III AUZ 246/12
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa dotyczyła zażalenia Dyrektora Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddziału w C. na postanowienie Sądu Okręgowego w Częstochowie, którym Dyrektor J. Ś. został ukarany grzywną w wysokości 1000 złotych. Sąd Okręgowy uznał, że Dyrektor ZUS odmówił wykonania zarządzenia sądu z dnia 4 lipca 2012 roku, zobowiązującego do przedłożenia umów o pracę pełnomocników procesowych i pracowników organu rentowego, co było niezbędne do potwierdzenia ich statusu pracowniczego. Sąd I instancji uznał, że odmowa ta była nieuzasadniona i naruszała zasady postępowania cywilnego. Dyrektor ZUS w zażaleniu podniósł, że grzywna została nałożona z naruszeniem art. 475 k.p.c., ponieważ odmowa wykonania zarządzenia miała usprawiedliwione powody. Argumentował, że żądanie przedłożenia umów o pracę narusza przepisy o ochronie danych osobowych, a istnienie stosunku pracy zostało potwierdzone oświadczeniem Dyrektora, co zgodnie z orzecznictwem Sądu Najwyższego (sygn. II CZ 102/10) jest wystarczającym dowodem. Podkreślił również, że żądanie było nieracjonalne i stanowiło próbę naruszenia zasad równości stron. Sąd Apelacyjny w Katowicach uchylił zaskarżone postanowienie. Po pierwsze, uznał, że grzywna została nałożona z naruszeniem formalnych przesłanek art. 475 k.p.c., ponieważ zarządzenie powinno być skierowane do strony postępowania (Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w C.), a nie bezpośrednio do Dyrektora jako kierownika jednostki. Po drugie, Sąd Apelacyjny stwierdził, że nawet gdyby zarządzenie było prawidłowo skierowane, Sąd Okręgowy nie przeprowadził wystarczającego postępowania wyjaśniającego co do pracownika odpowiedzialnego za wykonanie zarządzenia. Po trzecie, Sąd Apelacyjny podzielił argumentację Dyrektora ZUS, że odmowa przedłożenia umów o pracę, przy jednoczesnym potwierdzeniu statusu pracowniczego przez uprawniony organ, nie stanowiła podstawy do nałożenia grzywny. Sąd Apelacyjny podkreślił, że sąd jest uprawniony do badania statusu pełnomocników i pracowników organu rentowego, ale czynności te powinny być ograniczone do niezbędnego minimum i odbywać się w ramach wstępnego badania sprawy. W tym przypadku, Sąd Okręgowy wykroczył poza te ramy, a odmowa przedłożenia umów o pracę, przy potwierdzeniu statusu pracowniczego, nie dawała podstaw do zastosowania sankcji grzywny.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaUzasadnienie wadliwości nałożenia grzywny na kierownika jednostki organizacyjnej za niewykonanie zarządzenia sądu, gdy zarządzenie jest wadliwie adresowane lub gdy odmowa wykonania ma usprawiedliwione podstawy (np. ochrona danych osobowych, wystarczające dowody alternatywne). Potwierdzenie, że oświadczenie strony może być dowodem istnienia stosunku pracy.
Dotyczy specyficznej sytuacji proceduralnej związanej z nakładaniem grzywien i żądaniem dokumentów przez sąd. Interpretacja przepisów o ochronie danych osobowych w kontekście postępowań sądowych.
Zagadnienia prawne (3)
Czy odmowa przedłożenia umów o pracę pełnomocników procesowych i pracowników organu rentowego, przy jednoczesnym oświadczeniu strony o istnieniu stosunku pracy, stanowi podstawę do nałożenia grzywny na kierownika jednostki na podstawie art. 475 k.p.c.?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, odmowa przedłożenia umów o pracę, przy potwierdzeniu statusu pracowniczego przez uprawniony organ, nie stanowi podstawy do nałożenia grzywny, zwłaszcza gdy zarządzenie sądu było wadliwie skierowane i nie przeprowadzono wystarczającego postępowania wyjaśniającego.
Uzasadnienie
Sąd Apelacyjny uznał, że zarządzenie sądu było wadliwie adresowane (do Dyrektora zamiast do ZUS jako strony) oraz że odmowa przedłożenia umów o pracę, przy jednoczesnym oświadczeniu strony o istnieniu stosunku pracy, nie jest równoznaczna z niewykonaniem zarządzenia bez usprawiedliwionych powodów. Podkreślono, że oświadczenie strony może być wystarczającym dowodem istnienia stosunku pracy, a żądanie przedłożenia umów o pracę może naruszać ochronę danych osobowych.
Czy zarządzenie sądu zobowiązujące kierownika jednostki organizacyjnej do przedłożenia dokumentów dotyczących pracowników i pełnomocników procesowych, które nie jest skierowane do strony postępowania, może skutkować nałożeniem grzywny na kierownika jednostki?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, zarządzenie skierowane do osoby, która nie jest stroną postępowania, nie może wywołać skutków procesowych, w tym nałożenia grzywny.
Uzasadnienie
Sąd Apelacyjny wskazał, że zgodnie z art. 475 k.p.c., grzywnie podlega pracownik odpowiedzialny za wykonanie postanowień lub zarządzeń, gdy stroną jest jednostka organizacyjna. Wezwanie powinno być skierowane do strony (ZUS), a nie bezpośrednio do Dyrektora jako kierownika jednostki. Wadliwe adresowanie zarządzenia uniemożliwia wywołanie skutków procesowych.
Czy sąd może żądać przedłożenia umów o pracę pełnomocników procesowych i pracowników organu rentowego w ramach wstępnego badania sprawy, czy też takie żądanie wykracza poza niezbędne czynności?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Sąd jest uprawniony do badania statusu pełnomocników i pracowników, ale czynności te powinny być ograniczone do niezbędnego minimum i odbywać się w ramach wstępnego badania sprawy. Żądanie przedłożenia umów o pracę wszystkich pełnomocników i pracowników może wykraczać poza te ramy.
Uzasadnienie
Sąd Apelacyjny uznał, że Sąd Okręgowy wykroczył poza niezbędne czynności sprawdzające, żądając przedłożenia umów o pracę wszystkich pełnomocników i pracowników, podczas gdy wystarczające było ustalenie, czy decyzja została wydana przez osobę upoważnioną i czy organ był reprezentowany przez uprawnionego pełnomocnika. Nadmierne żądanie dokumentów może naruszać zasady postępowania i ochronę danych osobowych.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| D. P. | osoba_fizyczna | powód |
| Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w C. | instytucja | pozwany |
| J. Ś. (Dyrektor Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddziału w C.) | osoba_fizyczna | skarżący (w zażaleniu) |
Przepisy (9)
Główne
k.p.c. art. 475
Kodeks postępowania cywilnego
Podstawa do nałożenia grzywny na stronę za niewykonanie zarządzeń sądu bez usprawiedliwionych powodów. W przypadku jednostki organizacyjnej, grzywnie podlega pracownik odpowiedzialny lub kierownik jednostki.
k.p.c. art. 386 § § 4
Kodeks postępowania cywilnego
Podstawa do uchylenia orzeczenia i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania.
k.p.c. art. 397 § § 2
Kodeks postępowania cywilnego
Reguluje postępowanie w przedmiocie zażalenia.
Pomocnicze
k.p.c. art. 86
Kodeks postępowania cywilnego
Zasada swobody ustanawiania pełnomocnika.
k.p.c. art. 87
Kodeks postępowania cywilnego
Ograniczenie kręgu osób, które mogą być pełnomocnikami (np. pracownicy strony).
k.p.c. art. 248 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Przepis dotyczący obowiązku przedstawienia dokumentu na żądanie sądu, ale tylko takiego, który stanowi dowód faktu istotnego dla rozstrzygnięcia.
u.o.d.o. art. 23 § ust. 1 pkt 1
Ustawa o ochronie danych osobowych
Przetwarzanie danych osobowych jest dopuszczalne tylko za zgodą osoby, której dane dotyczą, lub w innych wskazanych przypadkach, gdy jest to niezbędne.
u.s.u.s. art. 79a
Ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych
Określa status funkcjonariuszy publicznych, w tym pracowników ZUS.
u.d.i.p.
Ustawa o dostępie do informacji publicznej
Reguluje ujawnianie informacji publicznych, w tym upoważnień.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Zażalenie Dyrektora ZUS jest uzasadnione. • Grzywna została nałożona z naruszeniem formalnych przesłanek art. 475 k.p.c. (wadliwe adresowanie zarządzenia). • Odmowa przedłożenia umów o pracę, przy jednoczesnym potwierdzeniu statusu pracowniczego, nie stanowi podstawy do nałożenia grzywny. • Żądanie przedłożenia umów o pracę narusza przepisy o ochronie danych osobowych. • Oświadczenie strony o istnieniu stosunku pracy jest wystarczającym dowodem. • Sąd Okręgowy wykroczył poza niezbędne czynności sprawdzające.
Odrzucone argumenty
Argumenty Sądu Okręgowego przemawiające za zasadnością nałożenia grzywny na Dyrektora ZUS.
Godne uwagi sformułowania
nie zostały spełnione formalne przesłanki do ukarania grzywną dyrektora Oddziału ZUS, a to wobec nieprawidłowego przez Sąd I instancji zaadresowania żądania. • Adresowanie więc zobowiązania wprost do osoby, która nie jest stroną, a kierownikiem jednostki, nie wiąże kierownika jednostki i nie wiąże także strony. Nie może zatem wywołać żadnych skutków procesowych. • Sąd Apelacyjny w pełni aprobuje stanowisko Sądu Najwyższego, prezentowane w postanowieniu z dnia 6 października 2010 roku (sygn. II CZ 102/10), zgodnie z którym wykazanie istnienia stosunku pracy jako podstawy pełnomocnictwa procesowego (art. 87 § 2 k.p.c.) może nastąpić przez złożenie tej treści oświadczenia strony, potwierdzonego przez pełnomocnika o pozostawaniu w stosunku pracy i wciągniętego do protokołu posiedzenia (art.89§2k.p.c.). • Sąd pierwszej instancji, w ramach wstępnego badania sprawy (art. 467 k.p.c.), podjął czynności sprawdzające, żądając wykazania przez organ rentowy między innymi, czy pracownicy – pełnomocnicy (do decyzji i procesowi) są pracownikami Zakładu, czy jego placówek terenowych oraz przedłożenia umów o pracę pracowników ZUS wydających decyzje oraz ujętych w treści pisemnego pełnomocnictwa procesowego, czym wykroczył poza niezbędne do ustalenia, czy konkretna - zaskarżona w niniejszej sprawie decyzja została wydana przez osobę upoważnioną oraz, czy w toczącym się wskutek odwołania od tej decyzji postępowaniu sądowym - poczynając od odpowiedzi na odwołanie i przedłożone pisma procesowe -…
Skład orzekający
Irena Goik
przewodniczący
Marek Procek
sędzia
Marek Żurecki
sędzia
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Uzasadnienie wadliwości nałożenia grzywny na kierownika jednostki organizacyjnej za niewykonanie zarządzenia sądu, gdy zarządzenie jest wadliwie adresowane lub gdy odmowa wykonania ma usprawiedliwione podstawy (np. ochrona danych osobowych, wystarczające dowody alternatywne). Potwierdzenie, że oświadczenie strony może być dowodem istnienia stosunku pracy."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji proceduralnej związanej z nakładaniem grzywien i żądaniem dokumentów przez sąd. Interpretacja przepisów o ochronie danych osobowych w kontekście postępowań sądowych.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa pokazuje konflikt między potrzebą kontroli sądowej a ochroną danych osobowych i prawem strony do obrony. Pokazuje też, jak ważne są formalne aspekty postępowania i jak błędy proceduralne mogą prowadzić do uchylenia orzeczeń.
“ZUS ukarany grzywną za odmowę pokazania umów? Sąd Apelacyjny mówi: 'Sprawdzam!'”
Sektor
ubezpieczenia społeczne
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.