III AZP 6/91

SA/Rz 1689/01 - Wyrok WSA w Rzeszowie
Data orzeczenia
2004-03-18
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2001-07-23
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie
Sędziowie
Joanna Zdrzałka /sprawozdawca/
Krystyna Józefczyk.
Stanisław Śliwa /przewodniczący/
Symbol z opisem
605  Ewidencja ludności, dowody tożsamości, akty stanu cywilnego, imiona i nazwisko, obywatelstwo, paszporty
Hasła tematyczne
Ewidencja ludności
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Powołane przepisy
Dz.U. 2001 nr 87 poz 960
art. 2, art. 4 pkt 1, art. 6 ust. 1, art. 9 ust. 2, art. 47 ust. 2
Obwieszczenie Marszałka Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 18 lipca 2001 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych.
Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
art. 8, art. 10, art. 145 a
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
art. 145 § 1 pjt 1 lit. b i c, art. 152, art. 200
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Stanisław Śliwa del. do WSA Sędzia WSA Krystyna Józefczyk Asesor WSA Joanna Zdrzałka /spr./ Protokolant ref. staż. Anna Mazurek-Ferenc po rozpoznaniu w dniu 18 marca 2004 r. na rozprawie sprawy ze skargi K. Z. i J. Z. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] czerwca 2001 r. Nr [...] w przedmiocie zameldowania 1) uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Burmistrza Miasta [...] z dnia [...] kwietnia 2001 r. Nr [...] 2) stwierdza, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana do chwili uprawomocnienia się wyroku 3) zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżących K. Z. i J. Z. kwotę po 10 zł /dziesięć złotych/ tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
SA/Rz 1689/01
UZASADNIENIE
Decyzją z dnia [...] czerwca 2001 r. Nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze, po rozpatrzeniu odwołania K. i J. Z. od decyzji Burmistrza Miasta [...] z dnia [...] kwietnia 2001 r. Nr [...] w przedmiocie anulowania czynności materialno-technicznej polegającej na zameldowaniu, utrzymało w mocy decyzję organu I instancji.
Jako podstawę prawną powołano art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. oraz art. 47 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (Dz. U. z 1984 r., Nr 32, poz. 174, ze zm.).
Z uzasadnienia decyzji i akt sprawy wynika, że z wniosku C. P. toczyło się postępowanie o anulowanie zameldowania K. Z. wraz z dziećmi J. i A. z lokalu przy ul. [...] w J. Zameldowania dokonano w dniu 10.12.1996 r., na wniosek H. L., kiedy lokal ten stanowił jej własność w ½ części, natomiast w pozostałej części toczyło się postępowanie spadkowe po zmarłej J. P., która wraz z mężem S. była współwłaścicielką ½ części przedmiotowej nieruchomości. Zgodę na zameldowanie wyraziła jedynie H. L., składając podpis na zgłoszeniach pobytu stałego w miejscu podpisu właściciela (zarządcy) budynku.
Decyzją z dnia [...] kwietnia 2001 r. opisaną na wstępie Burmistrz Miasta, w oparciu o art. 47 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych anulował czynność materialno – techniczną polegającą na zameldowaniu w dniu 10 grudnia 1996 r. K. Z. wraz z dziećmi J. i A.
W uzasadnieniu powołał się na fakt wyrażenia zgody na zameldowanie rodziny Z. tylko przez jednego ze współwłaścicieli, podczas, gdy takiej zgody powinni udzielić wszyscy współwłaściciele budynku, poprzez potwierdzenie uprawnień do przebywania w lokalu na druku zgłoszenia pobytu stałego.
Organ I instancji uznał wobec tego, ze nie zostały spełnione wymogi do zameldowania K. Z. z rodziną, wynikające z ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych.
Odwołania od tej decyzji złożyli K. Z. i J. Z., wnosząc o jej uchylenie. Podnieśli, że do zameldowania doszło za zgodą siostry K. Z. – H. L. i wujka – S. P. Zgodę w formie podpisu na druku zgłoszenia wyraziła tylko H. L., ponieważ nikt nie żądał pisemnej zgody od drugiego ze współwłaścicieli. Odwołujący się potwierdzili, że zamieszkują w lokalu przy ul. [...]. Dokonując zameldowania dopełnili wszystkich formalności i nie mogą ponosić konsekwencji za niekompetencje urzędników. Ponadto powołali się na sformułowanie uzasadnienia decyzji, z którego wynika, że w takiej sytuacji anulowanie zameldowania może, a nie musi nastąpić.
Wydaną w dniu [...] czerwca 2001 r. decyzją Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy decyzję organu I instancji.
W uzasadnieniu powołało się na treść art. 9 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, zgodnie z którym przy zameldowaniu na pobyt stały lub czasowy trwający ponad 2 m-ce należy przedstawić potwierdzenie uprawnienia do przebywania w lokalu, w którym ma nastąpić zameldowanie. Fakt zameldowania nastąpił w sytuacji, gdy wymagana była zgoda obojga współwłaścicieli nieruchomości przy ul. [...].
Organ odwoławczy wskazał na charakter zameldowania, które nie jest decyzją administracyjną w rozumieniu k.p.a., a czynnością materialno-techniczną. Ewentualnemu korygowaniu ewidencji ze stanem faktycznym służy art. 47 ust. 2 ustawy, pozwalający organowi, w przypadku, gdy zgłoszone dane budzą wątpliwości, rozstrzygnąć o dokonaniu zameldowania lub wymeldowania w drodze decyzji administracyjnej. Instytucja ta jednak ma charakter wyjątkowy w sytuacjach oczywistych, tj. wtedy, gdy wątpliwości, o których mowa w art. 47 ust. 2 ujawniły się już po dokonaniu czynności materialno-technicznej związanej z zarejestrowaniem faktu zameldowania. W tym zakresie organ powołał się na wyrok NSA z dnia 9 lutego 1993 r. sygn. akt Sa/Lu 1187/92.
Skargi na tę decyzję do Naczelnego Sądu Administracyjnego złożyli K. Z. i J. Z., zarzucając rażące naruszenie interesu społecznego poprzez niezastosowanie art. 139 k.p.a. Skarżący ponownie podnieśli argument niekompetencji urzędnika, który nie zażądał zgody współwłaściciela S. P. na ich zameldowanie.
W odpowiedzi na skargi Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o ich oddalenie i odniosło się do zarzutu naruszenia art. 139 k.p.a., stwierdzając, że decyzja organu II instancji utrzymująca w mocy decyzję organu I instancji nie może być rozumiana jako decyzja wydana na niekorzyść strony.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271, ze zm.) sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, a taka sytuacja zaistniała w niniejszej sprawie, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Sądy te, w oparciu o art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji, obejmującą badanie zaskarżonych aktów pod względem ich zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.
Zakres tej kontroli wyznacza art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270), stanowiący, że Sąd orzeka w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Poddawszy zaskarżoną decyzję takiej kontroli Sąd doszedł do przekonania, ze zarówno ta decyzja, jak i poprzedzająca ją decyzja organu I instancji nie mogą się ostać, aczkolwiek z innych przyczyn niż wskazane w skargach.
Ustawa z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (t.j. Dz. U. z 2001, Nr 87, poz. 960, ze zm.), która stanowi materiał normatywny do rozważań Sądu w niniejszej sprawie wprowadza w art. 2 obowiązek meldunkowy osób przebywających na terenie Rzeczypospolitej Polskiej. Jego zakres obejmuje między innymi zameldowanie w miejscu pobytu stałego czyli w miejscu zamieszkania w określonej miejscowości pod oznaczonym adresem z zamiarem stałego przebywania (art. 4 pkt 1 i art. 6 ust. 1). Zaznaczyć przy tym wypada, że ustawa ta służy celom ewidencyjnym, a wpisy dotyczące zameldowania i wymeldowania powinny odzwierciedlać rzeczywisty stan rzeczy, a nie tworzyć fikcję.
Powołany w zaskarżonej decyzji i decyzji organu I instancji przepis art. 47 ust. 2 cyt. ustawy upoważnia organ prowadzący ewidencję ludności nie tylko do rozstrzygania o dokonaniu zameldowania lub wymeldowania w sytuacji, gdy dane zawarte w zgłoszeniu osoby wykonującej obowiązek meldunkowy budzą wątpliwości, ale także do prowadzenia postępowania w sprawach o uchylenie czynności materialno-technicznej zameldowania (tak uchwała Sądu Najwyższego z dnia 31 października 1991 r. III AZP 6/91, wyrok NSA z dnia 9 lutego 1993 r. sygn. akt SA/Lu 1187/92 Samorząd Terytorialny 1993/11/68, wraz z glosą W. Tarasa tamże, wyrok NSA z dnia 26 października 2000 r. sygn. akt V SA 1793/00, zbiór orzecznictwa komputerowego LEX Nr 54455).
W motywach podjętych w niniejszej sprawie decyzji organy wskazały, że nie zostały spełnione wymogi do zameldowania skarżącej wraz z rodziną wynikające z ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych.
Zgodnie z art. 9 ust. 2 tej ustawy, obowiązującym w dacie dokonania czynności zameldowania przez skarżącą oraz wydania zaskarżonej decyzji, przy zameldowaniu na pobyt stały lub czasowy trwający ponad 2 miesiące należało przedstawić potwierdzenie do przebywania w lokalu, w którym miało nastąpić zameldowanie. W przypadku, gdy lokal stanowi przedmiot własności, potwierdzenia zarówno faktu pobytu, jak i uprawnienia do przebywania w lokalu dokonywał właściciel, a w odniesieniu do współwłasności, jak to miało miejsce w niniejszej sprawie – wszyscy współwłaściciele.
Bezspornym jest, że skarżąca dokonując zameldowania siebie i swoich dzieci przedstawiła takie potwierdzenie, pochodzące jedynie od jednego ze współwłaścicieli – swojej siostry H. L.
Art. 9 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności utracił jednak moc obowiązującą w związku z wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 27 maja 2002 r. sygn. akt. K 20/01 (Dz. U. Nr 78, poz. 716), stwierdzającym jego niezgodność z art. 52 ust. 1 i 83 w zw. z art. 2 Konstytucji RP. Sytuacja taka w świetle przepisu art. 145 a k.p.a. stanowi podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego. Okoliczność ta, aczkolwiek niezawiniona przez organ, skutkuje z kolei uchyleniem decyzji obu instancji jako objęta dyspozycją art. 145 § 1 pkt 1 lit. b ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Niezależnie od powyższego zauważyć należy, że zaskarżona decyzja nie została doręczona C. P., z którego wniosku toczyło się postępowanie o anulowanie czynności zameldowania. Ta wada postępowania, stanowiącą naruszenie zasady czynnego udziału stron w postępowaniu (art. 10 k.p.a.) oraz pogłębiania zaufania obywateli do organów państwa (art. 8 k.p.a.) ma w ocenie Sądu charakter istotny, z którym ustawa łączy skutek w postaci uchylenia decyzji.
W postępowaniu ponownym rzeczą organu będzie usunięcie tego uchybienia, tak, by zapewnić wszystkim stronom czynny udział w każdym stadium postępowania.
Mając na uwadze przytoczone wyżej względy, Sąd w oparciu o art. 145 § 1 pkt lit. b i c ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji.
Na podstawie art. 152 tej ustawy Sąd stwierdził, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu.
O kosztach Sąd orzekł w oparciu o art. 200 cyt. ustawy.