III AUz 226/14

Sąd Apelacyjny w KatowicachKatowice2014-09-29
SAOSubezpieczenia społeczneprawo do świadczeńŚredniaapelacyjny
ubezpieczenia społecznerentaodsetkiapelacjazażaleniewartość przedmiotu zaskarżeniabrak formalnyprawo do sąduformalizm proceduralny

Sąd Apelacyjny uchylił postanowienie o odrzuceniu apelacji ubezpieczonego, uznając je za nadmiernie formalistyczne i naruszające prawo do sądu.

Sąd Okręgowy odrzucił apelację ubezpieczonego od decyzji ZUS odmawiającej prawa do odsetek, ponieważ ubezpieczony nie wskazał wartości przedmiotu zaskarżenia. Sąd Apelacyjny uchylił to postanowienie, uznając je za nadmiernie rygorystyczne i naruszające konstytucyjne prawo do sądu, zwłaszcza w postępowaniu z zakresu ubezpieczeń społecznych, gdzie dopuszczalne są mniej formalne zasady.

Sąd Okręgowy w Katowicach wyrokiem z dnia 8 maja 2014 r. oddalił odwołanie M. S. od decyzji ZUS odmawiającej prawa do odsetek za opóźnienie w wypłacie renty. Następnie, postanowieniem z dnia 5 sierpnia 2014 r., Sąd Okręgowy odrzucił apelację ubezpieczonego, ponieważ nie uzupełnił on braków formalnych w postaci wskazania wartości przedmiotu zaskarżenia. Sąd Okręgowy argumentował, że wymóg ten wynika z art. 368 § 2 k.p.c. i służy właściwej kwalifikacji sprawy. Ubezpieczony w zażaleniu podnosił, że uzupełnił brak fiskalny i nie był w stanie wskazać dokładnej kwoty odsetek, podając jedynie orientacyjną kwotę 1.000 zł. Sąd Apelacyjny uwzględnił zażalenie, uchylając zaskarżone postanowienie. Sąd Apelacyjny uznał, że odrzucenie apelacji było nadmiernie formalistyczne i rygorystyczne, szczególnie w postępowaniu z zakresu ubezpieczeń społecznych, gdzie przewidziano uproszczone zasady. Podkreślono, że brak wskazania wartości przedmiotu zaskarżenia nie jest brakiem uniemożliwiającym nadanie biegu apelacji i może zostać uzupełniony w dalszym toku postępowania. Sąd Apelacyjny odwołał się również do konstytucyjnych praw obywateli do sądu, zaskarżania orzeczeń i dwuinstancyjności postępowania, wskazując, że pochopna odmowa kontroli instancyjnej narusza te prawa.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (1)

Odpowiedź sądu

Nie, brak wskazania wartości przedmiotu zaskarżenia w apelacji w sprawie z zakresu ubezpieczeń społecznych, wniesionej przez osobę niebędącą profesjonalnym pełnomocnikiem, nie stanowi braku uniemożliwiającego nadanie apelacji biegu i nie uzasadnia jej odrzucenia na podstawie art. 370 k.p.c.

Uzasadnienie

Sąd Apelacyjny uznał, że odrzucenie apelacji z powodu nieoznaczenia wartości przedmiotu zaskarżenia było nadmiernie rygorystyczne i naruszało prawo do sądu oraz zasadę dwuinstancyjności, szczególnie w postępowaniu z ubezpieczeń społecznych, gdzie dopuszczalne są mniej formalne zasady. Brak ten może zostać uzupełniony w dalszym toku postępowania.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylenie postanowienia i zasądzenie kosztów

Strona wygrywająca

M. S.

Strony

NazwaTypRola
M. S.osoba_fizycznaubezpieczony
Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w S.instytucjaorgan rentowy

Przepisy (8)

Pomocnicze

k.p.c. art. 368 § §2

Kodeks postępowania cywilnego

Wskazanie wartości przedmiotu zaskarżenia stanowi wymóg formalny apelacji.

k.p.c. art. 370

Kodeks postępowania cywilnego

Sąd odrzuci apelację, jeżeli jej braki uniemożliwiają jej nadanie biegu.

k.p.c. art. 130 § §1

Kodeks postępowania cywilnego

Sąd wzywa stronę do uzupełnienia braków pisma procesowego, które nie mogą być uzupełnione przez sąd.

k.p.c. art. 466

Kodeks postępowania cywilnego

Ubezpieczony działający bez adwokata lub radcy prawnego może zgłosić ustnie do protokołu powództwo, środki odwoławcze i inne pisma procesowe.

k.p.c. art. 386 § §1

Kodeks postępowania cywilnego

Sąd drugiej instancji może uchylić zaskarżone orzeczenie i orzec co do istoty sprawy.

k.p.c. art. 397 § §2

Kodeks postępowania cywilnego

Do zażalenia stosuje się odpowiednio przepisy o apelacji.

k.p.c. art. 98 § §1

Kodeks postępowania cywilnego

Do niezbędnych kosztów procesu zalicza się koszty sądowe oraz koszty zastępstwa procesowego.

k.p.c. art. 108 § §1

Kodeks postępowania cywilnego

Sąd rozstrzyga o kosztach w orzeczeniu kończącym postępowanie w instancji.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Postępowanie z zakresu ubezpieczeń społecznych powinno być mniej formalistyczne. Brak wskazania wartości przedmiotu zaskarżenia nie uniemożliwia nadania biegu apelacji. Odrzucenie apelacji z powodu braku formalnego narusza konstytucyjne prawo do sądu i dwuinstancyjność postępowania.

Odrzucone argumenty

Wskazanie wartości przedmiotu zaskarżenia jest wymogiem formalnym apelacji zgodnie z art. 368 § 2 k.p.c. Braki formalne apelacji uniemożliwiające jej nadanie biegu uzasadniają jej odrzucenie na podstawie art. 370 k.p.c.

Godne uwagi sformułowania

nadmiernym formalizmem i rygoryzmem proceduralnym nie powinien mieć miejsca w postępowaniu z zakresu ubezpieczeń społecznych nie jest brakiem, który uniemożliwia nadanie prawidłowego biegu apelacji należało uznać za rozstrzygnięcie nadmiernie rygorystyczne i wykraczające poza normę z art.370 kpc wystrzegać się ich naruszenia poprzez pochopną odmowę poddania orzeczenia dalszej ocenie merytorycznej

Skład orzekający

Marek Żurecki

przewodniczący

Antonina Grymel

sędzia

Ewelina Kocurek-Grabowska

sędzia

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Ważne dla interpretacji zasad formalnych w postępowaniu apelacyjnym w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych, zwłaszcza gdy strona nie jest reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika. Podkreśla znaczenie prawa do sądu i unikania nadmiernego formalizmu."

Ograniczenia: Dotyczy specyfiki postępowania apelacyjnego w sprawach ubezpieczeń społecznych i sytuacji braku profesjonalnego pełnomocnika.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa pokazuje konflikt między rygoryzmem proceduralnym a prawem do sądu, co jest zawsze interesujące dla prawników. Podkreśla też specyfikę postępowań z zakresu ubezpieczeń społecznych.

Czy brak jednego podpisu może pozbawić Cię prawa do sądu? Sąd Apelacyjny wyjaśnia.

Sektor

ubezpieczenia społeczne

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
Sygn. akt III AUz 226/14 POSTANOWIENIE Dnia 29 września 2014 r. Sąd Apelacyjny w Katowicach III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w składzie: Przewodniczący : SSA Marek Żurecki Sędziowie : SSA Antonina Grymel SSO del. Ewelina Kocurek-Grabowska po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym sprawy z odwołania M. S. ( M. S. ) przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddział w S. o odsetki na skutek zażalenia ubezpieczonego M. S. na postanowienie Sądu Okręgowego - Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Katowicach z dnia 5 sierpnia 2014 r. sygn. akt XI U 229/14 postanawia: 1. uchylić zaskarżone postanowienie; 2. zasądzić od Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddziału w S. na rzecz ubezpieczonego M. S. kwotę 30 zł (trzydzieści złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania zażaleniowego. /-/ SSA A.Grymel /-/ SSA M.Żurecki /-/ SSO del. E.Kocurek-Grabowska Sędzia Przewodniczący Sędzia Sygn. akt III AUz 226/14 UZASADNIENIE Sąd Okręgowy – Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Katowicach wyrokiem z dnia 8 maja 2014r. oddalił odwołanie p. M. S. od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddziału w S. z dnia 23 stycznia 2014r. odmawiającej ubezpieczonemu prawa do odsetek z tytułu opóźnienia w ustaleniu i wypłacie renty z tytułu niezdolności do pracy za okres od 1.01.2013r. do 12.11.2013r. Zaskarżonym postanowieniem z dnia 5.08.2014r. Sąd Okręgowy w Katowicach na podstawie art.370 kpc odrzucił apelację ubezpieczonego z dnia 16.06.2014r. od opisanego wyroku albowiem apelujący nie uzupełnił w wyznaczonym terminie 7 dni braku formalnego apelacji w postaci wskazania wartości przedmiotu zaskarżenia zgodnie z art.368 §2 kpc . W uzasadnieniu postanowienia Sąd wskazał, że uwzględniając odmienność spraw z zakresu ubezpieczeń społecznych w szczególności na etapie inicjowania postępowania sądowego odwołaniem, nie ma żadnych podstaw, aby w dalszych fazach postępowania sądowego, tj. już na etapie wniesienia apelacji nie stosować ogólnych zasad, w tym dotyczących oznaczania wartości przedmiotu zaskarżenia w apelacji oraz skutków nieuzupełnienia braków w tym zakresie. Zgodnie bowiem z wolą ustawodawcy wyrażoną w art.368 §2 kpc wskazanie wartości przedmiotu zaskarżenia stanowi wymóg formalny apelacji, co służyć ma właściwej kwalifikacji sprawy, w tym również ocenie dopuszczalności skargi kasacyjnej. W zażaleniu na postanowienie ubezpieczony podnosił, że w wyznaczonym terminie uzupełnił brak fiskalny apelacji uiszczając opłatę podstawową. Natomiast nie był w stanie jako osoba nie mająca wiedzy fachowej wskazać kwoty żądanych odsetek nawet po konsultacji z organem rentowym, który udzielił mu ogólnego wyjaśnienia o sposobie liczenia odsetek, dlatego skarżący podał w zażaleniu orientacyjną kwotę 1.000 złotych. W związku z tym skarżący wnosił o zmianę zaskarżonego postanowienia. Sąd Apelacyjny uwzględnił zażalenie i uchylił zaskarżone postanowienie jako nietrafne i nacechowane nadmiernym formalizmem i rygoryzmem proceduralnym, który nie powinien mieć miejsca w postępowaniu z zakresu ubezpieczeń społecznych, w którym to postępowaniu przewidziano m.in. uproszczone, mniej formalne reguły wnoszenia pism procesowych, w tym zgłaszania środków odwoławczych. Zgodnie z art.466 kpc ubezpieczony działający bez adwokata lub radcy prawnego może bowiem zgłosić również ustnie do protokołu w sądzie właściwym powództwo, treść środków odwoławczych i innych pism procesowych. Oznacza to, że sąd ubezpieczeń społecznych badając wymogi formalne apelacji wniesionej osobiście przez ubezpieczonego nie reprezentowanego przez profesjonalnego pełnomocnika powinien wezwać taką stronę postępowania do uzupełnienia nieusuwalnych braków pisma procesowego w sensie art.130 §1 kpc tj. takich braków, wskutek których pismo to nie może otrzymać prawidłowego biegu. Nieoznaczenie wartości przedmiotu zaskarżenia (wymóg z art.368 §2 kpc ) na etapie postępowania apelacyjnego nie jest brakiem, który uniemożliwia nadanie prawidłowego biegu apelacji, gdyż brak tego rodzaju może zostać usunięty w dalszym toku postępowania przed sądem apelacyjnym w razie zaistnienia takiej potrzeby (w związku z orzeczeniem o kosztach postępowania lub w razie wniesienia skargi kasacyjnej). W związku z tym odrzucenie apelacji ubezpieczonego wyłącznie z powodu nieoznaczenia w wyznaczonym terminie wartości przedmiotu zaskarżenia (kwoty żądanych odsetek od poszczególnych rat miesięcznych renty) należało uznać za rozstrzygnięcie nadmiernie rygorystyczne i wykraczające poza normę z art.370 kpc , którą w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych należy odczytywać z uwzględnieniem uregulowań szczególnych dotyczących tego postępowania zawartych w dziale III kpc określających mniej formalne i restrykcyjne zasady postępowania. Ponadto odnosząc do konkretnego stanu faktycznego w sprawie przepis z art.370 kpc należy dostrzegać – co najważniejsze – konstytucyjne prawo obywateli do sądu z art.45 ust.1 Konstytucji , prawo do zaskarżania orzeczeń i decyzji wydanych w pierwszej instancji ( art.78 Konstytucji ) oraz zasadę dwuinstancyjności postępowania sądowego ( art.176 Konstytucji ) po to, by stosując wymienione przepisy jako wzorce wyważonej oceny danej sytuacji wystrzegać się ich naruszenia poprzez pochopną odmowę poddania orzeczenia dalszej ocenie merytorycznej w toku kontroli instancyjnej. Mając powyższe na uwadze Sąd Apelacyjny orzekł jak w pkt 1 postanowienia na podstawie art.386 §1 kpc w związku z art.397 §2 kpc . O kosztach postępowania Sąd uznał na podstawie art.98 §1 kpc i art.108 §1 kpc . /-/ SSA A.Grymel /-/ SSA M.Żurecki /-/ SSO del. E.Kocurek-Grabowska Sędzia Przewodniczący Sędzia ek

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI