strony powodowej jest wykazanie uprawnienia do dochodzenia roszczenia, czemu powód w niniejszej sprawie nie sprostał. Słusznie bowiem ocenił Sąd I instancji, że poszkodowana B. D. nie dokonała cesji wierzytelności na rzecz powoda, ale jedynie upoważnienia do wypłaty odszkodowania na jego rzecz, co oznacza, że roszczenie w dalszym ciągu przysługiwało jej samej, nie zaś powodowi występującemu w niniejszej sprawie. Jednocześnie brak było podstaw do uwzględnienia złożonych w treści apelacji wniosków dowodowych poprzez przeprowadzenie dowodów z dokumentu oświadczenia z dnia 25 kwietnia 2018 r. na okoliczność cesji praw i roszczeń przysługujących B. D. na rzecz powoda oraz z opinii biegłego z zakresu wyceny napraw pojazdów na okoliczność kosztów naprawy pojazdu R. (...) o nr rej. (...) po szkodzie z dnia 26 września 2015 r.. Powyższe wnioski Sąd Okręgowy uznał za spóźnione, na podstawie art. 381 k.p.c. , zgodnie z którym Sąd II instancji może pominąć nowe fakty i dowody, jeżeli strona mogła je powołać w postępowaniu przed sądem I instancji, chyba, że potrzeba powołania się na nie wynikła później. Nowe fakty i dowody, o jakich mowa w powołanym wyżej przepisie, to takie, które nie były stronie znane do czasu wyrokowania przez sąd pierwszej instancji. Oznacza to, że nowymi faktami i dowodami są tylko te, o których strona powzięła informację dopiero po wydaniu wyroku przez sąd pierwszej instancji. W postępowaniu odwoławczym można nadto powołać się na fakty i dowody, o których strona wiedziała wcześniej (a więc przed wydaniem wyroku przez sąd niższej instancji), ale jedynie wówczas, gdy ich powołanie na wcześniejszym etapie procesu nie było konieczne. (wyrok Sądu Apelacyjnego w Katowicach z dnia 1 grudnia 2016 r. w sprawie V ACa 189/16, LEX nr 2171135). Zdaniem Sądu w rozpoznawanej sprawie zgłoszony przez stronę skarżącą w apelacji wniosek dowodowy nie może być uwzględniony, jako nie spełniający kryteriów, o jakich mowa w art. 381 k.p.c. , bowiem jego wniosek nie był nowy, lecz w rzeczywistości spóźniony. W żadnym wypadku nie można mówić, że konieczność powołania dowodu na skutek oddalenia powództwa przez Sąd I instancji. Jak to już zostało powyżej podkreślone, to na powodzie, jako podmiocie inicjującym proces, spoczywa obowiązek przedstawienia wszelkich dowodów oraz sformułowania właściwych wniosków dowodowych, które powinny zmierzać do wykazania zasadności składanego powództwa. Występujący w art. 381 k.p.c. zwrot: "potrzeba powołania się na nowe fakty i dowody wynikła później" nie może być pojmowany w ten sposób, że "potrzeba" ich powołania może wynikać jedynie z tego, iż rozstrzygnięcie Sądu I instancji jest dla strony niekorzystne, gdyż takie pojmowanie art. 381 k.p.c. przekreślałoby jego sens i rację istnienia. (...) ta ma być następstwem zmienionych okoliczności sprawy, które są niezależne od zapadłego rozstrzygnięcia pochodzącego od sądu pierwszej instancji. Natomiast w kontrolowanej sprawie ewidentnie nie nastąpiła taka zmiana okoliczności. Mając powyższe na uwadze Sąd Okręgowy uznał, że argumentacja powoda nie zasługiwała na uwzględnienie i na podstawie art. 385 k.p.c. oddalił apelację, jako całkowicie bezzasadną. O kosztach postępowania apelacyjnego Sąd Okręgowy rozstrzygnął w oparciu o art. 98 § 1 i 3 k.p.c. w zw. z § 2 pkt 4) oraz § 10 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości w sprawie opłat za czynności adwokackie z dnia 22 października 2015 r. (Dz.U. 2015 r. poz. 1800 ze zm.) zasądzając od powoda na rzecz pozwanego kwotę 900 zł tytułem kosztów zastępstwa procesowego w apelacji.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI