III AZP 4/88Prawo pierwokupu nieruchomości rolnych dzierżawa bez zgody właściciela
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Najwyższy w uchwale III AZP 4/88 rozstrzygnął dwa kluczowe pytania prawne dotyczące pierwszeństwa w nabyciu państwowych nieruchomości rolnych. Po pierwsze, sąd wyjaśnił, że pierwszeństwo w nabyciu przewidziane w zarządzeniu Ministra Rolnictwa z 1982 r. dla dzierżawców racjonalnie prowadzących gospodarstwo nie jest oparte na konstrukcji ustawowego prawa pierwokupu z art. 695 par. 2 Kodeksu cywilnego. Po drugie, sąd stwierdził, że zawarcie umowy dzierżawy państwowej nieruchomości rolnej, wchodzącej w skład Państwowego Funduszu Ziemi, z osobą fizyczną będącą użytkownikiem tej nieruchomości, nie pozbawia dzierżawcy prawa pierwokupu, o ile spełnione są przesłanki z art. 695 par. 2 Kc. Dotyczy to sytuacji, gdy umowa dzierżawy została zawarta bez wiedzy i zgody właściciela nieruchomości. Sąd podkreślił, że prawo pierwokupu wynika z ustawy i ma na celu stabilizację gospodarowania gruntami rolnymi, a jego skuteczność nie jest zależna od tego, czy dzierżawiący jest bezpośrednim właścicielem, lecz od skutecznego ustanowienia stosunku prawnego dzierżawy.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja prawa pierwokupu dzierżawcy w kontekście umów zawartych z użytkownikami nieruchomości rolnych oraz rozróżnienie tego prawa od ogólnego pierwszeństwa nabycia.
Orzeczenie dotyczy specyficznego stanu prawnego z lat 80. XX wieku i państwowych nieruchomości rolnych, jednak jego zasady dotyczące charakteru prawa pierwokupu i stabilności stosunków dzierżawy mogą mieć szersze zastosowanie.
Zagadnienia prawne (2)
Czy pierwszeństwo w nabyciu państwowych nieruchomości rolnych, przewidziane w par. 7 ust. 2 pkt 2 zarządzenia Ministra Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej z 1982 r., jest oparte na konstrukcji ustawowego prawa pierwokupu z art. 695 par. 2 Kc?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, pierwszeństwo w nabyciu przewidziane w par. 7 ust. 2 pkt 2 zarządzenia nie jest oparte na konstrukcji ustawowego prawa pierwokupu z art. 695 par. 2 Kc.
Uzasadnienie
Sąd rozróżnił prawo pierwokupu wynikające z art. 695 par. 2 Kc (dla dzierżawców na okres dłuższy niż 3 lata lub trwające faktycznie co najmniej 10 lat) od ogólnego pierwszeństwa nabycia dla dzierżawców racjonalnie prowadzących gospodarstwo, które jest przywilejem przyznanym przez zarządzenie, a nie prawem podmiotowym.
Czy prawo pierwokupu dzierżawcy nieruchomości państwowej może być skutecznie realizowane, gdy umowa dzierżawy została zawarta z użytkownikiem gruntu, a nie bezpośrednio z właścicielem (Skarbem Państwa), i to bez wiedzy i zgody właściciela?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, prawo pierwokupu przysługujące dzierżawcy może być skutecznie realizowane względem nieruchomości państwowej, nawet jeśli umowa dzierżawy została zawarta z osobą fizyczną będącą użytkownikiem tej nieruchomości, bez wiedzy i zgody właściciela, pod warunkiem spełnienia przesłanek z art. 695 par. 2 Kc.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że dla skuteczności prawa pierwokupu dzierżawcy nie jest istotne, czy wydzierżawiający jest właścicielem, lecz czy dzierżawca uzyskał skuteczne prawo do użytkowania i pobierania pożytków. Gospodarcza treść użytkowania i dzierżawy jest podobna, a prawo pierwokupu ma na celu stabilizację gospodarowania gruntami rolnymi.
Rozstrzygnięcie
Przepisy (9)
Główne
Zarządzenie MRiGŻ z 18.09.1982 r. art. 7 § ust. 2 pkt 1 i 2
Zarządzenie Ministra Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej z dnia 18 września 1982 r. w sprawie cen, warunków i trybu sprzedaży państwowych nieruchomości rolnych
Par. 7 ust. 2 pkt 1 odsyła do przepisów Kc o prawie pierwokupu, natomiast pkt 2 przyznaje pierwszeństwo dzierżawcom racjonalnie prowadzącym gospodarstwo, które nie jest prawem pierwokupu.
Kc art. 695 § par. 2
Kodeks cywilny
Określa przesłanki ustawowego prawa pierwokupu dla dzierżawców nieruchomości rolnych (umowa na okres dłuższy niż 3 lata lub faktyczne trwanie przez co najmniej 10 lat).
Pomocnicze
Kc art. 596
Kodeks cywilny
Dotyczy ogólnych przepisów o prawie pierwokupu.
Kc art. 599 § par. 2
Kodeks cywilny
Określa sankcję nieważności sprzedaży dokonanej z naruszeniem prawa pierwokupu.
Dz.U. nr 17 poz. 71
Ustawa z dnia 12 marca 1958 r. o sprzedaży państwowych nieruchomości rolnych oraz uporządkowaniu niektórych spraw związanych z przeprowadzeniem reformy rolnej i osadnictwa rolnego
Ustawa stanowiąca podstawę do wydania przepisów wykonawczych dotyczących sprzedaży państwowych nieruchomości rolnych.
M.P. nr 9 poz. 89 art. 12 § ust. 1 pkt 3
Zarządzenie Ministra Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej z dnia 10 kwietnia 1985 r. zmieniające zarządzenie w sprawie cen, warunków i trybu sprzedaży państwowych nieruchomości rolnych
Stanowi, że opinia kółka rolniczego lub zebrania wiejskiego nie jest wymagana, jeśli nabywcą jest dzierżawca z prawem pierwokupu.
M.P. nr 19 poz. 114 art. 12 § ust. 2
Zarządzenie Ministra Rolnictwa z dnia 25 lipca 1979 r. w sprawie cen, warunków i trybu sprzedaży państwowych nieruchomości rolnych
Poprzednie brzmienie przepisu dotyczące kolejności pierwszeństwa nabycia nieruchomości rolnej przez dzierżawców.
Kc art. 252
Kodeks cywilny
Definicja użytkowania.
Kc art. 693
Kodeks cywilny
Definicja dzierżawy.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Prawo pierwokupu dzierżawcy państwowej nieruchomości rolnej jest skuteczne, nawet jeśli umowa dzierżawy została zawarta z użytkownikiem bez wiedzy i zgody właściciela. • Pierwszeństwo nabycia dla dzierżawców racjonalnie prowadzących gospodarstwo nie jest prawem pierwokupu w rozumieniu Kc.
Godne uwagi sformułowania
Pierwszeństwo w nabyciu państwowych nieruchomości rolnych [...] nie jest oparte na konstrukcji ustawowego prawa pierwokupu unormowanego w art. 695 par. 2 Kc. • Zawarcie umowy dzierżawy, której przedmiotem jest nieruchomość państwowa, [...] nie pozbawia dzierżawcy [...] prawa pierwokupu, chociażby umowa dzierżawy była zawarta bez wiedzy i zgody właściciela tej nieruchomości. • Gospodarcza treść powyższych praw [użytkowania i dzierżawy] [...] nie wykazuje tak istotnej różnicy.
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja prawa pierwokupu dzierżawcy w kontekście umów zawartych z użytkownikami nieruchomości rolnych oraz rozróżnienie tego prawa od ogólnego pierwszeństwa nabycia."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznego stanu prawnego z lat 80. XX wieku i państwowych nieruchomości rolnych, jednak jego zasady dotyczące charakteru prawa pierwokupu i stabilności stosunków dzierżawy mogą mieć szersze zastosowanie.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia prawa rzeczowego i obligacyjnego, jakim jest prawo pierwokupu, w specyficznym kontekście obrotu państwowymi nieruchomościami rolnymi. Rozstrzygnięcie ma znaczenie praktyczne dla rolników i prawników zajmujących się prawem nieruchomości.
“Prawo pierwokupu nieruchomości rolnej: czy umowa z użytkownikiem bez zgody właściciela jest przeszkodą?”
Sektor
rolnictwo
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka polskie orzecznictwo i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Powiązane przepisy
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.