III AUz 4/13
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Apelacyjny oddalił zażalenie wnioskodawcy, potwierdzając, że sprawa o prawo do emerytury z tytułu pracy w szczególnych warunkach, dotycząca tego samego okresu i tych samych stron, podlega powadze rzeczy osądzonej.
Wnioskodawca Z. C. złożył ponowny wniosek o emeryturę z tytułu pracy w szczególnych warunkach, mimo że jego poprzednie odwołanie w tej samej sprawie zostało prawomocnie oddalone przez Sąd Okręgowy z powodu powagi rzeczy osądzonej. Sąd Okręgowy odrzucił nowy wniosek, uznając brak nowych dowodów i okoliczności. Wnioskodawca złożył zażalenie, argumentując, że powołał nowych świadków i że decyzja organu rentowego nie ma przymiotu powagi rzeczy osądzonej. Sąd Apelacyjny oddalił zażalenie, podkreślając, że powaga rzeczy osądzonej obejmuje zarówno strony, jak i przedmiot sporu, a nowe dowody nie mogły zmienić tej zasady w tej konkretnej sytuacji.
Sprawa dotyczyła prawa Z. C. do emerytury w obniżonym wieku z tytułu pracy w warunkach szczególnych. Sąd Okręgowy w Tarnobrzegu, postanowieniem z dnia 6 grudnia 2012 r., odrzucił odwołanie Z. C. od decyzji ZUS, która odmówiła mu przyznania emerytury. Uzasadnieniem odrzucenia była powaga rzeczy osądzonej, wynikająca z wcześniejszego wyroku Sądu Okręgowego z dnia 9 lutego 2011 r. (sygn. akt III U 897/10), który już rozstrzygał o tym samym okresie pracy i żądaniu wnioskodawcy. Sąd Okręgowy uznał, że wnioskodawca nie przedstawił nowych dowodów ani okoliczności, które uzasadniałyby ponowne merytoryczne rozpoznanie sprawy. Pełnomocnik Z. C. złożył zażalenie, zarzucając naruszenie art. 199 § 1 pkt 2 kpc i argumentując, że powołano nowych świadków, którzy nie byli przesłuchiwani w poprzedniej sprawie. Podkreślono również, że decyzja organu rentowego nie ma przymiotu powagi rzeczy osądzonej i że można powoływać nowe dowody na podstawie art. 114 ustawy o emeryturach i rentach z FUS. Sąd Apelacyjny w Rzeszowie oddalił zażalenie. Sąd II instancji wyjaśnił, że prawomocny wyrok ma powagę rzeczy osądzonej co do przedmiotu rozstrzygnięcia i między tymi samymi stronami. Wskazał, że sporny okres pracy był już przedmiotem rozpoznania sądowego, a twierdzenie o nowych dowodach w postaci zeznań świadków nie mogło uzasadniać ponownego rozpoznania sprawy, zwłaszcza że przepis art. 114 ust. 1a ustawy o emeryturach i rentach z FUS został uznany za niezgodny z Konstytucją. Sąd Apelacyjny przyznał, że powaga rzeczy osądzonej w sprawach ubezpieczeń społecznych ma ograniczone znaczenie, ale podkreślił, że w tej konkretnej sprawie zachodziła tożsamość podstawy sporu, ponieważ charakter tego samego okresu pracy był kwestionowany, a wnioskodawca nie przedstawił nowych okoliczności mających wpływ na jego uprawnienia. W związku z tym, żądanie wnioskodawcy było już przedmiotem prawomocnego rozstrzygnięcia.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (2)
Odpowiedź sądu
Nie, ponowne złożenie wniosku w takiej sytuacji nie jest dopuszczalne, ponieważ sprawa podlega powadze rzeczy osądzonej.
Uzasadnienie
Sąd Apelacyjny uznał, że zachodzi tożsamość stron i przedmiotu sporu z poprzednią sprawą, w której prawomocnie rozstrzygnięto o prawie do emerytury z tytułu pracy w szczególnych warunkach. Nawet powołanie nowych dowodów (świadków) nie mogło uzasadnić ponownego merytorycznego rozpoznania sprawy, zwłaszcza że przepis pozwalający na wznowienie postępowania w takich okolicznościach został uznany za niezgodny z Konstytucją.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
oddalić zażalenie
Strona wygrywająca
Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w R.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| Z. C. | osoba_fizyczna | wnioskodawca |
| Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w R. | instytucja | organ rentowy |
Przepisy (6)
Główne
k.p.c. art. 199 § § 1 pkt 2
Kodeks postępowania cywilnego
Sąd Okręgowy odrzucił odwołanie na podstawie tego przepisu z powodu powagi rzeczy osądzonej.
Pomocnicze
k.p.c. art. 366
Kodeks postępowania cywilnego
Sąd wyjaśnił znaczenie powagi rzeczy osądzonej, wskazując, że dotyczy ona przedmiotu rozstrzygnięcia i stron.
k.p.c. art. 385
Kodeks postępowania cywilnego
Sąd zastosował ten przepis do oddalenia zażalenia.
k.p.c. art. 397 § § 2
Kodeks postępowania cywilnego
Sąd zastosował ten przepis w zw. z art. 385 kpc do oddalenia zażalenia.
ustawa o emeryturach i rentach z FUS art. 114 § ust. 1
Ustawa o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych
Sąd wskazał, że powołanie nowych środków dowodowych bez podania nowych okoliczności jest niewystarczające.
ustawa o emeryturach i rentach z FUS art. 114 § ust. 1a
Ustawa o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych
Sąd wskazał, że przepis ten został uznany za sprzeczny z Konstytucją RP i przestał obowiązywać.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Zachodzi powaga rzeczy osądzonej, ponieważ przedmiot sporu (charakter tego samego okresu pracy) i strony są identyczne z poprzednią sprawą. Nowe dowody (zeznania świadków) nie mogły uzasadnić ponownego merytorycznego rozpoznania sprawy, zwłaszcza że przepis art. 114 ust. 1a ustawy o emeryturach i rentach z FUS został uznany za niekonstytucyjny. Wnioskodawca nie wskazał nowych okoliczności, które chciałby wykazać zawnioskowanymi dowodami.
Odrzucone argumenty
Zarzut naruszenia art. 199 § 1 pkt 2 kpc. Argument, że powołanie nowych świadków uzasadnia ponowne rozpoznanie sprawy. Argument, że decyzja organu rentowego nie ma przymiotu powagi rzeczy osądzonej i można podważać błędne decyzje. Argument, że prawomocny wyrok Sądu nie odbiera ubezpieczonemu prawa do ponownego złożenia wniosku w trybie art. 114 ustawy o emeryturach i rentach z FUS.
Godne uwagi sformułowania
powaga rzeczy osądzonej w przedmiotowej sprawie i odrzucenie odwołania na podstawie art. 199 § 1 pkt 2 kpc prawomocny wyrok Sądu nie odbiera ubezpieczonemu prawa do ponownego złożenia wniosku w trybie art. 114 ustawy o emeryturach i rentach z FUS Prawomocny wyrok ma powagę rzeczy osądzonej tylko co do tego, co stanowiło przedmiot rozstrzygnięcia w związku z podstawą sporu, a ponadto tylko między tymi samymi stronami. Samo powołanie nowych środków dowodowych bez podania nowych okoliczności które mają one wykazać jest niewystarczające w świetle w/w przepisu.
Skład orzekający
Barbara Gonera
przewodniczący-sprawozdawca
Urszula Kocyłowska
sędzia
Mirosław Szwagierczak
sędzia
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Potwierdzenie zasady powagi rzeczy osądzonej w sprawach o świadczenia z ubezpieczenia społecznego, nawet w przypadku powołania nowych dowodów, jeśli nie zmieniają one podstawy sporu lub nie wskazują nowych okoliczności."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji ponownego wniosku o emeryturę z pracy w szczególnych warunkach po prawomocnym oddaleniu odwołania. Interpretacja art. 114 ustawy o emeryturach i rentach z FUS w kontekście jego niekonstytucyjności.
Wartość merytoryczna
Ocena: 5/10
Sprawa ilustruje ważne zasady proceduralne, takie jak powaga rzeczy osądzonej, w kontekście prawa ubezpieczeń społecznych, co jest istotne dla prawników specjalizujących się w tej dziedzinie.
“Czy można ponownie ubiegać się o emeryturę po prawomocnym wyroku sądu? Kluczowa zasada powagi rzeczy osądzonej.”
Sektor
ubezpieczenia społeczne
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionySygn. akt III AUz 4/13 POSTANOWIENIE Dnia 13 lutego 2013 r. Sąd Apelacyjny w Rzeszowie, III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w składzie następującym: Przewodniczący: SSA Barbara Gonera (spr.) Sędziowie: SSA Urszula Kocyłowska SSA Mirosław Szwagierczak po rozpoznaniu w dniu 13 lutego 2013 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy z wniosku Z. C. przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddziałowi w R. o prawo do emerytury na skutek zażalenia wnioskodawcy Z. C. na postanowienie Sądu Okręgowego w Tarnobrzegu z dnia 6 grudnia 2012 r. o sygn. akt III U 1055/12 p o s t a n a w i a: oddalić zażalenie UZASADNIENIE Postanowieniem z dnia 6 grudnia 2012 roku Sąd Okręgowy w Tarnobrzegu odrzucił odwołanie Z. C. od decyzji ZUS Oddział w R. z dnia 22 czerwca 2012 r. oddalającej jego wniosek o prawo do emerytury w obniżonym wieku z tytułu pracy w warunkach szczególnych. W uzasadnieniu wskazał, iż Sąd Okręgowy w Tarnobrzegu wyrokiem z dnia 9 lutego 2011 r. o sygn. akt III U 897/10 orzekł już w sprawie żądania wnioskodawcy przyznania mu emerytury w obniżonym wieku z uwagi na pracę w szczególnych warunkach. Sąd wskazał, że odwołujący domaga się w przedmiotowej sprawie zaliczenia tego samego okresu pracy który stanowił sporny okres w sprawie o sygn. akt III U 897/10, a nie przedłożył nowych dowodów w sprawie. Wyrok ten uprawomocnił się, a jego konsekwencją jest powaga rzeczy osądzonej w przedmiotowej sprawie i odrzucenie odwołania na podstawie art. 199 § 1 pkt 2 kpc . Powyższe orzeczenie zaskarżył w imieniu Z. C. jego pełnomocnik, który zarzucając naruszenie art. 199 § 1 pkt 2 kpc wniósł o jego uchylenie i przekazanie sprawy do merytorycznego rozpoznania Sądowi Okręgowemu. W uzasadnieniu zażalenia podkreślił, że wnioskodawca wraz z nowym wnioskiem o emeryturę powołał dowód z zeznań świadków którzy z nim pracowali w spornym okresie i którzy nie byli słuchani w sprawie o sygn. akt III U 897/10. Podkreślił, iż Z. R. zeznający jako świadek w w/w sprawie wyrokiem w Sądu Okręgowego w Tarnobrzegu z 14 czerwca 2012 r. uzyskał prawo do emerytury z tytułu pracy w szczególnych warunkach. Powołując szeroko orzecznictwo Sądu Najwyższego skarżący wskazał, że decyzja organu rentowego nie ma przymiotu powagi rzeczy osądzonej i może on podważać swoje błędne decyzje, zaś prawomocny wyrok Sądu nie odbiera ubezpieczonemu prawa do ponownego złożenia wniosku w trybie art. 114 ustawy o emeryturach i rentach z FUS. W ocenie skarżącego w sprawie winien mieć zastosowanie art. 114 ust. 1a, bowiem wnioskodawca składając ponownie wniosek o przyznanie prawa do emerytury powołał nowe dowody. Sąd II instancji zważył co następuje: Zażalenie wnioskodawcy podlega oddaleniu albowiem jest bezpodstawne. Z treści art. 366 kpc wynika, iż prawomocny wyrok ma powagę rzeczy osądzonej tylko co do tego, co stanowiło przedmiot rozstrzygnięcia w związku z podstawą sporu, a ponadto tylko między tymi samymi stronami. Powaga rzeczy osądzonej występuje więc w zakresie podmiotowym, jak i przedmiotowym określonym danym wyrokiem, przy czym przedmiotową granicę powagi rzeczy osądzonej określa tożsamość roszczeń występujących w różnych sprawach. Poza sporem w sprawie jest, że Z. C. w dniu 16 lipca 2010 roku złożył wniosek do ZUS o przyznanie mu prawa do emerytury. Organ rentowy odmówił mu przyznania dochodzonego prawa wskazując, że nie legitymuje się wymaganym stażem pracy w warunkach szczególnych. Sąd Okręgowy w Tarnobrzegu wyrokiem z dnia 9 lutego 2011 r. oddalił odwołanie wnioskodawcy od powyższej decyzji. W toku postępowania spornym okresem był okres pracy odwołującego w (...) (...) M. od 1 maja 1968 r. do 31 grudnia 1986 r. Stwierdzić należy, iż Sąd I instancji prawidłowo uznał, że złożony w dniu 19 czerwca 2012 r. przez Z. C. wniosek o emeryturę nie zawiera nowych okoliczności, które mogłyby stanowić o dopuszczalności ponownego merytorycznego rozpoznania sprawy. Twierdzenie skarżącego, jakoby powołanie w sprawie nowego dowodu w postaci zeznań świadków niesłuchanych przez Sąd Okręgowy w sprawie o sygn. akt III U 897/10 uzasadniało wznowienie postępowania w sprawie na podstawie art. 114 ust. 1a ustawy o emeryturach i rentach z FUS nie znajduje oparcia w przepisach prawa, bowiem przepis ten został uznany przez Trybunał Konstytucyjny wyrokiem z dnia 28 lutego 2012 r. o sygn. akt K 5/11 za sprzeczny z Konstytucją RP i przestał obowiązywać z dniem 8 marca 2012 r., zaś jego treść pozwalała na wznowienie postępowania tylko w wypadku ustalenia, iż uprzednio przyznane prawo nie przysługiwało w dacie wydania decyzji. Wskazać także należy, że wnioskodawca nie przedłożył w sprawie nowych dowodów w rozumieniu art. 114 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z FUS, bowiem nie wskazał żadnych okoliczności które chciałby wykazać zawnioskowanymi dowodami z zeznań świadków. Samo powołanie nowych środków dowodowych bez podania nowych okoliczności które mają one wykazać jest niewystarczające w świetle w/w przepisu. Wskazać także należy, iż dowód z zeznań świadków J. L. i F. L. został zgłoszony przezeń w toku postępowania apelacyjnego – nie można go zatem uznać za nowy dowód w sprawie. Sąd Apelacyjny zna i podziela pogląd wyrażony przez Sąd Najwyższy w uzasadnieniu wyroku z dnia 8 lipca 2005 roku o sygn. akt I UK 11/05 (MPPr 2006/2/108), iż w odniesieniu do stosunków ubezpieczenia społecznego powaga rzeczy osądzonej ma ograniczone znaczenie, bowiem rozstrzygnięcia w tym zakresie ustalają treść łączącego strony stosunku prawnego w chwili wydania wyroku. Nowe zdarzenia zachodzące po uprawomocnieniu się orzeczenia mogą prowadzić do przekształcenia treści praw i obowiązków stron stosunku ubezpieczenia społecznego, bowiem mogą one prowadzić do spełnienia lub upadku przesłanek warunkujących prawo do świadczeń. Powyższe rozważania zostały wyrażone przez Sąd Najwyższy w sprawie o rentę z tytułu niezdolności do pracy, a więc o odmiennym charakterze, w której zmiana stanu zdrowia ubezpieczonego może prowadzić do powstania lub upadku przesłanek warunkujących jego prawo do renty. Sąd Najwyższy wskazał, że o powadze rzeczy osądzonej decyduje - poza identycznością stron i identycznością przedmiotu rozstrzygnięcia - także tożsamość podstawy sporu. W przedmiotowej sprawie, jak prawidłowo wskazał Sąd Okręgowy zachodzi także tożsamość podstawy sporu z uwagi na fakt, iż sporny jest charakter tego samego okresu pracy wnioskodawcy i nie przedstawił on żadnych nowych okoliczności mających wpływ na jego uprawnienie do świadczenia, które nie były przedmiotem rozpoznania sądowego. Tym samym stwierdzić wypadnie, że z uwagi na tożsamość roszczeń wnioskodawcy w obu tych sprawach, jego żądanie przyznania mu prawa do emerytury z tytułu pracy w szczególnych warunkach było już przedmiotem prawomocnego rozstrzygnięcia Sądu. Mając powyższe na uwadze wniesione zażalenie należało oddalić stosownie do art. 385 kpc w zw. z art. 397 § 2 kpc .
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI