III AUz 27/19

Sąd Apelacyjny w BiałymstokuBiałystok2019-04-09
SAOSubezpieczenia społeczneświadczenia emerytalne i rentoweŚredniaapelacyjny
emeryturarentafunkcjonariuszeustawa emerytalnaTrybunał Konstytucyjnyzawieszenie postępowaniaprawo administracyjneubezpieczenia społeczne

Sąd Apelacyjny uchylił postanowienie o zawieszeniu postępowania, uznając je za przedwczesne, ponieważ sąd pierwszej instancji nie zbadał najpierw podstawy prawnej obniżenia świadczenia, a dopiero potem kwestii konstytucyjności przepisów.

Sąd Okręgowy zawiesił postępowanie w sprawie o wysokość świadczenia emerytalnego, oczekując na rozstrzygnięcie Trybunału Konstytucyjnego w analogicznej sprawie. L. S. wniosła zażalenie, argumentując, że zawieszenie jest przedwczesne, ponieważ jej odwołanie dotyczyło nie tylko konstytucyjności przepisów, ale przede wszystkim ich zastosowania w jej konkretnej sytuacji. Sąd Apelacyjny przychylił się do zażalenia, uchylając postanowienie o zawieszeniu jako przedwczesne, wskazując, że najpierw należy zbadać podstawy faktyczne i prawne obniżenia świadczenia, a dopiero w dalszej kolejności kwestie konstytucyjne.

Sąd Apelacyjny w Białymstoku rozpoznał zażalenie L. S. na postanowienie Sądu Okręgowego w Białymstoku, który zawiesił postępowanie w sprawie o ustalenie wysokości świadczenia emerytalnego. Sąd Okręgowy zawiesił postępowanie na podstawie art. 177 § 1 pkt 3 1 k.p.c., ponieważ analogiczna sprawa została skierowana do Trybunału Konstytucyjnego z pytaniem prawnym o zgodność przepisów ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy z Konstytucją RP. L. S. zarzuciła, że zawieszenie jest przedwczesne i narusza jej prawa, ponieważ jej odwołanie obejmowało nie tylko zarzuty dotyczące konstytucyjności przepisów, ale przede wszystkim kwestionowało ich zastosowanie w jej indywidualnej sytuacji, w tym błędną kwalifikację okresu służby. Sąd Apelacyjny uznał zażalenie za zasadne. Wskazał, że zgodnie z art. 177 § 1 pkt 3 1 k.p.c. zawieszenie postępowania jest fakultatywne i powinno nastąpić, gdy rozstrzygnięcie sprawy zależy od wyniku postępowania przed TK. Jednakże, w niniejszej sprawie, L. S. kwestionowała nie tylko konstytucyjność przepisów, ale przede wszystkim ich zastosowanie do niej, w tym błędną kwalifikację okresu służby. Sąd Apelacyjny podkreślił, że w pierwszej kolejności należy ustalić, czy sporny okres służby można zakwalifikować jako służbę na rzecz totalitarnego państwa i czy istnieją podstawy do obniżenia świadczeń. Dopiero po tej ocenie, jeśli zajdzie taka potrzeba, można rozważać zawieszenie postępowania w oczekiwaniu na orzeczenie TK. Ponieważ Sąd Okręgowy nie zbadał tych kwestii, jego postanowienie o zawieszeniu uznał za przedwczesne i uchylił je na podstawie art. 386 § 4 k.p.c. w zw. z art. 397 § 2 k.p.c.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Tak, sąd może zawiesić postępowanie, jeśli rozstrzygnięcie sprawy zależy od wyniku postępowania przed TK. Jednakże, zawieszenie jest fakultatywne i powinno być poprzedzone zbadaniem, czy istnieją podstawy do zastosowania przepisów prawa materialnego w indywidualnej sprawie, a dopiero w dalszej kolejności rozważeniem kwestii konstytucyjności.

Uzasadnienie

Sąd Apelacyjny uznał, że postanowienie o zawieszeniu postępowania było przedwczesne. Wskazał, że odwołująca kwestionowała nie tylko konstytucyjność przepisów, ale przede wszystkim ich zastosowanie w jej konkretnej sytuacji. Dlatego sąd pierwszej instancji powinien najpierw zbadać podstawy faktyczne i prawne obniżenia świadczenia, a dopiero potem rozważyć zawieszenie postępowania w oczekiwaniu na orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylenie postanowienia

Strona wygrywająca

L. S.

Strony

NazwaTypRola
L. S.osoba_fizycznaodwołująca
Dyrektor Zakładu Emerytalno-Rentowego Ministerstwa Spraw Wewnętrznych i Administracji w W.organ_państwowyorgan rentowy

Przepisy (7)

Główne

k.p.c. art. 177 § § 1 pkt 3 1

Kodeks postępowania cywilnego

Przepis ten dopuszcza możliwość zawieszenia postępowania przez sąd, jeżeli rozstrzygnięcie sprawy zależy od wyniku postępowania toczącego się przed Trybunałem Konstytucyjnym albo Trybunałem Sprawiedliwości Unii Europejskiej. Zawieszenie ma charakter fakultatywny.

Pomocnicze

k.p.c. art. 386 § § 4

Kodeks postępowania cywilnego

Przepis ten stanowi podstawę do uchylenia zaskarżonego postanowienia w przypadku jego przedwczesności.

k.p.c. art. 397 § § 2

Kodeks postępowania cywilnego

Przepis ten reguluje postępowanie w przedmiocie zażalenia i stanowi podstawę do uchylenia zaskarżonego postanowienia.

u.z.e.f. art. 22a

Ustawa o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Straży Granicznej, Służby Ochrony Państwa, Państwowej Straży Pożarnej, (...) Skarbowej i Służby Więziennej oraz ich rodzin

u.z.e.f. art. 32 § ust. 1

Ustawa o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Straży Granicznej, Służby Ochrony Państwa, Państwowej Straży Pożarnej, (...) Skarbowej i Służby Więziennej oraz ich rodzin

u.z.e.f. art. 15c

Ustawa o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Straży Granicznej, Służby Ochrony Państwa, Państwowej Straży Pożarnej, (...) Skarbowej i Służby Więziennej oraz ich rodzin

u.z.e.f. art. 13b § ust 1 pkt b

Ustawa o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Straży Granicznej, Służby Ochrony Państwa, Państwowej Straży Pożarnej, (...) Skarbowej i Służby Więziennej oraz ich rodzin

Argumenty

Skuteczne argumenty

Zawieszenie postępowania było przedwczesne, ponieważ sąd pierwszej instancji nie zbadał najpierw podstawy prawnej obniżenia świadczenia w indywidualnej sprawie. Odwołująca kwestionowała nie tylko konstytucyjność przepisów, ale przede wszystkim ich zastosowanie w jej konkretnej sytuacji. Zawieszenie postępowania powoduje znaczną zwłokę i stratę majątkową dla odwołującej.

Godne uwagi sformułowania

rozstrzygnięcie tego zagadnienia prawnego będzie miało wpływ na wydanie orzeczenia w sprawie niniejszej rozpoznając przedmiotowe zażalenie należy zwrócić uwagę na fakt, iż skarżąca w odwołaniu od zaskarżonej decyzji zarzucała błędne zastosowanie w stosunku do niej przepisu... Zatem odwołująca kwestionuje również zasadność zastosowania do niej przepisów ustawy z 18 lutego 1994 r. z późn. zmianami, a nie tylko ich konstytucyjność. W pierwszej kolejności należy więc ustalić, czy sporny okres służby można zakwalifikować jako służbę na rzecz totalitarnego państwa... Dopiero po dokonaniu oceny tej kwestii, w szczególności gdy Sąd dojdzie do przekonania, że do odwołującej mają zastosowanie przepisy powołanej ustawy, rozważeniu będzie podlegać, czy zasadny jest wniosek organu rentowego o zawieszenie postępowania w sprawie. trzeba stwierdzić, że zaskarżone postanowienie jest co najmniej przedwczesne

Skład orzekający

Bożena Szponar-Jarocka

przewodniczący-sprawozdawca

Alicja Sołowińska

sędzia

Teresa Suchcicka

sędzia

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Uzasadnienie dopuszczalności i zasadności zawieszenia postępowania w sprawach, w których rozstrzygnięcie zależy od orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego, a jednocześnie kwestionowane jest zastosowanie przepisów prawa materialnego w indywidualnej sprawie."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji zawieszenia postępowania na podstawie art. 177 § 1 pkt 3 1 k.p.c. w kontekście spraw emerytalno-rentowych funkcjonariuszy.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa pokazuje, jak ważne jest prawidłowe ustalenie kolejności badania zarzutów w postępowaniu sądowym, zwłaszcza gdy w grę wchodzą kwestie konstytucyjne i indywidualne zastosowanie prawa.

Czy czekanie na Trybunał Konstytucyjny zawsze usprawiedliwia zawieszenie sprawy? Sąd Apelacyjny odpowiada.

Sektor

ubezpieczenia społeczne

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
Sygn. akt III AUz 27/19 POSTANOWIENIE Dnia 9 kwietnia 2019 roku Sąd Apelacyjny w Białymstoku III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych na posiedzeniu niejawnym w składzie: Przewodniczący SSA Bożena Szponar-Jarocka (spr.) Sędziowie SA Alicja Sołowińska SA Teresa Suchcicka po rozpoznaniu w dniu 9 kwietnia 2019 roku w Białymstoku sprawy z odwołania L. S. przeciwko Dyrektorowi Zakładu Emerytalno-Rentowego Ministerstwu Spraw Wewnętrznych i Administracji w W. o wysokość świadczenia na skutek zażalenia L. S. na postanowienie Sądu Okręgowego w Białymstoku V Wydziału Pracy i Ubezpieczeń Społecznych z dnia 11 lutego 2019 roku w sprawie o sygn. akt V U 56/19 postanowił: uchylić zaskarżone postanowienie . SSA Teresa Suchcicka SSA Bożena Szponar-Jarocka SSA Alicja Sołowińska Sygn. akt III AUz 27/19 UZASADNIENIE Sąd Okręgowy w Białymstoku postanowieniem z dnia 11 lutego 2019 roku na podstawie art. 177 § 1 pkt 3 1 k.p.c. zawiesił postępowanie w sprawie z odwołania L. S. od decyzji Dyrektora Zakładu Emerytalno-Rentowego Ministerstwa Spraw Wewnętrznych i Administracji w W. z dnia 27 czerwca 2017 roku ponownie ustalających wysokość emerytury i wysokość renty inwalidzkiej. Zawieszenie postępowania Sąd uzasadnił tym, że analogiczne sprawy są rozpoznawane przez Sąd Okręgowy w Warszawie XIII Wydział Ubezpieczeń Społecznych Sekcję ds. odwołań od decyzji zmniejszających wysokość emerytur i rent byłym funkcjonariuszom pełniącym służbę na rzecz totalitarnego państwa. Postanowieniem z dnia 24 stycznia 2018 r. w sprawie o sygn. akt XIII 1 U 326/18, sąd ten zwrócił się do Trybunału Konstytucyjnego z pytaniem prawnym o stwierdzenie zgodności zaskarżonych przepisów z Konstytucją RP . W ocenie Sądu I instancji rozstrzygnięcie tego zagadnienia prawnego będzie miało wpływ na wydanie orzeczenia w sprawie niniejszej. Zażalenie na powyższe postanowienie wniosła L. S. , zarzucając mu: 1.naruszenie przepisów prawa materialnego - art. 45 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej w zw. z art. 6 Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności – poprzez jego niezastosowanie, co przejawiało się w zawieszeniu postępowania z uwagi na wystąpienie przez Sąd Okręgowy w Warszawie w innej sprawie, z zapytaniem prawnym do Trybunału Konstytucyjnego, co powoduje znaczną zwłokę w rozpoznaniu sprawy, a tym samym znaczną stratę majątkową po stronie odwołującej spowodowaną kolejnymi miesiącami otrzymywania świadczenia obniżonego przez ustawę będącą podstawę wydania decyzji; 2.naruszenie przepisów prawa materialnego – art. 8 ust. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej - poprzez zawieszenie postępowania w sprawie z uwagi na wystąpienie przez Sąd Okręgowy w Warszawie, w innej sprawy, z zapytaniem prawnym do Trybunału Konstytucyjnego, w sytuacji gdy Sąd, w tym sądy powszechne, stosują przepisy Konstytucji bezpośrednio; 3. błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę wydania zaskarżonego postanowienia, polegający na ustaleniu, iż rozpoznanie sprawy wymaga skierowania zapytania prawnego do Trybunału Konstytucyjnego, podczas gdy w odwołaniu podniesiono, niezależnie od zarzutów niezgodności przepisów ustawy z Konstytucją , także szereg zarzutów związanych z naruszeniem przepisów tejże ustawy, nawet gdyby uznać ją za zgodną z Konstytucją , co winno skutkować wyznaczeniem rozprawy i rozpoznaniem w pierwszej kolejności zarzutów skutkujących stwierdzeniem, iż skarżącej ustawa nie powinna w ogóle objąć. Wskazując na powyższe zarzuty skarżąca domagała się uchylenia zaskarżonego postanowienia w całości oraz zasądzenia od organu rentowego na jej rzecz kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Sąd Apelacyjny zważył, co następuje: Zażalenie jest zasadne. Zaskarżonymi w sprawie decyzjami z dnia 27 czerwca na podstawie art. 22a w związku z art. 32 ust. 1 oraz art. 15c w zw. z art. 32 ust. 1 ustawy z 18.02.1994 r. o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Straży Granicznej, Służby Ochrony Państwa, Państwowej Straży Pożarnej, (...) Skarbowej i Służby Więziennej oraz ich rodzin, Dyrektor Zakładu Emerytalno-Rentowego Ministerstwa Spraw Wewnętrznych i Administracji w W. ponownie ustalił L. S. wysokość renty inwalidzkiej i wysokość emerytury policyjnej. Postanowieniem z dnia 24 stycznia 2018 r., Sąd Okręgowy w Warszawie w sprawie o sygn. akt XIII 1 U 326/18 zwrócił się do Trybunału Konstytucyjnego z pytaniem prawnym, czy zastosowane w zaskarżonych decyzjach przepisy ustawy z 18.02.1994 r. o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji (…) są zgodne z Konstytucją RP . Sąd pierwszej instancji uznał, iż rozstrzygnięcie tego zagadnienia prawnego będzie miało wpływ na wynik niniejszej sprawy i na podstawie art. 177 § 1 pkt 3 1 k.p.c. zawiesił postępowania w sprawie. Zgodnie z tym przepisem sąd może zawiesić postępowanie z urzędu jeżeli rozstrzygnięcie sprawy zależy od wyniku postępowania toczącego się przed Trybunałem Konstytucyjnym albo Trybunałem Sprawiedliwości Unii Europejskiej. Wprowadzając regulację zawartą w tym przepisie, intencją ustawodawcy było dopuszczenie możliwości zawieszenia postępowania cywilnego w sytuacji, w której rozstrzygnięcie sprawy zależy od wyniku postępowania toczącego się przed Trybunałem Konstytucyjnym. Powyższa podstawa zawieszenia obejmuje zarówno przypadek, w którym to sąd orzekający zwrócił się z pytaniem prawnym do Trybunału Konstytucyjnego co do zgodności aktu normatywnego z Konstytucją , jak i przypadek, gdy z pytaniem takim wystąpił inny sąd, jeżeli rozstrzygnięcie sprawy zależy od wyniku postępowania toczącego się przed Trybunałem. Rozpoznając przedmiotowe zażalenie należy zwrócić uwagę na fakt, iż skarżąca w odwołaniu od zaskarżonej decyzji zarzucała błędne zastosowanie w stosunku do niej przepisu art. 13b ust 1 pkt b ustawy z dnia 18 lutego 1994 r. o zaopatrzeniu emerytalnym m. in. funkcjonariuszy Policji poprzez zakwalifikowanie pełnionej przez wnioskodawczynię służby od 18.01.1982 r. do 26.05.1982 r. jako wykonywanie czynności wywiadowczych i kontrwywiadowczych niezbędnych w Służbie Bezpieczeństwa. Podnosiła, iż w spornym okresie wykonywała czynności administracyjno-biurowe niezwiązane z działalnością wywiadowczą i kontrwywiadowczą Służby Bezpieczeństwa, a poza tym nigdy nie pełniła służby w tych organach, a była jedynie oddelegowana do wykonywania czynności w zastępstwie. Zatem odwołująca kwestionuje również zasadność zastosowania do niej przepisów ustawy z 18 lutego 1994 r. z późn. zmianami, a nie tylko ich konstytucyjność. W pierwszej kolejności należy więc ustalić, czy sporny okres służby można zakwalifikować jako służbę na rzecz totalitarnego państwa, o której mowa w art. 13b ustawy z 18 lutego 1994 r., a w konsekwencji, czy istnieją podstawy do obniżenia świadczeń emerytalno-rentowych odwołującej w oparciu o treść art. 15c cytowanej ustawy. Dopiero po dokonaniu oceny tej kwestii, w szczególności gdy Sąd dojdzie do przekonania, że do odwołującej mają zastosowanie przepisy powołanej ustawy, rozważeniu będzie podlegać, czy zasadny jest wniosek organu rentowego o zawieszenie postępowania w sprawie. Przed podjęciem takiej decyzji, Sąd powinien ustalić, czy Trybunał Konstytucyjny wydał orzeczenie w sprawie P 4/18, bądź na jakim etapie znajduje się ta sprawa. Analizując przesłanki do zawieszenia postępowania należy również mieć na uwadze, że z mocy art. 177 § 1 pkt 3 1 k.p.c. ma ono charakter fakultatywny, zaś przedmiotowa sprawa toczy się od lipca 2017 r. Biorąc pod uwagę powyższe, trzeba stwierdzić, że zaskarżone postanowienie jest co najmniej przedwczesne, dlatego z mocy art. 386 § 4 k.p.c. w zw. z art. 397 § 2 k.p.c. podlegało ono uchyleniu. SSA Teresa Suchcicka SSA Bożena Szponar-Jarocka SSA Alicja Sołowińska ZARZĄDZENIE (...) (...) , - (...) .

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI