III AUz 4/13

Sąd Apelacyjny w RzeszowieRzeszów2013-02-13
SAOSubezpieczenia społeczneprawo do świadczeńŚredniaapelacyjny
emeryturaubezpieczenia społecznepraca w szczególnych warunkachpowaga rzeczy osądzonejpostępowanie apelacyjneZUSprawo rentowe

Sąd Apelacyjny oddalił zażalenie wnioskodawcy, potwierdzając, że sprawa o prawo do emerytury z tytułu pracy w szczególnych warunkach, dotycząca tego samego okresu i tych samych stron, podlega powadze rzeczy osądzonej.

Wnioskodawca Z. C. złożył ponowny wniosek o emeryturę z tytułu pracy w szczególnych warunkach, mimo że jego poprzednie odwołanie w tej samej sprawie zostało prawomocnie oddalone przez Sąd Okręgowy z powodu powagi rzeczy osądzonej. Sąd Okręgowy odrzucił nowy wniosek, uznając brak nowych dowodów i okoliczności. Wnioskodawca złożył zażalenie, argumentując, że powołał nowych świadków i że decyzja organu rentowego nie ma przymiotu powagi rzeczy osądzonej. Sąd Apelacyjny oddalił zażalenie, podkreślając, że powaga rzeczy osądzonej obejmuje zarówno strony, jak i przedmiot sporu, a nowe dowody nie mogły zmienić tej zasady w tej konkretnej sytuacji.

Sprawa dotyczyła prawa Z. C. do emerytury w obniżonym wieku z tytułu pracy w warunkach szczególnych. Sąd Okręgowy w Tarnobrzegu, postanowieniem z dnia 6 grudnia 2012 r., odrzucił odwołanie Z. C. od decyzji ZUS, która odmówiła mu przyznania emerytury. Uzasadnieniem odrzucenia była powaga rzeczy osądzonej, wynikająca z wcześniejszego wyroku Sądu Okręgowego z dnia 9 lutego 2011 r. (sygn. akt III U 897/10), który już rozstrzygał o tym samym okresie pracy i żądaniu wnioskodawcy. Sąd Okręgowy uznał, że wnioskodawca nie przedstawił nowych dowodów ani okoliczności, które uzasadniałyby ponowne merytoryczne rozpoznanie sprawy. Pełnomocnik Z. C. złożył zażalenie, zarzucając naruszenie art. 199 § 1 pkt 2 kpc i argumentując, że powołano nowych świadków, którzy nie byli przesłuchiwani w poprzedniej sprawie. Podkreślono również, że decyzja organu rentowego nie ma przymiotu powagi rzeczy osądzonej i że można powoływać nowe dowody na podstawie art. 114 ustawy o emeryturach i rentach z FUS. Sąd Apelacyjny w Rzeszowie oddalił zażalenie. Sąd II instancji wyjaśnił, że prawomocny wyrok ma powagę rzeczy osądzonej co do przedmiotu rozstrzygnięcia i między tymi samymi stronami. Wskazał, że sporny okres pracy był już przedmiotem rozpoznania sądowego, a twierdzenie o nowych dowodach w postaci zeznań świadków nie mogło uzasadniać ponownego rozpoznania sprawy, zwłaszcza że przepis art. 114 ust. 1a ustawy o emeryturach i rentach z FUS został uznany za niezgodny z Konstytucją. Sąd Apelacyjny przyznał, że powaga rzeczy osądzonej w sprawach ubezpieczeń społecznych ma ograniczone znaczenie, ale podkreślił, że w tej konkretnej sprawie zachodziła tożsamość podstawy sporu, ponieważ charakter tego samego okresu pracy był kwestionowany, a wnioskodawca nie przedstawił nowych okoliczności mających wpływ na jego uprawnienia. W związku z tym, żądanie wnioskodawcy było już przedmiotem prawomocnego rozstrzygnięcia.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Nie, ponowne złożenie wniosku w takiej sytuacji nie jest dopuszczalne, ponieważ sprawa podlega powadze rzeczy osądzonej.

Uzasadnienie

Sąd Apelacyjny uznał, że zachodzi tożsamość stron i przedmiotu sporu z poprzednią sprawą, w której prawomocnie rozstrzygnięto o prawie do emerytury z tytułu pracy w szczególnych warunkach. Nawet powołanie nowych dowodów (świadków) nie mogło uzasadnić ponownego merytorycznego rozpoznania sprawy, zwłaszcza że przepis pozwalający na wznowienie postępowania w takich okolicznościach został uznany za niezgodny z Konstytucją.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalić zażalenie

Strona wygrywająca

Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w R.

Strony

NazwaTypRola
Z. C.osoba_fizycznawnioskodawca
Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w R.instytucjaorgan rentowy

Przepisy (6)

Główne

k.p.c. art. 199 § § 1 pkt 2

Kodeks postępowania cywilnego

Sąd Okręgowy odrzucił odwołanie na podstawie tego przepisu z powodu powagi rzeczy osądzonej.

Pomocnicze

k.p.c. art. 366

Kodeks postępowania cywilnego

Sąd wyjaśnił znaczenie powagi rzeczy osądzonej, wskazując, że dotyczy ona przedmiotu rozstrzygnięcia i stron.

k.p.c. art. 385

Kodeks postępowania cywilnego

Sąd zastosował ten przepis do oddalenia zażalenia.

k.p.c. art. 397 § § 2

Kodeks postępowania cywilnego

Sąd zastosował ten przepis w zw. z art. 385 kpc do oddalenia zażalenia.

ustawa o emeryturach i rentach z FUS art. 114 § ust. 1

Ustawa o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych

Sąd wskazał, że powołanie nowych środków dowodowych bez podania nowych okoliczności jest niewystarczające.

ustawa o emeryturach i rentach z FUS art. 114 § ust. 1a

Ustawa o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych

Sąd wskazał, że przepis ten został uznany za sprzeczny z Konstytucją RP i przestał obowiązywać.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Zachodzi powaga rzeczy osądzonej, ponieważ przedmiot sporu (charakter tego samego okresu pracy) i strony są identyczne z poprzednią sprawą. Nowe dowody (zeznania świadków) nie mogły uzasadnić ponownego merytorycznego rozpoznania sprawy, zwłaszcza że przepis art. 114 ust. 1a ustawy o emeryturach i rentach z FUS został uznany za niekonstytucyjny. Wnioskodawca nie wskazał nowych okoliczności, które chciałby wykazać zawnioskowanymi dowodami.

Odrzucone argumenty

Zarzut naruszenia art. 199 § 1 pkt 2 kpc. Argument, że powołanie nowych świadków uzasadnia ponowne rozpoznanie sprawy. Argument, że decyzja organu rentowego nie ma przymiotu powagi rzeczy osądzonej i można podważać błędne decyzje. Argument, że prawomocny wyrok Sądu nie odbiera ubezpieczonemu prawa do ponownego złożenia wniosku w trybie art. 114 ustawy o emeryturach i rentach z FUS.

Godne uwagi sformułowania

powaga rzeczy osądzonej w przedmiotowej sprawie i odrzucenie odwołania na podstawie art. 199 § 1 pkt 2 kpc prawomocny wyrok Sądu nie odbiera ubezpieczonemu prawa do ponownego złożenia wniosku w trybie art. 114 ustawy o emeryturach i rentach z FUS Prawomocny wyrok ma powagę rzeczy osądzonej tylko co do tego, co stanowiło przedmiot rozstrzygnięcia w związku z podstawą sporu, a ponadto tylko między tymi samymi stronami. Samo powołanie nowych środków dowodowych bez podania nowych okoliczności które mają one wykazać jest niewystarczające w świetle w/w przepisu.

Skład orzekający

Barbara Gonera

przewodniczący-sprawozdawca

Urszula Kocyłowska

sędzia

Mirosław Szwagierczak

sędzia

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Potwierdzenie zasady powagi rzeczy osądzonej w sprawach o świadczenia z ubezpieczenia społecznego, nawet w przypadku powołania nowych dowodów, jeśli nie zmieniają one podstawy sporu lub nie wskazują nowych okoliczności."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji ponownego wniosku o emeryturę z pracy w szczególnych warunkach po prawomocnym oddaleniu odwołania. Interpretacja art. 114 ustawy o emeryturach i rentach z FUS w kontekście jego niekonstytucyjności.

Wartość merytoryczna

Ocena: 5/10

Sprawa ilustruje ważne zasady proceduralne, takie jak powaga rzeczy osądzonej, w kontekście prawa ubezpieczeń społecznych, co jest istotne dla prawników specjalizujących się w tej dziedzinie.

Czy można ponownie ubiegać się o emeryturę po prawomocnym wyroku sądu? Kluczowa zasada powagi rzeczy osądzonej.

Sektor

ubezpieczenia społeczne

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
Sygn. akt III AUz 4/13 POSTANOWIENIE Dnia 13 lutego 2013 r. Sąd Apelacyjny w Rzeszowie, III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w składzie następującym: Przewodniczący: SSA Barbara Gonera (spr.) Sędziowie: SSA Urszula Kocyłowska SSA Mirosław Szwagierczak po rozpoznaniu w dniu 13 lutego 2013 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy z wniosku Z. C. przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddziałowi w R. o prawo do emerytury na skutek zażalenia wnioskodawcy Z. C. na postanowienie Sądu Okręgowego w Tarnobrzegu z dnia 6 grudnia 2012 r. o sygn. akt III U 1055/12 p o s t a n a w i a: oddalić zażalenie UZASADNIENIE Postanowieniem z dnia 6 grudnia 2012 roku Sąd Okręgowy w Tarnobrzegu odrzucił odwołanie Z. C. od decyzji ZUS Oddział w R. z dnia 22 czerwca 2012 r. oddalającej jego wniosek o prawo do emerytury w obniżonym wieku z tytułu pracy w warunkach szczególnych. W uzasadnieniu wskazał, iż Sąd Okręgowy w Tarnobrzegu wyrokiem z dnia 9 lutego 2011 r. o sygn. akt III U 897/10 orzekł już w sprawie żądania wnioskodawcy przyznania mu emerytury w obniżonym wieku z uwagi na pracę w szczególnych warunkach. Sąd wskazał, że odwołujący domaga się w przedmiotowej sprawie zaliczenia tego samego okresu pracy który stanowił sporny okres w sprawie o sygn. akt III U 897/10, a nie przedłożył nowych dowodów w sprawie. Wyrok ten uprawomocnił się, a jego konsekwencją jest powaga rzeczy osądzonej w przedmiotowej sprawie i odrzucenie odwołania na podstawie art. 199 § 1 pkt 2 kpc . Powyższe orzeczenie zaskarżył w imieniu Z. C. jego pełnomocnik, który zarzucając naruszenie art. 199 § 1 pkt 2 kpc wniósł o jego uchylenie i przekazanie sprawy do merytorycznego rozpoznania Sądowi Okręgowemu. W uzasadnieniu zażalenia podkreślił, że wnioskodawca wraz z nowym wnioskiem o emeryturę powołał dowód z zeznań świadków którzy z nim pracowali w spornym okresie i którzy nie byli słuchani w sprawie o sygn. akt III U 897/10. Podkreślił, iż Z. R. zeznający jako świadek w w/w sprawie wyrokiem w Sądu Okręgowego w Tarnobrzegu z 14 czerwca 2012 r. uzyskał prawo do emerytury z tytułu pracy w szczególnych warunkach. Powołując szeroko orzecznictwo Sądu Najwyższego skarżący wskazał, że decyzja organu rentowego nie ma przymiotu powagi rzeczy osądzonej i może on podważać swoje błędne decyzje, zaś prawomocny wyrok Sądu nie odbiera ubezpieczonemu prawa do ponownego złożenia wniosku w trybie art. 114 ustawy o emeryturach i rentach z FUS. W ocenie skarżącego w sprawie winien mieć zastosowanie art. 114 ust. 1a, bowiem wnioskodawca składając ponownie wniosek o przyznanie prawa do emerytury powołał nowe dowody. Sąd II instancji zważył co następuje: Zażalenie wnioskodawcy podlega oddaleniu albowiem jest bezpodstawne. Z treści art. 366 kpc wynika, iż prawomocny wyrok ma powagę rzeczy osądzonej tylko co do tego, co stanowiło przedmiot rozstrzygnięcia w związku z podstawą sporu, a ponadto tylko między tymi samymi stronami. Powaga rzeczy osądzonej występuje więc w zakresie podmiotowym, jak i przedmiotowym określonym danym wyrokiem, przy czym przedmiotową granicę powagi rzeczy osądzonej określa tożsamość roszczeń występujących w różnych sprawach. Poza sporem w sprawie jest, że Z. C. w dniu 16 lipca 2010 roku złożył wniosek do ZUS o przyznanie mu prawa do emerytury. Organ rentowy odmówił mu przyznania dochodzonego prawa wskazując, że nie legitymuje się wymaganym stażem pracy w warunkach szczególnych. Sąd Okręgowy w Tarnobrzegu wyrokiem z dnia 9 lutego 2011 r. oddalił odwołanie wnioskodawcy od powyższej decyzji. W toku postępowania spornym okresem był okres pracy odwołującego w (...) (...) M. od 1 maja 1968 r. do 31 grudnia 1986 r. Stwierdzić należy, iż Sąd I instancji prawidłowo uznał, że złożony w dniu 19 czerwca 2012 r. przez Z. C. wniosek o emeryturę nie zawiera nowych okoliczności, które mogłyby stanowić o dopuszczalności ponownego merytorycznego rozpoznania sprawy. Twierdzenie skarżącego, jakoby powołanie w sprawie nowego dowodu w postaci zeznań świadków niesłuchanych przez Sąd Okręgowy w sprawie o sygn. akt III U 897/10 uzasadniało wznowienie postępowania w sprawie na podstawie art. 114 ust. 1a ustawy o emeryturach i rentach z FUS nie znajduje oparcia w przepisach prawa, bowiem przepis ten został uznany przez Trybunał Konstytucyjny wyrokiem z dnia 28 lutego 2012 r. o sygn. akt K 5/11 za sprzeczny z Konstytucją RP i przestał obowiązywać z dniem 8 marca 2012 r., zaś jego treść pozwalała na wznowienie postępowania tylko w wypadku ustalenia, iż uprzednio przyznane prawo nie przysługiwało w dacie wydania decyzji. Wskazać także należy, że wnioskodawca nie przedłożył w sprawie nowych dowodów w rozumieniu art. 114 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z FUS, bowiem nie wskazał żadnych okoliczności które chciałby wykazać zawnioskowanymi dowodami z zeznań świadków. Samo powołanie nowych środków dowodowych bez podania nowych okoliczności które mają one wykazać jest niewystarczające w świetle w/w przepisu. Wskazać także należy, iż dowód z zeznań świadków J. L. i F. L. został zgłoszony przezeń w toku postępowania apelacyjnego – nie można go zatem uznać za nowy dowód w sprawie. Sąd Apelacyjny zna i podziela pogląd wyrażony przez Sąd Najwyższy w uzasadnieniu wyroku z dnia 8 lipca 2005 roku o sygn. akt I UK 11/05 (MPPr 2006/2/108), iż w odniesieniu do stosunków ubezpieczenia społecznego powaga rzeczy osądzonej ma ograniczone znaczenie, bowiem rozstrzygnięcia w tym zakresie ustalają treść łączącego strony stosunku prawnego w chwili wydania wyroku. Nowe zdarzenia zachodzące po uprawomocnieniu się orzeczenia mogą prowadzić do przekształcenia treści praw i obowiązków stron stosunku ubezpieczenia społecznego, bowiem mogą one prowadzić do spełnienia lub upadku przesłanek warunkujących prawo do świadczeń. Powyższe rozważania zostały wyrażone przez Sąd Najwyższy w sprawie o rentę z tytułu niezdolności do pracy, a więc o odmiennym charakterze, w której zmiana stanu zdrowia ubezpieczonego może prowadzić do powstania lub upadku przesłanek warunkujących jego prawo do renty. Sąd Najwyższy wskazał, że o powadze rzeczy osądzonej decyduje - poza identycznością stron i identycznością przedmiotu rozstrzygnięcia - także tożsamość podstawy sporu. W przedmiotowej sprawie, jak prawidłowo wskazał Sąd Okręgowy zachodzi także tożsamość podstawy sporu z uwagi na fakt, iż sporny jest charakter tego samego okresu pracy wnioskodawcy i nie przedstawił on żadnych nowych okoliczności mających wpływ na jego uprawnienie do świadczenia, które nie były przedmiotem rozpoznania sądowego. Tym samym stwierdzić wypadnie, że z uwagi na tożsamość roszczeń wnioskodawcy w obu tych sprawach, jego żądanie przyznania mu prawa do emerytury z tytułu pracy w szczególnych warunkach było już przedmiotem prawomocnego rozstrzygnięcia Sądu. Mając powyższe na uwadze wniesione zażalenie należało oddalić stosownie do art. 385 kpc w zw. z art. 397 § 2 kpc .

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI