III C 1148/18
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa dotyczyła powództwa Miejskiego Rzecznika Konsumentów, wytoczonego na rzecz 85-letniej konsumentki S. R. (1), o ustalenie nieważności dwóch umów: Umowy Kompleksowej Dostarczania Paliwa Gazowego nr (...) _UK oraz Umowy Sprzedaży (...) Elektrycznej nr (...) _US, zawartych z pozwaną spółką (...) Spółką z ograniczoną odpowiedzialnością w W. Powód domagał się również ustalenia, że roszczenia pozwanej o kary umowne za przedterminowe zerwanie umów nie istnieją. Konsumentka twierdziła, że w dniu 31 maja 2017 roku, podczas wizyty przedstawiciela pozwanej w jej mieszkaniu, została wprowadzona w błąd co do charakteru zawieranych umów. Przedstawiciel miał zapewnić ją, że jest pracownikiem dotychczasowych operatorów i że umowy są jedynie formalną zmianą, a nie zmianą sprzedawcy energii i gazu. Konsumentka, będąc w podeszłym wieku, schorowana i ufając przedstawicielowi, podpisała umowy bez ich dokładnego przeczytania. Dopiero po otrzymaniu pierwszego rachunku dowiedziała się o zmianie dostawców. Złożyła oświadczenie o uchyleniu się od skutków prawnych oświadczenia woli pod wpływem błędu, jednak pozwana nie uznała go za skuteczne. Sąd Rejonowy w Szczecinie uznał powództwo za uzasadnione. Sąd stwierdził, że konsumentka działała pod wpływem istotnego błędu co do treści czynności prawnej, wywołanego przez przedstawiciela pozwanej. Brak informacji o tożsamości faktycznego sprzedawcy oraz zapewnienia o jedynie formalnej zmianie umów, w połączeniu z wiekiem i stanem zdrowia konsumentki, uzasadniały uchylenie się od skutków prawnych oświadczenia woli. W konsekwencji, sąd ustalił nieważność obu umów oraz nieistnienie roszczeń pozwanej o kary umowne. Sąd zasądził od pozwanej na rzecz Skarbu Państwa kwotę 30 zł tytułem nieuiszczonej opłaty od pozwu.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: ŚredniaInterpretacja przepisów dotyczących wad oświadczenia woli (błąd) w kontekście umów zawieranych poza lokalem przedsiębiorstwa, ochrona konsumentów, legitymacja procesowa rzeczników konsumentów.
Dotyczy specyficznych okoliczności faktycznych związanych z wprowadzeniem w błąd przez przedstawiciela sprzedawcy energii i gazu, a także wieku i stanu zdrowia konsumentki.
Zagadnienia prawne (3)
Czy konsumentka, która zawarła umowy sprzedaży energii elektrycznej i dostawy paliwa gazowego pod wpływem błędnych informacji udzielonych przez przedstawiciela sprzedawcy, może skutecznie uchylić się od skutków prawnych tych umów?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, konsumentka może skutecznie uchylić się od skutków prawnych oświadczenia woli złożonego pod wpływem błędu, jeśli błąd był istotny i został wywołany przez drugą stronę umowy.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że przedstawiciel sprzedawcy wprowadził konsumentkę w błąd co do charakteru umów, sugerując jedynie formalną zmianę u dotychczasowych dostawców, a nie zmianę sprzedawcy. Biorąc pod uwagę wiek i stan zdrowia konsumentki, sąd uznał błąd za istotny i wywołany przez stronę pozwaną, co uzasadnia uchylenie się od skutków prawnych oświadczenia woli.
Czy Miejski Rzecznik Konsumentów ma legitymację procesową do wytoczenia powództwa o ustalenie nieważności umów zawartych przez konsumenta?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, Miejski Rzecznik Konsumentów ma legitymację procesową do wytoczenia powództwa na rzecz konsumenta w sprawach o ochronę konsumentów, zgodnie z art. 63 § 3 k.p.c.
Uzasadnienie
Sąd odrzucił zarzut braku legitymacji procesowej pozwanej, wskazując, że przepisy prawa (art. 63 § 3 k.p.c., art. 42 ust. 3 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów) przyznają rzecznikowi konsumentów uprawnienie do wytaczania powództw na rzecz konsumentów w sprawach o ochronę ich interesów.
Czy roszczenia o kary umowne za przedterminowe rozwiązanie umów są zasadne, jeśli same umowy zostały uznane za nieważne z powodu błędu?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, roszczenia o kary umowne nie istnieją, jeśli umowy, z których wynikają, zostały uznane za nieważne.
Uzasadnienie
Skoro umowy zostały uznane za nieważne ze względu na skuteczne uchylenie się od skutków prawnych oświadczenia woli złożonego pod wpływem błędu, to wszelkie wynikające z nich roszczenia, w tym kary umowne, również nie istnieją.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| S. R. (1) | osoba_fizyczna | powódka |
| Miejski Rzecznik Konsumentów w S. | instytucja | powód zastępczy |
| (...) spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w W. | spółka | pozwana |
Przepisy (13)
Główne
k.c. art. 84 § § 1
Kodeks cywilny
Możliwość uchylenia się od skutków prawnych oświadczenia woli złożonego pod wpływem błędu co do treści czynności prawnej, jeśli błąd został wywołany przez drugą stronę, choćby bez jej winy, lub gdy wiedziała ona o błędzie lub mogła z łatwością błąd zauważyć.
k.c. art. 84 § § 2
Kodeks cywilny
Błąd musi być istotny, tzn. uzasadniać przypuszczenie, że gdyby składający oświadczenie woli nie działał pod wpływem błędu i oceniał sprawę rozsądnie, nie złożyłby oświadczenia tej treści.
k.c. art. 88 § § 1
Kodeks cywilny
Uchylenie się od skutków prawnych oświadczenia woli złożonego pod wpływem błędu następuje przez oświadczenie złożone tej osobie na piśmie.
k.c. art. 88 § § 2
Kodeks cywilny
Termin do uchylenia się od skutków prawnych oświadczenia woli wynosi rok od wykrycia błędu.
k.p.c. art. 189
Kodeks postępowania cywilnego
Podstawa prawna powództwa o ustalenie istnienia lub nieistnienia stosunku prawnego lub prawa, gdy powód ma w tym interes prawny.
k.p.c. art. 63 § § 3
Kodeks postępowania cywilnego
Powiatowy (miejski) rzecznik konsumentów może wytaczać powództwa na rzecz obywateli w sprawach o ochronę konsumentów.
Pomocnicze
k.c. art. 22¹
Kodeks cywilny
Definicja konsumenta jako osoby fizycznej dokonującej z przedsiębiorcą czynności prawnej niezwiązanej bezpośrednio z jej działalnością gospodarczą lub zawodową.
u.o.k.i.k. art. 39 § ust. 1
Ustawa o ochronie konkurencji i konsumentów
Zakres zadań powiatowego (miejskiego) rzecznika konsumentów w zakresie ochrony praw konsumentów.
u.o.k.i.k. art. 42 § ust. 3
Ustawa o ochronie konkurencji i konsumentów
Uprawnienie rzecznika konsumentów do wytaczania powództw na rzecz konsumentów i wstępowania do postępowań.
u.p.n.p.r. art. 12 § ust. 1
Ustawa o przeciwdziałaniu nieuczciwym praktykom rynkowym
Uprawnienia konsumenta w przypadku nieuczciwej praktyki rynkowej (zaniechanie, usunięcie skutków, oświadczenie, naprawienie szkody, zasądzenie na cel społeczny).
u.p.n.p.r. art. 12 § ust. 2
Ustawa o przeciwdziałaniu nieuczciwym praktykom rynkowym
Katalog podmiotów (w tym powiatowy rzecznik konsumentów), które mogą wystąpić z roszczeniami o zaniechanie praktyki, złożenie oświadczenia lub zasądzenie na cel społeczny.
u.k.s.c. art. 96 § pkt 11
Ustawa o kosztach sądowych w sprawach cywilnych
Zwolnienie powiatowego (miejskiego) rzecznika praw konsumentów z obowiązku uiszczania kosztów sądowych w sprawach dotyczących ochrony indywidualnych interesów konsumenta.
u.k.s.c. art. 113 § ust. 1
Ustawa o kosztach sądowych w sprawach cywilnych
Możliwość obciążenia przeciwnika procesowego nieuiszczonymi kosztami sądowymi.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Konsumentka została wprowadzona w błąd co do charakteru umów przez przedstawiciela sprzedawcy. • Błąd był istotny, ponieważ konsumentka nie złożyłaby oświadczenia woli, gdyby znała rzeczywisty stan rzeczy. • Przedstawiciel sprzedawcy wywołał błąd swoim zachowaniem, nie informując o zmianie sprzedawcy i wprowadzając w błąd co do tożsamości firmy. • Miejski Rzecznik Konsumentów posiada legitymację procesową do wytoczenia powództwa na rzecz konsumentki.
Odrzucone argumenty
Pozwana podniosła zarzut braku legitymacji procesowej powoda. • Pozwana twierdziła, że konsumentka otrzymała wszystkie dokumenty i podpisała umowy świadomie. • Pozwana zaprzeczyła, aby istniały przesłanki do uchylenia się od skutków prawnych oświadczenia woli.
Godne uwagi sformułowania
konsumentka działała w zaufaniu do pełnomocnika drugiej strony • pełnomocnik pozwanej cały czas podkreślał, że się bardzo spieszy • nie podał, że jest pracownikiem pozwanej (nie wskazał jej nazwy) • konsumentka była osobą starszą (miała 85 lat), co stanowi, że charakteryzuje się większą ufnością • zamiarem S. R. (1) nigdy nie było dokonanie zmiany dostawcy energii elektrycznej i paliwa gazowego • błąd co do treści czynności prawnej i był również istotny w rozumieniu przepisu art. 84 § 2 k.c.
Skład orzekający
Tomasz Cegłowski
przewodniczący
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących wad oświadczenia woli (błąd) w kontekście umów zawieranych poza lokalem przedsiębiorstwa, ochrona konsumentów, legitymacja procesowa rzeczników konsumentów."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznych okoliczności faktycznych związanych z wprowadzeniem w błąd przez przedstawiciela sprzedawcy energii i gazu, a także wieku i stanu zdrowia konsumentki.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa pokazuje, jak łatwo osoby starsze mogą być wprowadzone w błąd przez nieuczciwe praktyki sprzedawców energii i gazu, co podkreśla znaczenie ochrony konsumentów i roli rzeczników.
“85-latka oszukana przez "domokrążcę"? Sąd unieważnił umowy na energię i gaz!”
Sektor
energetyka
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.