III AUz 147/14

Sąd Apelacyjny w GdańskuGdańsk2014-06-30
SAOSubezpieczenia społeczneprawo do świadczeńŚredniaapelacyjny
pełnomocnik z urzęduprawo do sądukoszty zastępstwa procesowegostan zdrowiasytuacja materialnazażalenierentaubezpieczenia społeczne

Sąd Apelacyjny zmienił postanowienie Sądu Okręgowego, ustanawiając dla ubezpieczonej radcę prawnego z urzędu ze względu na jej trudną sytuację materialną i stan zdrowia.

Sąd Okręgowy oddalił wniosek ubezpieczonej J. W. o ustanowienie pełnomocnika z urzędu, uznając, że potrafi ona samodzielnie formułować pisma. Ubezpieczona złożyła zażalenie, podnosząc, że jej stan zdrowia (wysoka krótkowzroczność, choroba G.-B.) uniemożliwia jej pisanie i czytanie, a także że nie zna procedur sądowych. Sąd Apelacyjny uwzględnił zażalenie, stwierdzając, że trudna sytuacja materialna ubezpieczonej (niski dochód, wysokie wydatki) oraz jej stan zdrowia uzasadniają ustanowienie pełnomocnika z urzędu.

Sąd Apelacyjny w Gdańsku rozpoznał sprawę dotyczącą prawa do renty z tytułu całkowitej niezdolności do pracy, w której Sąd Okręgowy w Słupsku oddalił wniosek ubezpieczonej J. W. o ustanowienie pełnomocnika z urzędu. Sąd Okręgowy uznał, że ubezpieczona jest w stanie samodzielnie formułować pisma procesowe i rozumie procedury. Ubezpieczona złożyła zażalenie, argumentując, że jej stan zdrowia, w tym wysoka krótkowzroczność i choroba G.-B., powodują znaczne osłabienie widzenia i podwójne widzenie, co uniemożliwia jej pisanie i czytanie. Podkreśliła również, że nie zna procedur sądowych i ma ograniczony dostęp do pomocy prawnej. Sąd Apelacyjny uznał zażalenie za zasadne. Powołując się na przepisy Kodeksu postępowania cywilnego (art. 117 k.p.c.), sąd wskazał, że ustanowienie pełnomocnika z urzędu jest możliwe, gdy poniesienie kosztów zastępstwa procesowego byłoby połączone z uszczerbkiem dla utrzymania koniecznego dla strony i jej rodziny, a także gdy udział pełnomocnika jest potrzebny. Sąd Apelacyjny ustalił, że miesięczny dochód ubezpieczonej wynosi 722,80 zł (renta i zasiłek pielęgnacyjny), a wydatki 700 zł, co oznacza, że jej dochody niemal w całości pokrywają bieżące koszty utrzymania. Ponadto, sąd uznał, że stan zdrowia ubezpieczonej, w tym zaburzenia funkcji narządu wzroku i choroba G.-B., uzasadniają potrzebę ustanowienia pełnomocnika z urzędu. W konsekwencji, Sąd Apelacyjny zmienił zaskarżone postanowienie i ustanowił dla ubezpieczonej radcę prawnego z urzędu.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Tak, jeśli spełnione są przesłanki materialne i procesowe.

Uzasadnienie

Sąd Apelacyjny uznał, że niska renta i wysokie koszty utrzymania, a także problemy ze wzrokiem i choroba G.-B. uzasadniają ustanowienie pełnomocnika z urzędu, mimo że sąd niższej instancji uznał, że strona potrafi samodzielnie formułować pisma.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

zmiana postanowienia

Strona wygrywająca

J. W.

Strony

NazwaTypRola
J. W.osoba_fizycznawnioskodawczyni
Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w S.instytucjastrona przeciwna

Przepisy (5)

Główne

k.p.c. art. 117 § § 1

Kodeks postępowania cywilnego

Strona zwolniona przez sąd od kosztów sądowych w całości lub części, może domagać się ustanowienia adwokata lub radcy prawnego.

k.p.c. art. 117 § § 2

Kodeks postępowania cywilnego

Osoba fizyczna, niezwolniona przez sąd od kosztów sądowych, może się domagać ustanowienia adwokata lub radcy prawnego, jeżeli złoży oświadczenie, z którego wynika, że nie jest w stanie ponieść kosztów wynagrodzenia adwokata lub radcy prawnego bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny.

k.p.c. art. 117 § § 5

Kodeks postępowania cywilnego

Sąd uwzględni wniosek, jeżeli udział adwokata lub radcy prawnego w sprawie uzna za potrzebny.

Pomocnicze

k.p.c. art. 386 § § 1

Kodeks postępowania cywilnego

Sąd drugiej instancji orzeka na podstawie materiału zebranego w postępowaniu w pierwszej instancji oraz w postępowaniu apelacyjnym.

k.p.c. art. 397 § § 2

Kodeks postępowania cywilnego

W sprawach nieuregulowanych w przepisach o postępowaniu apelacyjnym, w sprawach kasacji i w sprawach o wznowienie postępowania do postępowania przed sądem drugiej instancji i Sądem Najwyższym stosuje się odpowiednio przepisy o postępowaniu przed sądem pierwszej instancji.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Trudna sytuacja materialna wnioskodawczyni (niski dochód, wysokie wydatki). Stan zdrowia wnioskodawczyni (problemy ze wzrokiem, choroba G.-B.) uniemożliwiający samodzielne prowadzenie sprawy. Niezbędność udziału pełnomocnika dla prawidłowego toku postępowania i ochrony interesów strony.

Odrzucone argumenty

Ocena Sądu Okręgowego, że wnioskodawczyni potrafi samodzielnie formułować pisma i rozumie procedury.

Godne uwagi sformułowania

Uprawnienie do uzyskania nieodpłatnej pomocy prawnej stanowi gwarancję rzeczywistego prawa do sądu, gdyż realizowane jest zarówno poprzez wsparcie merytoryczne, jak i formalne. Niewątpliwie sytuacja materialna wnioskodawczyni jest trudna i nie jest ona w stanie ponieść kosztów wynagrodzenia pełnomocnika bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie.

Skład orzekający

Daria Stanek

przewodniczący-sprawozdawca

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Uzasadnienie ustanowienia pełnomocnika z urzędu w przypadku trudnej sytuacji materialnej i zdrowotnej strony, nawet jeśli strona potrafi formułować pisma."

Ograniczenia: Dotyczy konkretnej sytuacji procesowej i przepisów k.p.c. o ustanowieniu pełnomocnika z urzędu.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa pokazuje praktyczne zastosowanie prawa do sądu i gwarancji pomocy prawnej dla osób w trudnej sytuacji materialnej i zdrowotnej, co jest istotne dla wielu obywateli.

Czy problemy ze wzrokiem i niska renta to powód do ustanowienia darmowego prawnika?

Sektor

ubezpieczenia społeczne

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
Sygn. akt III AUz 147/14 POSTANOWIENIE Dnia 30 czerwca 2014 r. Sąd Apelacyjny w Gdańsku – III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w składzie następującym: Przewodniczący: SSA Daria Stanek (spr.) po rozpoznaniu w dniu 30 czerwca 2014 r. w Gdańsku na posiedzeniu niejawnym sprawy J. W. przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddział w S. o prawo do renty z tytułu całkowitej niezdolności do pracy na skutek zażalenia wnioskodawczyni na postanowienie Sądu Okręgowego w Słupsku – V Wydziału Pracy i Ubezpieczeń Społecznych z dnia 27 maja 2014 r., sygn. akt V U 354/14 postanawia: zmienić zaskarżone postanowienie i ustanowić dla ubezpieczonej J. W. radcę prawnego z urzędu, którego wyznaczy Okręgowa Izba Radców Prawnych w K. . Sygn. akt III AUz 147/14 UZASADNIENIE Zaskarżonym postanowieniem z dnia 27 maja 2014 r., sygn. akt V U 354/14 Sąd Okręgowy w S. - V Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych oddalił wniosek ubezpieczonej J. W. o ustanowienie dla niej pełnomocnika z urzędu, ponieważ w sposób rzeczowy, jasny i zrozumiały formułuje treść składanych pism procesowych oraz wykazuje orientacje co do procedur sądowych. W zażaleniu na to postanowienie ubezpieczona domagając się jego zmiany i uwzględnienia wniosku podniosła, iż Sąd Okręgowy pominął bardzo istotną informację dotyczącą stanu jej zdrowia -wysoka krótkowzroczność, na którą cierpi jest spiętrzona częstymi rzutami choroby G. - B. , powodującej znaczne osłabienie widzenia oraz podwójne widzenie uniemożliwiające wykonywanie takich czynności jak pisanie, czy czytanie (zaświadczenie lekarskie z dnia 7 marca 2014 r.). Skarżąca podniosła, że nie zna procedur sądowych. Sporadycznie korzysta z pomocy Biura P. Prawnych i (...) Obywatelskiej w C. , a i tak dostęp do tego typu porad jest ograniczony. Sąd Apelacyjny zważył, co następuje: Zażalenie wnioskodawczyni J. W. zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 117 § 1 k.p.c. strona zwolniona przez sąd od kosztów sądowych w całości lub części, może domagać się ustanowienia adwokata lub radcy prawnego. Art. 117 § 2 k.p.c. stanowi, że osoba fizyczna, niezwolniona przez sąd od kosztów sądowych, może się domagać ustanowienia adwokata lub radcy prawnego, jeżeli złoży oświadczenie, z którego wynika, że nie jest w stanie ponieść kosztów wynagrodzenia adwokata lub radcy prawnego bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Nadto, Sąd uwzględni wniosek, jeżeli udział adwokata lub radcy prawnego w sprawie uzna za potrzebny ( art. 117 § 5 k.p.c. ). Uprawnienie do uzyskania nieodpłatnej pomocy prawnej stanowi gwarancję rzeczywistego prawa do sądu, gdyż realizowane jest zarówno poprzez wsparcie merytoryczne, jak i formalne. Podkreślić należy, że warunkiem koniecznym do uwzględnienia wniosku strony o ustanowienie pełnomocnika z urzędu jest łączne spełnienie dwóch przesłanek, tj. sytuacja, gdy poniesienie kosztów zastępstwa procesowego byłoby połączone z uszczerbkiem utrzymania koniecznego dla strony i jej rodziny oraz udział pełnomocnika z urzędu musiałby być potrzebny. Niewątpliwie sytuacja materialna wnioskodawczyni jest trudna i nie jest ona w stanie ponieść kosztów wynagrodzenia pełnomocnika bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie. Jej miesięczny dochód wynosi 722,80 zł (renta z tytułu częściowej niezdolności do pracy w kwocie 569,80 zł oraz zasiłek pielęgnacyjny w kwocie 153 zł). W skali miesiąca ponosi wydatki w kwocie 700 zł na: wyżywienie – 300 zł, zakup leków - 200 zł, telefon i środki czystości po 50 zł, koszty związane z użytkowaniem szkieł kontaktowych – 100 zł. Zatem osiągane przez ubezpieczoną przychody niemalże w całości przeznaczane są na pokrycie bieżących kosztów utrzymania. W ocenie Sądu Apelacyjnego również z uwagi na stan zdrowia wnioskodawczyni zachodziła potrzeba ustanowienia jej pełnomocnika urzędu. Podkreślić należy, że miała ona prawo do renty z tytułu niezdolności do pracy od 1 lutego 1997 r. do 31 maja 2003 r. (częściowa), od 1 czerwca 2003 r. do 31 października 2008 r. (całkowita), od 1 listopada 2008 r. do 31 grudnia 2013 r. (częściowa) oraz obecnie ma prawo do tego świadczenia nadal do dnia 31 stycznia 2017 r. (częściowa) (wniosek o wydanie orzeczenia – k. 4 a.r., decyzja z dnia 21 lutego 2014 r. – k. 11 a.r.). Lekarz orzecznik w opinii z dnia 8 stycznia 2014 r., jak i komisja lekarska w opinii z dnia 11 lutego 2014 r. wskazali, że wnioskodawczyni ma zaburzenia funkcji narządu wzroku. Uznali, że jest ona częściowo niezdolna do pracy z uwagi na oponiaka kanału kręgowego na poziomie C2-C5, stan po wielokrotnych niedoszczetnych operacjach w okresie 1995-2001, aktualnie w okresie stabilnej wznowy, zespół zwrotowy w wywiadzie, chorobę G. - B. w okresie eutyreozy i orbitopotię obrzekowo - naciekową obuoczną (k. 7 i 13 a.r.). Ubezpieczona w zażaleniu wskazała, że wysoka krótkowzroczność, na którą cierpi jest spiętrzona częstymi rzutami choroby G. - B. , powodującej znaczne osłabienie widzenia oraz podwójne widzenie uniemożliwiające wykonywanie takich czynności jak pisanie, czy czytanie (zaświadczenia lekarskie – k. 6-7 a.s.). Zdaniem Sądu Apelacyjnego ustanowienie wnioskodawczyni radcy prawnego z urzędu zapewnieni prawidłowy tok postępowania i ochronę jej interesów. Mając na uwadze powyższe, wobec przedstawionej argumentacji Sąd Apelacyjny na mocy art. 386 § 1 k.p.c. w zw. z art. 397 § 2 k.p.c. orzekł, jak w sentencji.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI