III C 427/24

Sygn. akt III C 427/24 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 5 września 2025 r. Sąd Rejonowy Szczecin- Centrum w Szczecinie – Wydział III Cywilny w składzie: Przewodniczący: Sędzia Małgorzata Janik-Białek Protokolant: stażysta Aleksander Dembek po rozpoznaniu w dniu 5 września 2025 r. w Szczecinie na rozprawie sprawy z powództwa P. S. , K. L. , K. A. , M. K. przeciwko S. N. o uznanie umowy za bezskuteczną I. oddala powództwa; II. zasądza od powódki P. S. na rzecz pozwanej S. N. kwotę 904,25 zł (dziewięciuset czterech złotych dwudziestu pięciu groszy tytułem zwrotu kosztów procesu, z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od dnia uprawomocnia się wyroku do dnia zapłaty; III. zasądza od powódki K. L. na rzecz pozwanej S. N. kwotę 904,25 zł (dziewięciuset czterech złotych dwudziestu pięciu groszy tytułem zwrotu kosztów procesu, z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od dnia uprawomocnia się wyroku do dnia zapłaty; IV. zasądza od powódki K. A. na rzecz pozwanej S. N. kwotę 904,25 zł (dziewięciuset czterech złotych dwudziestu pięciu groszy tytułem zwrotu kosztów procesu, z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od dnia uprawomocnia się wyroku do dnia zapłaty; V. zasądza od powódki M. K. na rzecz pozwanej S. N. kwotę 904,25 zł (dziewięciuset czterech złotych dwudziestu pięciu groszy tytułem zwrotu kosztów procesu, z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od dnia uprawomocnia się wyroku do dnia zapłaty. Sędzia Małgorzata Janik- Białek Sygn. akt III C 427/24 UZASADNIENIE Pozwem z dnia 29 maja 2024 r. P. S. , K. L. , K. A. i M. K. wniosły o uznanie za bezskuteczną w stosunku do każdej z nich: - umowy darowizny z dnia 19 grudnia 2017 r., na podstawie której J. N. darował pozwanej S. N. prawo własności lokalu mieszkalnego położonego w S. przy ul. (...) , dla którego prowadzona jest księga wieczysta Kw (...) , - umowy darowizny z dnia 12 stycznia 2018 r., na podstawie której J. N. darował pozwanej S. N. własnościowe spółdzielcze prawo do lokalu mieszkalnego położonego w J. przy ul. (...) , dla którego prowadzona jest księga wieczysta Kw (...) oraz o zasądzenie na rzecz każdej z nich kosztów procesu według norm przepisanych. W uzasadnieniu żądania pozwu powódki podniosły, że prawomocnym wyrokiem z dnia 27 maja 2022 r. Sąd Rejonowy Szczecin – Centrum w Szczecinie uznał oskarżonego J. N. winnym popełnienia przestępstwa z art. 191 a par. 1 k.k. na szkodę między innymi powódek. Wyrokiem tym Sąd zasądził na rzecz każdej z powódek kwotę po 10 000 zł tytułem zadośćuczynienia, nadto zasądził na ich rzecz koszty procesu. Pomimo wezwania do zapłaty, J. N. nie zapłacił żadnej z powódek zasądzonych na ich rzecz kwot. Egzekucja komornicza okazała się bezskuteczna z powodu niewypłacalności dłużnika, wobec czego komornik sądowy umorzył prowadzone postępowania i ustalił ich koszty na rzecz każdej z powódek. W toku postępowania egzekucyjnego zostało ustalone, że po wszczęciu postępowania przygotowawczego, J. N. zawarł z żoną S. N. , odpowiednio 19 grudnia 2017 r. i 12 stycznia 2018 r., umowy darowizny praw do lokali opisanych w żądaniu pozwu. W ocenie powódek zostały spełnione wskazane w art. 527 k.c. przesłanki uzasadniające żądanie uznania przedmiotowych umów darowizny za bezskuteczne w stosunku do każdej z nich. Z ustaleń poczynionych w toku postępowania egzekucyjnego wynika, że prawa do ww. lokali były jedynymi wartościowym składnikami majątku dłużnika J. N. . Wyzbywając się prawa do nich udaremnił zatem zaspokojenie wierzycieli. Uzasadnione jest zatem wynikające z art. 529 k.c. domniemanie, że działał on ze świadomością pokrzywdzenia wierzycielek. W chwili zawierania przedmiotowych umów w postępowaniu przygotowawczym przesłuchano już powódki, a w mieszkaniu dłużnika ujawniono kamery. Musiał zatem liczyć się faktem, że w przyszłości zostanie zobowiązany do zadośćuczynienia krzywdy doznanej przez każdą z powódek. Pozwana w chwili zawierania umów była żoną dłużnika, zamieszkiwali wspólnie. Należy zatem domniemywać, że wiedziała, iż dłużnik działa ze świadomością pokrzywdzenia wierzycieli. Nadto zgodnie z art. 528 k.c. jeżeli wskutek czynności prawnej dokonanej przez dłużnika z pokrzywdzeniem wierzycieli osoba trzecia uzyskała korzyść majątkową bezpłatnie, wierzyciel może żądać uznania czynności za bezskuteczną, chociażby osoba ta nie wiedziała i nawet przy zachowaniu należytej staranności nie mogła się dowiedzieć, że dłużnik działał ze świadomością pokrzywdzenia wierzycieli. W odpowiedzi na pozew S. N. wniosła o oddalenie powództwa i zasądzenie na jej rzecz kosztów procesu według norm przepisanych. Pozwana przyznała, że zawarła z dłużnikiem J. N. opisane w pozwie umowy darowizny, zaprzeczyła natomiast, aby zostały spełnione przesłanki skargi pauliańskiej. Po pierwsze zawarcie przedmiotowych umów było skutkiem zawarcia przez małżonków N. 15 grudnia 2017 r. małżeńskiej umowy majątkowej o ustanowieniu rozdzielności majątkowej. Zawarcie przedmiotowej umowy wynikało z faktu, że pomiędzy małżonkami już od dłuższego czasu nie układało się i prowadzili osobne gospodarstwa i osobne życie. J. N. , czując się winnym rozpadu związku małżeńskiego, postanowił zrekompensować pozwanej tą sytuację oraz oddać rzeczowo kwotę 30 000 zł wpłaconą przez pozwaną tytułem poręczenia majątkowego, zdecydował o darowaniu jej prawa do lokalu mieszkalnego położonego w J. przy ul. (...) , dla którego prowadzona jest księga wieczysta Kw (...) . W odniesieniu natomiast do lokalu mieszkalnego położonego w S. przy ul. (...) , dla którego prowadzona jest księga wieczysta Kw (...) , to pomimo, że został zakupiony przed zawarciem przez strony związku małżeńskiego, to środki na jego nabycie pochodziły w znacznej mierze z oszczędności pozwanej – wówczas narzeczonej J. N. . Ona również czyniła na lokal nakłady z majątku odrębnego. Co istotne, w chwili zawarcia przedmiotowych umów, ani J. N. ani pozwana nie mogli mieć świadomości, że powódki zgłoszą wobec niego jakiekolwiek roszczenia. Nie było o nich nowy w zeznaniach składanych przez powódki w postępowaniu przygotowawczym. Roszczenia tego rodzaju powódki zgłosiły dopiero w postępowaniu sądowym w 2019 r. Nie sposób zatem uznać, aby J. N. dokonując na rzecz pozwanej darowizny opisanych w pozwie praw do lokali mieszkalnych działał w zamiarze pokrzywdzenia choćby tylko przyszłych wierzycieli, ani tym bardziej, że pozwana o istnieniu takich wierzycieli wiedziała lub przy dochowaniu należytej staranności mogła się dowiedzieć. Nie bez znaczenia jest również i fakt, że w dacie zawarcia przedmiotowych umów J. N. posiadał środki umożliwiające mu codzienne funkcjonowanie, ponieważ zarabiał na tzw. fuchach, tj. kilkudniowych wyjazdach, w trakcie których dawał koncerty indywidualne lub w zespołach. Powódki miały również możliwość zaspokojenia przeważającej części swoich roszczeń z kwoty złożonego w postępowaniu karnym zabezpieczenia majątkowego. Nadto pozwana podniosła, że skarga pauliańska została wniesiona po upływie terminu przewidzianego przepisem art. 534 k.c. , a uchybienie temu terminowi skutkuje wygaśnięciem uprawnienia do żądania uznania czynności prawnej za bezskuteczną. Powódki podtrzymały żądanie pozwu wskazując, że roszczenia powódek wynikają z czynu niedozwolonego i powstały w chwili jego popełnienia, a nadto, że nie miały możliwości zaspokojenia swoich roszczeń z kwoty wpłaconego poręczenia majątkowego, ponieważ poręczenie nie uległo przepadkowi. Sąd ustalił następujący stan faktyczny: J. N. prowadził zajęcia na Akademii (...) w S. . Powódki P. S. , K. L. , K. A. i M. K. były studentkami tej uczelni. Niesporne. J. N. zamontował w pomieszczeniu łazienki w budynku Akademii (...) w S. urządzenie rejestrujące – m. kamery ukryte przed osobami korzystającymi z tego pomieszczenia i utrwalające ich wizerunek. Urządzenia te były montowane pod umywalką, a obiektyw nakierowany był w ten sposób, aby nagranie uwidoczniło strefy intymne osób korzystających z łazienki. W dniu 13 maja 2016 r. powódka P. S. odkryła zamontowane kamery, o czym zawiadomiła władze uczelni. Kolejna kamera została odkryta w dniu 31 marca 2017 r. W trakcie przeszukania w mieszkaniu J. N. ujawniono 5 innych kamer, podobnych do ujawnionych uprzednio w łazienkach. W komputerze należącym do niego ujawniono pliki z nagraniem wizerunku powódek P. S. , K. L. , K. A. i M. K. . Niesporne, a nadto dowód: - protokół przesłuchania świadka P. S. w postępowaniu przygotowawczym z dnia 21. 06. 2017 r. k. 34 – 35, - protokół przesłuchania świadka P. S. w postępowaniu przygotowawczym z dnia 10.11.2017 r. k. 35 v. - 36, - protokół przesłuchania świadka K. A. w postępowaniu przygotowawczym z dnia 14.11.2017 r. k. 37, - protokół przesłuchania świadka M. K. w postępowaniu przygotowawczym z dnia 15.11.2017 r. k. 38, - protokół przesłuchania świadka K. L. w postępowaniu przygotowawczym z dnia 15.11.2017 r. k. 39, - protokół przesłuchania podejrzanego J. N. w postępowaniu przygotowawczym z dnia 06.04.2018 r. k. 40 – 41, - protokół przesłuchania podejrzanego J. N. w postępowaniu przygotowawczym z dnia 25.06.2018 r. k. 42 – 43. 15 grudnia 2017 r. S. N. i J. N. zawarli umowę majątkową małżeńską, mocą której z dniem jej zawarcia ustanowili w ich małżeństwie rozdzielność majątkową. Dowód: - umowa majątkowa małżeńska k. 94 – 96, - zeznania pozwanej w charakterze strony k. 161. 19 grudnia 2017 r. J. N. zawarł z S. N. umowę darowizny, na podstawie której darował pozwanej S. N. prawo własności lokalu mieszkalnego położonego w S. przy ul. (...) , dla którego prowadzona jest księga wieczysta Kw (...) . Prawo do tego lokalu J. N. nabył na podstawie umowy sprzedaży z dnia 26 czerwca 2009 r., pozostając stanu wolnego. 12 stycznia 2018 r., J. N. zawarł z S. N. umowę darowizny na podstawie której darował pozwanej S. N. własnościowe spółdzielcze prawo do lokalu mieszkalnego położonego w J. przy ul. (...) , dla którego prowadzona jest księga wieczysta Kw (...) . Prawo do tego lokalu J. N. nabył na podstawie umowy darowizny z dnia 23 listopada 2015 r. na majątek osobisty, pozostając w związku małżeńskim. Dowód: - umowa darowizny z dnia 19.12.2017 r. k. 118 – 129, - umowa darowizny z dnia 12.01.2018 r. k. 143 – 145, - zeznania pozwanej w charakterze strony k. 161. Wyrokiem z dnia 27 maja 2022 r. Sąd Rejonowy Szczecin – Centrum w Szczecinie w sprawie o sygn. akt IV K 728/18, uznał J. N. za winnego tego, że: 1. w dacie bliżej nieustalonej, nie wcześniej niż przed dniem 4 października 2010 r. i nie później niż do dnia 31 marca 2017 r. w S. , w budynku Akademii (...) przy ul. (...) , podstępem polegającym na zamontowaniu w pomieszczeniu łazienki urządzenia rejestrującego, utrwalił wizerunek nagich osób – między innymi P. S. i M. K. (noszącej wówczas nazwisko S. ), czym działał na ich szkodę, tj. czynu z art. 191 a par. 1 k.k. ; 2. w dacie bliżej nieustalonej, nie wcześniej niż przed dniem 24 września 2012 r. i nie później niż do dnia 31 marca 2017 r. w S. , w budynku Akademii (...) przy ul. (...) , podstępem polegającym na zamontowaniu w pomieszczeniu łazienki urządzenia rejestrującego, utrwalił wizerunek nagich osób – między innymi K. A. (noszącej wówczas nazwisko B. ) i K. L. (noszącej wówczas nazwisko B. ), czym działał na ich szkodę, tj. czynu z art. 191 a par. 1 k.k. Na podstawie przepisu art. 46 par. 2 k.k. Sąd orzekł od oskarżonego J. N. częściowe zadośćuczynienie w kwocie po 10 000 zł na rzecz: 1. K. A. , 2. K. L. , 3. M. K. i 4. P. S. . Na podstawie przepisu art. 627 k.p.k. Sąd zasądził od oskarżonego J. N. kwoty po 1 440 zł tytułem wydatków na ustanowienie pełnomocnika na rzecz: 1. K. A. , 2. K. L. , 3. M. K. i 4. P. S. . Wyrokiem z dnia 28 kwietnia 2023 r. Sąd Okręgowy w Szczecinie w sprawie o sygn. akt IV Ka 1774/22, na skutek apelacji wniesionej przez obrońcę oskarżonego J. N. od ww. wyroku, utrzymał w mocy zaskarżony wyrok i w punkcie II zasądził od J. N. na rzecz K. A. , K. L. , P. S. i M. K. kwoty po 840 zł tytułem poniesionych przez nie kosztów udziału pełnomocnika przez Sądem Okręgowym jako drugą instancją. Niesporne, a nadto dowód: - wyrok SR Szczecin – Centrum w S. z dnia 27.05.2022 r. w sprawie IV K 728/18 k. 17 – 23, - wyrok SO w Szczecinie z dnia 28.04.2023 r. w sprawie IV Ka 1774/22 k. 24. Postanowieniem z dnia 7 czerwca 2023 r. Sąd Rejonowy Szczecin – Centrum w Szczecinie nadał wyrokowi tego Sądu z dnia 27 maja 2022 r. oraz wyrokowi Sądu Okręgowego w Szczecinie z dnia 28 kwietnia 2023 r. klauzulę wykonalności na rzecz każdej z powódek w zakresie odpowiednio przyznanego częściowego zadośćuczynienia (wyrok sądu I instancji) oraz kosztów postępowania apelacyjnego (wyrok sądu II instancji). Sąd przyznał każdej z powódek kwotę po 120 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania klauzulowego. Niesporne, a nadto dowód: - kopia tytułu wykonawczego wystawionego na rzecz K. A. w aktach komornika sądowego P. Z. Km 2893/23, - kopia tytułu wykonawczego wystawionego na rzecz P. S. w aktach komornika sądowego P. Z. Km 2894/23, - kopia tytułu wykonawczego wystawionego na rzecz M. K. w aktach komornika sądowego P. Z. Km 2895/23, - kopia tytułu wykonawczego wystawionego na rzecz K. L. w aktach komornika sądowego P. Z. Km 2896/23. W toku prowadzonych na rzecz powódek postępowań egzekucyjnych nie ustalono składników majątku dłużnika J. N. podlegających egzekucji. Dłużnik nie jest właścicielem ani współwłaścicielem pojazdu mechanicznego, nie posiada środków na rachunkach bankowych, których wysokość pozwalałaby na pokrycie egzekwowanych należności ani nadpłat z tytułu podatków. Nie ustalono, aby dłużnikowi przysługiwały wierzytelności czy inne prawa majątkowe. W związku z czym egzekucja pozostaje bezskuteczna. Postanowieniem z dnia 29 stycznia 2024 r. komornik sądowy umorzył postępowanie egzekucyjne prowadzone na rzecz wierzycielki powódki K. L. i ustalił koszty postępowania egzekucyjnego na kwotę 1 000,98 zł. Postanowieniem z dnia 29 stycznia 2024 r. komornik sądowy umorzył postępowanie egzekucyjne prowadzone na rzecz wierzycielki powódki M. K. i ustalił koszty postępowania egzekucyjnego na kwotę 980,98 zł. Postanowieniem z dnia 29 stycznia 2024 r. komornik sądowy umorzył postępowanie egzekucyjne prowadzone na rzecz wierzycielki powódki P. S. i ustalił koszty postępowania egzekucyjnego na kwotę 1 065,40 zł. Postanowieniem z dnia 29 stycznia 2024 r. komornik sądowy umorzył postępowanie egzekucyjne prowadzone na rzecz wierzycielki powódki K. A. i ustalił koszty postępowania egzekucyjnego na kwotę 1 127,04 zł. Niesporne, a nadto dowód: - wysłuchanie wierzyciela w sprawie Km 2896/23 w aktach komornika sądowego P. Z. Km 2896/23, - postanowienie z dnia 29.01.2024 r. w sprawie Km 2896/23 w aktach komornika sądowego P. Z. Km 2896/23, - wysłuchanie wierzyciela w sprawie Km 2895/23 w aktach komornika sądowego P. Z. Km 2895/23, - postanowienie z dnia 29.01.2024 r. w sprawie Km 2895/23 w aktach komornika sądowego P. Z. Km 2895/23, - wysłuchanie wierzyciela w sprawie Km 2894/23 w aktach komornika sądowego P. Z. Km 2894/23, - postanowienie z dnia 29.01.2024 r. w sprawie Km 2894/23 w aktach komornika sądowego P. Z. Km 2894/23, - wysłuchanie wierzyciela w sprawie Km 2834/23 w aktach komornika sądowego P. Z. Km 2893/23, - postanowienie z dnia 29.01.2024 r. w sprawie Km 2893/23 w aktach komornika sądowego P. Z. Km 2893/23. 8 marca 2024 r. Sąd Rejonowy Szczecin – Centrum w Szczecinie uchylił zastosowany wobec J. N. środek zapobiegawczy w postaci poręczenia majątkowego i zarządzono zwrot S. N. kwoty poręczenia majątkowego w wysokości 30 000 zł. Dowód: - wydruk postanowienia SR Szczecin – Centrum w S. z dnia 08.03.2024 r. k. 97. Pozew w niniejszej sprawie wpłynął do Sądu Rejonowego Szczecin – Centrum w Szczecinie w dniu 29 maja 2024 r. Niesporne. Powyższy stan faktyczny Sąd ustalił na podstawie dowodów z dokumentów złożonych przez obydwie strony oraz zawartych w aktach postępowania egzekucyjnego prowadzonego na rzecz każdej z powódek przez komornika sądowego P. Z. , których prawdziwość i wiarygodność nie była kwestionowana oraz na podstawie zeznań pozwanej w charakterze strony, które należało uznać za wiarygodne w zakresie, w jakim znajdują potwierdzenie w dowodach z dokumentów. Sąd zważył, co następuje: Powództwo wywiedzione przez każdą z powódek okazało się nieuzasadnione. Podstawę prawną żądania pozwu stanowi przepis art. 527 § 1 k.c. , zgodnie z treścią którego, gdy wskutek czynności prawnej dłużnika dokonanej z pokrzywdzeniem wierzycieli osoba trzecia uzyskała korzyść majątkową, każdy z wierzycieli może żądać uznania tej czynności za bezskuteczną w stosunku do niego, jeżeli dłużnik działał ze świadomością pokrzywdzenia wierzycieli, a osoba trzecia o tym wiedziała lub przy zachowaniu należytej staranności mogła się dowiedzieć. Przepis art. 528 k.c. stanowi natomiast, że jeżeli wskutek czynności prawnej dokonanej przez dłużnika z pokrzywdzeniem wierzycieli osoba trzecia uzyskała korzyść majątkową bezpłatnie, wierzyciel może żądać uznania czynności za bezskuteczną, chociażby osoba ta nie wiedziała i nawet przy zachowaniu należytej staranności nie mogła się dowiedzieć, że dłużnik działał ze świadomością pokrzywdzenia wierzycieli. Nie było pomiędzy stronami sporne, że dłużnik J. N. dokonał na rzecz pozwanej – swojej małżonki S. N. opisanych w pozwie darowizn, pozwana zaprzeczyła natomiast, aby czynności te objęte były dyspozycją przepisu art. 527 par. 1 k.c. , a także podniosła, że uprawnienie do wystąpienia z powództwem unormowanym tym przepisem uległo „przedawnieniu” z powodu upływu terminu wskazanego w art. 534 k.c. Ten ostatni zarzut okazał się uzasadniony – pozew w niniejszej sprawie wpłynął po upływie 5 lat od dokonania każdej z objętych żądaniem umów darowizny. Zgodnie z art. 534 k.c. uznania czynności prawnej dokonanej z pokrzywdzeniem wierzycieli za bezskuteczną nie można żądać po upływie lat pięciu od daty tej czynności. Na wstępie wskazać należy, że celem przepisów regulujących instytucję skargi paulińskiej jest umożliwienie wierzycielowi zaspokojenia jego wierzytelności, kiedy dłużnik zachowuje się w sposób nielojalny i wyzbywa się majątku, utrudniając w ten sposób lub uniemożliwiając wierzycielowi egzekucję. Uprawnienie do żądania uznania za bezskuteczne czynności dłużnika dokonanych przez niego z pokrzywdzeniem wierzycieli ma charakter majątkowy, nie jest jednak roszczeniem w znaczeniu przypisywanemu temu pojęciu w prawie materialnym. Stanowi szczególny środek ochrony interesu pojedynczego wierzyciela dłużnika, pozwalający na podważenie czynności dłużnika, które są ważne i rzeczywiste, a więc skutkujące nabyciem określonych praw przez osoby trzecie. Wzgląd na wymaganie, aby osoby te, po pewnym czasie, miały ustabilizowaną sytuację, przemawia nie tylko za tym, aby realizacja przedmiotowego uprawnienia była ograniczona terminem, lecz również za tym, aby po jego upływie stabilizacja ta była co do zasady definitywna. Racjonalnym wyważeniem interesu wierzyciela dłużnika z jednej strony oraz osób trzecich, z którymi dłużnik dokonał czynności, z drugiej strony, jest rozwiązanie zakładające, że po upływie ustawowo określonego terminu lub terminów wierzyciel nie mogą już skutecznie podważyć tej czynności. Przemawia za tym także wzgląd na pewność obrotu ( wyrok SN z dnia 13 kwietnia 2017 r., III CSK 134/16, LEX nr 2294377 ). Termin wyznaczony w art. 534 k.c. jest terminem zawitym (prekluzyjnym) prawa materialnego, o czym świadczy użyty w przepisie zwrot „nie można żądać”, a jego upływ oznacza wygaśnięcie uprawnienia do dochodzenia bezskuteczności określonej czynności prawnej. Z chwilą upływu tego terminu roszczenie niedochodzone zatem wygasa, a sąd bierze tę okoliczność pod uwagę z urzędu ( por. wyrok SA w Katowicach z dnia 9 kwietnia 2001 r., I ACa 1239/00, OSA 2002, z. 12, poz. 55; wyrok SA w Warszawie z dnia 2 lutego 2007 r., VI ACa 889/06, Mon. S. . 2007, nr 6, s. 4;, wyrok SA w Krakowie z dnia 1 kwietnia 2021 r., I ACa 404/20, LEX nr 3208957; ). Skutek ten pozwala odróżnić prekluzję od przedawnienia, czyniąc niedopuszczalnym stosowanie – w drodze analogii – przepisów odnoszących się do przedawnienia, a w szczególności do przerwania i zawieszenia biegu terminu przedawnienia. Jest to stosunkowo długi termin zawity, wynoszący pięć lat, a zatem należy przyjąć, że jest to wystarczający okres czasu, liczony od chwili dokonania przez dłużnika czynności, w ciągu którego wierzyciel może wystąpić z akcją pauliańską ( por. również uchwałę Sądu Najwyższego z dnia 28 stycznia 2016 r., III CZP 99/15, MoP 2016, nr 4, s. 17; wyrok SA w Warszawie z dnia 14 czerwca 2019 r., VI ACa 1684/17, LEX nr 2770375 ). Początek pięcioletniego terminu wyznacza data dokonania czynności prawnej, przy czym nie ma żadnego znaczenia, kiedy wierzyciel dowiedział się o jej dokonaniu, czy też nie miał wiedzy o dokonaniu tej czynności. Każdemu z wierzycieli przysługuje odrębne roszczenie z art. 527 k.c. w stosunku do każdej czynności dłużnika, a termin ten biegnie indywidualnie od daty każdej czynności prawnej mającej na celu pokrzywdzenie wierzyciela. Bieg terminu z art. 534 k.c. przerywa się dopiero z chwilą wystąpienia przez wierzyciela z akcją pauliańską w stosunku do konkretnej czynności dłużnika. Chwilą tą jest złożenie pozwu obejmującego żądanie uznania za bezskuteczną w stosunku do wierzyciela tej czynności ( por. wyrok SA w Szczecinie z dnia 30 lipca 2015 r., I ACa 265/15, LEX nr 1950640 ; . Jak wynika z twierdzeń strony powodowej zaskarżone czynności dłużnika zostały dokonane odpowiednio: 19 grudnia 2017 r. i 12 stycznia 2018 r., a zatem 5 – letni termin do żądania uznania ich za bezskuteczne, upłynął odpowiednio: 19 grudnia 2022 r. i 12 stycznia 2023 r. Pozew w niniejszej sprawie z żądaniem uznania czynności za bezskuteczne wpłynął do tutejszego Sądu w dniu 29 maja 2024 r., a zatem po upływie prekluzyjnego terminu. Odnosząc się natomiast do podniesionej przez stronę powodową możliwości zastosowania do żądania uznania czynności za bezskuteczną przepisu art. 5 k.c. , wskazać należy, że skoro przewidziana przepisem art. 534 k.c. prekluzja i jej skutki nie są zależne od jakichkolwiek działań podmiotu, przeciwko któremu kierowane jest roszczenie, to nie jest możliwe dokonywanie oceny skutków upływu terminu zawitego w świetle art. 5 k.c. Dopuszczenie w tym przypadku stosowania art. 5 k.c. po pierwsze mogłoby zniweczyć cel ustanowienia prekluzji, jakim jest zachowanie rygoryzmu skutku upływu czasu, po wtóre - co istotniejsze - skutkiem upływu terminu zawitego jest wygaśnięcie uprawnienia ex lege . W razie zastosowania konstrukcji nadużycia prawa doszłoby do ponownego nabycia roszczenia przez uprawnionego, co oznacza że zostałoby ono przyznane przez Sąd ( por. wyrok Sądu Apelacyjnego we Wrocławiu z dnia 30 marca 2012 r., I ACa 230/12, www.wroclaw.sa.gov.pl ). W judykaturze prezentowane są również i poglądy dopuszczające możliwość nieuwzględnienia upływu terminu zawitego z powołaniem się na zasady współżycia społecznego, z uwzględnieniem jednakże faktu, że charakter prawny terminu przedawnienia jak i skutki jego upływu są różne od istoty instytucji prekluzji. Stąd też przyjmuje się, iż w przypadku terminów prekluzyjnych sytuacje takie należą do zupełnie wyjątkowych, a zastosowanie przepisu art. 5 k.c. wymaga tym bardziej wyjątkowych, absolutnie nadzwyczajnych okoliczności niż te, które uzasadniają uznanie podniesienia zarzutu przedawnienia roszczenia za sprzeczny z zasadami słuszności ( por. postanowienie Sądu Najwyższego z 6 listopada 2008 r. III CZP 104/08 , wyrok SA w Łodzi z dnia 8 listopada 2023 r., I ACa 645/13 ). Strona powodowa w ocenie Sądu nie wykazała, aby takie szczególne, nadzwyczajne okoliczności zaistniały w niniejszej sprawie. Po pierwsze wskazać należy, że sam charakter przysługującego stronie powodowej roszczenie nie może stanowić przesłanki do ustalenia, że w sprawie zachodzą nadzwyczajne okoliczności uzasadniające nieuwzględnienie terminu prekluzyjnego. Z uzasadnienia wyroku Sadu Najwyższego z dnia 27 maja 2025 r. ( sygn. akt III CSK 488/14, OSNC -ZD 2016/4/64 ) wynika, że sam fakt, że szkoda wynika ze zbrodni lub występku, nie stanowi przesłanki uzasadniającej uznanie zarzutu przedawnienia za sprzeczny z zasadami współżycia społecznego ani tym bardziej uzasadniającej nieuwzględnienie upływu zawitego terminu przewidzianego do dochodzenia roszczeń ze skargi pauliańskiej. Okoliczności faktyczne sprawy nie wskazują również, aby wyzbycie się majątku w toku postępowania karnego miało charakter nadzwyczajny. W zasadniczej większości przypadków działanie dłużników polegające na próbie uniknięcia spłaty długu poprzez przeniesienie składników majątkowych na osoby trzecie ma miejsce jeszcze przed podjęciem przez wierzyciela jakichkolwiek czynności zmierzających do wyegzekwowania roszczenia i niewątpliwie zasługuje na negatywną ocenę z punktu widzenia zasad współżycia społecznego i to niezależnie od tego, czy roszczenia wynikają z kontaktu czy z czynu niedozwolonego. Nie przedstawiono natomiast żadnego dowodu wskazującego na to, aby dłużnik J. N. celowo przedłużał postępowanie karne, tak aby do uprawomocnienia się wyroku zasądzającego zadośćuczynienie na rzecz powódek doszło już po upływie 5 lat od dnia dokonania darowizn na rzecz małżonki. Z materiału dowodowego sprawy wynika, że istotnie wierzycielkom – powódkom nie sposób zarzucić opieszałości w dochodzeniu zasądzonych roszczeń, jednakże podnoszony w pozwie brak środków finansowych na prowadzenie procesu nie jest wystarczającym usprawiedliwieniem zwłoki w wytoczeniu powództwa. Dla tego rodzaju sytuacji zarezerwowana jest instytucja zwolnienia od kosztów sądowych. Reasumując powyższe rozważania wskazać należy, że w okolicznościach faktycznych sprawy mamy do czynienia z sytuacją typową, a nie nadzwyczajną, która uzasadniałaby nieuwzględnienie upływu zawitego terminu i merytoryczne rozpoznanie sprawy. Uprawnienie powódek do żądania uznania czynności prawnej za bezskuteczną wygasło zatem przed wytoczeniem powództwa w niniejszej sprawie, co skutkuje oddaleniem powództwa wniesionego przez każdą z powódek, o czym Sąd orzekł w punkcie I wyroku. Konsekwencją takiego rozstrzygnięcia jest obciążenie powódek – stosownie do treści art. 98 par. 1 k.p.c. - kosztami procesu należnymi stronie pozwanej, które obejmują wynagrodzenie pełnomocnika pozwanej w osobie adwokata w kwocie 3 600 zł oraz opłatę skarbową od złożonego dokumentu pełnomocnictwa procesowego. Zważywszy, że pomiędzy powódkami zachodzi współuczestnictwo formalne, i tym samym brak podstaw do obciążenia obowiązkiem zwrotu kosztów procesu solidarnie, Sąd odpowiednio w punktach II – V wyroku zasądził od każdej z powódek na rzecz pozwanej kwoty po 904,25 zł tytułem zwrotu kosztów procesu (3 617 zł : 4 = 904,25 zł). Mając powyższe na uwadze, orzeczono jak w sentencji wyroku. Sędzia Małgorzata Janik-Białek