III AUz 400/15

Sąd Apelacyjny w GdańskuGdańsk2015-08-26
SAOSubezpieczenia społeczneskładki na ubezpieczenie społeczneŚredniaapelacyjny
zażaleniepostanowieniedoręczenieuzasadnienieprawo do obronynieważność postępowaniaKodeks postępowania cywilnegosąd apelacyjnysąd okręgowy

Sąd Apelacyjny oddalił zażalenie na postanowienie Sądu Okręgowego odmawiające doręczenia uzasadnienia postanowień, uznając je za niezaskarżalne i tym samym niepozbawiające strony prawa do obrony.

Sąd Okręgowy odmówił wnioskodawczyni doręczenia odpisu postanowień z dnia 20 października 2014 r. wraz z uzasadnieniem, powołując się na art. 357 § 1 k.p.c. i art. 394 § 1 k.p.c., zgodnie z którymi sąd uzasadnia postanowienia jawne tylko wtedy, gdy podlegają one zaskarżeniu. Wnioskodawczyni wniosła zażalenie, zarzucając nieważność postępowania z powodu pozbawienia prawa do obrony i naruszenia Konstytucji RP. Sąd Apelacyjny oddalił zażalenie, stwierdzając, że postanowienia Sądu Okręgowego nie podlegały zaskarżeniu, a zatem odmowa ich uzasadnienia nie stanowi naruszenia prawa do obrony.

Sąd Apelacyjny w Gdańsku rozpoznał zażalenie K. S. na postanowienie Sądu Okręgowego w Gdańsku, który odmówił wnioskodawczyni doręczenia odpisu postanowień z dnia 20 października 2014 r. wraz z uzasadnieniem. Sąd Okręgowy oparł swoje rozstrzygnięcie na przepisach Kodeksu postępowania cywilnego (art. 357 § 1 i art. 394 § 1 k.p.c.), wskazując, że postanowienia wydane na posiedzeniu jawnym uzasadnia się tylko wtedy, gdy podlegają one zaskarżeniu, a postanowienia, których dotyczyła odmowa, nie należały do katalogu postanowień zaskarżalnych zażaleniem. Wnioskodawczyni zarzuciła nieważność postępowania z powodu pozbawienia konstytucyjnego prawa do obrony, wskazując na naruszenia przepisów Konstytucji RP oraz nieetyczne zachowanie sędziego. Sąd Apelacyjny uznał jednak, że zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Podkreślono, że zgodnie z art. 357 § 1 k.p.c., sąd nie ma obowiązku uzasadniania postanowień, które nie podlegają zaskarżeniu. Wskazano również, że katalog postanowień zaskarżalnych zażaleniem jest ściśle określony w art. 394 § 1 k.p.c., a postanowienia Sądu Okręgowego nie mieściły się w tym katalogu. Sąd Apelacyjny przywołał orzecznictwo Sądu Najwyższego dotyczące przesłanki pozbawienia strony możności obrony swych praw, podkreślając, że musi być ona wynikiem naruszenia przepisów przez sąd lub przeciwnika procesowego. W ocenie Sądu Apelacyjnego, odmowa doręczenia uzasadnienia niezaskarżalnych postanowień nie stanowi naruszenia prawa do obrony. Pozostałe argumenty skarżącej uznano za nieistotne dla oceny zaskarżonego postanowienia. W konsekwencji, Sąd Apelacyjny oddalił zażalenie na podstawie art. 385 k.p.c. w zw. z art. 397 § 2 k.p.c.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Nie, odmowa doręczenia uzasadnienia postanowienia, które nie podlega zaskarżeniu, nie stanowi pozbawienia strony konstytucyjnego prawa do obrony i nie skutkuje nieważnością postępowania.

Uzasadnienie

Sąd Apelacyjny wyjaśnił, że zgodnie z art. 357 § 1 k.p.c. sąd uzasadnia postanowienia jawne tylko wtedy, gdy podlegają one zaskarżeniu. Katalog postanowień zaskarżalnych zażaleniem jest ściśle określony w art. 394 § 1 k.p.c. Odmowa doręczenia uzasadnienia postanowienia, które nie jest zaskarżalne, nie narusza przepisów proceduralnych w sposób prowadzący do pozbawienia strony możności obrony jej praw.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalić zażalenie

Strona wygrywająca

Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w S.

Strony

NazwaTypRola
K. S.osoba_fizycznawnioskodawczyni
Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w S.instytucjapozwany

Przepisy (6)

Główne

k.p.c. art. 357 § § 1

Kodeks postępowania cywilnego

Postanowienie wydane na posiedzeniu jawnym sąd uzasadnia tylko wtedy, gdy podlega ono zaskarżeniu, i tylko na żądanie strony zgłoszone w terminie tygodniowym od dnia ogłoszenia postanowienia. Postanowienia te doręcza się tylko tej stronie, która zażądała sporządzenia uzasadnienia i doręczenia postanowienia z uzasadnieniem.

k.p.c. art. 394 § § 1

Kodeks postępowania cywilnego

Określa enumeratywnie postanowienia podlegające zaskarżeniu w drodze zażalenia, w tym postanowienia kończące postępowanie oraz te dotyczące zwrotu pozwu, odmowy odrzucenia pozwu, odmowy zwolnienia od kosztów, zawieszenia postępowania, odmowy uzasadnienia orzeczenia, sprostowania lub wykładni orzeczenia, rozstrzygnięcia o kosztach, oddalenia wniosku o wyłączenie sędziego.

Pomocnicze

k.p.c. art. 379 § ust. 4 i 5

Kodeks postępowania cywilnego

Przepisy dotyczące nieważności postępowania, w tym pozbawienie strony możności obrony jej praw.

k.p.c. art. 380

Kodeks postępowania cywilnego

Sąd drugiej instancji, na wniosek strony, rozpoznaje również te postanowienia sądu pierwszej instancji, które nie podlegały zaskarżeniu w drodze zażalenia, a miały wpływ na rozstrzygnięcie sprawy.

k.p.c. art. 385

Kodeks postępowania cywilnego

k.p.c. art. 397 § § 2

Kodeks postępowania cywilnego

Argumenty

Skuteczne argumenty

Postanowienia Sądu Okręgowego nie podlegały zaskarżeniu w drodze zażalenia zgodnie z art. 394 § 1 k.p.c. Odmowa doręczenia uzasadnienia niezaskarżalnych postanowień nie stanowi naruszenia prawa do obrony. Postępowanie było prowadzone zgodnie z obowiązującymi przepisami proceduralnymi.

Odrzucone argumenty

Nieważność postępowania z powodu pozbawienia konstytucyjnego prawa do obrony. Naruszenie przepisów Konstytucji RP (art. 7, art. 32 ust. 1, art. 37, art. 45 ust. 1, art. 178 ust. 1). Nieetyczne zachowanie sędziego. Protokół rozprawy nie odzwierciedlał przebiegu rozprawy. Naruszenie zasady niezawisłości sędziowskiej.

Godne uwagi sformułowania

sąd uzasadnia tylko wtedy, gdy podlegają one zaskarżeniu przesłanka pozbawienia strony możności obrony swych praw (...) zachodzi, gdy rzeczywiście, na skutek naruszenia przepisów przez sąd lub przeciwnika procesowego, nie brała ona udziału w postępowaniu sądowym lub w istotnej jego części albo też w sytuacji pozbawienia jej możności podejmowania lub też niepodejmowania czynności procesowych, zmierzających do ochrony jej sfery prawnej wszystko to jednak musi odbywać się w ramach obowiązującej procedury

Skład orzekający

Małgorzata Gerszewska

przewodniczący

Lucyna Ramlo

sędzia

Maria Ołtarzewska

sędzia-sprawozdawca

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących zaskarżalności postanowień w postępowaniu cywilnym oraz zakresu prawa do obrony."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji odmowy doręczenia uzasadnienia niezaskarżalnych postanowień.

Wartość merytoryczna

Ocena: 5/10

Sprawa ilustruje ważne zasady proceduralne dotyczące prawa do obrony i zaskarżalności orzeczeń, co jest istotne dla praktyków prawa, choć sam stan faktyczny nie jest wyjątkowy.

Czy odmowa uzasadnienia postanowienia pozbawia Cię prawa do obrony? Sąd Apelacyjny wyjaśnia.

Sektor

ubezpieczenia społeczne

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
Sygn. akt III AUz 400/15 POSTANOWIENIE Dnia 26 sierpnia 2015 r. Sąd Apelacyjny w Gdańsku III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w składzie następującym: Przewodniczący: SSA Małgorzata Gerszewska Sędziowie: SSA Lucyna Ramlo SSO del. Maria Ołtarzewska (spr.) po rozpoznaniu w dniu 26 sierpnia 2015 r. w Gdańsku na posiedzeniu niejawnym sprawy K. S. przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddział w S. o składki na ubezpieczenie społeczne na skutek zażalenia K. S. na postanowienie Sądu Okręgowego w Gdańsku VIII Wydziału Pracy i Ubezpieczeń Społecznych z dnia 29 października 2014 r., sygn. akt VIII U 201/12 postanawia oddalić zażalenie. SSA Lucyna Ramlo SSA Małgorzata Gerszewska SSO del. Maria Ołtarzewska Sygn. akt III AUz 400/15 UZASADNIENIE Postanowieniem z dnia 29 października 2014 r. Sąd Okręgowy w Gdańsku VIII Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych odmówił wnioskodawczyni K. S. doręczenia odpisu postanowień z dnia 20 października 2014r. wraz z uzasadnieniem. W uzasadnieniu tego postanowienia Sąd Okręgowy wskazał, iż zgodnie z treścią art. 357 par. 1 zd.1 k.p.c. , postanowienie wydane na posiedzeniu jawnym Sąd uzasadnia tylko wtedy, gdy podlegają one zaskarżeniu. Przytoczył także treść art. 394 par. 1 k.p.c. , z którego wynika, iż na postanowienie o odmowie zawieszenia postępowania, na postanowienie o dopuszczeniu dowodu z przesłuchania stron, na postanowienie o odmowie zwrócenia się do Trybunału Konstytucyjnego, na postanowienie o pozostawieniu wniosku o wyłączenie sędziego bez rozpoznania zażalenie nie przysługuje. W związku z powyższym, na mocy art. 357 par. 1 k.p.c. Sąd Okręgowy orzekł jak w sentencji. Zażalenie na powyższe postanowienie wywiodła wnioskodawczyni K. S. , wnosząc o jego uchylenie z powodu pozbawienia konstytucyjnego prawa do obrony, skutkującego nieważnością postępowania na podstawie art. 379 ust. 4 i ust. 5 k.p.c. Skarżąca zarzuciła nieważność postępowania z art. 379 ust. 4 i ust. 5 k.p.c. w związku z art. 7 Konstytucji RP , art.32 ust. l Konstytucji RP , art. 37 Konstytucji RP , art.45 ust. l Konstytucji RP i art. 178 ust. l Konstytucji RP . W uzasadnieniu zażalenia skarżąca podniosła, iż zachowanie sędzi G. jest nieetyczne. Wskazała nadto, iż protokół rozprawy z dnia 20 października 2014 r. nie odzwierciedla przebiegu rozprawy, gdyż brak jest zapisu z przesłuchania powódki, gdzie pierwszym pytaniem było pytanie sędzi G. o wynik sprawy przed Trybunałem Konstytucyjnym. W ocenie ubezpieczonej, prowadzenie rozprawy było prawnie niedopuszczalne po tym jak na rozprawie w dniu 20 października 2014roku złożyła zażalenie na postanowienie z dnia 17 października 20l4roku oraz wielokrotnie zgłaszała wniosek o wyłączenie SSO E. G. z powodu systematycznego naruszania zasady niezawisłości sędziowskiej. Zażaleniu temu SSO E. G. nie nadała biegu. Zaskarżonym postanowieniem z dnia 17 października 2014 roku odrzucony został kolejny wniosek z dnia 13/15 września 1014 roku o wyłączenie SSO G. na podstawie art.53 ze zn. l k.p.c. jako oparty na tych samych, dotychczasowych zarzutach pod adresem SSO E. G. . W pozostałym zakresie wniosek o wyłączenie Sędziów Sądu Okręgowego w Gdańsku, które uczestniczyły w postępowaniu sygn. akt VIII U 201/12 nie został rozpatrzony. W stosunku do SSO E. G. był to ponowny wniosek oparty na nowych okolicznościach. Sąd Apelacyjny zważył, co następuje: Zażalenie wnioskodawczyni nie zasługiwało na uwzględnienie. Zgodnie z treścią art. 357 § 1 k.p.c. , postanowienia ogłoszone na posiedzeniu jawnym sąd uzasadnia tylko wtedy, gdy podlegają one zaskarżeniu, i tylko na żądanie strony zgłoszone w terminie tygodniowym od dnia ogłoszenia postanowienia. Postanowienia te doręcza się tylko tej stronie, która zażądała sporządzenia uzasadnienia i doręczenia postanowienia z uzasadnieniem. Postanowienia Sądu I instancji podlegające zaskarżeniu w drodze zażalenia wymienione zostały enumeratywnie w art. 394 § 1 k.p.c. i są to postanowienia kończące postępowanie w sprawie, a także postanowienia i zarządzenia, których przedmiotem jest: 1) zwrot pozwu, odmowa odrzucenia pozwu, przekazanie sprawy sądowi równorzędnemu lub niższemu albo podjęcie postępowania w innym trybie; 2) odmowa zwolnienia od kosztów sądowych lub cofnięcie takiego zwolnienia oraz odmowa ustanowienia adwokata lub radcy prawnego lub ich odwołanie; 3) oddalenie opozycji przeciwko wstąpieniu interwenienta ubocznego oraz niedopuszczenie interwenienta do udziału w sprawie wskutek uwzględnienia opozycji; 4) rygor natychmiastowej wykonalności; 4 1 ) wstrzymanie wykonania prawomocnego orzeczenia do czasu rozstrzygnięcia skargi o wznowienie postępowania; 4 2 ) stwierdzenie prawomocności orzeczenia; 5) skazanie świadka, biegłego, strony, jej pełnomocnika oraz osoby trzeciej na grzywnę, zarządzenie przymusowego sprowadzenia i aresztowania świadka oraz odmowa zwolnienia świadka i biegłego od grzywny i świadka od przymusowego sprowadzenia; 6) zawieszenie postępowania i odmowa podjęcia zawieszonego postępowania; 7) odmowa uzasadnienia orzeczenia oraz jego doręczenia; 8) sprostowanie lub wykładnia orzeczenia albo ich odmowa; 9) zwrot kosztów, określenie zasad ponoszenia przez strony kosztów procesu, wymiar opłaty, zwrot opłaty lub zaliczki, obciążenie kosztami sądowymi, jeżeli strona nie składa środka zaskarżenia co do istoty sprawy, koszty przyznane w nakazie zapłaty, zwrot kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu oraz wynagrodzenie biegłego i należności świadka; 10) oddalenie wniosku o wyłączenie sędziego; 10 1 ) zatwierdzenie ugody zawartej przed mediatorem; 11) odrzucenie zażalenia; 12) odrzucenie skargi na orzeczenie referendarza sądowego. Przedmiotem postanowień Sądu Okręgowego z dnia 20 października 2014 r. były odmowa zawieszenia postępowania, dopuszczenie dowodu z przesłuchania stron, odmowa zwrócenia się do Trybunału Konstytucyjnego oraz pozostawienie wniosku o wyłączenie sędziego bez rozpoznania. Jak wynika z powyższego, żadna z powyższych kwestii nie została wymieniona w art. 394 § 1 k.p.c. , co oznacza, iż postanowienia te nie są zaskarżalne, a tym samym zgodnie z dyspozycją art. 357 § 1 k.p.c. sąd nie uzasadnia ich z urzędu, ani na wniosek strony. W związku z powyższym, Sąd I instancji prawidłowo odmówił doręczenia wnioskodawczyni tych postanowień wraz z uzasadnieniem. Odnosząc się do zażalenia skarżącej, wskazać trzeba, iż podniesione przez nią argumenty nie zasługują na uwzględnienie. Sąd Apelacyjny nie dostrzegł w niniejszej sprawie nieważności postępowania z powodu pozbawienia konstytucyjnego prawa do obrony. Jak wskazał Sąd Najwyższy w postanowieniu z dnia 23 kwietnia 2015 r. (V CSK 573/14, Lex nr 1678097), przesłanka pozbawienia strony możności obrony swych praw, przewidziana w art. 379 pkt 5 k.p.c. , zachodzi, gdy rzeczywiście, na skutek naruszenia przepisów przez sąd lub przeciwnika procesowego, nie brała ona udziału w postępowaniu sądowym lub w istotnej jego części albo też w sytuacji pozbawienia jej możności podejmowania lub też niepodejmowania czynności procesowych, zmierzających do ochrony jej sfery prawnej (por też postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 12 lutego 2015 r., IV CZ 114/13, Lex nr 1656519). Z powyższego wynika, iż warunkiem niezbędnym, aby można było mówić o naruszeniu prawa do obrony, jest naruszenie przepisów przez sąd bądź przeciwnika procesowego. W przedmiotowej sprawie z taką sytuacją jednak nie mamy do czynienia. Procedura cywilna i dwuinstancyjność postępowania zapewniają stronom szereg narzędzi pozwalających im na ochronę ich praw oraz kontrolę rozstrzygnięć dla nich niekorzystnych. Wszystko to jednak musi odbywać się w ramach obowiązującej procedury. Aby postępowanie nie było niepotrzebnie przedłużane, kodeks postępowania cywilnego nie zezwala zatem na zaskarżanie każdego orzeczenia w sprawie, ale określa katalog zaskarżalnych postanowień. Niemniej jednak, także rozstrzygnięcia, których nie można zaskarżyć w trakcie trwania postępowania mogą zostać poddane kontroli Sądu II instancji, bowiem zgodnie z dyspozycją art. 380 k.p.c. , sąd drugiej instancji, na wniosek strony, rozpoznaje również te postanowienia sądu pierwszej instancji, które nie podlegały zaskarżeniu w drodze zażalenia, a miały wpływ na rozstrzygnięcie sprawy. Skoro więc Sąd I instancji zgodnie z obowiązującą procedurą odmówił sporządzenia uzasadnienia w postanowieniach wydanych na rozprawie w dniu 20 października 2014 r., nie może być mowy o naruszeniu prawa do obrony, a w konsekwencji nieważności postępowania. Pozostałe argumenty skarżącej sprowadzają się do zanegowania trafności postanowień wydanych na rozprawie w dniu 20 października 2014 r., a zatem nie wpływają w żaden sposób na ocenę przedmiotowego rozstrzygnięcia. Mając na uwadze powyższe, Sąd Apelacyjny uznał, iż zaskarżone w niniejszym postępowaniu postanowienie Sądu I instancji jest prawidłowe i na podstawie art. 385 k.p.c. w zw. z art. 397 § 2 k.p.c. oddalił zażalenie wnioskodawczyni.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI