III C 1545/18
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Okręgowy rozpatrzył sprawę z powództwa (...) W. przeciwko J. P. o zapłatę kwoty 94 017,97 zł tytułem zwaloryzowanej bonifikaty od ceny lokalu mieszkalnego. Powódka argumentowała, że pozwany, który nabył lokal od swojej matki (pierwotnej beneficjentki bonifikaty) i następnie darował go swojej pasierbicy, powinien zwrócić udzieloną bonifikatę zgodnie z art. 68 ust. 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Pozwany wnosił o oddalenie powództwa, podnosząc zarzuty braku legitymacji biernej, przedawnienia roszczenia oraz nadużycia prawa podmiotowego (art. 5 k.c.). Sąd ustalił, że pierwotna nabywczyni, A. P., otrzymała bonifikatę przy zakupie lokalu w 2005 r. Następnie, w 2008 r., darowała lokal synowi, J. P., który z kolei darował go swojej pasierbicy, M. L. W lokalu nadal zamieszkuje A. P. Sąd uznał, że przepisy ustawy o gospodarce nieruchomościami obowiązujące w dacie zbycia przez J. P. na rzecz M. L. (18 września 2008 r.) nakładały na niego obowiązek zwrotu bonifikaty, ponieważ M. L. nie była osobą najbliższą w rozumieniu art. 4 pkt 13 ustawy (zamknięty katalog), a zbycie na rzecz osoby bliskiej osobie bliskiej nie korzystało z wyłączenia z art. 68 ust. 2a u.g.n. Sąd odrzucił zarzut przedawnienia, wskazując, że bieg terminu rozpoczął się od daty zbycia przez J. P. na rzecz M. L. Kluczowym elementem rozstrzygnięcia był zarzut nadużycia prawa podmiotowego (art. 5 k.c.) podniesiony przez pozwanego. Sąd uznał, że społeczno-gospodarcze przeznaczenie bonifikaty, która ma ułatwić nabycie lokalu przez najemcę i zapewnić stabilizację jego sytuacji mieszkaniowej, zostało w tym przypadku zachowane. Zbycie lokalu na rzecz pasierbicy, którą pozwany traktuje jak własną córkę, było motywowane chęcią zapewnienia jej stabilnych warunków mieszkaniowych, a nie osobistą korzyścią majątkową. Ponadto, lokal nadal służył zaspokojeniu potrzeb rodziny, a pierwotna beneficjentka bonifikaty nadal w nim zamieszkiwała. W związku z tym, sąd uznał dochodzenie zwrotu bonifikaty za sprzeczne z zasadami współżycia społecznego i oddalił powództwo na podstawie art. 5 k.c. Sąd nie obciążył powoda kosztami procesu, uznając jego wystąpienie z powództwem za przejaw dbałości o środki publiczne.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaZastosowanie art. 5 k.c. w sprawach o zwrot bonifikaty, gdy zbycie nastąpiło na rzecz osoby najbliższej w celu zapewnienia jej warunków mieszkaniowych, mimo formalnego powstania obowiązku zwrotu.
Orzeczenie opiera się na specyficznych okolicznościach faktycznych sprawy, w szczególności na relacji między pozwanym a jego pasierbicą oraz na fakcie, że pierwotna beneficjentka nadal zamieszkuje w lokalu. Interpretacja art. 68 ust. 2b u.g.n. w kontekście art. 68 ust. 2a może być przedmiotem dalszych sporów.
Zagadnienia prawne (3)
Czy zbycie nieruchomości lokalowej nabytej z bonifikatą na rzecz osoby najbliższej, a następnie przez tę osobę na rzecz kolejnej osoby najbliższej, rodzi obowiązek zwrotu bonifikaty?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, zbycie nieruchomości lokalowej przez osobę najbliższą na rzecz kolejnej osoby najbliższej rodzi obowiązek zwrotu bonifikaty, chyba że przepisy stanowią inaczej.
Uzasadnienie
Sąd oparł się na wykładni art. 68 ust. 2b ustawy o gospodarce nieruchomościami w zw. z art. 68 ust. 2a, wskazując, że wyłączenie obowiązku zwrotu bonifikaty dotyczy pierwotnych nabywców i osób im najbliższych, ale nie obejmuje sytuacji, gdy osoba najbliższa zbywa nieruchomość na rzecz kolejnej osoby najbliższej. Sąd powołał się na orzecznictwo Sądu Najwyższego.
Czy dochodzenie zwrotu bonifikaty od osoby, która zbyła lokal na rzecz osoby najbliższej w celu zapewnienia jej warunków mieszkaniowych, stanowi nadużycie prawa podmiotowego (art. 5 k.c.)?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, w okolicznościach sprawy dochodzenie zwrotu bonifikaty stanowiło nadużycie prawa, ponieważ było sprzeczne ze społeczno-gospodarczym przeznaczeniem bonifikaty, która ma na celu ułatwienie nabycia lokalu i stabilizację sytuacji mieszkaniowej rodziny.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że celem bonifikaty jest pomoc mieszkaniowa dla członków społeczności lokalnej. Zbycie lokalu przez pozwanego na rzecz pasierbicy, traktowanej jak własna córka, w celu zapewnienia jej warunków mieszkaniowych, a nie dla osobistej korzyści, zachowało cel bonifikaty. Fakt, że pierwotna beneficjentka nadal zamieszkiwała w lokalu, dodatkowo potwierdzał, że środki publiczne zostały wykorzystane zgodnie z przeznaczeniem.
Od kiedy należy liczyć bieg terminu przedawnienia roszczenia o zwrot bonifikaty?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Bieg terminu przedawnienia rozpoczyna się od momentu powstania wymagalności roszczenia, czyli od zdarzenia, z którym ustawa wiąże powstanie obowiązku zwrotu bonifikaty.
Uzasadnienie
Sąd wskazał, że wymagalność roszczenia o zwrot bonifikaty następuje dopiero z chwilą zbycia nieruchomości przez J. P. na rzecz M. L., a nie od daty pierwotnego nabycia przez A. P. lub zbycia przez A. P. na rzecz J. P.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| (...) W. | instytucja | powód |
| J. P. | osoba_fizyczna | pozwany |
Przepisy (9)
Główne
u.g.n. art. 68 § ust. 2
Ustawa o gospodarce nieruchomościami
Nakłada obowiązek zwrotu bonifikaty po jej waloryzacji w przypadku zbycia nieruchomości lokalowej lub wykorzystania jej na cele inne niż uzasadniające bonifikatę w ciągu 5 lat od nabycia.
u.g.n. art. 68 § ust. 2b
Ustawa o gospodarce nieruchomościami
Nakazuje odpowiednie stosowanie art. 68 ust. 2 do osób bliskich, które zbyły nieruchomość lokalową na rzecz kolejnej osoby najbliższej, z zastrzeżeniem ust. 2b.
k.c. art. 5
Kodeks cywilny
Reguluje instytucję nadużycia prawa podmiotowego, zakazując wykonywania prawa sprzecznego ze społeczno-gospodarczym przeznaczeniem lub zasadami współżycia społecznego.
Pomocnicze
u.g.n. art. 68 § ust. 1
Ustawa o gospodarce nieruchomościami
Określa możliwość udzielenia bonifikaty od ceny sprzedaży nieruchomości na cele mieszkaniowe.
u.g.n. art. 68 § ust. 2a pkt 1
Ustawa o gospodarce nieruchomościami
Wprowadza wyjątek od obowiązku zwrotu bonifikaty w przypadku zbycia nieruchomości na rzecz osoby najbliższej.
u.g.n. art. 4 § pkt 13
Ustawa o gospodarce nieruchomościami
Definiuje zamknięty katalog osób najbliższych.
k.c.
Kodeks cywilny
Podstawa prawna dla zasady, że nikt nie może czynić ze swego prawa użytku sprzecznego ze społeczno-gospodarczym przeznaczeniem tego prawa lub z zasadami współżycia społecznego.
k.p.c. art. 102
Kodeks postępowania cywilnego
Podstawa do nieobciążania strony kosztami procesu w szczególnie uzasadnionych wypadkach.
k.p.c. art. 217 § § 3
Kodeks postępowania cywilnego
Umożliwia pominięcie dowodu, gdy okoliczności, na które miałby dowodzić, zostały już należycie wykazane.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Dochodzenie zwrotu bonifikaty przez powoda stanowi nadużycie prawa podmiotowego (art. 5 k.c.) ze względu na społeczno-gospodarcze przeznaczenie bonifikaty i cel zbycia lokalu na rzecz osoby najbliższej w celu zapewnienia jej warunków mieszkaniowych.
Odrzucone argumenty
Pozwany posiadał legitymację bierną do zwrotu bonifikaty. • Roszczenie powoda nie było przedawnione, ponieważ bieg terminu rozpoczął się od daty zbycia lokalu przez pozwanego na rzecz pasierbicy.
Godne uwagi sformułowania
nie można czynić ze swego prawa użytku, który byłby sprzeczny ze społeczno-gospodarczym przeznaczeniem tego prawa lub z zasadami współżycia społecznego • społeczno-gospodarcze przeznaczenie roszczenia o zwrot wartości bonifikaty • bonifikata (...) stanowi formę pomocy prawnej, udzielonej przez gminę członkom lokalnej społeczności • wartość uzyskana na skutek pierwotnego udzielenia bonifikaty przeznaczona została zgodnie z celem tej pomocy
Skład orzekający
Karol Kopcewicz
przewodniczący
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Zastosowanie art. 5 k.c. w sprawach o zwrot bonifikaty, gdy zbycie nastąpiło na rzecz osoby najbliższej w celu zapewnienia jej warunków mieszkaniowych, mimo formalnego powstania obowiązku zwrotu."
Ograniczenia: Orzeczenie opiera się na specyficznych okolicznościach faktycznych sprawy, w szczególności na relacji między pozwanym a jego pasierbicą oraz na fakcie, że pierwotna beneficjentka nadal zamieszkuje w lokalu. Interpretacja art. 68 ust. 2b u.g.n. w kontekście art. 68 ust. 2a może być przedmiotem dalszych sporów.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa pokazuje, jak zasady współżycia społecznego i cel przepisów mogą przeważyć nad formalnym obowiązkiem prawnym, co jest interesujące z perspektywy interpretacji prawa i jego społecznego wymiaru.
“Czy można odmówić zwrotu bonifikaty, bo to dla rodziny? Sąd Okręgowy odpowiada.”
Dane finansowe
WPS: 94 017,97 PLN
Sektor
nieruchomości
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.