III AUz 41/19

Sąd Apelacyjny w RzeszowieRzeszów2019-05-30
SAOSubezpieczenia społeczneemerytury i rentyŚredniaapelacyjny
emeryturarentadezubekizacjaTrybunał Konstytucyjnyprawo do sąduzawieszenie postępowaniasłużby munduroweMSWiA

Sąd Apelacyjny uchylił postanowienie o zawieszeniu postępowania w sprawie emerytalnej, uznając je za nieuzasadnione i naruszające prawo do sądu w rozsądnym terminie.

Sąd Okręgowy zawiesił postępowanie w sprawie dotyczącej wysokości emerytury R. S., uzależniając rozstrzygnięcie od wyniku postępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym. R. S. złożył zażalenie, argumentując, że zawieszenie narusza jego prawo do sądu w rozsądnym terminie i że sądy powszechne są uprawnione do badania zgodności przepisów z Konstytucją. Sąd Apelacyjny uznał zażalenie za zasadne, uchylił postanowienie o zawieszeniu i nakazał merytoryczne rozpoznanie sprawy, wskazując na brak uzasadnienia dla wstrzymania postępowania.

Sąd Apelacyjny w Rzeszowie, rozpoznając zażalenie R. S. na postanowienie Sądu Okręgowego w Rzeszowie o zawieszeniu postępowania, uchylił zaskarżone postanowienie. Sąd Okręgowy zawiesił postępowanie w sprawie dotyczącej wysokości emerytury R. S., powołując się na toczące się przed Trybunałem Konstytucyjnym postępowanie w sprawie P 4/18, dotyczące zgodności z Konstytucją przepisów ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy. R. S. zarzucił naruszenie art. 177 § 1 pkt 3 1 k.p.c. oraz jego prawa do sądu w rozsądnym terminie (art. 45 ust. 1 Konstytucji RP i art. 6 EKPC). Podniósł również, że sądy powszechne są uprawnione do badania zgodności ustaw z Konstytucją. Sąd Apelacyjny przyznał rację skarżącemu, stwierdzając, że zawieszenie postępowania było nieuzasadnione. Podkreślono, że wstrzymanie postępowania tylko z powodu toczącego się przed TK postępowania nie jest zgodne z konstytucyjnym prawem do rozpoznania sprawy bez zbędnej zwłoki. Zwrócono uwagę na długi czas procedowania TK oraz na fakt, że R. S. podniósł również zarzuty dotyczące nieprawidłowego zakwalifikowania okresu służby. Sąd przypomniał, że sądy ubezpieczeń społecznych nie są związane ustaleniami IPN co do kwalifikacji prawnej okresu służby. Wskazano również na konieczność wyjaśnienia, czy R. S. uzyskał decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych o wyłączeniu stosowania przepisów ustawy "dezubekizacyjnej". W związku z powyższym, Sąd Apelacyjny uchylił postanowienie o zawieszeniu i przekazał sprawę do merytorycznego rozpoznania sądowi pierwszej instancji.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Nie, zawieszenie postępowania w takiej sytuacji jest nieuzasadnione i narusza prawo do sądu w rozsądnym terminie.

Uzasadnienie

Sąd Apelacyjny uznał, że samo oczekiwanie na rozstrzygnięcie Trybunału Konstytucyjnego, zwłaszcza przy jego opieszałości, nie może stanowić podstawy do nieograniczonego w czasie zawieszenia postępowania sądowego, które narusza konstytucyjne prawo do rozpoznania sprawy bez zbędnej zwłoki.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylenie postanowienia

Strona wygrywająca

R. S.

Strony

NazwaTypRola
R. S.osoba_fizycznawnioskodawca
Dyrektor Zakładu Emerytalno-Rentowego MSWiA w W.organ_państwowyorgan rentowy

Przepisy (14)

Główne

k.p.c. art. 177 § § 1 pkt 3 1

Kodeks postępowania cywilnego

Zawieszenie postępowania na podstawie tego przepisu wymaga uzasadnienia, a samo oczekiwanie na rozstrzygnięcie TK nie jest wystarczające, gdy narusza to prawo do sądu w rozsądnym terminie.

Konstytucja RP art. 45 § ust.1

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Gwarantuje prawo do sprawiedliwego i szybkiego rozpoznania sprawy.

EKPC art. 6

Konwencja o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności

Gwarantuje prawo do rzetelnego procesu sądowego.

u.z.e.f.p. art. 15 c

Ustawa o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu Wojskowego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Straży Granicznej, Biura Ochrony Rządu, Państwowej Straży Pożarnej i Służby Więziennej oraz ich rodzin

u.z.e.f.p. art. 22a

Ustawa o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu Wojskowego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Straży Granicznej, Biura Ochrony Rządu, Państwowej Straży Pożarnej i Służby Więziennej oraz ich rodzin

u.z.e.f.p. art. 32 § ust.1 pkt 1

Ustawa o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu Wojskowego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Straży Granicznej, Biura Ochrony Rządu, Państwowej Straży Pożarnej i Służby Więziennej oraz ich rodzin

Pomocnicze

Konstytucja RP art. 8

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Konstytucja RP art. 173

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Konstytucja RP art. 178 § ust.1

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

u.z.e.f.p. art. 8 a

Ustawa o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu Wojskowego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Straży Granicznej, Biura Ochrony Rządu, Państwowej Straży Pożarnej i Służby Więziennej oraz ich rodzin

k.p.c. art. 44

Kodeks postępowania cywilnego

k.p.c. art. 401 § 1

Kodeks postępowania cywilnego

k.p.c. art. 386 § § 1

Kodeks postępowania cywilnego

k.p.c. art. 397 § §2

Kodeks postępowania cywilnego

Argumenty

Skuteczne argumenty

Zawieszenie postępowania narusza prawo do sądu w rozsądnym terminie. Sądy powszechne są uprawnione do badania zgodności ustaw z Konstytucją. Procedury Trybunału Konstytucyjnego są często opieszałe, co uniemożliwia szybkie rozpoznanie sprawy.

Godne uwagi sformułowania

nieuzasadnione było zawieszenie postępowania nie da się pogodzić z konstytucyjnym uprawnieniem wnioskodawcy do rozpoznawania jego sprawy bez zbędnej zwłoki sąd ubezpieczeń społecznych [...] nie jest związany treścią informacji o przebiegu służby [...] zarówno co do faktów [...] jak i co do kwalifikacji prawnej tych faktów sądowa kontrola konstytucyjna 'ad casum'

Skład orzekający

Irena Mazurek

przewodniczący

Małgorzata Moskwa

sędzia

Barbara Gonera

sędzia sprawozdawca

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Uzasadnienie zawieszenia postępowania w sprawach emerytalnych i rentowych, prawo do sądu w rozsądnym terminie, kontrola konstytucyjności przepisów przez sądy powszechne."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji związanej z ustawą "dezubekizacyjną" i postępowaniem przed TK.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa dotyczy ważnego prawa obywatelskiego – prawa do sądu w rozsądnym terminie – w kontekście skomplikowanych przepisów dotyczących emerytur byłych funkcjonariuszy i długotrwałych postępowań przed Trybunałem Konstytucyjnym.

Sąd Apelacyjny: Oczekiwanie na Trybunał Konstytucyjny nie może blokować prawa do szybkiego sądu!

Sektor

ubezpieczenia społeczne

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
Sygn. akt III AUz 41/19 POSTANOWIENIE Dnia 30 maja 2019 r. Sąd Apelacyjny w Rzeszowie, III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w składzie następującym: Przewodniczący SSA Irena Mazurek Sędziowie SSA Małgorzata Moskwa SSA Barbara Gonera ( spr.) po rozpoznaniu w dniu 30 maja 2019 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy z wniosku R. S. (1) przeciwko Dyrektorowi Zakładu Emerytalno-Rentowego MSWiA w W. o wysokość świadczeń na skutek zażalenia R. S. (1) na postanowienie Sądu Okręgowego w R. z dnia 18 lutego 2019 r. sygn. akt IV U 133/19 p o s t a n a w i a : u c h y l i ć zaskarżone postanowienie. UZASADNIENIE Postanowieniem z dnia 18 lutego 2019 r. ( sygn. akt IV U 133/19 ) Sąd Okręgowy w Rzeszowie zawiesił postępowanie w sprawie z odwołania R. S. (1) od dwóch decyzji Dyrektora Zakładu Emerytalno-Rentowego MSWiA w W. z dnia 5 czerwca 2017 r. ponownie ustalających od dnia 1 października 2017 r. wysokość emerytury i renty inwalidzkiej wnioskodawcy , przy zastosowaniu art.15 c i art. 22a w zw. z art.32 ust.1 pkt 1 ustawy z dnia 18 lutego 1994 r. o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu Wojskowego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Straży Granicznej, Biura Ochrony Rządu, Państwowej Straży Pożarnej i Służby Więziennej oraz ich rodzin ( t. j. Dz.U. z 2018 r.,poz.132 ze zm.) , w brzmieniu nadanym ustawą z dnia 16 grudnia 2016 r. ( Dz.U. z 2016 r. poz. 2270), uznając ,że rozstrzygnięcie sprawy zależy od wyniku postępowania toczącego się przez Trybunałem Konstytucyjnym w sprawie P 4/18 . W podstawie prawnej orzeczenia powołany został art. 177 § 1 pkt 3 1 k.p.c. Zażalenie na powyższe postanowienie złożył R. S. (1) wnosząc o jego uchylenie celem merytorycznego rozpoznania jego odwołań przez sąd pierwszej instancji , przy zarzucie ,że zaskarżone orzeczenie wydane zostało z naruszeniem art.177 §1 pkt 3 1 k.p.c. jako ,że wstrzymanie – nadto fakultatywne - biegu postępowania w jego sprawie na czas bliżej nieoznaczony ( przy znanym powszechnie opieszałym procedowaniu Trybunału Konstytucyjnego w sprawie P 4/18) doprowadziło do naruszenia jego prawa do sądu i rozpoznania sprawy w rozsądnym terminie ( art. 45 ust.1 Konstytucji RP i art. 6 Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności ). Niezależnie od tego skarżący akcentował ,że sądy powszechne są uprawnione do badania zgodności stosowanych przepisów ustawowych z Konstytucją , przy wskazaniu na art.8 w zw. z art.173 i art.178 ust.1 Konstytucji RP i powołaniu wyroku Sądu Najwyższego z dnia 7 kwietnia 1998 r. I PKN 90/98 , OSNP 2000/1/6 . Dyrektor Zakładu Emerytalno-Rentowego MSWiA w W. nie ustosunkował się do treści zażalenia odwołującego się . Sąd Apelacyjny w Rzeszowie , rozpoznając zażalenie R. S. (1) , zważył co następuje; Zażalenie jest w pełni zasadne, co skutkować musi orzeczeniem reformatoryjnym prowadzącym do uchyleniem zaskarżonego postanowienia, celem merytorycznego rozpoznania sprawy przez sąd pierwszej instancji . Zgodzić się bowiem w zupełności ze skarżącym przyjdzie ,że w zaistniałej sytuacji procesowej nieuzasadnione było zawieszenie postępowania na podstawie art.177 §1 pkt 3 1 k.p.c. Jakkolwiek bowiem bezsporne jest ,iż przed Trybunałem Konstytucyjnym w sprawie P 4/18 toczy się postępowanie w związku z pytaniem Sądu Okręgowego w Warszawie sygn. akt XIII I U 326/18 o zgodność z Konstytucją zastosowanych przez organ rentowy w zaskarżonych przez R. S. (1) decyzjach przepisów ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu Wojskowego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Straży Granicznej, Biura Ochrony Rządu, Państwowej Straży Pożarnej i Służby Więziennej oraz ich rodzin , to jednak wstrzymanie - nadto jedynie fakultatywne- tylko z tego powodu biegu procedowania w przedmiotowej sprawie nie da się pogodzić z konstytucyjnym uprawnieniem wnioskodawcy do rozpoznawania jego sprawy bez zbędnej zwłoki ( art.45 ust.1 Konstytucji RP ) . W tym kontekście zauważyć już na wstępie wypadnie ,że tą właśnie przesłanką kierował się Sąd Apelacyjny w Warszawie , wyznaczając w trybie art.44 k.p.c. na wniosek Sądu Okręgowego w Warszawie - do rozpoznania odwołań R. S. (1) - Sąd Okręgowy w Rzeszowie ( nota bene wydane w tym przedmiocie postanowienie pochodzi z dnia 9 stycznia 2019 r. , w sytuacji gdy sprawa P 4/18 zawisła przed Trybunałem Konstytucyjnym jeszcze w dniu 27 lutego 2018 r. , a więc nie było intencją tego Sądu następcze zawieszenie postępowania przez sąd wyznaczony , bo przecież mógł to już uczynić właściwy Sąd Okręgowy w Warszawie ). Z kolei procedowanie Trybunału Konstytucyjnego w powołanej sprawie na chwilę obecną ograniczyło się jedynie do pozyskania i to dopiero w dniu 28 listopada 2018 r. stanowiska Sejmu RP, tym samym trudno przewidzieć kiedy zapadnie końcowe orzeczenie. Tymczasem odwołujący się R. S. (2) poza zarzutami niekonstytucyjności zastosowanych przez Dyrektora Zakładu Emerytalno-Rentowego MSWiA w W. w sprawie wysokości jego świadczeń przepisów prawa materialnego, podniósł także zarzuty dotyczące nieprawidłowego zakwalifikowania okresu od 1 lipca 1988 r. do 31 lipca 1990 r. jako okresu pełnienia przez niego służby na rzecz totalitarnego państwa , powołując się w tym względzie tak na dowody z dokumentów jak i dowody osobowe . Trzeba zaś w tym miejscu przypomnieć to co wyartykułował już Sąd Najwyższy , przy okazji rozpoznawania uprzednich spraw „dezubekizacyjnych” ,że sąd ubezpieczeń społecznych, rozpoznający sprawę w wyniku wniesienia odwołania od decyzji Dyrektora Zakładu Emerytalno-Rentowego Ministerstwa Spraw Wewnętrznych i Administracji w W. w sprawie ponownego ustalenia (obniżenia) wysokości emerytury policyjnej byłego funkcjonariusza Służby Bezpieczeństwa, nie jest związany treścią informacji o przebiegu służby w organach bezpieczeństwa państwa przedstawionej przez Instytut Pamięci Narodowej zarówno co do faktów (ustalonego w tym zaświadczeniu przebiegu służby) jak i co do kwalifikacji prawnej tych faktów (zakwalifikowania określonego okresu służby jako służby |w organach bezpieczeństwa państwa) - postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 9 grudnia 2011 r., II UZP 10/11 OSNP 2012/23-24/298. Inna rzecz ,że na chwilę obecną nie zostało też wyjaśnione , czy odwołujący się uzyskał decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych o wyłączeniu wobec niego stosowania art.15 c ustawy z dnia 18 lutego 1994 r. o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu Wojskowego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Straży Granicznej, Biura Ochrony Rządu, Państwowej Straży Pożarnej i Służby Więziennej oraz ich rodzin,o co występował w trybie art. 8 a tej ustawy jeszcze w dniu 8 grudnia 2017 r. Wszystko to więc powoduje konieczność merytorycznego rozpoznania sprawy ( tu też niezbędne będzie ustalenie ,czy wnioskodawca był objęty poprzednią ustawą „dezubekizacyjną” powodującą zmniejszenie jego świadczeń , a jeżeli tak, to czy ten sam okres jego służby na rzecz totalitarnego państwa jak ten wskazywany obecnie , podlegał wówczas ocenie , przy przyjęciu właściwych skutków tego ustalenia ). Gdyby się zaś ostatecznie okazać miało ,że rozstrzygnięcie sporu zależeć będzie jednak wyłącznie od oceny konstytucyjności mających mieć zastosowanie w sprawie przepisów , to sąd pierwszej instancji dopiero wówczas zdecyduje czy korzystają one z domniemania konstytucyjności ( przy ewentualnym następczym wznowieniu postępowania w trybie art.401 1 k.p.c. w przypadku wyroku Trybunału Konstytucyjnego orzekającego o niezgodności tych przepisów z ustawą zasadniczą ) czy też odmówi ich zastosowania , do czego też jest uprawniony w ramach sądowej kontroli konstytucyjnej „ad casum „( por. m.in. przywołany już przez skarżącego wyrok Sądu Najwyższego z dnia 7 kwietnia 1998 r. I PKN 90/98 , OSNP 2000/1/6 ). Z tych wszystkich więc wyżej naprowadzonych względów i podstawie art. 386 § 1 k.p.c. w zw. z art. 397 §2 k.p.c. orzeczono jak w sentencji .

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI