III C 246/20
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd oddalił powództwo o ustalenie stosunku najmu lokalu, uznając, że powód nie wykazał stałego zamieszkiwania z najemczynią do chwili jej śmierci.
Powód S. H. domagał się ustalenia istnienia stosunku najmu lokalu mieszkalnego, twierdząc, że wstąpił w niego po śmierci swojej babci, która była najemczynią. Sąd Rejonowy oddalił powództwo, stwierdzając, że powód nie udowodnił, iż stale zamieszkiwał z babcią do chwili jej śmierci, co jest warunkiem nabycia prawa najmu na podstawie art. 8 ustawy o najmie lokali mieszkalnych. Sąd uznał zeznania świadków powiązanych z powodem za niewiarygodne w świetle dokumentów i zasad doświadczenia życiowego.
Powód S. H. wniósł pozew o ustalenie, że istnieje między nim a pozwaną (...) Państwową Spółką Akcyjną stosunek najmu lokalu mieszkalnego przy ul. (...) w S. . Powód twierdził, że prawo najmu przysługiwało jego dziadkowi R. H. (1), a po śmierci dziadka i jego żony A. H. (babci powoda), powód jako zstępny zamieszkujący z nią do chwili śmierci, wstąpił w stosunek najmu. Pozwana spółka wniosła o oddalenie powództwa, kwestionując twierdzenia powoda o stałym zamieszkiwaniu w lokalu od stycznia 2000 roku. Sąd Rejonowy ustalił, że umowa najmu pierwotnie dotyczyła dziadka powoda, a po jego śmierci A. H. . Kluczowe dla sprawy było ustalenie, czy powód stale zamieszkiwał z A. H. do jej śmierci (18 października 2000 roku), zgodnie z art. 8 ustawy o najmie lokali mieszkalnych. Sąd analizował dokumenty, w tym podanie A. H. o zameldowanie wnuka T. H. (brata powoda) i zgodę spółki na to zameldowanie, a także zeznania świadków. Sąd uznał zeznania świadków T. H. i E. H. (żony powoda) za niewiarygodne, wskazując na sprzeczności z dokumentami (np. pomyłka w imieniu wnuka we wniosku babci, brak reakcji na zameldowanie T. H. zamiast S. H. , późniejsze oświadczenia o zamieszkiwaniu od 2006 roku). Sąd podkreślił, że powód nie wykazał, aby stale zamieszkiwał w lokalu do śmierci babci, a jedynie bywał w nim lub mieszkał tam później. W związku z tym, powództwo zostało oddalone, a powód obciążony kosztami procesu.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (2)
Odpowiedź sądu
Nie, powód nie wykazał, że stale zamieszkiwał z najemczynią do chwili jej śmierci.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że powód nie udowodnił stałego zamieszkiwania z najemczynią do dnia jej śmierci, co jest warunkiem nabycia prawa najmu. Analiza dokumentów i zeznań świadków nie potwierdziła twierdzeń powoda, a zeznania świadków powiązanych z powodem uznano za niewiarygodne.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
oddalenie powództwa
Strona wygrywająca
pozwana (...) Państwowe spółka akcyjna
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| S. H. | osoba_fizyczna | powód |
| (...) Państwowe spółka akcyjna | spółka | pozwana |
Przepisy (7)
Główne
k.p.c. art. 189
Kodeks postępowania cywilnego
Powód może żądać ustalenia przez sąd istnienia lub nieistnienia stosunku prawnego lub prawa, gdy ma w tym interes prawny.
u.n.l. art. 8 § 1
Ustawa o najmie lokali mieszkalnych i dodatkach mieszkaniowych
W razie śmierci najemcy jego zstępni, wstępni, pełnoletnie rodzeństwo, osoby przysposabiające albo przysposobione oraz osoba, która pozostawała faktycznie we wspólnym pożyciu małżeńskim z najemcą, mieszkający z nim stale do chwili jego śmierci, wstępują w stosunek najmu lokalu oraz nabywają jego uprawnienia i obowiązki związane z tym lokalem, chyba że się tego prawa zrzekną wobec wynajmującego. Nie dotyczy to osób, które w chwili śmierci najemcy miały tytuł prawny do zajmowania innego lokalu mieszkalnego.
Pomocnicze
k.c. art. 691
Kodeks cywilny
Przepis regulujący wstąpienie w stosunek najmu po śmierci najemcy, który wszedł w życie po dacie śmierci najemców w tej sprawie.
k.c. art. 6
Kodeks cywilny
Ogólna zasada rozkładu ciężaru dowodu.
k.p.c. art. 98 § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Zasada odpowiedzialności za koszty procesu.
k.p.c. art. 98 § 3
Kodeks postępowania cywilnego
Zakres kosztów podlegających zwrotowi.
k.p.c. art. 99
Kodeks postępowania cywilnego
Koszty związane z zastępstwem procesowym.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Powód nie wykazał stałego zamieszkiwania z najemczynią do chwili jej śmierci. Zeznania świadków powiązanych z powodem są niewiarygodne w świetle dokumentów i zasad doświadczenia życiowego. Wniosek o zameldowanie T. H. i jego późniejsze zameldowanie, bez reakcji na rzekomą pomyłkę w imieniu, świadczy przeciwko twierdzeniom powoda. Informacje udzielane przez T. H. w postępowaniu wyjaśniającym nie wskazywały na zamieszkiwanie w lokalu również przez S. H. do chwili śmierci A. H. .
Odrzucone argumenty
Powód stale zamieszkiwał z babcią A. H. do chwili jej śmierci od stycznia 2000 roku. A. H. pomyliła imiona wnuków w podaniu o zameldowanie, chcąc umożliwić zamieszkanie S. H. , który się nią opiekował. Powód i jego żona uiszczali czynsz najmu i opłaty, co świadczy o ich związku z lokalem. Powód poniósł znaczne nakłady na lokal.
Godne uwagi sformułowania
Powód nie wykazał, że zamieszkiwał stale z A. H. w lokalu przy ul. (...) do chwili jej śmierci. Zeznania świadków co do pomyłki w imieniu wnuków zdaniem Sądu nie zasługiwały na wiarę. Faktu zamieszkiwania nie można utożsamiać z częstym bywaniem w danym lokalu.
Skład orzekający
Alicja Przybylska
przewodniczący
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Ustalenie, że dowód stałego zamieszkiwania jest kluczowy dla wstąpienia w stosunek najmu po śmierci najemcy, a zeznania świadków powiązanych z powodem mogą być oceniane jako niewiarygodne w świetle dokumentów."
Ograniczenia: Dotyczy stanu prawnego obowiązującego przed nowelizacją art. 691 k.c. i specyficznych okoliczności faktycznych sprawy.
Wartość merytoryczna
Ocena: 5/10
Sprawa dotyczy powszechnego problemu prawnego związanego z najmem lokali i dziedziczeniem praw do lokalu po zmarłych członkach rodziny, co jest interesujące dla prawników i osób w podobnej sytuacji.
“Czy wnuk może odziedziczyć mieszkanie po babci? Kluczowy dowód stałego zamieszkiwania.”
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionySygn. akt III C 246/20 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 18 listopada 2021 r. Sąd Rejonowy Szczecin – Centrum w Szczecinie, III Wydział Cywilny, w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia Alicja Przybylska Protokolant: Stażysta Michalina Wawrowska po rozpoznaniu w dniu 18 listopada 2021 r. w Szczecinie na rozprawie sprawy z powództwa S. H. przeciwko (...) Państwowe spółce akcyjnej z siedzibą w W. o ustalenie I. oddala powództwo; II. zasądza od powoda S. H. na rzecz pozwanej (...) Państwowe spółki akcyjnej z siedzibą w W. kwotę 1.817 zł (jeden tysiąc osiemset siedemnaście złotych) tytułem zwrotu kosztów procesu. Sygn. akt III C 246/20 UZASADNIENIE S. H. wniósł przeciwko (...) Państwowym Spółce Akcyjnej w W. pozew o ustalenie, że pomiędzy nim, a pozwaną spółką istnieje stosunek najmu lokalu mieszkalnego położonego w S. przy ul. (...) . Nadto wniósł o zasądzenie na jego rzecz zwrotu kosztów procesu według norm przepisanych. W uzasadnieniu żądania pozwu S. H. podniósł, że prawo najmu lokalu położonego w S. przy ul. (...) przysługiwało jego dziadkowi R. H. (1) . Po śmierci dziadka w lokalu pozostali: babcia powoda A. H. , brat powoda T. H. i powód. A. H. zmarła w dniu 18 października 2000 roku. (...) Państwowe Spółka Akcyjna w W. wydała zaświadczenie o nabyciu prawa najmu lokalu przez T. H. w trybie art. 8 ustawy z dnia 2 lipca 1994 roku o najmie lokali i dodatkach mieszkaniowych. Tymczasem warunki do stwierdzenia nabycia prawa najmu w trybie ww. przepisu spełniał również i powód: od stycznia 2000 roku nieprzerwanie mieszkał w ww. lokalu z żoną E. , utrzymywał lokal w należytym stanie, terminowo opłacał czynsz najmu i inne opłaty. Powód nieprzerwanie mieszka w lokalu do dnia wniesienia pozwu. Przez wiele lat pozwana nie kwestionowała legalności zajmowania przez powoda lokalu przy ul. (...) w S. . Jednakże pismem z dnia 16 marca 2018 roku wezwała S. i E. H. do opróżnienia i wydania przedmiotowego lokalu w terminie do dnia 31 maja 2018 roku oraz wymeldowania się z w/w nieruchomości, wskazując jako podstawę żądania brak posiadania tytułu prawnego. Dlatego też uzasadnione jest wystąpienie z niniejszym powództwem. Powód, jako zstępny zmarłego najemcy w osobie R. H. (1) , zamieszkując z nim do chwili jego śmierci, nabył z mocy prawa uprawnienie do najmu przedmiotowego lokalu. W odpowiedzi na pozew (...) Państwowe Spółka Akcyjna w W. wniosła o oddalenie powództwa i zasądzenie na jej rzecz od powoda zwrotu kosztów procesu według norm przepisanych. Pozwana podniosła, że w świetle treści dokumentów, którymi dysponuje nie zachodzą przesłanki do ustalenia, że S. H. wstąpił w stosunek najmu lokalu przy ul. (...) po śmierci najemcy. Powód zameldował się w spornym lokalu w dniu 1 grudnia 2010 roku, a jego żona E. H. w dniu 7 stycznia 2011 roku. W ocenie strony pozwanej poważne wątpliwości budzą stwierdzenia zawarte w pozwie odnośnie zamieszkiwania powoda wraz z żoną w lokalu przy ul. (...) od stycznia 2000 roku. Jak wynika z dokumentów matka powoda – B. H. otrzymała przydział lokalu położonego w S. przy ul. (...) i tam zamieszkała wraz z mężem i synami, w tym powodem S. . Dopiero na prośbę A. H. z dnia 20 lutego 2000 roku w lokalu zameldowany został brat powoda T. H. . W piśmie z dnia 6 czerwca 2007 roku T. H. poinformował, że mieszka w lokalu z bratową E. H. i jej synem S. od stycznia 2006 roku. Nadto złożył oświadczenie, że w lokalu tym, poza nim nikt nie jest zameldowany. Powyższe jednoznacznie przemawia za tym, że powód nie zamieszkiwał z najemczynią A. H. do chwili jej śmierci. Sąd Rejonowy ustalił następujący stan faktyczny: W dniu 18 maja 1955 roku poprzednik prawnych (...) Państwowych Spółki Akcyjnej z siedzibą w W. zawarł z dziadkiem powoda R. H. (1) umowę najmu mieszkania służbowego położonego w S. przy ul. (...) . Umowa została zawarta na czas trwania stosunku pracy. Do zamieszkiwania z pracownikiem byli uprawnieni najbliżsi członkowie jego rodziny, żyjący z nim we wspólnym gospodarstwie domowym oraz osoba prowadząca gospodarstwo domowe. Wykaz osób uprawnionych do zamieszkiwania z pracownikiem stanowił załącznik do umowy. Uprawnieni do zamieszkania w lokalu byli: żona A. H. oraz synowie L. , T. , W. i K. H. . Dowód: - umowa o przydział mieszkania służbowego k. 13-14. W dniu 22 kwietnia 1978 roku matka powoda – B. H. zawarła umowę najmu lokalu przy ul. (...) w S. . Uprawnieni do zamieszkania w lokalu byli: mąż S. , syn S. (powód) i syn T. . W lokalu zamieszkali w 1979 roku. Dowód: - pismo, k. 66, - oświadczenie o ilości osób zamieszkujących w lokalu k. 67, - karta ewidencyjna lokalu k. 68 – 69, - przesłuchanie powoda S. H. w charakterze strony k. 208 verte – 209. R. H. (1) zmarł w dniu 6 lutego 2000 roku. Po śmierci R. H. (1) prawo najmu przysługiwało jego żonie A. H. . Niesporne. Pismem z dnia 20 lutego 2000 roku A. H. zwróciła się do (...) Państwowych Spółki Akcyjnej w W. o wyrażenie zgody na zameldowanie w lokalu wnuka T. H. , który od kilku lat opiekował się zmarłym mężem i nią. W piśmie wskazała, że po śmierci męża jest samotna i z uwagi na stan zdrowia potrzebuje pomocy drugiej osoby. Pismem z dnia 27 kwietnia 2000 roku (...) Państwowe Spółka Akcyjna w W. wyraziła zgodę na zameldowania T. H. w lokalu przy ul. (...) . T. H. zamieszkał w lokalu razem z babcią i zameldował się w nim w dniu 28 kwietnia 2000 roku. A. H. zmarła w dniu 18 października 2000 roku. Bezsporne, a nadto dowód: - podanie, k. 70, - pismo z dnia 27.04.2000 r. k. 71, - zaświadczenie o zameldowaniu k. 75. W dniu 17 stycznia 2007 roku T. H. złożył w Oddziale Gospodarowania (...) w S. akt zgonu A. H. . W celu podjęcia decyzji co do jego uprawnień do lokalu, pismem z dnia 29 stycznia 2007 roku, wezwano T. H. do przedłożenia poświadczenia z biura meldunkowego wystawionego przez Urząd Miasta w S. Wydział Ewidencji Ludności o liczbie wszystkich osób zameldowanych w lokalu na pobyt stały oraz do złożenia oświadczenia z informacją, od kiedy w lokalu zamieszkuje jego żona E. H. i syn S. . Ponadto poinformowano, że wszelkie zmiany liczby zamieszkałych osób należy zgłaszać w Rejonie Administrowania i Utrzymywania (...) w S. niezwłocznie po ich wystąpieniu. T. H. wyjaśnił, że E. H. jest żoną jego brata S. H. i wraz z synem S. zamieszkuje z nim w lokalu od dnia 1 stycznia 2006 roku. W tym okresie w lokalu zameldowany był tylko T. H. . Dowód: - pismo z dnia 29.01.2007 r. k. 74, - zaświadczenie o zameldowaniu k. 75, - pismo z dnia 06.06.2007 r. k. 76, - pismo z dnia 26.06.2007 r. k. 77. W dniu 7 lipca 2007 roku (...) Państwowe Spółka Akcyjna w W. wydała zaświadczenie o wstąpieniu T. H. – brata powoda w stosunek najmu lokalu po zmarłej w dniu 18 października 2000 roku najemczyni A. H. . Dowód: - zaświadczenie z dnia 17.07.2007 r. k. 78. W latach 2001 – 2008 E. H. (żona powoda) zlecała dokonywanie opłat na poczet czynszu najmu lokalu przy ul. (...) w S. , wskazując dane byłej najemczyni – A. H. . Dowód: - dowody wpłat k. 145 – 164. W dniu 16 września 2010 roku S. H. zawarł umowę o świadczenie usług telekomunikacyjnych do lokalu przy ul. (...) Dowód: - umowa, k. 20. W dniu 1 grudnia 2010 roku S. H. zameldował się w lokalu przy ul. (...) , a w dniu 7 stycznia 2011 roku w lokalu tym zameldowała się jego żona – E. H. . Dowód: - potwierdzenie zameldowania k. 60, - potwierdzenie zameldowania k. 61. W dniu 27 marca 2013 roku przeprowadzono okresową kontrolę przewodów kominowych. W protokole jako właściciela wskazano E. H. . Dowód: - protokół z kontroli przewodów kominowych, k. 21. W dniu 28 marca 2013 roku E. H. zawarła umowę dostarczania paliwa gazowego do lokalu przy ul. (...) . W dniu 25 sierpnia 2014 roku matka powoda B. H. zapłaciła za wymianę stolarki okiennej w lokalu przy ul. (...) . Dowód: - umowa, k. 24, - faktura VAT z dnia 25.08.2014 r., k. 18. T. H. wyprowadził się z lokalu przy ul. (...) w kwietniu 2017 roku. Przedkładając zaświadczenie wniósł o kierowanie wszelkiej korespondencji do pozostałego w mieszkaniu jego brata – S. H. . Dowód: - zaświadczenie o zameldowaniu, k. 62. Dnia 17 sierpnia 2017 roku zamontowano wodomierz – jako lokator podpisał się S. H. . Dowód: - karta montażu /wymiany gazomierza, k. 23. W dniu 20 lutego 2018 roku T. H. złożył (...) Państwowym Spółce Akcyjnej w W. oświadczenie o zrzeczeniu się prawa najmu lokalu położonego przy ul. (...) , na rzecz brata S. H. , który obecnie zamieszkuje w lokalu. Wskazał, że sam nie mieszka w tym lokalu od kwietnia 2017 roku. Dowód: - oświadczenie z dnia 20.02.2018 r., k. 16. W dniu 20 lutego 2018 roku S. H. i E. H. złożyli (...) Państwowym Spółce Akcyjnej w W. oświadczenie o zamieszkiwaniu w lokalu od stycznia 2000 roku. W treści pisma wskazano, że w czasie przyznawania tytułu do najmu lokalu powstał błąd, przez który powód nie został ujęty w umowie. Podali, że lokal przy ul. (...) pozostaje ich jedynym miejscem do życia. W dniu 20 lutego 2018 roku sąsiedzi powoda A. D. , E. D. , R. G. , A. G. , E. M. i M. M. złożyli oświadczenie o zamieszkiwaniu S. H. w lokalu od stycznia 2000 roku. Dowód: - oświadczenie z dnia 20.02.2018 r., k. 17, - oświadczenie sąsiadów z dnia 20.02.2018 r., k.22. Pismem z dnia 16 marca 2018 roku (...) Państwowe Spółka Akcyjna w W. wezwała E. i S. H. do opróżnienia i wydania lokalu położonego w S. przy ul. (...) , ze względu na brak posiadania tytułu prawnego do jego zajmowania, w terminie do 31 maja 2018 roku. Dowód: - wezwanie do wydania lokalu, k. 28. (...) Państwowe Spółka Akcyjna w W. naliczała czynsz najmu oraz opłaty za media przy przyjęciu, że w lokalu zamieszkiwały 3 osoby. Dowód: - zeznania świadka D. G. , k. 141 verte. W dniu 8 czerwca 2018 roku (...) Państwowe Spółka Akcyjna w W. skierowała do E. i S. H. zawiadomienie o rozliczeniu mediów. W treści dokumentów księgowych wskazano, że od marca 2018 roku lokal zajmowany jest bez tytułu prawnego i naliczano z tego tytułu odszkodowanie. Dowód: - zawiadomienie o nadpłacie, k. 26, - zestawienie sald, k. 27. Sąd Rejonowy zważył, co następuje: W ocenie Sądu powództwo nie zasługiwało na uwzględnienie. Powód wywodził roszczenie z faktu wstąpienia w stosunek najmu lokalu położonego w S. przy ul. (...) , wskazując iż po śmierci pierwotnych najemców, wstąpił w stosunek najmu lokalu w trybie art. 8 ustawy o najmie lokali i dodatkach mieszkaniowych i wnosił o ustalenie, że łączy go z pozwaną (...) Państwowe Spółką Akcyjną w W. umowa najmu przedmiotowego lokalu. Przy czym w sprawie bezspornym między stronami pozostawało, że tytuł prawny do lokalu przysługiwał dziadkowi powoda – R. H. (2) i jego żonie A. H. , a także że osoby te zmarły odpowiednio w dniach 6 lutego 2000 roku i 18 października 2000 roku. Podstawę prawną żądania pozwu stanowił przepis art. 189 k.p.c. , zgodnie z którym powód może żądać ustalenia przez sąd istnienia lub nieistnienia stosunku prawnego lub prawa, gdy ma w tym interes prawny . W świetle treści cytowanego przepisu przesłanki uwzględnienia powództwa w trybie przepisu art. 189 k.p.c. , są następujące: istnienie interesu prawnego oraz wykazanie prawdziwości twierdzeń powoda o tym, że dany stosunek prawny lub prawo rzeczywiście istnieje. Interes prawny istnieje wówczas, gdy zachodzi stan niepewności co do istnienia stosunku prawnego lub prawa, a wynik postępowania doprowadzi do usunięcia niejasności i wątpliwości w tym zakresie i zapewni powodowi ochronę jego prawnie chronionych interesów, czyli definitywnie zakończy spór istniejący lub prewencyjnie zapobiegnie powstaniu takiego sporu w przyszłości. Wyraża się on zatem istnieniem obiektywnej, a więc rzeczywiście istniejącej potrzeby ochrony prawnej. O braku interesu prawnego w ustaleniu można mówić wówczas, gdy powód nie ma jakiejkolwiek potrzeby ustalenia prawa lub stosunku prawnego, lub gdy może osiągnąć w pełni ochronę swych praw w inny sposób, w szczególności poprzez realizację dalej idącego roszczenia. Jak wynikało z twierdzeń pozwu, popartych przedłożonymi dokumentami, w tym wezwaniem do opróżnienia lokalu, pozwana kwestionuje uprawnienie powoda do władania lokalem i domaga się jego wydania. Powód miał zatem interes prawny w ustaleniu istnienia stosunku najmu, a w okolicznościach faktycznych sprawy nie przysługiwało mu dalej idące roszczenie. Jakkolwiek w okolicznościach faktycznych sprawy wątpliwości mógł budzić sposób sformułowania żądania pozwu – jako żądania ustalenia istnienia stosunku najmu, a nie żądania ustalenia, iż powód wstąpił w stosunek najmu, to w ocenie Sądu żądanie to mogło zostać w ten sposób wyrażone. Jak wskazał Sąd Najwyższy w treści uzasadnienia uchwały z dnia 19 listopada 1996 roku (sygn. akt III CZP 115/96) cechami charakterystycznymi wyroku ustalającego istnienie (wynikającego z art. 691 k.c. ) lub nieistnienie stosunku najmu, jak zresztą i wszystkich wyroków ustalających prawa lub stosunki prawne są deklaratywność, nieegzekucyjność, prewencyjność i prejudycjalność. Odwołano się zatem do wyroku jako ustalającego istnienie stosunku najmu. Ponadto sformułowanie żądania pozwu, a następnie sentencji wyroku poprzez określenie, iż powód wstąpił w stosunek najmu, czy też że między stronami sporu taki stosunek istnieje, nie ma praktycznego znaczenia i sprowadza się w każdym z tych przypadków do ewentualnego potwierdzenia nawiązania stosunku najmu z uwagi na istnienie ustawowych ku temu przesłanek. Zgodnie z obowiązującym zarówno w dacie śmierci A. H. , jak i R. H. (1) , art. 8 ustawy z dnia 2 lipca 1994 roku o najmie lokali mieszkalnych i dodatkach mieszkaniowych w razie śmierci najemcy jego zstępni, wstępni, pełnoletnie rodzeństwo, osoby przysposabiające albo przysposobione oraz osoba, która pozostawała faktycznie we wspólnym pożyciu małżeńskim z najemcą, mieszkający z nim stale do chwili jego śmierci, wstępują w stosunek najmu lokalu oraz nabywają jego uprawnienia i obowiązki związane z tym lokalem, chyba że się tego prawa zrzekną wobec wynajmującego. Nie dotyczy to osób, które w chwili śmierci najemcy miały tytuł prawny do zajmowania innego lokalu mieszkalnego ( ust. 1 ). W razie braku osób uprawnionych do wstąpienia w stosunek najmu lub w razie zrzeczenia się przez nie tego prawa, stosunek najmu lokalu wygasa ( ust. 2 ). Zaznaczenia wymaga, że przepis ten został uchylony z dniem 10 lipca 2001 roku, kiedy to regulacja w tym zakresie została zamieszczona w art. 691 Kodeksu cywilnego , zawężając jednocześnie krąg osób uprawnionych do dzieci najemcy (a nie wszystkich zstępnych). Powód jako zstępny najemczyni A. H. – jej wnuk, należał zatem do kręgu osób, którym przysługiwało uprawnienie do wstąpienia w stosunek najmu po jej śmierci. Zaznaczenia przy tym wymagało, że jakkolwiek w treści pozwu pełnomocnik powódki wskazał, iż S. H. przysługuje przedmiotowe uprawnienie jako zstępnemu R. H. (1) , to jego żądanie należało rozpatrzeć przy ocenie całokształtu okoliczności sprawy i ewentualnego następstwa. W ocenie Sądu powód nie wykazał, że zamieszkiwał stale z A. H. w lokalu przy ul. (...) do chwili jej śmierci. Tak samo nie udowodnił aby przeprowadził się do tego lokalu już wcześniej, tj. za życia dziadka R. H. (1) . Zważywszy na treść cytowanego wyżej przepisu art. 8 decydujące znaczenie miało ustalenie, że powód stale zamieszkiwał w lokalu do dnia 18 października 2000 roku. Zdaniem Sądu materiał dowodowy zaoferowany przez powoda nie dał podstaw do ustalenia w sposób nie budzący wątpliwości, że powód wprowadził się do lokalu przy ul. (...) przed śmiercią któregokolwiek z pierwotnych najemców i stale zamieszkiwał w lokalu do dnia 18 października 2000 roku. W celu wykazania tego faktu, powód złożył znajdujące się w jego posiadaniu dokumenty prywatne dotyczące regulacji stanu prawnego lokalu oraz wniosek o przesłuchania w charakterze świadków sąsiadów A. D. , E. D. , E. M. , M. M. , R. G. , A. G. . Zawnioskował także o przeprowadzenie dowodów z zeznań E. H. i T. H. oraz ze swojego przesłuchania w charakterze strony. Świadkowie A. G. i R. G. , od których Sąd postanowił odebrać zeznania na piśmie, oświadczyli, że nie potrafią udzielić rzetelnych odpowiedzi na pytania odnoszące się do zamieszkiwania powoda w lokalu przy ul. (...) , ponieważ nie utrzymywali stosunków z rodziną H. . Świadkowie A. D. i E. D. nie potrafili wskazać kto zamieszkiwał w lokalu w dacie śmierci A. H. . Świadkowie E. i M. M. też nie potrafili precyzyjnie wskazać od kiedy powód zamieszkał w lokalu. W świetle treści zeznań świadków będących sąsiadami A. H. pewne jest jedynie, że w lokalu zamieszkiwała A. H. z mężem. Powód był przez nich widywany w lokalu, w tym także w okresie kiedy żyli najemcy. Świadkowie Ci nie potrafili jednak powiedzieć w sposób jednoznaczny, czy powód w lokalu faktycznie zamieszkiwał, czy jedynie w nim bywał, a jeżeli zamieszkiwał to od kiedy. Podkreślenia przy tym wymaga, że jakkolwiek w aktach spawy znajdowało się oświadczenie zbiorczo podpisane przez sąsiadów, w którym wskazano, że powód wraz z żoną zamieszkał w lokalu od stycznia 2000 roku, to treść tego pisma nie mogła mieć dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy ważkiego znaczenia. To zeznania złożone w charakterze świadka, po uprzedzeniu o odpowiedzialności karnej za składanie fałszywych zeznań, stanowią materiał dowodowy miarodajny do ustalenia faktów na jego podstawie, przy uwzględnieniu także możliwości czynienia przez Sąd w toku składania zeznań bezpośrednich spostrzeżeń. W sposób pewny, o tym, że powód zamieszkał w lokalu jeszcze za życia A. H. i mieszkał w lokalu stale do chwili jej śmierci, zeznali świadkowie T. H. – brat powoda i E. H. – żona powoda. W ocenie Sądu do zeznań tych osób należało podejść z ostrożnością, jako osób związanych z powodem. Przede wszystkim jednak zeznania te należało ocenić jako niewiarygodne w świetle treści złożonych przez strony dokumentów oraz zasad doświadczenia życiowego. T. H. zeznał, że dziadkami opiekowali się on i brat S. (powód) i w 2000 roku powód zamieszkał w lokalu. Wskazać w tym miejscu należało, że jak wynikało z dokumentów znajdujących się w aktach sprawy A. H. , po śmierci męża chciała uregulować prawo do zamieszkania w lokalu opiekującego się nią wnuka i w dniu 21 lutego 2000 roku złożyła podanie o zezwolenie na zameldowanie w lokalu brata powoda T. H. (k. 70). W podaniu wskazała, że opiekuje się nią wnuk T. H. i zwraca się z prośbą o wyrażenia zgody na zameldowanie go w lokalu na pobyt stały. Pozwana wniosek ten uwzględniła i pismem z dnia 27 kwietnia 2000 roku wyraziła zgodę na zameldowanie T. H. . Świadek T. H. zeznał, że wskazanie jego imienia w podaniu o wyrażenie zgody na zameldowanie w lokalu nastąpiło z powodu wynikającego z wieku (91 lat) i choroby pomylenia wnuków. A. H. myliła wnuków T. i S. . A. H. na pewno chodziło o wnuka S. H. , który się nią opiekował, tylko pomyliła w piśmie imiona. Zeznania świadka co do pomyłki w imieniu wnuków zdaniem Sądu nie zasługiwały na wiarę. Jak już wyżej wskazano, pozwana wyraziła zgodę na zameldowanie T. H. w lokalu, o czym zawiadomiła pismem z dnia 27 kwietnia 2000 roku. T. H. niewątpliwie z treścią tego pisma się zapoznał, ponieważ już następnego dnia, 28 kwietnia 2000 roku, zameldował się w lokalu na pobyt stały. Musiał zatem wiedzieć o popełnionej przez babcię pomyłce w imieniu wnuka, jednakże nie podjął żadnych kroków w celu jej wyjaśnienia. Przeciwnie, skorzystał z udzielonego mu zezwolenia na zameldowanie w lokalu. Gdyby istotnie była to pomyłka w imieniu, T. H. i S. H. niewątpliwie już wtedy podjęliby czynności mające na celu jej sprostowanie i uzyskanie prawa do meldunku przez S. H. . Ponadto już sam podpis pod pismem wskazuje, że nie zostało ono sporządzone przez A. H. , albowiem charakter pisma którym sporządzono podanie i charakter pisma, którym został położony pod nim podpis, znacząco się różnią, czemu nie przeczyła żadna ze stron postępowania. Powyższe wskazuje na brak możliwości pomyłki po stronie A. H. , skoro to nie ona była autorem tego pisma. W konsekwencji przeczy także twierdzeniom świadka, że to stan zdrowia najemczyni skutkował omyłką w imieniu. Ponadto w treści podania wskazana została data urodzenia T. H. , co również wskazuje na prawidłowe wskazanie wnuka, którego dotyczył wniosek. Jak wynikało z przedłożonych dokumentów, T. H. podjął czynności zmierzające do uregulowania jego prawa do lokalu. W dniu 17 stycznia 2007 roku złożył pozwanej akt zgonu A. H. , co skutkowało wszczęciem postępowania dotyczącego regulacji stanu prawnego lokalu, co wynika wprost z pisma pozwanej z dnia 29 stycznia 2007 roku. Udzielił pozwanej żądanych informacji i złożył wymagane dokumenty, w tym wskazał ile osób jest zameldowanych w lokalu i od kiedy zamieszkuje w nim żona S. E. i jego syn S. . W odpowiedzi na pisma pozwanej wskazał (dwukrotnie), że żona powoda i jego syn mieszkają w lokalu od 1 stycznia 2006 roku. Jak zeznał, wskazał taką datę, bo do tego odnosiło się pismo pozwanej. Zaznaczenia jednak wymaga, że w piśmie z dnia 29 stycznia 2007 roku pozwana domagała się wyjaśnienia od kiedy w lokalu mieszka E. H. z synem S. , bez dodatkowych wskazań, z których wynikałoby, że pozwaną interesuje właśnie 2006 rok. Ponadto data 1 stycznia 2006 roku nie ma żadnego znaczenia prawnego w sprawie w aspekcie konieczności uregulowania stanu prawnego lokalu po zgonie najemczyni A. H. . Tutaj decydujące znaczenie ma to kto faktycznie zamieszkiwał w lokalu do dnia śmierci najemcy. Na podstawie informacji udzielonych przez T. H. pozwana wydała zaświadczenie o wstąpieniu w stosunek najmu, w treści którego wskazała, że w stosunek najmu lokalu wstąpił „zamieszkały wspólnie z najemcą w chwili śmierci w lokalu przy ul. (...) ” T. H. . Wskazuje to jednoznacznie, że w toku postępowania wyjaśniającego T. H. nie wspomniał o fakcie zamieszkiwania w lokalu do śmierci babci również i brata S. . W świetle zasad doświadczenia życiowego wątpliwe jest to, aby T. , podając fakt zamieszkiwania w lokalu bratowej i bratanka, nie wspomniał o zamieszkiwania w lokalu również i jego brata, gdyby faktycznie miało to miejsce. Na wiarę nie zasługiwały również i zeznania świadka E. H. . W ocenie Sądu wątpliwe jest, że powód i jego żona, pomimo mieszkania w lokalu, opłacania czynszu najmu i wiązania przyszłości z tym lokalem, nie interesowali się na jakiej zasadzie w nim zamieszkują i jaki mają status prawny w stosunku do wynajmującego i aby kwestie te pozostawili w gestii T. H. . Niewiarygodne jest, aby skoro zamieszkali w lokalu jeszcze za życia A. H. , nie wiedzieli o złożeniu przez nią wniosku o zameldowaniu w lokalu T. H. i o tym, że się on w nim zameldował i gdyby istotnie była to pomyłka, nie podjęli żadnych kroków w celu jej wyjaśnienia. Skoro mieszkali w lokalu i uiszczali czynsz najmu, musieli również wiedzieć, że w stosunek najmu wstąpił jedynie T. H. . Gdyby i powód spełniał przesłanki do wstąpienia w stosunek najmu, tj. zamieszkiwał w lokalu w chwili śmierci A. H. , niewątpliwie fakt ten zostałby ujawniony w toku postepowania wyjaśniającego. Pozwana nie kwestionowała ich prawa do zamieszkiwania, ponieważ jak wynika z zeznań świadka D. G. , wynajmujący nie wiedział o tym, kto faktycznie zamieszkiwał w lokalu. Miał jedynie informację o trzech osobach i na tej podstawie naliczał opłaty za używanie lokalu. W tytule dokonywania wpłat, było wskazane, że wpływają one z rachunku bankowego innych osób niż najemca, jednakże fakt ten nie może przesądzać o tym, że wynajmujący wiedział o zamieszkiwaniu w lokalu powoda i fakt ten akceptował. Dopuszczalne jest bowiem dokonywanie wpłat na poczet czynszu najmu z rachunku bankowego innych osób niż najemca. Zaznaczenia przy tym wymaga, że uiszczanie należności za lokal, samo w sobie nie przesądza o fakcie zamieszkiwania w nim określonych osób, tym bardziej że może stanowić jedynie formę pomocy finansowej osobie spokrewnionej, która w lokalu faktycznie mieszka. Wskazać należy, że o tym, że powód zamieszkuje w lokalu, poinformowano pozwaną dopiero w oświadczeniach składanych przez T. H. , powoda i sąsiadów w lutym 2018 roku, a więc już po dacie wyprowadzki T. H. i poinformowania o tym pozwanej. Po tej dacie pozwana księgowała na koncie opłaty za bezumowne korzystanie i kierowała zestawienie salda do powoda i jego żony. Z tych samych powodów jak wyżej w przeważającym zakresie na wiarę nie zasługiwał także dowód z przesłuchania powoda w charakterze strony. S. H. dość szczegółowo zeznał w jakim okresie i gdzie zamieszkiwał. Jednakże jak już wyżej wskazano, fakt jego zamieszkiwania w lokalu przy ul. (...) od 2000 roku nie znajdował potwierdzenia w materiale dowodowym sprawy. W świetle zasad doświadczenia życiowego niewiarygodne jest, aby powód, skoro mieszkał w lokalu z powodu opieki nad babcią i z tego tytułu babcia miała podjąć kroki zapewniającemu mu możliwość meldunku w lokalu, nie interesował się dlaczego ostatecznie we wniosku o zezwolenie na zameldowanie w lokalu został wpisany jego brat T. i on skorzystał z prawa do zameldowania, a jeżeli była to pomyłka, dlaczego nie została sprostowana. Wątpliwe jest również, aby gdyby powód mieszkał w lokalu, postępowanie wyjaśniające zmierzające do ustalenia osób uprawnionych do wstąpienia w stosunek najmu nie doprowadziło do ujawnienia tego faktu. Tymczasem z treści pism dotyczących tego postępowania wynika, że jego inicjatorem był T. H. i on udzielał informacji o ilości osób zamieszkujących. Nie wynika z nich, aby T. H. informował o zamieszkiwaniu w lokalu brata S. . Zaznaczenia nadto wymaga, iż dokumenty przedłożone przez powoda, a to związane z zawieraniem umów dotyczących lokalu przy ul. (...) , wymiany stolarki okiennej, czy oświadczenia składane w protokołach przeglądów kominowych dotyczą okresu daleko wykraczającego poza datę śmierci najemców, a w zasadzie obejmują czas już po 2010 roku. Jako nie mogące prowadzić do uwzględnienia powództwa Sąd uznał także okoliczności na które wskazywał powód w treści swojego przesłuchania, a to dotyczące czynienia znacznych nakładów na przedmiot najmu. Przesłanki ustalenia istnienia stosunku najmu w oparciu o twierdzenia, że doszło do wstąpienia w stosunek najmu po zgonie najemcy są ściśle ustawowo określone. Sposób gospodarowania lokalem i czynienie nakładów, czy też nawet znacznych remontów nie mógł mieć w tym kontekście znaczenia, a oparcie się przez Sąd o zasady współżycia społecznego może mieć jedynie miejsce w razie podniesienia odpowiedniego zarzutu o charakterze obronnym przez stronę pozwaną w procesie. Nie należy także zapominać, że ustawodawca ustalając krąg osób, którym umożliwił wstąpienie w stosunek najmu miał na uwadze i musiał ważyć interesy dwóch stron stosunku prawnego. Na gruncie stanu prawnego obowiązującego w niniejszej sprawie uznał za społecznie uzasadnione przyznanie uprawnienia do wstąpienia w stosunek najmu zstępnego najemcy mieszkającego z nim stale do chwili jego śmierci, co pozwala na dalsze zaspokojenie potrzeb mieszkaniowych osoby, która dotychczas zamieszkiwała dany lokal. Z tego przywileju nie mogą korzystać natomiast osoby, które swoje potrzeby mieszkaniowe realizowały dotychczas w innym miejscu. Podkreślenia przy tym wymaga, że faktu zamieszkiwania nie można utożsamiać z częstym bywaniem w danym lokalu. O zamieszkiwaniu świadczyć nie może także posiadanie w danym miejscu swoich rzeczy, w tym ubrań czy innych osobistych przedmiotów. Należy zaznaczyć, że to na stronie powodowej, zgodnie z ogólną zasadą rozkładu ciężaru dowodu ( art. 6 k.c. ) spoczywał obowiązek wykazania istnienia przesłanek warunkujących zasadność powództwa. Jak już wyżej podkreślono w ocenie Sądu powód nie sprostał temu ciężarowi, a zawnioskowane przez niego dowody, w konfrontacji ze zgromadzonymi w aktach dowodami z dokumentów nie mogły doprowadzić do poczynienia ustaleń faktycznych po myśli powoda. Mając powyższe na uwadze, Sąd oddalił powództwo. O kosztach procesu Sąd orzekł na podstawie art. 98 § 1 i 3 k.p.c. w zw. z art. 99 k.p.c. Przepis art. 98 § 1 k.p.c. stanowi, że strona przegrywająca sprawę obowiązana jest zwrócić przeciwnikowi na jego żądanie koszty niezbędne do celowego dochodzenia praw i celowej obrony. Na koszty te, zgodnie z treścią art. 98 § 3 k.p.c. w zw. z art. 99 k.p.c. , składa się: wynagrodzenie pełnomocnika pozwanej, którego wysokość ustalono na podstawie § 2 pkt 4 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 roku w sprawie opłat za czynności radców prawnych na kwotę 1 800 złotych oraz opłata skarbowa od złożonego dokumentu pełnomocnictwa procesowego w kwocie 17 złotych.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI