III C 25/15
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa dotyczyła powództwa Banku (...) S.A. przeciwko D. P. o zapłatę kwoty 1.050.000 zł z tytułu odsetek umownych i karnych, zabezpieczonych hipoteką na nieruchomości pozwanej. Sąd Okręgowy uchylił w całości nakaz zapłaty wydany w postępowaniu nakazowym i zasądził od pozwanej na rzecz banku dochodzoną kwotę, z zastrzeżeniem ograniczenia odpowiedzialności do nieruchomości obciążonej hipoteką. Sąd uznał powództwo za zasadne, wskazując, że hipoteka kaucyjna zabezpieczała wierzytelności banku, a pozwana jako dłużnik rzeczowy odpowiada z nieruchomości. Zarzuty pozwanej dotyczące bezzasadności powództwa, przedawnienia roszczenia oraz potrącenia zostały uznane za nieskuteczne lub niedopuszczalne w postępowaniu nakazowym. Sąd podkreślił, że przedawnienie wierzytelności zabezpieczonej hipoteką nie pozbawia wierzyciela prawa do zaspokojenia z nieruchomości. Rozstrzygnięto również o kosztach postępowania.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja przepisów dotyczących hipoteki kaucyjnej, odpowiedzialności dłużnika rzeczowego, przedawnienia wierzytelności zabezpieczonej hipoteką oraz dopuszczalności dowodów w postępowaniu nakazowym.
Dotyczy specyficznej sytuacji prawnej i faktycznej, związanej z hipoteką kaucyjną zabezpieczającą odsetki i koszty.
Zagadnienia prawne (4)
Czy przedawnienie wierzytelności zabezpieczonej hipoteką pozbawia wierzyciela hipotecznego prawa do zaspokojenia z nieruchomości obciążonej?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, przedawnienie wierzytelności zabezpieczonej hipoteką nie narusza uprawnienia wierzyciela hipotecznego do uzyskania zaspokojenia z nieruchomości obciążonej, z wyjątkiem roszczeń o odsetki.
Uzasadnienie
Sąd powołał się na art. 77 ustawy o księgach wieczystych i hipotece (w brzmieniu sprzed nowelizacji), zgodnie z którym przedawnienie wierzytelności hipotecznej nie wpływa na uprawnienia wierzyciela do zaspokojenia się z przedmiotu hipoteki. Podkreślono, że przedawnienie wpływa jedynie na sferę obligacyjną, a właścicielowi przedmiotu hipoteki nie przysługuje zarzut przedawnienia jako skuteczny środek obrony przeciwko powództwu wierzyciela hipotecznego.
Czy wyciąg z ksiąg rachunkowych banku może stanowić podstawę do wydania nakazu zapłaty w postępowaniu nakazowym?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, pod warunkiem spełnienia wymogów formalnych i braku skutecznego podważenia przez pozwanego.
Uzasadnienie
Sąd wskazał, że przedstawiony dokument spełniał wymogi z art. 485§3 kpc oraz art. 95 ust 1 i 1a prawa bankowego. Dokument był oryginałem, opatrzonym pieczęcią banku i podpisany przez osobę uprawnioną. Sąd zaznaczył, że wyciągi z ksiąg rachunkowych banków, mimo utraty mocy dokumentów urzędowych wobec konsumentów po wyroku TK, nadal mogą stanowić podstawę do wydania nakazu zapłaty, jeśli nie zostaną skutecznie podważone przez pozwanego.
Czy sąd w postępowaniu nakazowym powinien badać zarzut potrącenia zgłoszony po terminie lub bez odpowiednich dokumentów?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, z uwagi na ścisłe rygory postępowania nakazowego.
Uzasadnienie
Sąd odmówił rozpoznania zarzutu potrącenia, wskazując na ograniczenia wynikające z art. 493§3 i 4 kpc, zgodnie z którymi do potrącenia mogą być przedstawione jedynie wierzytelności udowodnione dokumentami z art. 485 kpc, a powództwo wzajemne jest niedopuszczalne. Dodatkowo, zarzut potrącenia powinien być zgłoszony najpóźniej w momencie wnoszenia zarzutów od nakazu zapłaty i udowodniony odpowiednimi dokumentami, czego pozwana nie uczyniła. Nie stwierdzono też wyjątkowych okoliczności uzasadniających badanie spóźnionego zarzutu.
Czy brak zamieszczenia we wpisie nakazu zapłaty zastrzeżenia o ograniczeniu odpowiedzialności dłużnika rzeczowego do nieruchomości obciążonej hipoteką uzasadnia uchylenie nakazu?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak.
Uzasadnienie
Sąd stwierdził, że wydając nakaz zapłaty, nie zastrzeżono ograniczenia odpowiedzialności pozwanej do obciążonej hipoteką nieruchomości. Powołując się na art. 319 kpc, sąd uznał, że w przypadku podniesienia zarzutu przedawnienia przez dłużnika rzeczowego, uwzględniając powództwo, należało ograniczyć odpowiedzialność dłużnika do określonej nieruchomości. Z tego powodu sąd uchylił wydany nakaz zapłaty w całości i orzekł o żądaniu pozwu z uwzględnieniem tego ograniczenia.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| Bank (...) Spółka Akcyjna we W. | spółka | powód |
| D. P. | osoba_fizyczna | pozwana |
| (...) Sp. z o.o. w upadłości likwidacyjnej | spółka | dłużnik osobisty |
Przepisy (15)
Główne
ukwh art. 102
Ustawa o księgach wieczystych i hipotece
Hipoteka kaucyjna zabezpieczała wierzytelności o nieustalonej wysokości lub roszczenia związane z wierzytelnością hipoteczną, a także z dokumentów zbywalnych przez indos. Oznaczała najwyższą sumę odpowiedzialności rzeczowej dłużnika.
ukwh art. 104
Ustawa o księgach wieczystych i hipotece
Hipoteka kaucyjna zabezpieczała odsetki oraz koszty postępowania mieszczące się w sumie wymienionej we wpisie hipoteki.
k.p.c. art. 485 § § 3
Kodeks postępowania cywilnego
Określa dokumenty stanowiące podstawę do wydania nakazu zapłaty, w tym wyciągi z ksiąg rachunkowych banków.
k.p.c. art. 493 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Określa skutki niezgłoszenia zarzutów od nakazu zapłaty w terminie lub ich nieprecyzyjne sformułowanie.
k.p.c. art. 493 § § 3
Kodeks postępowania cywilnego
Ograniczenia dotyczące potrącenia w postępowaniu nakazowym.
k.p.c. art. 496
Kodeks postępowania cywilnego
Rozstrzygnięcie sądu po wniesieniu zarzutów od nakazu zapłaty.
k.p.c. art. 319
Kodeks postępowania cywilnego
Możliwość ograniczenia odpowiedzialności dłużnika do określonej nieruchomości.
pr. bank art. 95 § ust. 1 i 1a
Ustawa Prawo bankowe
Moc prawna dokumentów urzędowych w postępowaniu cywilnym.
Pomocnicze
Ustawa o zmianie ustawy o księgach wieczystych i hipotece oraz niektórych innych ustaw art. 10 § ust. 1 i 2
Przepisy ustawy zmieniającej stosuje się do hipotek kaucyjnych powstałych przed dniem wejścia w życie ustawy, z pewnymi wyjątkami. Do hipoteki kaucyjnej zabezpieczającej roszczenia związane z wierzytelnością hipoteczną, która powstała przed dniem wejścia w życie ustawy zmieniającej, zastosowanie znajdą przepisy w brzmieniu sprzed nowelizacji.
k.p.c. art. 108 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Rozstrzygnięcie o kosztach procesu.
k.p.c. art. 98 § § 1 i 3
Kodeks postępowania cywilnego
Zasada odpowiedzialności za koszty procesu.
k.p.c. art. 99
Kodeks postępowania cywilnego
Zwrot kosztów.
uksc art. 113 § ust. 1
Ustawa o kosztach sądowych w sprawach cywilnych
Obciążenie Skarbu Państwa nieopłaconymi kosztami sądowymi.
k.c. art. 117
Kodeks cywilny
Zarzut przedawnienia.
ukwh art. 77
Ustawa o księgach wieczystych i hipotece
Przedawnienie wierzytelności zabezpieczonej hipoteką.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Hipoteka kaucyjna zabezpieczała wierzytelności banku, w tym odsetki i koszty. • Przedawnienie wierzytelności zabezpieczonej hipoteką nie pozbawia wierzyciela prawa do zaspokojenia z nieruchomości. • Wyciąg z ksiąg banku spełniał wymogi formalne dla wydania nakazu zapłaty. • Zarzut potrącenia był niedopuszczalny lub spóźniony. • Ograniczenie odpowiedzialności dłużnika rzeczowego do nieruchomości jest możliwe na podstawie art. 319 kpc.
Odrzucone argumenty
Bezzasadność powództwa. • Przedawnienie roszczenia. • Brak wykazania zasadności roszczenia przez powódkę. • Niedopuszczalność wydania nakazu zapłaty. • Zarzut potrącenia. • Zaspokojenie długu w postępowaniu upadłościowym.
Godne uwagi sformułowania
Pozwana jest dłużnikiem rzeczowym powódki z tytułu kredytu. • Hipoteka kaucyjna przeznaczona była do zabezpieczenia dwojakiego rodzaju wierzytelności. • Z rzeczowej odpowiedzialności każdorazowego właściciela nieruchomości obciążonej hipoteką kaucyjną wypływa jego obowiązek zaspokojenia z tej nieruchomości wierzyciela. • Przedawnienie wierzytelności zabezpieczonej hipoteką nie narusza uprawnienia wierzyciela hipotecznego do uzyskania zaspokojenia z nieruchomości obciążonej. • Właścicielowi przedmiotu hipoteki nie przysługuje zarzut przedawnienia jako skuteczny środek obrony przeciwko powództwu wierzyciela hipotecznego. • Wyciągi z ksiąg rachunkowych banków w stosunku do konsumentów straciły moc dokumentów urzędowych, ale nadal mogą stanowić podstawę do wydania nakazu zapłaty. • Zakres postępowania po wniesieniu zarzutów od nakazu zapłaty zasadniczo wyznaczają zarzuty podniesione przez stronę pozwaną.
Skład orzekający
Błażej Domagała
przewodniczący
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących hipoteki kaucyjnej, odpowiedzialności dłużnika rzeczowego, przedawnienia wierzytelności zabezpieczonej hipoteką oraz dopuszczalności dowodów w postępowaniu nakazowym."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji prawnej i faktycznej, związanej z hipoteką kaucyjną zabezpieczającą odsetki i koszty.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy znaczącej kwoty i ilustruje, jak hipoteka zabezpiecza wierzytelności bankowe, nawet jeśli główny dłużnik jest w upadłości. Pokazuje też kluczowe aspekty obrony dłużnika rzeczowego.
“Ponad milion złotych z hipoteki: bank wygrywa z dłużnikiem rzeczowym mimo upadłości głównego kredytobiorcy.”
Dane finansowe
WPS: 1 050 000 PLN
zapłata z tytułu odsetek i kosztów zabezpieczonych hipoteką: 1 050 000 PLN
zwrot kosztów procesu: 20 359 PLN
Sektor
bankowość
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.