III CA 107/21
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Rejonowy dla Łodzi-Śródmieścia w Łodzi wyrokiem z 29 października 2020 roku oddalił powództwo P. S. przeciwko (...) spółce akcyjnej w W. o zapłatę oraz zasądził od powoda na rzecz pozwanego koszty procesu. Powód, na mocy umowy cesji z Miastem Łódź, nabył wierzytelności dotyczące kosztów uprzątnięcia dróg po kolizjach. Sąd Rejonowy ustalił, że doszło do zdarzeń drogowych, w wyniku których rozsypały się elementy pojazdów i rozlały płyny eksploatacyjne, jednakże nie doszło do naruszenia struktury nawierzchni. Koszty uprzątnięcia wyniosły odpowiednio 906,78 zł i 4.840,69 zł. Sąd Rejonowy uznał, że zakres ochrony ubezpieczeniowej obejmuje koszty uprzątnięcia drogi, ale odmówił zasądzenia roszczenia, argumentując, że utrzymanie porządku na drodze jest zadaniem publicznym gminy, a brak jest regulacji ustawowej pozwalającej na regres od sprawcy na rzecz podmiotu finansującego ze środków publicznych. Sąd Okręgowy, rozpoznając apelację powoda, zmienił zaskarżony wyrok. Oddalił zarzuty naruszenia prawa procesowego, uznając ustalenia faktyczne Sądu I instancji za prawidłowe. Odnosząc się do zarzutów naruszenia prawa materialnego, Sąd Okręgowy stwierdził, że Sąd Rejonowy błędnie przyjął brak podstawy prawnej do obciążenia sprawcy kosztami. Powołując się na uchwałę Sądu Najwyższego z dnia 20 stycznia 2022 r. (III CZP 9/22), Sąd Okręgowy uznał, że zasady prawa deliktowego (art. 436 k.c. w zw. z art. 435 k.c.) przemawiają za odpowiedzialnością sprawcy wypadku i jego ubezpieczyciela za szkody powstałe w związku z ruchem pojazdu, w tym za zabrudzenia i uszkodzenia drogi. Podkreślono, że środki publiczne na utrzymanie dróg są ryczałtowe i przeznaczone na normalne utrzymanie, a nie na pokrywanie kosztów szkód wyrządzonych przez konkretnych sprawców. W związku z tym Sąd Okręgowy zasądził dochodzone przez powoda roszczenia w całości, zmieniając wyrok Sądu Rejonowego i orzekając o kosztach postępowania za obie instancje.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaUstalenie odpowiedzialności ubezpieczyciela za koszty uprzątnięcia drogi po wypadku komunikacyjnym, nawet jeśli nie doszło do naruszenia struktury nawierzchni.
Orzeczenie opiera się na uchwale Sądu Najwyższego III CZP 9/22, która jest wiążąca dla sądów niższych instancji. Dotyczy sytuacji, gdy szkoda polega na zabrudzeniu lub uszkodzeniu drogi, a nie na naruszeniu jej struktury.
Zagadnienia prawne (3)
Czy zakres ochrony ubezpieczeniowej w ramach ubezpieczenia OC posiadaczy pojazdów mechanicznych obejmuje szkody polegające na poniesieniu kosztów uprzątnięcia drogi z zanieczyszczeń powstałych w wyniku wypadku?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, zakres ochrony ubezpieczeniowej obejmuje koszty uprzątnięcia drogi z zanieczyszczeń powstałych w wyniku wypadku, jeśli istnieje adekwatny związek przyczynowy.
Uzasadnienie
Konieczność poniesienia kosztów uprzątnięcia zanieczyszczeń z drogi może być oceniona jako szkoda pozostająca w adekwatnym związku przyczynowym ze zdarzeniem drogowym. Odpowiedzialność ubezpieczyciela jest uzasadniona względami celowościowymi.
Czy bezpośredni sprawca może być obciążony obowiązkiem zwrotu na rzecz zarządcy drogi publicznej kosztów uprzątnięcia zanieczyszczeń powstałych w wyniku wypadku?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, sprawca wypadku komunikacyjnego, a w konsekwencji jego ubezpieczyciel, ponosi odpowiedzialność za szkody powstałe w związku z ruchem pojazdu, w tym za zabrudzenia i uszkodzenia drogi publicznej.
Uzasadnienie
Zasady prawa deliktowego (art. 436 k.c. w zw. z art. 435 k.c.) stanowią podstawę odpowiedzialności sprawcy na zasadzie ryzyka. Fakt otrzymywania środków publicznych na utrzymanie dróg nie wyłącza roszczeń odszkodowawczych od sprawcy, gdyż środki te służą normalnemu utrzymaniu, a nie pokrywaniu szkód wyrządzonych przez konkretne podmioty.
Czy obowiązek utrzymania drogi ciążący na zarządcy drogi wyłącza odpowiedzialność cywilną osoby odpowiedzialnej za zawinione doprowadzenie drogi do stanu nie zapewniającego bezpieczeństwa w ruchu?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, obowiązek utrzymania drogi przez zarządcę nie wyłącza odpowiedzialności cywilnej sprawcy wypadku za koszty przywrócenia drogi do stanu zapewniającego bezpieczeństwo.
Uzasadnienie
Zarządca drogi ma obowiązek niezwłocznego podjęcia działań zmierzających do przywrócenia należytego stanu drogi, nawet jeśli wiąże się to z czasowym poniesieniem kosztów, które następnie może dochodzić od sprawcy wypadku.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| P. S. | osoba_fizyczna | powód |
| (...) spółka akcyjna w W. | spółka | pozwany |
| Miasto Ł. | instytucja | poprzednik prawny powoda |
Przepisy (9)
Główne
k.c. art. 436
Kodeks cywilny
Odpowiedzialność posiadacza mechanicznego środka komunikacji za szkodę wyrządzoną w związku z ruchem pojazdu na zasadzie ryzyka.
k.c. art. 435
Kodeks cywilny
Odpowiedzialność za ruch przedsiębiorstwa wprawianego w ruch za pomocą sił przyrody.
u.u.o. art. 34 § ust. 1
Ustawa o ubezpieczeniach obowiązkowych, Ubezpieczeniowym Funduszu Gwarancyjnym i Polskim Biurze Ubezpieczycieli Komunikacyjnych
Zakres odszkodowania z ubezpieczenia OC posiadaczy pojazdów mechanicznych.
Pomocnicze
k.p.c. art. 98 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Zasada obciążenia strony przegrywającej kosztami postępowania.
k.p.c. art. 386 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Możliwość zmiany wyroku przez sąd drugiej instancji i orzeczenie co do istoty sprawy.
k.p.c. art. 378 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Granice apelacji i branie pod uwagę nieważności postępowania z urzędu.
k.p.c. art. 368 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Wymogi dotyczące zarzutów naruszenia prawa procesowego w apelacji.
u.d.p. art. 20 § pkt 4
Ustawa o drogach publicznych
Obowiązek utrzymania dróg publicznych.
k.c. art. 509
Kodeks cywilny
Przeniesienie wierzytelności (cesja).
Argumenty
Skuteczne argumenty
Odpowiedzialność sprawcy i ubezpieczyciela za szkody powstałe w związku z ruchem pojazdu, w tym za zabrudzenia i uszkodzenia drogi. • Koszty uprzątnięcia drogi jako szkoda pozostająca w adekwatnym związku przyczynowym ze zdarzeniem drogowym. • Środki publiczne na utrzymanie dróg nie wyłączają roszczeń odszkodowawczych od sprawcy. • Skuteczność umowy cesji wierzytelności.
Odrzucone argumenty
Brak podstawy prawnej do obciążenia sprawcy kosztami utrzymania drogi. • Utrzymanie porządku na drodze jako zadanie publiczne gminy, finansowane ze środków publicznych. • Brak adekwatnego związku przyczynowego między kolizją a kosztami uprzątnięcia. • Naruszenie art. 165 ust. 1 Konstytucji przez przyjęcie, że Miastu Ł. nie przysługuje prawo majątkowe.
Godne uwagi sformułowania
Sąd Okręgowy ma obowiązek baczenia nad prawidłowym stosowaniem prawa materialnego niezależnie od błędnych zarzutów jego naruszenia, podniesionych w apelacji. • Za przyjęciem odpowiedzialności sprawcy wypadku komunikacyjnego, a w konsekwencji także jego ubezpieczyciela, za uszkodzenia i zabrudzenia drogi publicznej powstałe w związku z wypadkiem przemawiają przede wszystkim zasady prawa deliktowego. • Fakt otrzymywania środków publicznych na utrzymanie dróg nie przesądza o utracie roszczeń odszkodowawczych, albowiem środki te mają po pierwsze charakter ryczałtowy, a po wtóre przeznaczone są na normalne utrzymanie dróg.
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Ustalenie odpowiedzialności ubezpieczyciela za koszty uprzątnięcia drogi po wypadku komunikacyjnym, nawet jeśli nie doszło do naruszenia struktury nawierzchni."
Ograniczenia: Orzeczenie opiera się na uchwale Sądu Najwyższego III CZP 9/22, która jest wiążąca dla sądów niższych instancji. Dotyczy sytuacji, gdy szkoda polega na zabrudzeniu lub uszkodzeniu drogi, a nie na naruszeniu jej struktury.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy powszechnego problemu szkód komunikacyjnych i odpowiedzialności ubezpieczycieli, a jej rozstrzygnięcie opiera się na istotnej zmianie w orzecznictwie Sądu Najwyższego.
“Ubezpieczyciel zapłaci za sprzątanie drogi po wypadku? Sąd Najwyższy zmienia zasady gry.”
Dane finansowe
WPS: 5747,47 PLN
koszty uprzątnięcia drogi: 906,78 PLN
koszty uprzątnięcia drogi: 4840,69 PLN
Sektor
transport
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.