III C 503/17

Sygn. akt III C 503/17 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 16 grudnia 2019 r. Sąd Okręgowy w Warszawie III Wydział Cywilny w składzie następującym: Przewodniczący: Protokolant: Sędzia del. Ewa Suchecka- Bartnik Sekretarz sądowy Katarzyna Witaszek po rozpoznaniu w dniu 18 listopada 2019 roku w Warszawie na rozprawie sprawy z powództwa J. F. przeciwko Bankowi (...) S. A. z siedzibą w W. o zapłatę 1. zasądza od pozwanego Banku (...) S.A. z siedzibą w W. na rzecz powoda J. F. kwotę 262.857 (dwieście sześćdziesiąt dwa tysiące osiemset pięćdziesiąt siedem) złotych oraz 34378,52 (trzydzieści cztery tysiące trzysta siedemdziesiąt osiem i 52/100) franków szwajcarskich wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia 30 kwietnia 2017 roku do dnia zapłaty; 2. oddala powództwo w pozostałym zakresie; 3. zasądza od pozwanego Banku (...) S.A. z siedzibą w W. na rzecz powoda J. F. kwotę 10.006,28 (dziesięć tysięcy sześć i 28/100) złotych tytułem zwrotu kosztów procesu. Sędzia del. Ewa Suchecka- Bartnik Sygn. akt III C 503/17 UZASADNIENIE W pozwie z dnia 21 kwietnia 2017 roku powód J. F. (zwany dalej również powodem) wniósł o: 1) zasądzenie od pozwanego łącznie na rzecz powoda łącznie kwoty 289342,79 zł wraz z ustawowymi odsetkami od dnia wniesienia pozwu do dnia zapłaty tytułem całości świadczeń uiszczonych przez powoda na rzecz pozwanego w wykonaniu nieważnej umowy kredytowej na co składała się kwota 321287,15 zł całości rat kapitałowo-odsetkowych uiszczonych przez powoda w okresie od dnia 4 czerwca 2017 roku do dnia 4 września 2013 roku, kwota 6450 zł tytułem nienależnego świadczenia z tytułu prowizji za udzielenie kredytu; kwota 5831 zł tytułem składek na ubezpieczenie nieruchomości uiszczonych od 5 czerwca 2007 roku do dnia 5 kwietnia 2017 roku, 20652,59 zł tytułem nienależnego świadczenia z tytułu składek na ubezpieczenie na życie uiszczonych od dnia 5 czerwca 2007 roku do dnia 5 kwietnia 2017 roku, kwota 1380 zł składek na ubezpieczenie kredytów zabezpieczonych hipotecznie tak zwane ubezpieczenie pomostowe uiszczonych w okresie od 08 czerwca 2007 roku do dnia 08 sierpnia 2007 roku, 480 zł tytułem opłaty za wycenę nieruchomości, kwota 23262,05 zł składek uiszczonych na ubezpieczenie niskiego wkładu własnego, zwanych także prowizją banku z tytułu UNWW lub miesięczną opłatą LTV uiszczonych od 9 maja 2007 roku do 31 maja 2010 roku oraz od 29 maja 2013 roku do 30 marca 2017 roku oraz kwoty 34378,52 CHF uiszczonych od 4 października 2013 roku do 4 kwietnia 2017 roku ewentualnie kwoty 128970,59 zł jako roszczenie ewentualne do tego roszczenia w walucie na wypadek uznania przez Sąd że powód nie może dochodzić roszczenia bezpośrednio w CHF, a powinien żądać roszczenia w PLN; - to jest wszystkich powyższych kwot tytułem nienależnego świadczenia na podstawie art. 410 wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od dnia złożenia pozwu do dnia zapłaty; Nadto wniósł o zasądzenie na rzecz powoda od pozwanego zwrotu kosztów procesu według norm przepisanych w tym kosztów opłaty skarbowej od pełnomocnictwa. W uzasadnieniu pozwu powód wskazał, że umowa jest nieważna ex tunc z uwagi na : - sprzeczność z art. 69 ust. 1 i 2 ustawy Prawo Bankowe , art. 353 zn 1 k.c , 358 zn 1 § 2 i 5 k.c. przepisy nie dopuszczały bowiem w dniu zawarcia przez strony umowy dwuwalutowego kredytu; - sprzeczność umowy z naturą celem stosunku prawnego oraz ustawą prawo bankowe i kodeks cywilny ; kredytu udzielony został w PLN, a indeksacja stanowi instrument finansowy w postaci swapa walutowo-procentowego zdefiniowanego w ustawie o obrocie instrumentami finansowymi oraz dyrektywę MIFIDI. Pozwany zaś nie wypełnił obowiązków informacyjnych w zakresie ryzyk związanych z takim produktem o charakterze spekulacyjnym, w tym przeprowadzić test adekwatności. Mimo że dyrektywy MIFID I i MIFID II zostały implementowane w 2009 roku to pozwany winien był również wcześniej z uwagi na konieczność prowspólnotowej wykładni przepisów prawa ich postanowienia stosować. A w okolicznościach niniejszej sprawy naruszył obowiązek informacyjny związanych z zastosowaniem tego instrumentu. W dacie zawarcia umowy kredytu prawo bankowe i k.c. nie dopuszczały indeksacji- denominacji, mechanizm indeksacji prowadzi zatem do nieważności umowy. Kwota kredytu w CHF nie została miedzy stronami w ogóle uzgodniona, przez to umowa kredytu pozostaje niewykonalna i nieistniejąca. Zamieszczenie klauzuli indeksacyjnej doprowadziło do przekształcenia umowy w umowę nienazwaną, której bliżej do umowy na podstawie której następuje przeniesienie całości ryzyka związanego z wierzytelnościami pozwanego wynikającymi z umowy które następnie zaindeksował pozwany do waluty CHF, a zatem do umowy o której mowa w art. 92d umowy Prawo bankowe , a nie umowy o jakiej mowa w art. 69 cytowanej ustawy. Wskazał, że klauzula indeksacyjna powoduje, że pozwany uzyskuje wynagrodzenie które ustalane jest post factum według czynników o których decyduje pozwany w postaci tabeli kursowej. Podniósł na art. 358 1 k.c. kredytobiorca winien zwrócić kwotę kredytu w PLN , klauzula waloryzacyjna była niedopuszczalna uwzględniwszy treść § 2i 5 tego artykułu, nie taki był cel zamieszczenia klauzuli indeksacyjnej w umowie(ochrona przed inflacją). Wskazał, że zgodnie kredyty udzielone w PLN oprocentowane są stawką WIBOR, a zatem umowa w której kredyt w PLN oprocentowany jest według LIBOR jako sprzeczna z ustalonymi zwyczajami zgodnie z art. 56 k.c. jest nieważna. - sprzeczność umowy z zasadami współżycia społecznego z uwagi na naruszenie zasady ekwiwalentności i naruszenie dobrych obyczajów poprzez zastrzeżenie odsetek w wysokości nadmiernej i mechanizm indeksacji, wykorzystanie uprzywilejowanej pozycji oraz brak rzetelnej informacji o granicach ryzyka walutowego w szczególności w zakresie tego czym jest mechanizm indeksacji, czy wystawia on powoda na ryzyko i czy istnieje granica tego ryzyka, czy można przed tym ryzykiem się w jakiś sposób zabezpieczyć, jakie są konsekwencje ekonomiczne i koszty indeksacji, jakie są powody stosowania indeksacji, w oparciu o jaki mechanizm ustalany jest kurs waluty CHF, jak ustalane jest saldo kredytu, dlaczego przy wypłacie stosowana jest tabela z niższym oprocentowaniem a przy spłacie z wyższym, czy w kursie zawarta jest marża pozwanego i ile ona wynosi, czy pomiędzy stronami dochodzi w ogóle do obrotu walutą, czy jest ona fikcyjna czy faktyczna, czy kurs jest wyłącznie indeksem; - odsetki należą się od sumy pieniężnej a nie od sumy indeksowanej, w efekcie pozwany wadliwie naliczał odsetki; - umowa kredytu stanowi obejście przepisów prawa bankowego bowiem kredyt udzielony jest w PLN i jednocześnie z ekonomicznego punktu widzenia generuje przy uwzględnieniu przychodów z transakcji z CIRS całościowy dochód banku w postaci stawki WIBOR, a bank oferował go jako kredyt w LIBOR, co wskazuje na hybrydowy charakter konstrukcji kredytu indeksowanego zmierzający do obejścia art. 69 prawa bankowego , zgodnie z którym kredytu są albo w PLN oprocentowane wg WIBOR albo w CHF oprocentowane stawką LIBOR - umowa kredytu jest czynnością pozorną, bowiem bank w rzeczywistości z transakcji powiązanych z tą umową generował przychód według stawki WIBOR. - umowa kredytu jest czynnością nieistniejącą; Strony nie osiągnęły konsensusu do co elementów przedmiotowo istotnych, a dokładnie powód nie uzgodnił kwoty swojego zobowiązania w CHF - zasady tempus regit actum i lex retro non agit ustawa antyspreadowa nie mogła zmienić nieważnego charakteru umowy łączącej strony Nadto wskazał, że roszczenia powoda są zasadne także w przypadku stwierdzenia, że klauzule umowne dotyczące indeksacji uznać należało za abuzywne, bowiem prowadzi to do nieuzgodnienia istotnych elementów umowy kredytu- kwoty kredytu oraz zasad spłaty, a przez to do jej upadku. Wskazał, że klauzula wpisana do rejestru klauzul niedozwolonych na podstawie orzeczenia SOKiK w sprawie 426/09, podobnie jak postanowienia dotyczące UNWW (klauzula wpisana do rejestru na podstawie wyroku SOKiK z dnia 24 sierpnia 2012 roku w sprawie XVII AMC 2600/02). Postanowienia te stanowią niedozwolone postanowienia umowne obarczone sankcją bezskuteczności, wskazując na zakaz redukcji utrzymującej skuteczność umowy i zakaz uzupełniania stosunku prawnego normą dyspozytywną, jako zaś skutek uznania abuzywności wskazali na upadek całej umowy kredytu. Wskazali na rozszerzoną prawomocność wyroku wydanego w sprawie uznania tej klauzuli za abuzywną. Wypełnione zostały przesłanki z art. 385 zn 1 k.c. Wskazał jednocześnie na zakaz redukcji utrzymującej skuteczność umowy kredytowej, podnosząc, że art. 358 § 2 k.c. nie może znaleźć zastosowania, zakaz uzupełnienia stosunku prawnego normą dyspozytywną. Podniósł, że skutki em uznania wskazanych klauzul indeksacyjnych za abuzywne winien być upadek całej umowy. Kolejno wskazał, iż uchylił się od skutków złożonego oświadczenia o zawarciu umowy kredytu i aneksu (...) w piśmie z dnia20 kwietnia 2017 roku z uwagi na to że pozostawał pod wpływem błędu co do CKK oraz RRSO, a które to wartości zostały wadliwie obliczone przez powoda bez uwzględnienia kosztu odsetkowego, co skutkuje nieważnością tej umowy. Podobnie uchylił się od skutków prawnych zawartego miedzy stronami aneksu nr (...) z dnia 19 września 2013 roku, wskazując zarazem że nie sposób uznać, by mocą rzeczonego aneksu doszło do odnowienia zobowiązania w walucie CHF, by powód uznał swoje zobowiązanie w CHF. Wskazał, że jest świadom jakie konsekwencje niesie dla niego nieważność umowy. Podniósł brak realizacji przez powoda obowiązku informacyjnego, tak co do ryzyka walutowego, jak i charakteru zawieranego kredytu. Wreszcie stwierdził, że jego żądanie oparte na art. 410 k.c. nie uległo przedawnieniu. (pozew k. 2- 82) W odpowiedzi na pozew pozwany Bank (...) S.A. z siedzibą w W. (zwany dalej również Bankiem lub pozwanym) wniósł o oddalenie powództwa w całości oraz o zasądzenie od powoda na rzecz pozwanego kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych w tym kosztów opłaty skarbowej od pełnomocnictwa. (odpowiedź na pozew k. 842 -928Tom V). Wskazał, że kwestionuje wszystkie roszczenia powoda tak co do zasady jak i wysokości. Podniósł, że kredyt udzielony stronie powodowej był kredytem walutowym bowiem oprocentowany był stawką Libor, wskazuje na to sposób jego ewidencjonowania oraz możliwość spłaty w CHF. Wskazał, że powód miał możliwość spłaty kredytu bezpośrednio w CHF od początku trwania umowy. Kredyt udzielony był zatem w CHF-w dniu 4 maja 2007 roku pozwany przelał na rachunek powoda kwotę 292.944,51 CHF. Legalność tego rodzaju kredytu potwierdziła ustawa antyspreadowa, która wyłączyła możliwość badania abuzywności postanowień umowy. Podniósł, że bez znaczenia dla oceny walutowego charakteru kredytu jest to , że hipoteka wyrażona została w PLN. Taka konstrukcja umowy umożliwiała powodowi skorzystanie ze stóp referencyjnych właściwych dla kredytu walutowego w CHF. Podniósł, że zawierając aneks do umowy (...) powód przyznał, że jest świadomy zawarcia umowy kredytu indeksowanego do CHF i tak ukształtowany stosunek akceptuje. Pozwany wskazał dalej, że: - umowa kredytu nie jest sprzeczna z art. 69 ustawy Prawo bankowe ,; -umowa nie jest sprzeczna z 353 1 k.c. , naturą stosunku prawnego czy zasadami współżycia społecznego czy prawem dewizowym ; - zakwestionował możliwość uznania umowy kredytu za zawierającej instrument pochodny - brak jest podstaw do kwestionowania zastosowanych w umowie zabezpieczeń, w tym ubezpieczenia pomostowego, UNWW, z tytułu refinansowania kosztów tych ubezpieczeń bank nie poniósł żadnej korzyści. - powód miał możliwość w drodze jednostronnego oświadczenia woli wprowadzenia postanowienia mocą którego spłacałby kredyt bezpośrednio w CHF - umowa nie miała charakteru pozornej czynności prawnej; - Bank nie wprowadził powoda w błąd w jakimkolwiek zakresie. Powód miał możliwość negocjowania postanowień umowy i negocjował warunki kredytu. Umowa ta jest zgodna z prawem. - powództwo to unicestwienie umowy kredytu czy o przewalutowanie kredytu na PLN po kursie CHF z dnia zawarcia umowy kredytu lub wypłaty jest sprzeczne z zasadami współżycia społecznego, stanowi nadużycie prawa, prowadziłoby do pokrzywdzenia innych kredytobiorców, którzy zawarli kredyty złotowe, chcąc uniknąć ryzyka kursowego, o którym został poinformowany w informacji przekazanej mu przed zawarciem umowy kredytu; - powód został kompleksowo poinformowany w zakresie ryzyka walutowego; - kurs franka stosowany przez bank był kursem rynkowym, a kursem takim nie jest kurs NBP; - niedopuszczalne jest by kredyt w PLN był oprocentowany według stawki Libor 3M; - gdyby zdecydowali się zaciągnąć kredyt złotówkowy musieliby spłacić wyższą kwotę odsetek niż w przypadku łączącej strony umowy kredytu o kilka tysięcy złotych, co więcej mieli możliwość tak spłaty kredytu bezpośrednio w CHF jak i przewalutowania tego kredytu; - wskazał na konieczność indywidualnej kontroli postanowień umowy i niewiążący charakter wyroków wydanych w efekcie abstrakcyjnej kontroli wzorca umownego -roszczenie powoda jest przedawnione; Pozwany podniósł, że postanowienia tej umowy zaczęły być kwestionowane przez powoda dopiero gdy doszło do umocnienia się franka szwajcarskiego za co pozwany odpowiedzialności nie ponosi i na co wpływu nie miał, jak również czego beneficjentem nie był. Po wejściu w życie ustawy antyspreadowej bank dokonał wpisania do regulaminu sposobu ustalania kursów walut w tabeli kursowej banku, który już uprzednio u niego obowiązywał. Zakwestionował twierdzenia strony powodowej o abuzywności postanowień umowy- były one negocjowane indywidualnie , postanowienia umowy są jednoznaczne, a dotyczą głównych świadczeń stron. Nie kształtują one również praw i obowiązków strony powodowej w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami i nie naruszają w sposób rażący jego interesów. Wskazał jednocześnie na konieczność dokonania kontroli konkretnej postanowień umowy co przesadzało o braku związania Sądu wyrokami wydanymi przez Sądu w ramach kontroli abstrakcyjnej wzorca. Podniósł, że powód nie jest pokrzywdzony ekonomicznie z powodu zastosowania tych klauzul, bowiem w przypadku kredytu w PLN oprocentowanie oparte o WIBOR było wyższe. Podniósł, że postanowienia umowy podlegały indywidualnym negocjacjom, są jednoznaczne, a dotyczą głównych świadczeń stron, jak również nie kształtują praw i obowiązków konsumentów w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami ani nie naruszają w rażący sposób jego interesów. Powód nie jest ekonomicznie pokrzywdzony w efekcie stosowania tych kwestionowanych postanowień. Bank nie ustalał kursów walut w sposób dowolny. Z chwilą spłaty kredytu postanowienia umowy podlegały konkretyzacji co wyłączało ich abuzywność. W zakresie skutków ewentualnego uznania abuzywności postanowień umowy pozwany wskazał na konieczność stosowania przepisów dyspozytywnych- w tym na uzupełnienie umowy o kurs rynkowy, na podstawie ustalonych zwyczajów lub art. 358 § 2 k.c. , nie jest bowiem możliwe utrzymanie tego kredytu jako złotowego z oprocentowaniem opartym o stawkę referencyjną LIBOR. Wskazał na niezasadność zarzutu powoda o częściowej nieważności aneksu (...) . Wskazał, że kurs waluty był kursem rynkowym i postanowienia dotyczące kursu zawarte w umowie nie są abuzywne, w aneksie do umowy kredytu z 2013 roku opisana została metodologia ustalania kursów waluty i zasada doliczania spreadu- marży ustalonej przez Komitet Handlowy Banku., ustalany w ciągu dnia co najmniej raz. Spread zaś to nieodłączny element transakcji walutowych, nie można nabywać i zbywać po kursach średnich NBP. Podniósł, że uchylenie się od skutków prawnych zawartej umowy i aneksu (...) było nieskuteczne. Zakwestionował twierdzenie powoda, by CKK i RRSO zostały wyliczone w nieprawidłowy sposób, w tym by zostały zawyżone, a jeśli tak to o jaką rzekomo kwotę. W zakresie CKK I RRSO pozwany podniósł, że nie był to błąd istotny i nie dotyczył treść czynności prawnej. Nie było obowiązku po stronie pozwanego umieszczenia tych postanowień, bo ustawa o kredycie konsumenckim nie miała w przypadku tej umowy zastosowania. Co więcej wskazał na naruszenie terminu z art. 88 k.c. W zakresie ubezpieczenia na życie i nieruchomości podniósł, że zapłata składek nie nastąpiła na rzecz banku, nie doszło do żadnego przysporzenia na jego rzecz. Postanowienia umowy kredytu dotyczące UNWW nie są abuzywne, są jednoznaczne i dotyczą głównego świadczenia stron. Wskazał kolejno na brak odpowiedzialności pozwanego w oparciu o przepisy o bezpodstawnym wzbogaceniu, co więcej obowiązek wydania korzyści wygasł zgodnie z art. 409 k.c. - środki zostały zużyte a pozwany nie był i nie jest na ich skutek wzbogacony. Bank nie mógł liczyć się w chwili zawierania umowy i później z koniecznością zwrotu na rzecz powoda jakichkolwiek środków. Wskazał dodatkowo, że w przypadku składek na ubezpieczenie na życie jedynie przekazywał te składki ubezpieczycielowi. Powołał się nadto na art. 411 pkt 1 k.c. , wskazując, że strona powodowa wiedziała, że w jej przekonaniu nie jest do świadczenia obowiązana. Finalnie pozwany podniósł przedawnienia co do roszczenia w złotówkach w całości i co do kwoty 6324,27 CHF (ewentualnie o zapłatę kwoty 123940,85 zł), ewentualnie zarzut przedawnienia niższych kwot sprecyzowanych w odpowiedzi na pozew, do których zwrotu winien mieć zastosowanie 3 – letni termin przedawnienia. W replice na odpowiedź na pozew powód podtrzymał dotychczasowe stanowisko w sprawie. Zakwestionował prawidłowość poinformowania powoda o ryzyku walutowym, podtrzymała dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wskazał, że do indeksacji powinien mieć zastosowanie inny kurs nie kupna, mechanizm indeksacji nie został w umowie opisany w ogóle, nie doszło do ustalenia elementów przedmiotowo istotnych. Wskazała, że dopiero w przypadku braku uznania nieważności umowy lub jej upadku wniósł o uznanie, że umowa pozostaje umową w PLN z oprocentowaniem według stawki LIBOR 3M CHF. Wskazał, że rachunek na który zaewidencjonowano franki to wyłącznie rachunek techniczny – nie będący rachunkiem w rozumieniu art. 49 prawa bankowego , kredytobiorca nie był jego posiadaczem, nie mógł z niego korzystać. Podniósł, że w umowie zastosowano nieprawidłowe rodzaje kursów., podniosła zarzut nieważności wobec sprzeczności umowy z art. 69, 5 ustawy prawo bankowe , art. 353 zn 1 k.c. naruszenie zasad współżycia społecznego, nie retroaktywność ustawy antyspreadowej, sprzeczność umowy kredytu indeksowanego z naturą stosunku prawnego, zarzut art. 92d , zakwestionował stanowisko pozwanego, że roszczenie powoda narusza zasady współżycia społecznego, powołując się w tym zakresie na zasadę czystych rąk oraz zakwestionował zarzut przedawnienia. (k. 2081-2146 tom XI) W piśmie z dnia 18 grudnia 2018 roku złożonym na rozprawie strona podtrzymała dotychczasowe stanowisko w sprawie (pismo k. 2410- 2416) W dalszym toku procesu strony wnosiły jak dotychczas. Sąd ustalił następujący stan faktyczny: Bank (...) zgodnie ze statutem z dnia 26 kwietnia 2006 roku jest bankiem, którego działalność obejmuje wykonywanie czynności bankowych pośród których wymienione jest udzielanie kredytów. (statut k. 2208-2214) Zgodnie z Rekomendacją S dotyczącą dobrych praktyk w zakresie ekspozycji kredytowych zabezpieczonych hipotecznie z 2006 roku bank powinien dołożyć wszelkich starań, aby przekazywane klientom informacje były zrozumiałe, jednoznaczne i czytelne (rekomendacja 19) W relacjach z klientami w obszarze działalności związanej z ekspozycjami kredytowymi zabezpieczonymi hipotecznie bank powinien stosować zasady profesjonalizmu, rzetelności, staranności oraz najlepszej wiedzy. (rekomendacja 20) W punkcie 5/1/5 rekomendowano, aby banki w pierwszej kolejności oferowały klientom kredyt w złotych. Bank może złożyć klientowi ofertę kredytu, w walucie obcej lub indeksowanego do waluty obcej dopiero po uzyskaniu od klienta banku pisemnego oświadczenia, potwierdzającego że dokonał on wyboru oferty w walucie obcej lub indeksowanej do waluty obcej, mając pełną świadomość ryzyka związanego z kredytami zaciąganymi w walucie obcej lub indeksowanego do waluty obcej. 5.1.6 bank powinien posiadać sporządzone w formie pisemnej procedury wewnętrzne określające sposób i zakres informowania każdego klienta zaciągającego kredyt oprocentowaną zmienną stopą procentową o związanym z tym ryzyku, jak i jego konsekwencjach. Wszystkie pytania i wątpliwości winny być wyjaśnione przez wyszkolonego pracownika. Zaleca się by klient podpisał oświadczenie że został poinformowany przez bank o ponoszeniu ryzyka stopy procentowej i jest świadomy ponoszenia tego ryzyka. 5/1/7 rekomenduje się aby bak przedstawiając klientowi ofertę kredytu w walucie obcej lub indeksowanego do waluty obcej informował klienta o kosztach obsługi ekspozycji kredytowej w wypadku niekorzystnej dla klienta zmiany kursu walutowego. informacje takie mogą być przekazywane na przykład w postaci symulacji wysokości rat kredytu. Powinny one zawierać koszty obsługi kredytu przy aktualnym poziomie kursu złotego do waluty bez zmian stóp procentowych, , koszty obsługi ekspozycji kredytowej przy założeniu że stopa procentowa równa się stopie dla kredytu złotowego a kapitał ekspozycji jest większy o 20 %, koszty obsługi w skali odpowiadającej różnicy między maksymalnym i minimalnym kursem złotego do waluty w ciągu ostatnich 12 miesięcy, bez zmian poziomu stóp procentowych. W rekomendacji 19 i 20 wskazano, że w umowie kredytu należy podać informację o całkowitym koszcie kredytu oraz rzeczywistej stopie oprocentowania. W punkcie 5.2.2 lit. c rekomendacji nr 20 zalecano podanie w umowie sposobów i terminów ustalania kursu wymiany walut, na podstawie którego w szczególności wyliczana jest wysokości rat kapitałowo-odsetkowych oraz warunków i konsekwencji zmiany waluty ekspozycji. (Rekomendacja S k. 612 – 626 Tom IV a zwłaszcza k. 620v—621 i 624v-626) W 2005 roku toczyły się w ramach (...) Banków (...) między poszczególnymi bankami rozmowy dotyczące udzielania kredytów w walutach obcych i zagrożeń z tym związanych. Bank (...) ustosunkowując się do propozycji ograniczania tych kredytów walutowych wynikających z notatki ze spotkania roboczego wskazał, że nie opowiada się za brakiem zakazania udzielania tych kredytów i za ich udzielaniem wyłącznie kredytobiorcom zarabiającym w walucie kredytu. Nie udało się wobec rozbieżnych stanowisk różnych banków wypracować jednego stanowiska. (stanowisko (...) co do ograniczania kredytów walutowych z 2005 roku k. 762, notatka ze spotkania roboczego z propozycjami rozwiązań k. 763-764, Komunikat prasowy NBP z 09 grudnia 2005 roku, który przestrzegał o ryzyku związanym z udzielaniem kredytów walutowych k. 487-490, ponowny komunikat o zagrożeniu z 23 lutego 2006 roku k. 498, komunikat z 3 lipca 2002 roku k. 507-509) W dniu 7 marca 2007 roku J. F. złożył w Banku (...) S.A. wniosek kredytowy nr (...) jako kwotę wskazując 645.000 zł na cel zakupu nieruchomości na rynku wtórnym w kwocie 600.000- 580.000 zł i remontu 45.0000 zł. We wniosku tym jako walutę kredytu zaznaczono CHF. Okres kredytowania określono na 420 miesięcy, a wypłatę kredytu jednorazowo. J. F. w dacie złożenia wniosku miał wyksztalcenie wyższe – pracował jako operator filmowy z wynagrodzeniem rzędu 12.000 zł miesięcznie. Nie był klientem tego Banku, rachunek bieżący miał w innym banku. Posiadał nadto zobowiązanie w banku (...) S.A. z tytułu kredytu na 15.000 zł i karty kredytowej o limicie 18.000 zł. Zabezpieczeniem miało być ustanowienie hipoteki na nieruchomości przy ul. (...) w W. , cesja praw z umowy ubezpieczenia nieruchomości, cesja praw z umowy ubezpieczenia na życie - oba ubezpieczenia grupowe kredytobiorców w (...) . We wniosku wyraził zgodę na ubezpieczenie kredytu do czasu ustanowienia hipoteki w (...) , oraz zgodę na objęcie ubezpieczeniem niskiego wkładu własnego w tym towarzystwie ubezpieczeniowym. Wniosek kredytowy przyjęty został przez pracownika banku – T. . J. F. korzystał z usług pośrednika G. K. przy wyszukaniu oferty, złożeniu wniosku o zawarcie tej umowy. J. F. posiadał przed złożeniem tego wniosku wyłącznie zobowiązania w PLN. Z uwagi na to, że miał wolny zawód nie posiadając stałego zatrudnienia miał problemy z zawarciem umowy kredytu, Bank (...) został mu polecony przez znajomych, jako taki który udziela kredytów osobom posiadającym wolny zawód. Przy większości czynności związanych z zawarciem umowy kredytu, w tym wyszukaniem oferty, pomagała mu jego obecna żona A. B. (1) . Pracownikiem, który ich obsługiwał przy zawarciu umowy kredytu był P. Ś. i K. B. . Nie informowali oni powoda ani A. B. (1) o ryzykach związanych z zawarciem tej umowy, nie wskazywali na to że przy wzroście kursu waluty wzrośnie saldo kredytu w PLN, nie było mowy o spreadzie, sposobie ustalania kursu waluty. Nie został on również poinformowany o możliwości spłaty tego kredytu bezpośrednio w CHF, nie została mu przedstawiona oferta walutowego rachunku bankowego. Pracownik banku nie poinformował kredytobiorcy, że zamiast ubezpieczenia NWW możliwy jest inny sposób zabezpieczenia kredytu z niskim wkładem własnym. Pierwsza decyzja kredytowa z dnia 3 kwietnia 2007 roku była negatywna wskazywała na brak zdolności kredytowej, wskazano w niej że klient nie wykazał istniejącego zadłużenia. parametry wyjściowe symulacji wskazywały, że posiada on zdolność dla kredytu w PLN, nie posiada jej dla kredytu w CHF. W dniu 16 kwietnia 2007 roku wydana została kolejna decyzja kredytowa na kwotę 651.450 zł tym razem pozytywna. Pracownik Banku nieobsługujący powoda, któremu przesłany został wniosek kredytowy i załączone do niego dokumenty dokonał analizy zdolności kredytowej powoda sporządzając dokument o nazwie „Parametry wyjściowe symulacji”. Dokument ten nie został przedstawiony powodowi do zapoznania, powstał on na etapie rozpoznawania przez analityka wniosku kredytowego celem wydania decyzji kredytowej. Jak wynikało z opinii i parametrów wyjściowych symulacji sporządzonych na etapie podejmowania drugiej decyzji kredytowej powód posiadał zdolność kredytową przy racie kredytu wyliczonej na kwotę miesięcznie tak 3485,25 zł dla kredytu w PLN i 2977,67dla kredytu w CHF, jak i dla kredytu w EURO, w którego miesięczna rata byłaby wyższa niż w przypadku kredytu w PLN i CHF. Kredytobiorca nie posiadał zdolności dla kredytu w USD. Zgodnie z dostępnym w Banku symulatorem bank dokonał wyliczenia szacowanej wysokości rat dla kwoty wnioskowanego kredytu 651450 PLN i walucie CHF przy założeniu, że: - stopa procentowa jest równa stopie w PLN a kapitał będzie wyższy o 20%- rata 4392,58 PLN, - kurs CHF wzrośnie o 10,90 %- to jest różnicę między kursem minimalnym a maksymalnym z ostatnich 12 miesięcy- 3302,22 PLN; - wysokość raty przy założeniu, że stopa procentowa wzroście o 400,00 pb- 4743,09 PLN; - stopa procentowa wzrośnie o 1,04 p.p., to jest różnicę między stopą minimalną a maksymalną z ostatnich 12 miesięcy – 3401,54 PLN. W dniu 18 kwietnia 2007 roku wydana została pozytywna decyzja kredytowa w której wskazano na zgodę co do obniżenia marży o 0,3 p.p. na mocy decyzji dyrektora J. B. . Parametry wyjściowe symulacji sporządzone w dniu 18 kwietnia 2007 roku również wskazywały na istnienie zdolności kredytowej dla kredytu w CHF, PLN, EUR. rata kredytu w CHF była najniższa i wynosiła 2860,72 zł. ( k. 948-952 tom V , informacja z BIK k. 953—976, dokumenty płacowe k. 977-978, zeznania świadka A. B. (1) od 00:06:25 do 00:21:30 i powoda od 00:21:35- protokół rozprawy z dnia 18 listopada 2019 roku , decyzja negatywna 3 kwietnia 2007 roku k. 979- 985, decyzje kredytowe k. 980-1007, parametry wyjściowe symulacji k. 1010, 1011, 1012, operaty k. 1682-1748) Dokument w postaci parametrów symulacji nie był przedstawiony do zapoznania powodowi, podobnie jak historia wahań CHF. (dowód: zeznania powoda i świadka wskazane powyżej ) W momencie podpisywania umowy otrzymał on od pracownika banku regulamin. Po przedstawieniu umowy powód zwrócili przede wszystkim uwagę na kwotę kredytu i okres kredytowania. (zeznania powoda złożone na rozprawie w dniu 18 listopada 2019 roku w/.w) W dniu 25 kwietnia 2007 roku zawarta została datowana na 24 kwietnia 2007 roku umowa kredytu hipotecznego nr KH / (...) pomiędzy Bankiem (...) S.A. z siedzibą w W. reprezentowanym przez pełnomocników- K. B. i P. Ś. a J. F. zwanym kredytobiorcą. W § 1 tej umowy kredytobiorca oświadczył, że przed zawarciem umowy otrzymał Regulamin kredytowania osób fizycznych w ramach bankowości hipotecznej w Banku (...) S.A. zapoznał się z nim i akceptuje postanowienia w nich zawarte. Bank Udziela Kredytobiorcy kredytu w kwocie, na cel i na warunkach określonych w niniejszej umowie a kredytobiorca zobowiązuje się do spłaty kredytu wraz z odsetkami oraz opłatami i prowizjami wynikającymi z umowy i aktualnego cennika w oznaczonych terminach spłaty oraz wywiązania się z pozostałych postanowień niniejszej Umowy. W § 2 umowy strony postanowiły: ust. 1 kwota kredytu: 651.450 PLN. ust. 2. Kredyt jest indeksowany do CHF, po przeliczeniu wypłaconej kwoty zgodnie z kursem kupna CHF według Tabeli Kursów Walut Obcych obowiązującej w Banku (...) w dniu uruchomienia kredytu lub transzy. Po uruchomieniu kredytu lub pierwszej transzy kredytu wypłacanego w transzach Bank wysyła do kredytobiorcy pismo informujące o wysokości pierwszej raty kredytu, kwocie kredytu w CHF oraz jego równowartości w PLN zgodnie z kursem kupna CHF według Tabeli Kursów Walut Obcych obowiązującej w Banku (...) w dniu uruchomienia kredytu/transzy, przy czym zmiany kursów walut w trakcie okresu kredytowania mają wpływ na wysokość zaciągniętego kredytu oraz raty kapitałowo-odsetkowe. ust. 3 cel kredytu: -modernizacja i remont domu lub mieszkania: kwota 45.000 PLN -zakup gotowego mieszkania na rynku wtórnym: kwota 580.000 PLN - refinansowanie kosztów poniesionych na cele mieszkaniowe 20.000 PLN - koszty wliczone w kredyt: kwota 6450 PLN; ust. 4 : przedmiotem kredytowania w rozumieniu postanowień umowy jest spółdzielcze własnościowe prawo do lokalu mieszkalnego przy ul. (...) w W. o powierzchni lokalu (...) m kw., ust 5. przedmiotem zabezpieczenia miała być hipoteka na w/w prawie; ust. 6. okres kredytowania strony ustaliły na 396 miesięcy, w tym 0 miesięcy karencji licząc od dnia wypłaty kredytu lub pierwszej jego transzy. § 3 umowy kredytu stanowił, że: ust. 1 i 2 wypłata kredytu nastąpi jednorazowo na rachunek bankowy Kredytobiorcy i zbywcy kredytowanej nieruchomości; ust. 3 warunkami wypłaty kredytu są: 1) spełnienie wszystkich warunków określonych w umowie i w regulaminie; 2) zapewnienie środków na rachunku kredytobiorcy na pokrycie opłat związanych z udzieleniem kredytu; 3) dostarczenie do banku odpisu aktu notarialnego sprzedaży kredytowanej nieruchomości wolnej od obciążeń 4) złożenie oświadczenia o ustanowieniu hipoteki stanowiącym zabezpieczenie tej umowy kredytu oraz przedstawienie wniosku o wpis hipoteki złożonego we właściwym Sądzie wieczystoksięgowym 5) dostarczenie do banku potwierdzenia przystąpienia do grupowego ubezpieczenia w (...) SA nieruchomości stanowiącej przedmiot zabezpieczenia od ognia i zdarzeń losowych na sumę ubezpieczenia 658.000 PLN; 6) dostarczenie do banku potwierdzenia przystąpienia kredytobiorcy do grupowego ubezpieczenia na życie w (...) SA na sumę ubezpieczenia nie niższą niż 651.450 PLN; W ust. 4 wskazano, że uruchomienie kredytu lub wypłata transzy nastąpi w terminie wskazanym przez kredytobiorcę w dyspozycji wypłaty, o ile dyspozycja wraz z dokumentami potwierdzającymi spełnienie warunków koniecznych do uruchomienia kredytu określonymi w umowie i regulaminie zostanie złożona na trzy dni robocze, a w przypadku konieczności zlecenia przez bank kontroli inwestycji nr 10 dni roboczych przed planowaną datą uruchomienia środków. Ust. 5 stanowił: termin uruchomienia kredytu lub pierwszej transzy kredytu nie może być dłuższy niż 60 dni kalendarzowych od dnia sporządzenia niniejszej umowy. Ust. 6 termin uruchomienia ostatniej transzy kredytu w przypadku kredytu wypłacanego w transzach upływa dnia 24 kwietnia 2009 roku. Ust. 7 niezłożenie dyspozycji uruchomienia środków z kredytu w terminie wskazanym w ust. 6 jest równoważne z rezygnacją z niewypłaconej kwoty kredytu. Ust. 8 bank nie zwraca prowizji za udzielenie kredytu, z którego Kredytobiorca zrezygnował zgodnie z ust. 7; Ust. 9 wygaśnięcie umowy: umowa wygasa, jeżeli kredytobiorca nie spełni warunków określonych w niniejszym paragrafie w terminie 60 dni od daty sporządzenia umowy chyba że Bank wyrazi zgodę na przedłużenie tego terminu. Zmiana terminu określonego w niniejszym punkcie nie wymaga aneksu do umowy. W § 4 postanowiono, że: ust. 1. od kwoty udzielonego kredytu Bank pobiera jednorazową bezzwrotną prowizję w wysokości 6450 PLN, płatną przed uruchomieniem kredytu lub w jego pierwszej transzy; ust. 2.. prowizja o której mowa w ust. 1 zostanie potrącona przez bank z kwoty kredytu; ust. 3. w przypadku zmiany waluty kredytu w okresie obowiązywania umowy kredytobiorca poniesie koszty prowizji zgodnie z aktualnie obowiązującym cennikiem kredyt Hipoteczny /pożyczka Hipoteczna jednak nie wyższe niż: - 0% kwoty kredytu w przypadku zamiany waluty na PLN - 1% kwoty kredytu w przypadku zamiany na EUR, CHF, USD ust. 4. zmiana waluty kredytu ma wpływ na wysokość kwoty kredytu oraz wysokość rat kapitałowo-odsetkowych i dokonywana jest w oparciu o następujące zasady: 1) w przypadku zmiany waluty z PLN na walutę obcą stosowany jest kurs kupna dewiz z dnia złożenia wniosku o przewalutowanie na podstawie obowiązującej w Banku Tabeli Kursów Walut Obcych; 2) w przypadku zmiany waluty obcej na PLN stosowany jest kurs sprzedaży dewiz z dnia złożenia wniosku o przewalutowanie na podstawie obowiązującej w Banku Tabeli Kursów Walut Obcych; ust. 5 w związku z udzielonym kredytem Kredytobiorca ponosi następujące koszty: 1) koszt zlecenia wyceny nieruchomości – 0 PLN; 2) koszt badania stanu prawnego nieruchomości- 0 PLN 3) inne koszty wynikające z regulaminu oraz Cennika Ust. 6 strony postanawiają, iż opłaty i prowizje należne bankowi zgodnie z Cennikiem Kredyt Hipoteczny będą pobierane przez Bank w PLN z rachunku kredytobiorcy prowadzonego w banku o nr (...) . W § 5 zawierającym zobowiązania i oświadczenia kredytobiorcy w ust. 3 zawarte było oświadczenie następującej treści „kredytobiorca oświadcza, że wraz z wnioskiem kredytowym otrzymał pismo „Informacja dla wnioskodawców ubiegających się o produkty hipoteczne indeksowane kursem waluty obcej, oparte na zmiennej stopie procentowej i zapoznał się z nim”. Pismo to jednak nie zostało faktycznie kredytobiorcy przedstawione przed zawarcie umowy kredytu, a dopiero ponad rok po jej podpisaniu. Nadto w § 5 ust. 1 zobowiązał się do niedokonywania zmiany Banku jako wyłącznie uposażonego z tytułu polisy ubezpieczenia na życie, stanowiącej zabezpieczenie umowy kredytu do czasu całkowitej spłaty kredytu. W § 6 postanowiono, że: ust. 1 kredyt jest oprocentowany według zmiennej stopy procentowej. ust. 2 w przypadku kredytu oprocentowanego według zmiennej stropy procentowej Kredytobiorca ponosi ryzyko zmian stóp procentowych co oznacza iż w przypadku wzrostu poziomu stopy referencyjnej wyższe będzie oprocentowanie kredytu i wzrośnie wówczas wysokość miesięcznej raty kapitałowo-odsetkowej; ust. 3 oprocentowanie kredytu wynosi 3,3950 % w stosunku rocznym, co stanowi sumę stopy referencyjnej LIBOR 3M (CHF) obowiązującej w dniu sporządzenia umowy oraz marży w wysokości 1,100 p.p. stałej w całym okresie kredytowania. ust. 4. odsetki są naliczane za każdy dzień od aktualnego salda zadłużenia. ust. 5 oprocentowanie kredytu ulega zmianie w zależności od zmiany stopy referencyjnej LIBOR 3M (CHF); ust. 6. stopa referencyjna zmienia się w cyklu kwartalnym i przyjmuje wartość z ostatniego dnia roboczego ostatniego miesiąca poprzedzającego kolejny kwartał kalendarzowy. § 7 dotyczący spłaty kredytu stanowił, że: ust. 1 kredytobiorca zobowiązuje się spłacić kwotę kredytu w CHF ustaloną zgodnie z § 2 w złotych polskich z zastosowaniem kursu sprzedaży CHF obowiązującego w dniu płatności kredytu, zgodnie z Tabelą Kursów Walut Obcych Banku (...) S.A. ust. 2 kredyt spłacany będzie w 396 ratach miesięcznych, w tym 0 rat obejmujących odsetki w okresie karencji spłaty kredytu oraz 396 równych ratach miesięcznych, które zawierają malejącą część odsetek oraz rosnącą część raty kapitałowej. ust. 3. spłata kredytu następować będzie poprzez bezpośrednie potracenia przez bank należnych mu kwot z rachunku kredytobiorcy w Banku (...) . ust. 4. Spłaty rat odsetkowych lub kapitałowo-odsetkowych będą następować w tym samym dniu miesiąca, w jakim miała miejsce wypłata kredytu lub jego pierwszej transzy, począwszy od miesiąca następnego po pierwszej wypłacie środków z kredytu. ust. 5 ostatnia rata spłaty kredytu ma charakter raty wyrównującej co oznacza, ze służy rozliczeniu całości zobowiązania kredytobiorcy względem banku. ust. 6 w okresie karencji kredytobiorca zobowiązany jest spłacać jedynie raty odsetkowe, bez konieczności spłacania rat kapitałowych. §8 dotyczył wcześniej spłaty kredytu. § 9 dotyczący zabezpieczeń stanowił: ust. 1 na zabezpieczenie spłaty kredytu wraz z odsetkami o innymi kosztami kredytobiorca ustanawia na rzecz banku : 1) hipotekę kaucyjną do kwoty 1.107.465 PLN na spółdzielczym własnościowym prawie do lokalu mieszkalnego przy ul. (...) w W. wpisanej do nowo utworzonej księgi wieczystej; 2) cesję na Bank praw z polisy ubezpieczeniowej od ognia i innych zdarzeń losowych Nieruchomości, o której mowa w § 2 , na której zostanie ustanowiona hipoteka, zgodnie z warunkami określonymi w § 3 i 5 umowy; 3) cesję na Bank praw z polisy ubezpieczeniowej na życie kredytobiorcy, zgodnie z warunkami określonymi w § 3 i 5 umowy ust. 2 do 6 stanowił, że zabezpieczenie kredytu do czasu otrzymania przez Bank odpisu księgi wieczystej nieruchomości, o której mowa w § 2 ust. 5 z prawomocnym wpisem pierwszej hipoteki o której mowa w ust. 1 na rzecz banku będzie stanowić ubezpieczenie kredyt zabezpieczonych hipoteczne na podstawie umowy zawartej przez Bank z (...) S.A. Kredytobiorca zobowiązany jest do zwrotu Bankowi kosztów składki ubezpieczeniowej wnoszonej przez Bank w związku z niniejszym ubezpieczeniem. Miesięczna opłata z tytułu refinansowania składki ubezpieczeniowej wnoszonej przez bank wynosi 1/12 z 0,81 % kwoty przyznanego kredytu (co stanowi kwotę 36 PLN) przy uwzględnieniu kursów waluty obcej do jakiej jest kredyt indeksowany na pierwszy dzień miesiąca, w którym została sporządzona umowa kredytowa według Tabeli Kursów Walut Obcych (...) S.A.; Bank pobiera opłatę wynikającą z kosztów ubezpieczenia kredytu do czasu ustanowienia hipoteki z dołu poprzez automatyczne obciążenie rachunku w PLN kredytobiorcy8-ego dnia każdego miesiąca, począwszy od następnego miesiąca po dacie uruchomienia umowy kredytu lub jego pierwszej transzy ostatni miesiąc ochrony ubezpieczeniowej, za który pobierana jest opłata z tytułu ubezpieczenia przypada w miesiącu, w którym do Banku wpłynie dostarczony przez kredytobiorcę odpis księgi wieczystej nieruchomości o której mowa w § 2 ust. 5 z prawomocnym wpisem hipoteki na rzecz banku Kredytobiorca zobowiązany jest do dostarczenia do banku odpisu z księgi wieczystej bez dodatkowych wezwań ze strony banku. § 9 ust. 7-10 stanowił, że dodatkowe zabezpieczenie kredytu do czasu gdy saldo zadłużenia z tytułu udzielonego kredytu nie stanie się równe lub niższe niż 526400 PLN stanowi ubezpieczenie kredytów hipotecznych z niskim wkładem własnym kredytobiorcy na podstawie umowy zawartej przez Bank (...) z (...) S.A. (ust.7) Kredytobiorca jest zobowiązany do zwrotu bankowi kosztów ubezpieczenia w wysokości 4633 PLN za pierwszy 36-miesieczny okres trwania ochrony ubezpieczeniowej.(ust. 8) Jeżeli w ciągu okresu 36 miesięcy ochrony ubezpieczeniowej saldo zadłużenia z tytułu udzielonego kredytu nie stanie się równe lub niższe niż 526.400 PLN kredytobiorca jest zobowiązany do zwrotu kosztów ubezpieczenia za kolejny 36-o miesięczny okres udzielonej bankowi przez (...) S.A. ochrony ubezpieczeniowej, o czym kredytobiorca zostanie poinformowany przez bank na piśmie. (ust. 9) Jeżeli w ciągu okresu 36 miesięcy ochrony ubezpieczeniowej saldo zadłużenia z tytułu udzielonego kredytu stanie się równe lub niższe niż 526.400 PLN Bank dokona zwrotu proporcjonalnej części składki na rachunek kredytobiorcy za pełne miesiące kalendarzowe pozostające do końca okresu ubezpieczenia za który składka została uiszczona. (ust. 10) § 10 zawierał oświadczenie o poddaniu się egzekucji zgodnie z ówcześnie obowiązującym art. 97 ustawy Prawo Bankowe . W § 11 ust. 1 i 2 wskazane było, że wszelkie zmiany umowy wymagają zawarcia aneksu pod rygorem nieważności za wyjątkiem między innymi: 1) zmiany oprocentowania kredytu w przypadku zmiany stopy referencyjnej na warunkach określonych w umowie 2) zmiany regulaminu 3) zmiany cennika 4) zmiany rachunku do spłaty kredytu ust. 2 stanowił, że integralną część umowy stanowi: 1) regulamin 2) pełnomocnictwo do wykonywania czynności w imieniu kredytobiorcy 3) cennik kredyt hipoteczny/pożyczka hipoteczna w ust. 3 postanowiono, że umowa może zostać rozwiązana za porozumieniem stron lub wypowiedziana w formie pisemnej przez każdą ze stron z zachowaniem 30-dniowego okresu wypowiedzenia. ust. 4 – Bank może wypowiedzieć umowę w przypadku niedotrzymania przez kredytobiorcę warunków udzielenia kredytu w szczególności w zakresie sposobu i terminu spłaty kredytu. ust. 5 W zakresie nieuregulowanym umową zastosowanie maja postanowienia regulaminu. Umowa sporządzona została i podpisana przez strony w dwóch jednobrzmiących egzemplarzach po jednym dla każdej ze stron (ust. 6 ) W ust. od 7 do 11 zawarte były zgody związane z przetwarzaniem i udostępnianiem danych osobowych § 12 dotyczył kosztów kredytu w ust. 1 Bank informował, że : 1) Całkowity koszt kredytu na dzień zawarcia umowy wynosi 510965,23 PLN 2) rzeczywista stopa oprocentowania na dzień sporządzenia umowy wynosi 4,27 % w skali roku przy założeniu że, - przyznana kwota kredytu została wypłacona w całości i jednorazowo - pierwsza spłata raty odsetkowej lub kapitałowo-odsetkowej będzie miała miejsce w tym samym dniu najbliższego miesiąca następującego po miesiącu w którym uruchomiony będzie kredyt - w przypadku występowania ubezpieczenia kredytu do czasu ustanowienia hipoteki, okres ubezpieczenia wynosi 6 miesięcy - w przypadku występowania ubezpieczenia z tytułu niskiego wkładu własnego kredytobiorcy, uwzględnia się składkę na okres pierwszych 3 lat i uznaje się że jest ona płatna w dniu uruchomienia kredytu; - w przypadku ubezpieczenia nieruchomości przyjmuje się sumę składek w całym okresie kredytowania przy założeniu, że wartość nieruchomości i stawka ubezpieczeniowa jest stała we wskazanym okresie; - w przypadku ubezpieczenia na życie przyjmuje się sumę składek w całym okresie kredytowania przy założeniu , że składki naliczane są od malejącego salda ustalonego zgodnie z pierwotnym harmonogramem spłat - prowizja od udzielonego kredytu, opłata za wpis hipoteki oraz podatek od czynności cywilno-prawnych zostały wniesione w dniu uruchomienia kredytu - koszt wyceny został poniesiony przez klienta w wysokości wskazanej przez Bank w cenniku (z zastrzeżeniem sytuacji gdy koszt wyceny został pokryty przez Bank ust. 2 w przypadku gdy kredytobiorca nie wywiązuje się ze zobowiązań wynikających z umowy bank ma prawo obciążyć go następującymi kosztami: 1) koszt oprocentowania karnego dla zadłużenia przeterminowanego w wysokości czterokrotności stopy lombardowej, co na dzień sporządzenia umowy wynosi 29 %. Wysokość oprocentowania ulega zmianie w przypadku każdorazowej zmiany wysokości stopy lombardowej. Nowa wysokość obowiązuje od następnego dnia roboczego po zmianie wysokości stopy lombardowej 2) koszt upomnień u monitów 3) koszty sądowe i postępowania egzekucyjnego Jako załączniki do umowy wskazane zostały: 1. Regulamin 2. dyspozycja wypłaty kredytu 3. pełnomocnictwo dla banku do wykonywania czynności w imieniu kredytobiorcy 4. cennik kredyt Hipoteczny/Pożyczka Hipoteczna. Umowa podpisana została w dniu 25 kwietnia 2007 roku. Kredytobiorca podpis złożył w obecności pełnomocnika- pracownika banku P. Ś. . (umowa k. 86- 90 i k. 1013-1017) Załącznikiem nr 3 do umowy o kredyt hipoteczny datowanej na 24 kwietnia 2007roku było pełnomocnictwo udzielone przez kredytobiorcę bankowi do przystąpienia w imieniu powoda do umowy zbiorowego ubezpieczenia budynków i lokali mieszkalnych i pobierania z ich rachunku bankowego środków pieniężnych z zaliczeniem ich na spłatę jej zobowiązań wymagalnych z tytułu kredytu, odsetek, prowizji i innych opłat, pobierania z ich rachunku bankowego prowadzonego w Banku składek na ubezpieczenie budynków i lokalu jaki i pobierania opłat z tytułu refinansowania kosztów ubezpieczenia przez Bank kredytu w (...) do czasu złożenia w Banku prawomocnego odpisu księgi wieczystej z wpisaną hipoteką na rzecz banku, jak i pobierania z rachunku opłaty z tytułu refinansowania kosztów ubezpieczenia przez Bank niskiego wkładu własnego w (...) i pobierania składki za kolejne okresy ubezpieczenia wraz z okresem ubezpieczenia, w którym saldo zadłużenia stanie się równe/mniejsze 80 % wartości nieruchomości. W pełnomocnictwie tym wyrażona była zgoda, by przy pobraniu środków pieniężnych Bank stosował kursy zgodnie z obowiązującą w banku Tabelą Kursów Banku (...) w dniu pobrania środków z rachunku kredytobiorcy. (pełnomocnictwo k. 1040-1041) Regulamin Kredytowania osób fizycznych w ramach usług bankowości hipotecznej w Banku (...) S.A. stanowiący załącznik do umowy kredytu ( (...) ) w § 2 zawierającym słowniczek pojęć użytych w regulaminie w pkt 8 dotyczącym stawki referencyjnej wskazywał, że: a) stawka WIBOR (3m) to stopa oprocentowania podawana przez (...) , ustalana o godzinie 11.00 na podstawie średniej arytmetycznej kwotowań 3-miesiecznych po której banki gotowe są sprzedawać swoje nadwyżki finansowe na rynku międzybankowym, w przypadku kredytu w PLN; c) stawka LIBOR (6M) to stopa oprocentowania podawana przez (...) ustalana o godzinie 11.00 GTM w Londynie na podstawie średniej arytmetycznej kwotowań 6-miesiecznych, po której banki gotowe są sprzedawać swoje1 nadwyżki finansowe na londyńskim rynku międzybankowym, w przypadku kredytu w CHF; f) stawka LIBOR (3M) to stopa oprocentowania podawana przez (...) ustalana o godzinie 11.00 GTM w Londynie na podstawie średniej arytmetycznej kwotowań 3-miesiecznych, po której banki gotowe są sprzedawać swoje nadwyżki finansowe na londyńskim rynku międzybankowym, w przypadku kredytu w CHF. W punkcie 19 § 2 wskazane było że kredyt w walucie obcej to kredyt udzielony w PLN, indeksowany kursem waluty obcej według wg tabeli Kursów Walut Obcych obowiązującej w Banku. § 3 Regulaminu stanowił że kredyt udzielony jest w PLN. Może być indeksowany kursem waluty obcej na podstawie obowiązującej w Banku Tabeli Kursów Walut Obcych . (ust. 1 i 2) Bank może udzielić kredytu na sfinansowanie do 100% kosztu przedsięwzięcia a także na wniosek kredytobiorcy wydatków związanych z udzieleniem kredytu, w szczególności opinii dotyczącej zabezpieczenia kredytu i/lub pierwszej kontroli inwestycji zleconej przez Bank, prowizji od udzielenia kredytu. (§ 3ust. 7) W ust. 9 § 3 wskazano, że kwota wnioskowanego kredytu nie może być niższa niż 20.000 PLN w przypadku Kredytu Hipotecznego i 50.000 PLN w przypadku kredytu Hipotecznego (...) . § 4 ust. 8 stanowił, że umowa kredytu zawierana jest najpóźniej w terminie 60 dni od dnia podjęcia przez bank decyzji o udzieleniu kredytu. Jeżeli umowa kredytu nie zostanie zawarta w ww. terminie decyzja kredytowa traci ważność. § 5 ust. 8 stanowił, że środki z kredytu nie zostaną uruchomione, między innymi jeżeli: 1) kredytobiorca nie zapewni na środków na rachunku na : a) opłacenie prowizji od udzielenia kredytu; b) pokrycie kosztów Banku związanych z ubezpieczeniem niskiego wkładu własnego kredytobiorcy o którym mowa w § 7 ust. 6; c) opłacenie składek na ubezpieczenie nieruchomości, w przypadku gdy kredytobiorca przystąpiło do ubezpieczenia w zakładzie ubezpieczeniowym za pośrednictwem Banku; d) opłacenie składek ubezpieczenia na życie kredytobiorcy, w przypadku gdy kredytobiorca przystąpiło do ubezpieczenia w zakładzie ubezpieczeniowym za pośrednictwem Banku; e) opłacenie kosztów wyceny nieruchomości w przypadku, gdy opinia ta była zlecona przez bank; f) opłacenie prowizji za podwyższone ryzyko, w sytuacji gdy nie ustanowiono przejściowego zabezpieczenia spłaty kredytu, o którym mowa w § 13 ust. 2. W § 5 ust. 9 wskazano, że w celu uruchomienia kredytu kredytobiorca składa w Banku pisemną dyspozycję i uruchomienie kredytu lub transzy nastąpi w terminie wskazanym przez kredytobiorcę w dyspozycji wypłaty, o ile dyspozycja wraz z dokumentami potwierdzającymi spełnienie warunków koniecznych do uruchomienia środków z kredytu określonych w umowie kredytu i regulaminie, zostanie złożona na 3 dni robocze, a w przypadku konieczności zlecenia przez bank kontroli inwestycji na 10 dni roboczych przed planowaną data uruchomienia środków. (ppkt 1) Termin uruchomienia nie może być dłuższy niż 60 dni od dnia sporządzenia umowy kredytu dla kredytów wypłacanych jednorazowo i dla pierwszej transzy kredytów wypłacanych w transzach (§ 5 ust. 8 pkt 3) Wypłata kredyt Hipoteczny jest realizowana w formie bezgotówkowej na rachunek bankowy wskazany między innymi w: 1) akcie notarialnym umowy sprzedaży nieruchomości lub odrębnym dokumencie wystawionym przez zbywcę, w przypadku kredytu na zakup nieruchomości, lub 2) przez bank w przypadku kredytu na spłatę innego kredytu, lub 3) przez kredytobiorcę w przypadku kredytu na budowę domu oraz na remont, rozbudowę, modernizację domu/lokalu mieszkalnego i gdy inwestycje realizowane są przez kredytobiorcę we własnym zakresie- systemem gospodarczym, a także w przypadku kwoty na dowolny cel konsumpcyjny. (§ 5ust. 10 ppkt 1, 2, 4) Kredytobiorca zobowiązany jest złożyć w banku dyspozycję uruchomienia środków w przypadku kredytu hipotecznego w wysokości co najmniej 10.000 PLN w terminie 60 dni od dnia sporządzenia umowy kredytu, chyba że Bank wyrazi zgodę na niższą kwotę. ( 5 ust. 13 pkt 1) § 5 ust.16 stanowił, że przypadku kredytu w walucie obcej: 1) wnioskodawca we wniosku o udzielenie kredytu określa kwotę kredytu w PLN z zaznaczeniem waluty wnioskowanego kredytu 2) kredyt jest kredytem indeksowanym do walut wymienialnych i jest udzielany w złotych polskich, w umowie kredytowej kwota kredytu jest określona w PLN 3) uruchomienie środków z kredytu następuje w sposób określony w dyspozycji uruchomienia kredytu , po akceptacji przez Bank W § 5 ust. 17 wskazano, że w przypadku stwierdzenia podwyższonego ryzyka Bank zastrzega sobie prawo do wstrzymania uruchomienia a kredytu lub jego transzy. W § 6 dotyczącym oprocentowania kredytu w ust. 4 wskazano, że w indywidualnych przypadkach Bank zastrzega sobie prawo do zmiany wysokości marży przy podejmowaniu decyzji kredytowej, a w ust. 5, że odsetki płatne są razem z miesięcznymi spłatami raty kredytu. W § 7 regulaminu wskazano, że kredytobiorca zobowiązuje się zapłacić wszelkie opłaty i prowizje należne bankowi w związku z zawarciem umowy kredytu określone w cenniku, i zwrócić wszelkie koszty poniesione przez bank w związku z realizacją umowy kredytu, w tym związane z ustanowieniem zabezpieczeń, w tym udzielenia Bankowi pełnomocnictwa (ust. 1 i 2 ) Składki z tytułu umów ubezpieczenia na życie oraz ubezpieczenia nieruchomości i/lub budowy należne zakładowi ubezpieczeń, z którym Bank zawarł umowę o współpracy, Bank pobiera co miesiąc, przy czym pierwsza składka pobierana jest w dniu wypłaty kredytu lub pierwszej transzy, a kolejne składki 5 dnia każdego miesiąca, poprzez automatyczne obciążenie rachunku w PLN kredytobiorcy, chyba że Ogólne warunki ubezpieczenia stanowią inaczej. (§ 7 ust. 3) Prowizja od udzielenia kredytu płatna jest w dniu uruchomienia środków z kredytu. W przypadku kredytu w walucie obcej prowizja od udzielenia kredytu ustalana jest od kwoty kredytu przeliczonej na PLN według kursu kupna dewiz z dnia sporządzenia umowy kredytu na postawie tabeli kursów walut obcych obowiązującej w banku. (§ 7 ust 4 i 5 ) § 7ust. 6 stanowił, że opłata z tytułu refinansowania ubezpieczenia niskiego wkładu własnego określona jest w cenniku obowiązującym w dacie zawarcia umowy kredytu. podstawa wyliczenia opłaty określana jest w następujący sposób dla kredytów w walucie obcej, dla celów wyliczenia opłaty przyjmowana jest kwota udzielonego kredytu wyrażona w PLN wyliczona według kursów waluty obcej według tabeli kursów walut obcych obowiązującej w banku: a) w pierwszym dniu roboczym miesiąca w którym sporządzona została umowa kredytu w przypadku nowych kredytów b) w ostatnim dniu roboczym miesiąca ochrony ubezpieczeniowej – w przypadku przedłużenia ochrony na okres kolejnych 36 miesięcy zgodnie z wzorem: c) podstawa wyliczenia opłaty=[(kwota kredytu w PLN/kurs kupna dewiz)* kurs sprzedaży dewiz]- 80% wartości nieruchomości stanowiącej przedmiot zabezpieczenia kredytu Regulamin w §7 ust. 7, 8, 9 miał co do zasad pobrania i zwrotu opłaty brzmienie tożsame do umowy kredytu w § 9 ust 9 i 10. Opłata dotycząca refinansowania kosztów ubezpieczenia kredytu do czasu ustanowienia hipoteki określona jest w cenniku obowiązującym w dniu zawarcia umowy kredytu. W przypadku kredytu w walucie obcej dla celów wyliczenia opłaty przyjmowana jest kwota udzielonego kredytu wyrażona w PLN wyliczona według wartości kursów waluty obcej według tabeli Kursów Walut Obcych obowiązującej w banku: a) w pierwszym dniu roboczym miesiąca w którym sporządzona została umowa kredytu w przypadku nowych kredytów b) w ostatnim dniu roboczym miesiąca ochrony ubezpieczeniowej w przypadku przedłużenia ochrony na okres kolejnych 12 miesięcy zgodnie z wzorem postawa wyliczenia opłaty= (kwota kredytu w PLN/kurs kupna dewiz)* kurs sprzedaży dewiz. (§ 7 ust. 10) Regulamin stanowił następnie, że Bank pobiera opłatę wynikającą z kosztu ubezpieczenia kredytu do czasu ustanowienia hipoteki poprzez automatyczne obciążenie rachunku w PLN kredytobiorcy co miesiąc począwszy od następnego miesiąca po dacie uruchomienia kredytu lub pierwszej transzy(§ 7 ust. 11) Ostatnia opłata z tytułu refinansowania kosztów ubezpieczenia kredytu do czasu ustanowienia hipoteki pobierana jest za miesiąc w którym bank otrzyma odpis księgi wieczystej prowadzonej dla nieruchomości stanowiącego zabezpieczenie kredytu z prawomocnym wpisem hipoteki mającej najwyższe pierwszeństwo na rzecz banku. (§ 7 ust.12) W przypadku braku możliwości ubezpieczenia kredytu do czasu ustanowienia hipoteki bank pobiera prowizję za podwyższone ryzyko, której wysokość określona jest w cenniku obowiązującym w dniu zawarcia umowy – w przypadku kredytu w walucie obcej prowizja za podwyższone ryzyko jest ustalana od kwoty kredytu z umowy kredytu przeliczonej według kursu sprzedaży dewiz na podstawie obowiązującej w banku w dniu zawarcia umowy tabeli kursów walut obcych. (§ 7 ust. 13) Zgodnie z § 7 ust. 20 Regulaminu Bank informuje kredytobiorcę o wysokości aktualnej stopy procentowej, wysokości rat kapitałowo -odsetkowej na rachunku kredytowym w wyciągu miesięcznym oraz poprzez udostepnienie cennika w placówkach banku oraz Kanałach Bankowości Elektronicznej. Rozdział 5 § 8 i 9 dotyczyły spłaty kredytu. W § 8 ust. 1 wskazano, że kredyt jest spłacany w terminie określony w umowie poprzez obciążenie rachunku wskazanego w umowie kredytu, z zastrzeżeniem ze w przypadku gdy termin spłaty kredytu przypada na niedzielę lub święto obciążenie rachunku następuje w następnym dniu roboczym. Ust. 3 stanowił: w przypadku kredytu w walucie obcej kwota raty obliczona jest według kursu sprzedaży dewiz, obowiązującego w Banku na podstawie obowiązującej w Banku Tabeli Kursów Walut Obcych z dnia spłaty. Ust. 4 - w przypadku kredytu w walucie obcej kredytobiorca może zastrzec w umowie kredytu, iż Bank będzie popierał ratę spłaty z rachunku w walucie, do jakiej kredyt jest indeksowany, o ile ten rachunek jest dostępny w aktualnej ofercie Banku. § 9 ust. 4 stanowił, że w przypadku kredytu w walucie obcej, bank w następnym dniu po upływie terminu wymagalności kredytu, dokonuje przewalutowania całego wymagalnego zadłużenia na PLN, z zastosowaniem aktualnego kursu sprzedaży dewiz, określonego przez Bank w Tabeli Kursów Walut obcych. Od wymagalnego kapitału wyrażonego w PLN Bank nalicza dalsze odsetki w wysokości dwukrotności odsetek ustawowych. W § 11 ust. 1 przewidziano, że Bank na wniosek kredytobiorcy może dokonać przewalutowania kredytu. W § 13 ust. 4 podano, że w przypadku kredytu w walucie obcej dla odnawiania zabezpieczeń kredytu stosuje się kurs sprzedaży dewiz obowiązujący w dniu odnawiania zabezpieczenia na podstawie obowiązującej w Banku tabeli Kursów walut obcych. W § 14 dotyczącym zabezpieczeń wskazano, że: - w przypadku ubezpieczenia nieruchomości stanowiącej przedmiot zabezpieczenia kredytu za wyjątkiem lokali mieszkalnych suma ubezpieczenia powinna być równa wartości odtworzeniowej nieruchomości, w pozostałych wypadkach suma ubezpieczenia powinna być równa wartości rynkowej nieruchomości lub spółdzielczego własnościowego prawa do lokalu, a w przypadku kredytu przeznaczonego na budowę domu do dnia uzyskania pozwolenia na użytkowanie przyjmuje się za sumę ubezpieczenia nieruchomości w trakcie budowy stanowiącej przedmiot zabezpieczenia kredytu docelowy koszt budowy potwierdzony przez rzeczoznawcę współpracującego z bankiem a po tym okresie przyjmuje się wartość odtworzeniową nieruchomości. (ust. 1 i 2) - suma ubezpieczenia na życie Kredytobiorcy nie może być niższa od kwoty kredytu określonej w umowie kredytu. (ust. 3) Kredytobiorca jest zobowiązany w okresie kredytowania wskazać w umowie ubezpieczenia Bank jako uposażonego na pierwszym miejscu z tytułu odszkodowania na wypadek śmierci do wysokości aktualnego zadłużenia kredytobiorcy z tytułu umowy kredytu wraz ze wszelkimi prowizjami, opłatami i innymi kosztami. Kredytobiorca zobowiązuje się że nie dokona zmiany Banku jako uposażonego na pierwszym miejscu przed całkowitą spłatą kredytu. Kwota odszkodowania pozostała po całkowitym zaspokojeniu banku z tytułu kredytu przysługuje uposażonym wskazanym przez kredytobiorcę w umowie ubezpieczenia , a w przypadku gdy kredytobiorca nie wskazał uposażonych, osobom wskazanym w Ogólnych Warunkach Ubezpieczenia. kredytobiorca jest zobowiązany do utrzymywania ważności wszystkich ubezpieczeń wskazanych w umowie kredytu oraz do każdoczesnego cedowania praw z tych umów na rzecz Banku aż do całkowitej spłaty wszystkich zobowiązań wynikających z umowy kredytu (§ 14 ust. 5 i 6) W przypadku gdy kredytobiorca nie przystąpił za pośrednictwem Banku do ubezpieczenia nieruchomości i ubezpieczenia na życie zobowiązany jest przedkładać dowody opłacenia składek oraz umowy ubezpieczenia na kolejne okresy ubezpieczenia zawarte z zakładem ubezpieczeniowym zaakceptowanym przez Bank. ( 14 ust. 7) W przypadku braku udokumentowania przez kredytobiorcę odmowy ubezpieczeń , o których mowa w ust. 1-2 i opłacenia składki w terminie 14 dni roboczych przed terminem wygaśnięcia ubezpieczenia, Bank ma prawo zawrzeć na koszt kredytobiorcy umowę ubezpieczenia z wybranym przez siebie zakładem ubezpieczeniowym na kolejny okres na sumę nie niższą niż określona w poprzedniej umowie ubezpieczenia. (§ 14 ust. 8) W przypadku gdy w okresie obowiązywania umowy kredytu między innymi zwiększeniu ulegnie stosunek aktualnej wysokości salda zadłużenia kredytu wyrażonego w PLN do aktualnej wartości ustanowionych prawnie zabezpieczeń i /lub nastąpi zmiana wartości prawnie ustanowionych zabezpieczeń wówczas bank może między innymi żądać ustanowienia dodatkowego prawnego zabezpieczenia. (§ 15 ust 2) (regulamin (...) k1019-1037) W dacie zawarcia umowy obowiązywał cennik z 1 marca 2007 roku. W cenniku tym prowizja za udzielenie kredytu w PLN wynosił 0 % kwoty kredytu, a kredytu w CHF– w ramach promocji- 1%. Opłata za aneks 100 zł. Cennik ten nie zawierał ogóle osobnej informacji o opłacie za zmianę rachunku do obsługi kredytu, wskazywał jednak że opłata za aneks do umowy kredytu to 100 zł. (cennik k. 1038-1039) Na etapie rozpoznawania wniosku o kredytu nie został przedstawiony powodowi dokument o nazwie „informacja dla wnioskodawców ubiegających się o produkty hipoteczne indeksowane kursem waluty obcej oparte na zmiennej stopie procentowej”. Dokument ten został przedstawiony powodowi do podpisu w dniu 5 maja 2008 roku, gdy ubiegał się on o podwyższenie kwoty kredytu o kwotę 36.000 zł, do czego finalnie nie doszło. W przekazanym mu wówczas dokumencie wskazano pod nagłówkiem ryzyko zmian kursów walutowych: Wybierając zadłużenie w walucie obcej kredytobiorcy korzystają aktualnie z oprocentowania niższego w porównaniu z kredytem złotowym i spłacają miesięcznie niższą ratę kredytu. Dotyczy to przede wszystkim kredytów w EURO i we frankach szwajcarskich, a wynika ze znacznej różnicy w wysokości stawek referencyjnych , które są podstawą do ustalenia oprocentowania kredytu. Zgodnie z cennikiem Kredyt hipoteczny w okresie do 30 zerwca2008 roku stawki referencyjne wynoszą: dla kredytów złotowych 6,15% (WIBOR 3M) dla kredytów indeksowanych kursem franka szwajcarskiego : 2,88% (LIBOR 3M CHF) dla kredytów indeksowanych kursem euro: 4,727% (EURIBOR 3M) dla kredytów indeksowanych kursem dolara amerykańskiego: 2,6881 %(LIBOR 3M USD) Podkreślamy jednak, że zaciągając zobowiązanie w walucie obcej, kredytobiorcy są narażeni na ryzyko zmiany kursów walutowych. Występowanie ryzyka kursowego sprawa, że zarówno rata spłaty jak i wysokość zadłużenia tytułem zaciągniętego kredytu przeliczona na PLN na dany dzień podlega ciągłym wahaniom, w zależności od aktualnego kursu waluty. Ryzyko kursowe jest znacznie mniejsze, jeżeli o kredyt walutowy ubiega się kredytobiorca, osiągający dochody w tej samej walucie obcej. Z wyżej wymienionych powodów warto rozważyć zaciągnięcie długoterminowego kredytu w PLN, jako korzystną alternatywę do kredytów walutowych, które mimo atrakcyjniejszych warunków celowych w długim okresie mogą okazać się droższe na skutek wzrostu kursów walutowych. W zakresie Ryzyka zmian stóp procentowych wskazano, że zarówno w przypadku kredytów złotowych jak i walutowych oprocentowanych w oparciu o zmienną stopę procentową Kredytobiorca ponosi ryzyko zmian stóp procentowych. Wskazano, że oprocentowanie składa się ze stałej marży i zmiennej stopy referencyjnej w zależności od waluty kredytu i zmienia się co kwartał. Bank uwzględnia ustalając stawkę oprocentowania na dany okres wysokość stopy referencyjnej z ostatniego dnia roboczego miesiąca poprzedzającego kolejny kwartał kalendarzowy. Wskazano, że wysokość stopy referencyjnej ustalana jest nie przez bank lecz na rynku między bankowym. Dwa wyżej podane czynniki –zmienność kursów walutowych oraz wahania stóp procentowych powodują, że rzeczywiste koszty obsługi kredytu mogą okazać się znacząco wyższe od wcześniej założonych. Zachęcono klientów do zapoznania się z danymi historycznymi i sporządzanymi przez analityków prognozami dotyczącymi wahań kursów oraz wysokości stawek referencyjnych dla danej waluty, wartości które w danym momencie mogą być korzystniejsze dla klienta w długim okresie mogą okazać się niekorzystne, a także do zapoznania się z poniższym przykładem zmiany stopy procentowej oraz kursu waluty na wysokość raty kredytu. Poniżej została zamieszczona tabela, w której wskazano: - wysokość raty kapitałowo-odsetkowej przy aktualnym poziomie kursu CHF i aktualnym poziomie stopy referencyjnej – 176,15zł - wysokość raty kapitałowo-odsetkowej przy założeniu że stopa kredytu w CHF jest równa stopie procentowej kredytu w PLN, a kapitał jest większy o 20%- 312,66 zł - wysokość raty kapitałowo-odsetkowej przy założeniu, że kurs CHF wzrośnie o wartość stanowiącą różnicę między maksymalnym a minimalnym kursem CHF z ostatnich 12 miesięcy, to jest o 14,22 %- 201,19zł - wysokość raty kapitałowo-odsetkowej przy założeniu że stopa procentowa wzrośnie o wartość stanowiącą różnicę między maksymalną i minimalną wartością stopy referencyjnej z okresu ostatnich 12 miesięcy to jest o 0,79 p.p.- 197,34 zł. Nie podano w tej informacji dla kredytu w jakiej wysokości wyliczone zostały wskazane raty, dla jakiego okresu kredytowania, oprocentowania 3 %, a dla kredytu w PLN 5,5 % Wskazano następnie, że po przeanalizowaniu tej informacji każdy wnioskodawca wybiera walutę najkorzystniejszą dla siebie, umożliwiającą optymalną formę spłaty zadłużenia. Podkreślono, że bank oferuje możliwość zmiany waluty kredytu wielokrotnie w trakcie okresu spłaty na PLN bezpłatnie. Podano, że w załączeniu do informacji jest historia zmian kursu CHF do złotego i historia zmian stawki referencyjnej LIBOR 3M. W informacji zawarte było oświadczenie o treści: oświadczam, że zapoznałem się z powyższą informacją oraz że w pierwszej kolejności przedstawiono mi ofertę kredytu w PLN z której rezygnuję. Pod treścią informacji i oświadczenia widnieje podpis powoda (informacja z dnia 5 maja 2008 roku k. 1008-1009, zeznania powoda wskazane powyżej, wniosek o podwyższenie z opinią kredytową k. 1676-168 operat z maja 2008 roku k. 1748-1758 ) W dniu 4 maja 2007 roku kredyt został wypłacony powodowi w kwocie w PLN wskazanej w umowie kredytu. Kredyt ten powód przeznaczył na cel zgodny ze wskazanym w umowie kredytu. (zestawienie transakcji k. 1042, umowa sprzedaży z ustanowieniem hipoteki k. 1759-1809 ) Bank miał zawartą umowę ubezpieczenia NWW z (...) i dokonywał zbiorczo przelewu środków z tytułu składek na to ubezpieczenie w związku z każdą umową kredytu w której zabezpieczenie takie zostało przewidziane. Od 2010 roku bank zmienił ubezpieczyciela i dokonywał przelewu składki z tego tytułu na rzecz (...) , bowiem I. (wcześniej o firmie (...) ) wypowiedział umowę ubezpieczenia niskiego wkładu własnego pozwanemu bankowi w dniu 20 lutego 2009 roku z zachowaniem trzymiesięcznego okresu wypowiedzenia ze skutkiem na 31 maja 2009 roku. (umowa i pozostałe dokumenty k. 1449- 1557, przelew środków na te ubezpieczenia k. 1558, przelew ubezpieczenia na rzecz (...) 2010 rok k. 1559, k. 1560, potwierdzenie k. 1561, dokument k. 828-832, umowa generalną między (...) ubezpieczenie pomostowe i UNWW k. 798-800, aneks do umowy UNWW k. 800v.-802, wypowiedzenie k., 796 ) W dniu 25 lutego 2010 roku przesłana została do powoda informacja o nadchodzącym terminie płatności składki ubezpieczenia NWW, wskazano w niej że szacunkowa kwota składki wynosić będzie 6739. W dniu zaś 10 maja 2010 roku przesłana została informacja dotycząca tej samej kwestii, w której wysokość składki określono na 6087 zł. (pisma k. 102-103, 104-105) W dniu 10 kwietnia 2013 roku strony podpisały porozumienie mocą którego postanowiły, że obciążająca kredytobiorcę opłata z tytułu refinansowania kosztów ubezpieczenia niskiego wkładu własnego zostanie wliczona zgodnie z poniższym wzorem za cały okres 36 miesięcy, a następnie zostanie rozłożona na 36 równych miesięcznych rat: opłata za okres 36 miesięcy = [(saldo kredytu wg stanu z ostatniego dnia roboczego miesiąca kończącego się okresu ubezpieczenia* kurs sprzedaży z ostatniego dnia roboczego miesiąca kończącego się okresu ubezpieczenia)- 80 % wartości nieruchomości stanowiącej przedmiot zabezpieczenia kredytu]* 3,5 % zgodnie z opłatą z aktualnie obowiązującego cennika kredyt Hipoteczny/pożyczka hipoteczna. Rata miesięczna to opłata za 36 miesięcy/36. Kredytobiorca udzielił bankowi pełnomocnictwa do pobierania z jego rachunku tej opłaty. (porozumienie k. 105-106, k. 1670 -1672 ) W dniu 26 lutego 2016 roku przesłana została do powoda informacja o nadchodzącym terminie płatności składki ubezpieczenia NWW, wskazano w niej że szacunkowa kwota składki wynosić będzie 12425 zł. W dniu zaś 10 maja 2010 roku przesłana została informacja dotycząca tej samej kwestii, w której wysokość składki określono na 12218- rata miesięczna 282,83 zł. (pisma k. 107-108) W dniu 20 maja 2016 roku zawarty został między bankiem a powodem datowany na 16 maja 2016 roku aneks do umowy kredytu sporządzonej w dniu 24 kwietnia 2007 roku, mocą którego dokonano zmiany umowy w ten sposób, że dodano w § 4 ust. 8 stanowiący, że do czasu gdy saldo zadłużenia z tytułu udzielonego kredytu nie stanie się równe lub niższe od 526400 PLN bank będzie pobierał prowizję za zwiększone ryzyko banku z tytuły występowania niskiego wkładu własnego, która pobierana jest z góry i każdorazowo obejmuje 36 miesięczny okres pierwsza prowizja obejmuje 36 miesięczny okres rozpoczynający się w dniu 1 maja 2016 roku, opisując szczegółowo sposób ustalania tej prowizji, skreślono zaś § 9. ust. 7, 9 oraz 10. (aneks do umowy kredytu k. 110-111, wniosek k. 109, 1803a- 1805) W dniu 6 września 2013 roku strony podpisały aneks do umowy kredytu nr (...) do umowy kredytu sporządzonej w dniu 10 lipca 2008 roku, którego treść została przygotowana przez Bank. Postanowiono w nim, że zmianie ulega § 7 ust. 1 umowy otrzymując brzmienie: kredytobiorca zobowiązuje się spłacić kwotę kredytu w walucie do której kredyt jest indeksowany lub denominowany. W przypadku przedterminowej całkowitej lub częściowej spłaty kredytu, spłata nastąpi w walucie do której kredyt jest indeksowany lub denominowany, a § 7 ust. 3 : spłaty kredytu będą dokonywane poprzez bezpośrednie potrącanie przez bank należnych mu kwot z rachunku kredytobiorcy o numerze (...) . Otwarcie i prowadzenie rachunku walutowego służącego do gromadzenia środków przeznaczonych na spłatę kredytu jest bezpłatne w okresie spłaty tego kredytu. Kredytobiorca udzielił bankowi pełnomocnictwa do pobierania w imieniu kredytobiorcy z rachunku walutowego środków pieniężnych z zaliczeniem ich na spłatę kredytu. pozostałe warunki umowy kredytu nie uległy zmianie. Za aneks ten bank nie pobrał opłaty. Pod treścią aneksu zawarta została informacja dotycząca przeliczenia walut obcych na złote polskie dla kredytu powoda wyrażonego w walucie obcej, o treści: „Kurs wymiany walut obcych, na podstawie którego przeliczane są na złote polskie zobowiązania kredytobiorcy wyrażone w walucie obcej podawany jest w tabeli kursów walut obcych Banku. Podstawie ustalenia kursów kupna i sprzedaży zawartych w tabeli Kursów Walut Obcych jest kurs bazowy, stanowiący średnią arytmetyczną z ofert kupna i ofert sprzedaży tej waluty oferowanych przez profesjonalnych uczestników rynku walutowego i podanych na stronie serwisu (...) w chwili tworzenia Tabeli Kursów Walut Obcych. Wartości kursu kupna i wartości kursu sprzedaży z Tabeli mogą odbiegać od kursu bazowego nie więcej niż o 10%. Tabela kursów jest tworzona przynajmniej raz dziennie każdego dnia roboczego. pierwsza Tabela tworzona jest pomiędzy godziną 8.00 a godziną 10.00 danego dnia. Jest ona publikowana a stronie (...) W przypadku gdy tabela tworzona jest w danym dniu co najmniej dwukrotnie, do ustalenia wysokości zobowiązania wyrażonego w walucie obcej przyjmowany jest kurs sprzedaży dewiz dla danej waluty najkorzystniejszy dla kredytobiorcy spośród kursów sprzedaży dewiz obowiązujących w Banku w dniu przeliczenia zobowiązania na złote polskie. W przypadku wcześniejszej spłaty kredytu będzie to najkorzystniejszy kurs sprzedaży dewiz spośród kursów obowiązujących w Banku danego dnia do chwili złożenia dyspozycji wcześniejszej. (aneks do umowy kredytu k. 100-101, 1673-1675 ) Zgodnie z postanowieniami umowy kredytu J. F. przystąpił do ubezpieczenia grupowego życie w (...) S.A. w dniu 25 kwietnia 2007 roku, jako uposażonego wskazując Bank. Zgodnie z ogólnymi warunkami grupowego ubezpieczenia na życie kredytobiorców kredytu Hipotecznego/pożyczki hipotecznej w banku (...) S.A. ustalonymi przez (...) S.A. Ubezpieczonym zgodnie z tymi umowami ubezpieczenia na życie byli kredytobiorcy, którzy przystąpili do umowy ubezpieczenia w ramach umowy zawartej przez ubezpieczającego, składka pochodzić miała ze środków finansowych ubezpieczonego, a jedynie przekazywana jest przez ubezpieczającego za dany miesiąc kalendarzowy. To ubezpieczony miał oznaczyć uposażonych w deklaracji przystąpienia. Suma ubezpieczenia miała być równa iloczynowi aktualnego udziału procentowego oraz aktualnego salda zadłużenia, przy czym w przypadku kredytów hipotecznych/pożyczek w walucie wysokość sumy ubezpieczenia ustalana jest w złotych zgodnie z ust. 2 i 3 – to jest ustalana jest w każdej rocznicy polisy, według kursu sprzedaży danej waluty na podstawie obowiązującej u ubezpieczającego tabeli kursów walut obcych w dniu w którym ustalana jest wysokość sumy ubezpieczenia oraz saldo kapitału. (...) miało prawo do ustalenia maksymalnej wysokości sumy ubezpieczenia. o saldzie zadłużenia miał informować (...) S.A. każdorazowo ubezpieczający. (deklaracja przystąpienia k. 111-112, ogólne warunki grupowego ubezpieczenia na życie kredytobiorców k. 113-115) Powód dwa razy złożył wniosek o wakacje kredytowe- we wrześniu 2015 i w marcu 2016. ( wniosek o wakacje kredytowe k. 1805 -1806) Powodowi oferta umowy walutowego rachunku bankowego do spłaty nie została przedstawiona. (zeznania powoda w/w) Bank (...) S.A. miał w latach od 2009 do 2017 roku status dealera rynku pieniężnego. (pisma k. 1904-1920 ) Powód dokonał na rzecz pozwanego w okresie od 30 kwietnia 2007 roku do września 2013 roku spłaty rat kapitałowo-odsetkowych w PLN kwoty 231284,95 zł (w zestawieniu sporządzonym przez powoda kwota spłaty została zawyżona o 2,20 zł), w tym 135.852,14 rat kapitału i 95432,81 zł rat odsetkowych. Od października 2013 roku do kwietnia 2017 roku uiścił zaś na rzecz powoda tytułem rat kapitałowo odsetkowych w CHF kwotę 34378,52 CHF w tym 28770,23 CHF tytułem kapitału i 5608,29 CHF odsetek. Nadto tytułem prowizji za zawarcie z jego rachunku pobrana została kwota 6450 zł, kwota 480 zł za operat szacunkowy wyceniający kredytowaną nieruchomość w 2010 roku na etapie ustalania składki UNWW po upływie 3 lat kredytowania. Z rachunku powoda pobrana została nadto kwota w łącznej wysokości 23262,05 zł tytułem refinansowania składek na UNWW, a następnie po podpisaniu aneksu z 2016 roku prowizja (opłata co trzyletnia 4633 +6087, składki miesięczne 36x 261,97=9430,92, prowizje 11x 282,83 zł=3111,13) Tytułem ubezpieczenia pomostowego pozwany pobrał z jego rachunku na swoją rzecz kwoty w wysokości po 460 zł w: czerwcu, lipcu i sierpniu 2007 roku, łącznie 1380 zł. (dowód: zestawienie transakcji o numerze wskazanym w umowie (...) . 1051- 1200 tom VI i cały tom VII k. 1201-1400 oraz tom VIII do k. 1440, rachunek w CHF k. 1441- 1448, zaświadczenia k. 123-155, potwierdzenie wykonania operacji k. 157, 158, 159-161, 162-210, wyciąg z operatu szacunkowego k. 1773-1800 tom IX do k. 1803 tom X ) Powód uiścił nadto w wykonaniu zawartej przez niego umowy ubezpieczenia na życie na rzecz (...) S.A. za pośrednictwem pozwanego banku kwotę 20652,59 zł, a tytułem składek na ubezpieczenie nieruchomości 5831 zł (potwierdzenia przelewów składek na ubezpieczenie na życie i ubezpieczenie nieruchomości k. 211-449) Bank wpływy środków z tytułu rat kapitałowo-odsetkowych księgował na prowadzonym przez siebie rachunku walutowym w (...) , który nie był wskazany w umowie kredytu. (zestawienie transakcji k. 1041-1050) W 2007 roku i później kurs waluty CHF był ustalany przez Bank w codziennie między 8.30 a 9.00 na bazie kursów walut obcych na rynku międzybankowym – krzyżowo jeżeli chodzi o kurs franka. Najpierw pracownik ręcznie wybierał- ustala kurs USD/PLN i ten kurs przeliczał przez kurs USD/CHF i kurs USD/PLN dzielił przez USD/CHF. Kursy pobierane były z platformy (...) –kursy średnie z kursów sprzedaży a kupna. W drugim kroku aplikacja, która posługiwał się Bank uwzględniała marże kursowe doliczając jej do kursu średniego przy kursie sprzedaży i odliczając przy kursie kupna. Marże ustalał komitet bankowy. Dla franka powstawały dwie pary kursów kupna i sprzedaży – dla transakcji gotówkowych, bezgotówkowych i dodatkowo od stycznia 2015 roku trzecia para dla rozliczeń kredytów indeksowanych we franku z niższym spreadem. Jeżeli w ciągu dnia zaistniały istotne zmiany kursów na rynku międzybankowym bank sporządzał drugą tabelę. Tabele były publikowane w oddziałach banku i w internecie. Kurs banku nie był powiązany z kursem NBP. Spread w zakresie transakcji międzybankowych był niższy niż w obrocie detalicznym i bank na tym zarabiał. Zakup franka na rynku między bankowym przez bank nie był przyporządkowany do konkretnej umowy kredytu, ma zaspokoić ogólne potrzeby płynnościowe banku. Dla wypłaty kredytu nie były potrzebne franki – były one potrzebne celem zabezpieczenia się banku przed ryzykami. (zeznania K. M. od 00:44:42 do 01:12:04 protokół rozprawy z dnia 20 maja 2019 roku) Bank księgował ten kredyt jako walutowy w swoich księgach rachunkowych. W konsekwencji powstania tego rodzaju aktywów w CHF bank zabezpieczał się – swoją otwartą pozycję walutową spowodowaną udzielaniem kredytów indeksowanych do franka szwajcarskiego częściowo przez pożyczki, lecz przede wszystkim przez zakup franka na rynku międzybankowym poprzez transakcje CIRS- kilkuletnie (około pięcioletnie) polegające na tym, że bank pożyczał CHF a kontrahent od banku PLN, po ustalonym okresie następował zwrot kapitałów, a w międzyczasie następowała wymiana strumieniami odsetkowymi gdzie dla pozwanego odsetki ustalane były według stawki referencyjnej LIBOR, a dla jego kontrahenta według stawki WIBOR. nadto były to krótkoterminowe transakcje FX SWAP – do 3 miesięcy. Depozytów bowiem w tej walucie bank miał niewiele. Transakcje te nie były przyporządkowane do danej umowy kredytu. W ofercie Banku (...) nie było nigdy kredytu, którego wypłata mogła nastąpić w CHF. Bank nie oferował instrumentów zabezpieczających kredytobiorcę przed ryzykiem walutowym. Bank (...) S.A. w swoich sprawozdaniach i księgach rachunkowych wskazany kredyt ujmował jako kredyt walutowy, co do takiego ujęcia kredytu nie było zastrzeżeń biegłych rewidentów i nadzoru finansowego. (zeznania świadka J. C. (1) protokół rozprawy z dnia 20 maja 2019 roku od 00:14:45 do 00:42:38 , raport roczny Bank (...) z 2005 roku k. 744i sprawozdanie z a 2005 rok k. 746-750752-759, zestawienie transakcji k. 1041-1050 ) W 2011 roku po wejściu w życie tak zwanej ustawy antyspreadowej bank prowadził do regulaminu Kredytu postanowienia dotyczące ustalania kursów walut. ( zarządzenie z dnia 17 sierpnia 2011 roku o wprowadzeniu zmian do regulaminów k. 1876 z załącznikiem w postaci Regulaminu k. 1877-1903) W dniu 20 kwietnia 2017 roku powód przesłał do Banku pismo zawierające oświadczenie o uchyleniu się przez niego od skutków oświadczenia woli w postaci zawarcia umowy o kredyt hipoteczny z dnia 25 kwietnia 2007 roku. Oświadczył, że w chwili podpisywania umowy kredytu pozostawał w mylnym przekonaniu co do kluczowych parametrów umowy: CKK i RRSO oraz składników wynagrodzenia banku. Został wprowadzony w błąd przez bank bowiem w umowie oświadczono, że CKK wyniesie 510.965,23 PLN, a RRSO 4,27%. Wartości te są nieprawdziwe, gdyż faktycznie są wyższe. Gdyby znał rzeczywiste koszty kredytu, w szczególności spread na dzień podpisania umowy nigdy by umowy nie zawarł, bo jest to rodzaj dodatkowej prowizji pobieranej przez bank bez poinformowania o tym konsumenta. Nadto wskazał, że z ostrożności uchyla się od skutków oświadczenia woli złożonego w dniu zawarcia aneksu nr (...) z dnia 19 września 2013 roku, którego mocą miało być umożliwienie dokonywania spłat w walucie CHF, a nie podjęcie zobowiązania do spłaty kredytu w walucie w której był on indeksowany, a przy tym bliżej nieokreślonej w aneksie. Wskazał, że błąd został wywołany przez bank, a termin zachowali, bowiem o błędzie dowiedział się w styczniu 2017 roku w toku konsultacji z prawnikiem oraz przygotowując się do złożenia pozwu przeciwko bankowi. (pismo k. 117, dowód nadania k. 118) W odpowiedzi z dnia 29 kwietnia 2017 roku na pismo powoda bank zakwestionował stanowisko powoda. Pismem z dnia 7 lipca 2017 roku pozwany wezwał J. F. do zapłaty wymagalnego świadczenia z tytułu zaległych rat kapitałowo-odsetkowych i odsetek karnych- kwoty podane w wezwaniu zostały określone w walucie frank szwajcarski. (odpowiedź k. 2147-2148 Tom XI, wezwanie do zapłaty k. 2150 tom XI) Pismem z dnia 18 kwietnia 2017 roku, nadanym w placówce pocztowej w dniu 20 kwietnia 2017 roku J. F. wezwał bank do zapłaty kwoty 289342,79 zł oraz 34378,52 CHF w związku z nieważnym charakterem umowy kredytowej ewentualnie do podjęcia mediacji w terminie 14 dni roboczych. Poinformował, że dalszych spłat kredytu będzie dokonywał z zastrzeżeniem zwrotu i pod przymusem finansowym. (wezwanie k. 119, dowód nadania k. 120) Sąd ustalił powyższy stan faktyczny w oparciu o dowody wyszczególnione powyżej. W zakresie dowodów z dokumentów ich autentyczność i prawdziwość nie była podważana przez strony procesu, Sąd również nie widział podstaw do ich kwestionowania. Wskazania przy tym wymaga, iż do pism procesowych zwłaszcza strony powodowej załączone zostały liczne orzeczenia tak sądów powszechnych, Sądu Najwyższego jak i TSUE (k. 668-672, k. 551 594 , k. 628-637, 646-661, 663-666 k. 799-787, 790-795, 812-826, k. 694- 711, k. 712-719 , 721-730- 732-737, k. 2013-2067, k. 2287- 2359), które nie stanowiły jednak materiału dowodowego w oparciu o który Sąd ustalił stan faktyczny w spawie, w ocenie Sądu miały one na celu wzmocnienie argumentacji strony je przedstawiającej stanowiąc rozwinięcie zajętego w sprawie stanowiska, nie mając dla Sądu charakteru wiążącego. Podobnie dla ustalenia stanu faktycznego bez znaczenia pozostawały następujące dokumenty, które stanowiły de facto poparcie argumentacji prawnej strony powodowej w niniejszej sprawie: 1) kodeks etyki banków polskich 2013; 2) Pismo KNF k. 492—496 3) raport Rzecznika (...) k. 514-533, 4) dokumenty k. 534- 2011 rok, 5) rekomendacja banków polskich z 6 września 2011 roku k. 537-541 6) dokument rozwój systemu finansowego w Polsce w 2014 roku autorstwa NBP k. 543-550 7) stanowisko Prezesa UOKiK w innej sprawie – bez znaczenia k. 766777 8) artykuł k. 674678 9) pismo (...) w sprawie ujemnego LIBORU z 2015 roku k. 680-683 10) artykuł k. 738-742, 11) rezolucja PE dotycząca prawa hipotecznego i ryzykowanych instrumentów finansowych w Hiszpanii z 2014 roku k. 638—639 12) sprostowanie dyrektywy k. 641-646 13) raport Narodowego Banku Szwajcarii co do zabezpieczeń stosowanych przez polskie banki k. 596-604 bez znaczenia 14) raport instrumenty polityki pieniężnej NBP w 2008 roku –k. 605-610 15) artykuł k. 760 16) Raport dotyczący spreadów UOKIK z września 2009 roku k. 1921-1946 17) opinia K. J. z 2015 roku k. 1947- 1962 18) uwagi (...) do opinii Rzecznika (...) z dnia 6 czerwca 2016 roku k. 1963-1980, 19) analiza na zlecenie Banku (...) k. 1981 2012 20) informacja w zakresie skutków projektu ustawy o sposobach przywrócenia równości stron niektórych umów kredytu i umów pożyczki wpływ na instytucje kredytowe z 2016 roku Urząd komisji Nadzoru Finansowego k. 1807-1869 21) Opinia Urzędu Komisji Nadzoru Finansowego z 2013 roku ocena wpływu na sytuację sektora bankowego i polskiej gospodarki propozycji przewalutowania kredytów mieszkaniowych udzielonych w CHF na PLN według kursu z dnia udzielenia kredytu k. 1562-1574; 22) ekspertyza z maja 2015 roku k. 1576-1666 tom VIII- IX 23) wykresy stawki LIBOR k. 1668- 1669 24) pismo NBP do L. C. k. 2151, 25) rekomendacja Rady (...) i Zespołu (...) k. 2156- 2166 26) pismo procesowe RPO w innej sprawie k. 2167-2172 27) opinie z innej sprawy k. 2173-2201, k. 2241-2247, k. 2257, 685- 692, k. 2393-2409 i k. 2126c—2126g, 28) stanowisko KNF z 2017 roku k. 2202, 29) wywiad z M. k. 2204 30) analiza A. B. (2) k. 2215-2240 31) sprawozdanie za 2007 roku Banku (...) k. 2248 32) dokumenty dotyczące dyrektywy rynków instrumentów finansowych (...) k. 2250-2254 33) odpowiedź KNF na pismo RPO z 2009roku k. 2255 34) decyzje Prezesa (...) k. 2276 -2279 35) oferta emisyjna akcji k. 2280 -2286 Sąd pominął również wniosek powoda o zobowiązanie pozwanego do przedstawienia umowy z T. I. i (...) na okoliczność braku odprowadzania składek z ubezpieczenia UNWW do ubezpieczyciela. Po pierwsze ciężar dowodu w tym zakresie spoczywał na pozwanym, który winien był to okoliczność taką wykazać, po drugie zaś pozwany złożył dokumenty zbiorcze na tę okoliczność. Pominięciu podlegały wnioski dotyczące zobowiązania pozwanego do przedłożenia zarządzeń wewnętrznych w sprawie organizacji procesu zarządzania ryzykiem walutowym wynikającym z utrzymania pozycji walutowej w banku, do przedstawienia dokumentów transakcji CIRS i SWAP oraz zezwolenia KNF na utworzenie banku jako pozostające w świetle poniżej zaprezentowanych rozważań dla rozpoznania sprawy. Co istotne w aktach znajdował się statut pozwanego banku, z którego wynikał zakres jego działania. Oceniając zeznania przesłuchanych w sprawie świadków Sąd uznał, że bez znaczenia dla rozpoznania sprawy pozostawały zeznania M. S. – protokół rozprawy z dnia 20 maja 2019 roku od 00:07:30 do 00:13:35- który choć był pracownikiem pozwanego banku to zatrudniony był w innym oddziale niż ten, w którym powód podpisał swoją umowę, nigdy nie obsługiwał on powoda, a w efekcie nie mógł mieć wiedzy co do tego jak wyglądały czynności podejmowane przez pracownika pozwanego Banku w stosunku do niego, w tym jaki był zakres informacji mu przekazanych. Świadek ten co prawda wskazywał na istnienie jednolitego standardu obsługi, ale nie był w stanie wskazać czym on się przejawiał i z czego wynikał. Za wiarygodne w zdecydowanym zakresie Sad uznał zeznania świadka J. C. (1) - protokół rozprawy z dnia 20 maja 2019 roku od 00:14:45 do 00:42:38 . Sąd dał jego zeznaniom jako konsekwentnym i logicznym wiarę w całości. Świadek ten jako zatrudniony w jednostce banku - Departamencie (...) , w której znajdował się Zespół (...) produktów, a który to departament odpowiedzialny był za transakcje międzybankowe, zabezpieczanie otwartej pozycji kredytowej, niewątpliwie posiadał wiedzę w zakresie faktów, co do których zeznawał. Sąd miał co prawda na uwadze, na wskazania świadka, z jakich przyczyn analizowany kredyt był ujmowany przez bank jako walutowy, jednak mieć należało na uwadze, że argumentacja świadka odnosiła się do aspektu ekonomicznego a nie prawnego tego kredytu i nie zwalniając Sądu od oceny prawnej analizowanej umowy kredytu przez pryzmat obowiązujących przepisów prawa. Sąd dał również wiarę zeznaniom świadka K. M. od 00:44:42 do 01:12:04 protokół rozprawy z dnia 20 maja 2019 roku - pracownika pozwanego pracującego w departamencie odpowiedzialnym za ustalanie kursu waluty do tabel kursowych. Świadek ten w jasny i spójny sposób opisał zasady tworzenia przez bank tabeli kursowych, jak i wskazał na operacje jakie wykonywał bank celem zabezpieczenia się przed ryzykiem kursowym. W ocenie Sądu w zasadzie bez większego znaczenia dla rozpoznania sprawy pozostawały zeznania świadka K. B. złożone na rozprawie w dniu 19 grudnia 2018 roku od 00:22:12 do 01:00:41. Wskazać należy, iż choć świadek ten podpisał umowę kredytu z powodem, przez świadka A. B. (1) oraz powoda był wskazany jako ten który obsługiwał ich w ramach zawierania tej umowy to świadek okoliczności udzielenia powodowi kredytu w ogóle nie pamiętał, jako pracownika ich obsługującego wskazując P. Ś. . Świadek ten nie pamiętał ani szkoleń, ani zakresu dokumentów i informacji przekazywanych klientom przy zawieraniu umowy kredytu w 2007 roku. Podobnie nie był w stanie wskazać co dokładnie przekazywano klientom na temat UNWW, w tym czy informowano o regresie. Sąd uznał w zdecydowanym zakresie za wiarygodne zeznania świadka A. B. (1) od 00:06:25 do 00:21:30 i powoda od 00:21:35- protokół rozprawy z dnia 18 listopada 2019 roku uznając je za logiczne i konsekwentne. Sąd miał co prawda na uwadze, że byli oni żywotnie zainteresowani w korzystnym dla powoda rozstrzygnięciu sprawy, jednak ich zeznania były nie tylko wewnętrznie spójne, ale i nie pozostawały w sprzeczności z dokumentami zgromadzonymi w aktach sprawy. Sąd dał wiarę ich zeznaniom co do tego, że nie została powodowi przedstawiona oferta kredytu w PLN, brak jest na to jakiegokolwiek dowodu, a dowodu tego nie stanowi dokument parametry symulacji, który stanowił dokument wewnętrzny powoda powstały na etapie wydawania decyzji kredytowej przez analityka banku. Podobnie Sąd dał wiarę ich zeznaniom, co do zasadniczo udzielenia powodowi informacji o ryzykach związanych z umową o kredyt indeksowany do CHF. W świetle zaś rozważań poniżej zaprezentowanych dotyczących CKK i RRSO zbędny dla rozpoznania sprawy był dowód z opinii biegłego który miał przedstawić wyliczenie tych wskaźników, a który zgłosiła strona powodowa. Sąd oddalił wniosek pozwanego o dopuszczenie dowodu z opinii biegłego zgłoszony przez pozwanego w odpowiedzi na pozew, uznając, że pozostawał on bez znaczenia dla rozpoznania przedmiotowej sprawy. Sprawa niniejsza nie wymagała zasięgnięcia wiadomości specjalnych dla jej rozstrzygnięcia, w kontekście zwłaszcza oceny przez pryzmat przepisów prawa postanowień wprowadzających do umowy mechanizm indeksacji oraz odnoszących się do kursu waluty do przeliczeń związanych z umową. Fakty natomiast o charakterze ogólnym związane z oprocentowaniem kredytów indeksowanych do CHF na rynku polskim, ryzykiem związanym z wahaniami kursów walut, sposobami zabezpieczenia przez bank przed ryzykiem walutowym - w związku z koniecznością domknięcia pozycji walutowej, ustalenia rynkowego charakteru kursów stosowanych przez pozwanego, brakiem korzyści po stronie banku w efekcie zmiany kursu waluty i metod ewidencjonowania także nie miały dla dokonania tej oceny znaczenia. Co do zaś faktu obejmującego metodę ustalania kursu waluty CHF stosowaną przez pozwany Bank wskazać należy, że dowód ten był zbędny także z tej przyczyny, iż zeznania świadka M. dostarczyły w tym zakresie pełnej wiedzy co do stosowanej przez bank praktyki. Odnośnie zaś do transakcji CIRS i SWAP i metod ewidencjonowania tego kredytu w księgach i sprawozdaniach – fakty te po pierwsze nie tylko nie miały finalnie znaczenia dla rozpoznania sprawy, ale co więcej wynikały tak z dokumentów w postaci sprawozdań przedłożonych przez pozwaną jak i zeznań zawnioskowanego przez nią świadka C. . To zatem czy i o ile się bank wzbogacił kosztem kredytobiorców na wzroście CHF nie miało znaczenia dla rozpoznania sprawy- umowę Sąd analizował przez inny pryzmat. Sąd oddalił również wniosek powoda o dopuszczenie dowodu z opinii biegłego do spraw bankowości o specjalności zarzadzanie ryzykiem walutowym i biegłego do spraw bankowości, jako pozostającego bez znaczenia w świetle poniższych rozważam dla rozpoznania sprawy. Wobec ustalenia nieważności umowy kredytu oraz uznania, że zasadne jest roszczenie o zwrotu całości świadczeń uiszczonych na rzecz pozwanego Sąd oddalił wniosek o dopuszczenie dowodu z opinii biegłego na okoliczność wyliczenia wysokości rat kapitałowo odsetkowych dla kredytu w kwocie PLN wyrażonej w umowie i oprocentowaniu z umowy. Sąd zważył, co następuje: Powództwo o zapłatę podlegało uwzględnieniu w zdecydowanej części. Podstawę prawną rozpoznania żądania powoda stanowił art. 410 k.p.c. Strona powodowa twierdziła, że umowa zawarta między stronami była nieważna, a w efekcie świadczenie spełnione na rzecz pozwanego było nienależnym na poparcie czego powołała szereg argumentów natury prawnej. Odnosząc się w kolejności do każdego z nich wskazać należy, co następuje. W pierwszej kolejności zaznaczenia wymaga, iż strona pozwana niewątpliwie miała status przedsiębiorcy w rozumieniu tak przepisów kodeksu cywilnego jak i ustawy o przeciwdziałaniu nieuczciwym praktykom rynkowym , zaś powód był konsumentem w rozumieniu przepisów wskazanych ustaw. Umowa kredytu nie została bowiem przez powoda zawarta w związku z prowadzoną przez niego działalnością gospodarczą lub zawodową, środki z umowy kredytu posłużyć miały i faktycznie wykorzystane zostały na zakup nieruchomości lokalowej, w której powód wraz z rodziną zamierzał zamieszkać, zaspokajając swoje potrzeby mieszkaniowe. W tym miejscu wskazania wymaga, że w ocenie Sądu aneks (...) do analizowanej umowy kredytu nie stanowił, jak słusznie podnosiła strona powodowa, odnowienia w rozumieniu art. 506 k.c. , a jego mocą doszło jedynie do zmiany postanowienia dotyczącego sposobu spłaty kredytu ze skutkiem na przyszłość. Powód nie zobowiązał się spełnić świadczenia z innej podstawy prawnej ani spełnić innego świadczenia. W konsekwencji zawarcie tego aneksu nie miało znaczenia dla ustalenia, że umowa zawarta między stronami jest nieważna ex tunc. Zaznaczenia wymaga, że odnowienie jest czynnością kauzalną, co oznacza, iż powstanie nowego zobowiązania jest uzależnione od istnienia dotychczasowego. Nie jest jednak konieczne, by nowe zobowiązanie odpowiadało dotychczasowemu co do wysokości. (v. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 09 maja 2019 roku I CSK 242/18) W okolicznościach sprawy niniejszej wyraźnego zamiaru stron dokonania odnowienia nie sposób było ustalić, jak wynika bowiem z zebranego materiału dowodowego aneks (...) podpisany został jedynie celem zmiany jednego z postanowień umowy - § 7 ust. 1 dotyczącego sposobu spłaty kredytu i rachunku spłaty z PLN na CHF. Sąd nie stwierdził jednocześnie, by aneks ten był nieważną czynnością prawną. Sprzeczność umowy z art. 69, 111 ust. 1 pkt 4 ustawy Prawo bankowe i art. 353 1 k.c. oraz art. 358 1 k.c. W ocenie Sądu nie sposób było podzielić argumentacji strony powodowej, by postanowienia umowy kredytu były sprzeczne z treścią art. 69 ustawy Prawo bankowe z dnia 29 sierpnia 1997 roku (Dz. U. 2002, Nr 72, poz. 665 t.j.) w brzmieniu obowiązującym w dacie zawarcia spornej umowy, art. 353 1 k.c. oraz 358 1 k.c. Sąd uwzględnił przy tym także brzmienie ówcześnie obowiązującego art. 5 ust. 1 pkt 3 i ust. 2 pkt 7 ustawy Prawo bankowe stanowiącego, iż do czynności bankowych należy między innymi udzielanie kredytów, oraz że czynnościami tymi są także prowadzenie przez banki skupu i sprzedaży wartości dewizowych. W ocenie Sądu umowa o kredyt zawarta miedzy stronami wypełniała dyspozycję art. 69 ust. 1 i 2 cytowanej ustawy. A mianowicie z jej treści wynikało jednoznacznie, że pozwany zobowiązuje się oddać powodowi, jako kredytobiorcy na czas oznaczony kwotę środków pieniężnych z przeznaczeniem na ustalony cel. Umowa ta określała kwotę i walutę kredytu- literalna treść umowy wskazywała, że jest to kwota w złotych polskich - w § 2 ust. 1 umowy kwota kredytu określono na 651.450 PLN. Zaznaczenia wymaga, że o tym, iż walutą kredytu było PLN świadczy nie tylko kwota kredytu wskazana jednoznacznie w umowie w PLN, ale także z formułowanie zawarte w 2 ust. 2 in fine o treści : „zmiany kursów walut w trakcie okresu kredytowania mają wpływ na wysokość zaciągniętego kredytu oraz raty kapitałowo-odsetkowe”. Zmiany kursów walut mogły mieć wpływ jedynie na wysokość kredytu zaciągniętego w PLN, bowiem na wysokość zobowiązania kredytobiorcy wyrażonego po indeksacji w CHF zmiana kursu waluty franka szwajcarskiego wpływu mieć nie mogła. Zauważenia wymaga, iż na PLN jako na walutę kredytu wskazuje także waluta zabezpieczeń- nie tylko sum gwarancyjnych jakie miały wynikać z umów ubezpieczenia nieruchomości czy umowy ubezpieczenia na życie, ale przede wszystkim z zabezpieczenia hipotecznego, w którym wartość hipoteki kaucyjnej wyrażona była w PLN ( § 9 ust. 1 pkt 1 umowy). Jak wynikało z art. 68 ustawy o księgach wieczystych i hipotece według stanu na chwilę zawarcia umowy hipoteka zabezpiecza jedynie wierzytelności pieniężne i może być wyrażona tylko w oznaczonej sumie pieniężnej. Jeżeli wierzytelność zgodnie z prawem została wyrażona w innym pieniądzu niż pieniądz polski, hipotekę wyraża się w tym innym pieniądzu. (v. również Wyrok Sądu Najwyższego - Izba Cywilna z dnia 25 marca 2011 r. IV CSK 377/10, Wyrok Sądu Najwyższego - Izba Cywilna z dnia 29 kwietnia 2015 r., V CSK 445/14). Co więcej również treść Regulaminu obowiązującego w dacie zawarcia spornej umowy przemawiała za przyjęciem, że kredyt udzielony powodowi był kredytem złotowym, a mianowicie w § 2 zawierającym definicje pojęć w punkcie 19 wskazane było, że przez kredyt w walucie obcej na potrzeby rzeczonego regulaminu rozumie się kredyt udzielony w PLN, indeksowany kursem waluty obcej wg tabeli Kursów Walut Obcych obowiązującej w Banku, w § 3 ust. 1 stanowiąc zaś, że kredyt udzielony jest w PLN, a jedynie może być indeksowany kursem waluty obcej na podstawie obowiązującej w Banku Tabeli Kursów Walut Obcych. (ust. 2). Również kwoty wnioskowanego kredytu miały być wyrażone w PLN (§ 3ust. 9) treść regulaminu potwierdza, że bank jedynie przyjął na potrzeby regulaminu taką a nie inną definicję kredytu indeksowanego do CHF (czy innej waluty), co samo przez się nie czyniło z niego kredytu walutowego. Wreszcie zwrócić uwagę należało na brzmienie § 9 regulaminu, w którym wskazano, że w przypadku kredytu indeksowanego kursem waluty obcej, bank w następnym dniu po upływie terminu wymagalności kredytu, dokonuje przewalutowania całego wymagalnego zadłużenia na PLN, z zastosowaniem aktualnego kursu sprzedaży dewiz, określonego przez Bank w Tabeli Kursów Walut obcych. Od wymagalnego kapitału wyrażonego w PLN Bank nalicza dalsze odsetki w wysokości dwukrotności odsetek ustawowych. W ocenie Sadu również cytowane postanowienie potwierdza konstatację, że indeksacja była jedynie mechanizmem przeliczeniowym nie czyniąc z ocenianego kredytu stricte kredytu udzielonego w walucie obcej- nadal był to kredyt złotowy, zadłużenie przeterminowane miało być wyrażone finalnie nie w CHF, lecz w PLN. Co prawda w ust. 2§ 2 postanowiono, że kredyt jest indeksowany do CHF, po przeliczeniu wypłaconej kwoty zgodnie z kursem kupna CHF według tabeli kursów Walut Obcych obowiązującej w Banku (...) w dniu uruchomienia kredytu lub transzy. W ocenie Sądu jednak zastosowany w umowie mechanizm indeksacji nie zmieniał kwoty i waluty kredytu wyrażonej w PLN, a stanowił on jedynie klauzulę przeliczeniową mocą której strony ustaliły, że zobowiązanie wyrażone w walucie polskiej w dniu uruchomienia kredytu, a zatem z chwila wykonania zobowiązania banku do wypłaty kredytu, co nastąpi w złotych polskich, zostanie przeliczone na walutę obcą- na CHF i kredytobiorca będzie zobowiązany do dokonania spłaty kredytu w wysokości wynikającej z tak dokonanego przeliczenia i w ratach ustalonych w CHF. Wyraźnie na taki cel zastosowania mechanizmu indeksacji wskazywały wyżej przytoczone postanowienia regulaminu kredującego stosunek prawny między stronami jak i § 7 ust. 1 umowy dotyczący spłaty kredytu, który stanowił, że kredytobiorca zobowiązuje się spłacić kwotę kredytu w CHF ustaloną zgodnie z § 2 -w złotych polskich z zastosowaniem kursu sprzedaży CHF obowiązującego w dniu płatności kredytu, zgodnie z Tabelą Kursów Walut Obcych Banku (...) S.A. W ocenie Sądu wprowadzenie zaś do umowy postanowienia przewidującego mechanizm indeksacji nie było sprzeczne z treścią art. 69 ust. 1 i ust. 2 pkt 2 ustawy Prawo Bankowe pozostając w zgodzie z art. 353 1 k.c. jak i z art. 358 1 k.c. Podzielić należało w tym względzie stanowisko wyrażane w orzecznictwie, że jeżeli kwota kredytu jest powiązana z kursem waluty obcej, to jest dopuszczalne, zgodnie z art. 358 k.c. aby wypłata i spłata kredytu następowała walucie polskiej albo w tej walucie, przy czym jeśli to dotyczy wyłącznie sposobu wykonania zobowiązania pieniężnego, nie powoduje zmiany waluty wierzytelności. Wniosek taki ma zastosowanie do umów z właściwie sporządzoną klauzulą waloryzacyjną (indeksacyjną, denominacyjną, wyroki Sądu Najwyższego z dnia 25 marca 2011 r.,IV CSK 377/10, oraz z dnia 29 kwietnia 2015 r.,V CSK 445/14, Wyrok Sądu Najwyższego - Izba Cywilna z dnia 29 października 2019 r. IV CSK 309/18) Zdaniem Sądu strony umowy kredytu korzystając z zasady swobody umów wyrażonej art. 353 1 k.c. mogły zatem w umowie zawrzeć postanowienia różnicujące walutę kredytu w zakresie zobowiązania banku wypłacającego kredyt i walutę zobowiązania kredytobiorcy – walutę kredytu do spłaty. Podkreślenia wymaga, że treść art. 69 ustawy Prawo bankowe w dacie zawarcie spornej umowy nie kreowała bezwzględnie obowiązującej normy prawnej, z której wynikałoby, że waluta kredytu winna być tożsama w zakresie waluty wypłaty i spłaty kredytu. Podkreślenia wymaga, że charakter umowy, która została zawarta przez strony wskazywał, ż

[... tekst skrócony ...]