II UZ 31/11

Sygn. akt II UZ 31/11 
 
 
 
POSTANOWIENIE 
 
Dnia 13 października 2011 r. 
Sąd Najwyższy w składzie : 
 
SSN Romualda Spyt (przewodniczący, sprawozdawca) 
SSN Zbigniew Hajn 
SSN Roman Kuczyński 
 
w sprawie z wniosku P. S. 
przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych  
o zwrot nienależnie pobranej renty rodzinnej, 
po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Pracy, Ubezpieczeń 
Społecznych i Spraw Publicznych w dniu 13 października 2011 r., 
zażalenia organu rentowego na postanowienie Sądu Apelacyjnego w […] 
z dnia 30 marca 2011 r.,  
 
 
1. zmienia zaskarżone postanowienie w pkt. 2 i zasądza od 
Zakładu Ubezpieczeń Społecznych na rzecz P. S. kwotę 300 zł 
(trzysta 
złotych) 
tytułem 
zwrotu 
kosztów 
postępowania 
zażaleniowego przed Sądem Apelacyjnym; oddalając zażalenie 
w pozostałej części, 
2. zasądza od P. S. na rzecz Zakładu Ubezpieczeń 
Społecznych kwotę 120 zł (sto dwadzieścia złotych) tytułem 
zwrotu kosztów postępowania zażaleniowego przed Sądem 
Najwyższym. 
 
 
 
Uzasadnienie 

 
 
2 
 
Postanowieniem z dnia 30 marca 2011 r. Sąd Apelacyjny - Sąd Pracy i 
Ubezpieczeń Społecznych zmienił postanowienie Sądu Okręgowego - Sądu Pracy i 
Ubezpieczeń Społecznych z dnia 26 stycznia 2011 r. i zasądził od Zakładu 
Ubezpieczeń Społecznych na rzecz P. S. kwotę 2.400 zł. Orzekając w przedmiocie 
kosztów postępowania zażaleniowego, w pkt 2 postanowienia, Sąd Apelacyjny 
zasądził od Zakładu Ubezpieczeń Społecznych na rzecz P. S. kwotę 1.200 zł 
tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego w postępowaniu zażaleniowym. 
Pełnomocnik organu rentowego wniósł zażalenie na postanowienie w 
zakresie pkt 2, zarzucając mu naruszenie art. 98 § 3 k.p.c. oraz § 11 ust. 2 w 
związku z § 12 ust. 2 pkt 2 oraz niezastosowanie § 5 rozporządzenia Ministra 
Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców 
prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej 
udzielonej przez radcę prawnego z urzędu (Dz.U. Nr 163, poz. 1349 ze zm.), przez 
przyznanie odwołującemu kosztów zastępstwa procesowego w wysokości 
nieznajdującej uzasadnienia w stawkach dla spraw o świadczenia z ubezpieczenia 
społecznego. 
Wniósł o dokonanie oceny zasadności postanowienia w zaskarżonym 
zakresie oraz uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy w tym 
zakresie do rozpoznania Sądowi Apelacyjnemu i zasądzenie na rzecz organu 
rentowego kosztów postępowania zażaleniowego według norm przepisanych. 
W uzasadnieniu wskazano, że Sąd Apelacyjny za podstawę swojego 
rozstrzygnięcia przyjął, iż przedmiot sporu przed Sądem pierwszej instancji o zwrot 
nienależnie pobranej renty nie dotyczył prawa do emerytury lub renty ani też 
dodatków do emerytury lub renty oraz zasiłku z ubezpieczenia społecznego i 
rodzinnego, a zatem nie można mu przypisać cech sprawy o świadczenia pieniężne 
z ubezpieczenia społecznego lub zaopatrzenia emerytalnego w rozumieniu § 11 
ust. 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w 
sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb 
Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego z urzędu. 
Zdaniem Sądu Apelacyjnego, wynagrodzenie pełnomocnika powinno być liczone 
od wartości przedmiotu sporu, tj. według § 6 pkt 5 wskazanego powyżej 

 
 
3 
rozporządzenia. Z tego względu zarówno w pkt 1 postanowienia (koszty 
postępowania przez Sądem pierwszej instancji), jak i w jego pkt 2 (koszty 
postępowania zażaleniowego) koszty zastępstwa procesowego zostały ustalone z 
uwzględnieniem właśnie wartości przedmiotu sporu. Tymczasem w ocenie organu 
rentowego sprawa o zwrot świadczeń z ubezpieczenia społecznego jest bliższa 
rodzajowo sprawie o przyznanie takich świadczeń niż sprawie o zapłatę, wobec 
czego podstawę zasądzenia kosztów zastępstwa procesowego w takich sprawach 
powinny stanowić stawki minimalne dla spraw o świadczenia pieniężne z 
ubezpieczenia społecznego zawarte w § 11 ust. 2 rozporządzenia, tym bardziej, że 
z treści § 5 rozporządzenia wynika, iż wysokość stawek w sprawach w nim 
nieokreślonych ustala się przyjmując za podstawę stawkę w sprawach o najbardziej 
zbliżonym rodzaju.  
W odpowiedzi na zażalenie powód wniósł o jego oddalenie. W uzasadnieniu 
wskazał, że jest ono nieuzasadnione i stanowi jedynie polemikę z prawomocnym 
postanowieniem Sądu Apelacyjnego. 
 
Sąd Najwyższy zważył, co następuje: 
 
W postępowaniu zażaleniowym odwołujący się był reprezentowany przez 
pełnomocnika będącego radcą prawnym. Zgodnie z art. 98 § 3 k.p.c. w związku z 
art. 99 k.p.c., do niezbędnych kosztów procesu strony reprezentowanej przez radcę 
prawnego zalicza się wynagrodzenie, jednak nie wyższe niż stawki opłat określone 
w odrębnych przepisach. Te odrębne przepisy zawarte są w rozporządzeniu 
Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w  sprawie opłat za czynności 
radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej 
udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu. Rozstrzygnięcie 
zażalenia jest niezależne od oceny, czy Sąd Apelacyjny trafnie przyjął, że sprawa o 
zwrot nienależnie pobranego świadczenia jest bliższa rodzajowo sprawom o 
zapłatę     uzasadniającym     zastosowanie     stawek    przewidzianych    w    §    6 
rozporządzenia 
niż 
sprawom 
o 
przyznanie 
tych 
świadczeń, 
w 
których  
wynagrodzenie ustalane jest na podstawie § 11 ust. 2 (zob. postanowienie Sądu 
Najwyższego z dnia 1 czerwca 2010 r., II UZ 11/10, LEX nr 611823). W razie 

 
 
4 
bowiem zażalenia na zawarte w wyroku postanowienie w przedmiocie kosztów 
postępowania wartość przedmiotu zaskarżenia zależy od wysokości tych kosztów, 
nie zaś od wartości przedmiotu sporu w sprawie zasadniczej. W omawianym 
wypadku Sąd Apelacyjny rozpoznawał w postępowaniu zażaleniowym "sprawę w 
zakresie rozstrzygnięcia o kosztach procesu", nie zaś o sprawę o zwrot nienależnie 
pobranego świadczenia (por. postanowienia Sądu Najwyższego: z dnia 25 maja 
2010 r., I CZ 9/10, OSNC-ZD 2011 nr 1, poz. 6 oraz z dnia 14 kwietnia 2011 r., II 
UZ 9/11 - niepublikowane). O ile zatem wysokość kosztów zastępstwa 
procesowego przez Sądem pierwszej instancji uzależniona była od wartości 
przedmiotu sporu w sprawie zasadniczej, o tyle w postępowaniu przed Sądem 
drugiej instancji (zażaleniowym) tę wysokość kształtowała kwota kosztów procesu. 
W takiej zaś sytuacji, dla ustalenia kosztów zastępstwa procesowego, właściwy był 
§ 6 pkt 3 z związku z § 12 ust. 2 pkt 2 rozporządzenia – ze względu na wartość 
przedmiotu zaskarżenia w wysokości 2.220 zł (różnica między kwotą zasądzoną a 
żądaną). 
Z tych względów orzeczono jak w sentencji (art. 39816 k.p.c. i art. 39814 k.p.c. 
w związku z art. 39821 i art. 3941 § 3 k.p.c.). O kosztach postępowania 
zażaleniowego przed Sądem Najwyższym rozstrzygnięto po myśli art. 100 k.p.c. 
(uznając, że organ rentowy uległ co do nieznacznej części swojego żądania) w 
związku § 6 pkt 2 w związku z § 12 ust. 2 pkt 2 rozporządzeniu Ministra 
Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. – z uwagi na wartość przedmiotu 
zaskarżenia w tym postępowaniu w kwocie 1.080 zł.