III AUa 99/24
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa dotyczyła zwrotu nienależnie pobranego świadczenia przez A. W. od Zakładu Ubezpieczeń Społecznych. A. W. odwołał się od decyzji ZUS nakazującej mu zwrot łącznej kwoty 4.415,19 zł, która obejmowała emeryturę, świadczenie uzupełniające, dodatek pielęgnacyjny i dodatkowe roczne świadczenie pieniężne za wrzesień 2023 r. Świadczenia te zostały wypłacone 25 września 2023 r., po śmierci ojca A. W., S. W., który nastąpił 22 września 2023 r. S. W. upoważnił syna do odbioru świadczeń 19 września 2023 r. Sąd Okręgowy w Ostrołęce oddalił odwołanie, uznając, że pełnomocnictwo wygasło z chwilą śmierci mocodawcy, a świadczenie pobrane po tej dacie jest nienależne. Sąd Apelacyjny w Białymstoku, rozpoznając apelację, podzielił to stanowisko. Sąd podkreślił, że zakres rozpoznania sprawy wyznacza decyzja organu rentowego, a kwestia ewentualnego prawa do niezrealizowanego świadczenia nie mogła być rozstrzygana w tym postępowaniu. Sąd Apelacyjny szczegółowo analizował przepisy dotyczące wygasania pełnomocnictwa (art. 101 § 2 k.c.) oraz zasady wypłaty świadczeń po śmierci ubezpieczonego (ustawa o emeryturach i rentach z FUS). Stwierdzono, że pełnomocnictwo wygasa z chwilą śmierci mocodawcy, a świadczenie pobrane po tej dacie przez osobę upoważnioną stanowi świadczenie nienależnie pobrane. Sąd odrzucił argumentację apelującego dotyczącą interpretacji art. 136a ust. 2 ustawy emerytalnej, wskazując, że nie tworzy on prawa do świadczenia po śmierci ubezpieczonego, a jedynie reguluje kwestie techniczne związane z wypłatą lub wstrzymaniem świadczeń. W konsekwencji, apelacja została oddalona, a A. W. obciążony kosztami zastępstwa procesowego.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja przepisów dotyczących wygasania pełnomocnictwa po śmierci mocodawcy w kontekście świadczeń ZUS oraz zasady zwrotu nienależnie pobranych świadczeń.
Dotyczy specyficznej sytuacji wypłaty świadczeń ZUS po śmierci świadczeniobiorcy i wygaśnięcia pełnomocnictwa.
Zagadnienia prawne (2)
Czy świadczenie emerytalne i inne świadczenia ZUS wypłacone po śmierci świadczeniobiorcy, mimo posiadania przez niego pełnomocnictwa do ich odbioru, stanowią świadczenie nienależnie pobrane?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, świadczenia wypłacone po śmierci świadczeniobiorcy, mimo posiadania przez niego pełnomocnictwa do ich odbioru, stanowią świadczenie nienależnie pobrane, ponieważ pełnomocnictwo wygasa z chwilą śmierci mocodawcy.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że pełnomocnictwo do odbioru świadczeń wygasa z chwilą śmierci mocodawcy zgodnie z art. 101 § 2 k.c. Świadczenie pobrane po tej dacie przez osobę upoważnioną stanowi świadczenie nienależnie pobrane w rozumieniu art. 138 ust. 3 ustawy emerytalnej. Sąd odrzucił argumentację apelującego dotyczącą interpretacji art. 136a ust. 2 ustawy emerytalnej, wskazując, że nie tworzy on prawa do świadczenia po śmierci ubezpieczonego.
Czy sąd ubezpieczeń społecznych może rozpoznać kwestię prawa do wypłaty niezrealizowanego świadczenia po śmierci ubezpieczonego, jeśli nie była ona przedmiotem decyzji organu rentowego?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, sąd ubezpieczeń społecznych nie może wykraczać poza zakres decyzji organu rentowego i rozpoznawać kwestii nierozpoznanych przez ten organ.
Uzasadnienie
Zakres kognicji sądów ubezpieczeń społecznych zakreśla decyzja organu rentowego, od której wniesiono odwołanie. Sąd nie może orzekać o kwestiach nieobjętych decyzją organu rentowego, a co za tym idzie, rozstrzygać o żądaniach zgłaszanych w toku postępowania odwoławczego i dotychczas nierozpoznanych przez organ rentowy.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| A. W. | osoba_fizyczna | odwołujący |
| Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w P. | instytucja | organ rentowy |
Przepisy (7)
Główne
ustawa emerytalna art. 138 § 1 i 3
Ustawa o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych
Świadczenie wypłacone po śmierci świadczeniobiorcy stanowi nienależnie pobrane świadczenie, podlegające zwrotowi przez osobę, która je pobrała.
Pomocnicze
k.c. art. 101 § § 2
Kodeks cywilny
Pełnomocnictwo wygasa z chwilą śmierci mocodawcy, chyba że w pełnomocnictwie inaczej zastrzeżono. Pobranie świadczenia po śmierci mocodawcy przez osobę upoważnioną stanowi świadczenie nienależnie pobrane.
ustawa emerytalna art. 136 § ust. 1
Ustawa o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych
Określa krąg osób uprawnionych do wypłaty niezrealizowanego świadczenia po śmierci ubezpieczonego.
ustawa emerytalna art. 136a § ust. 2
Ustawa o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych
Przepis ten nie przyznaje prawa do świadczenia po śmierci ubezpieczonego, a jedynie reguluje kwestie techniczne związane z wypłatą lub wstrzymaniem świadczeń w miesiącu śmierci.
k.p.c. art. 385
Kodeks postępowania cywilnego
Podstawa prawna oddalenia apelacji.
k.p.c. art. 98 § § 1, § 11 i 3
Kodeks postępowania cywilnego
Podstawa prawna zasądzenia kosztów postępowania.
Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości w sprawie opłat za czynności radców prawnych art. 10 § ust. 1 pkt 2 w zw. z § 9 ust. 2
Podstawa ustalenia wysokości kosztów zastępstwa procesowego.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Pełnomocnictwo do odbioru świadczeń wygasa z chwilą śmierci mocodawcy. • Świadczenie pobrane po śmierci świadczeniobiorcy, mimo posiadania pełnomocnictwa, jest świadczeniem nienależnie pobranym. • Zakres kognicji sądu ubezpieczeń społecznych jest ograniczony do przedmiotu decyzji organu rentowego.
Odrzucone argumenty
Pełnomocnictwo do odbioru świadczeń nie wygasa z chwilą śmierci mocodawcy w kontekście przepisów ustawy emerytalnej. • Świadczenie wypłacone za miesiąc, w którym nastąpiła śmierć świadczeniobiorcy, jest świadczeniem należnym. • Art. 136a ust. 2 ustawy emerytalnej przyznaje prawo do świadczenia po śmierci ubezpieczonego.
Godne uwagi sformułowania
Pełnomocnictwo do odbioru emerytury wygasa zatem - zgodnie z art. 101 § 2 k.c. - z chwilą śmierci mocodawcy. • Pobranie po tej dacie przez osobę upoważnioną świadczenia przysługującego ubezpieczonemu stanowi świadczenie nienależnie pobrane w rozumieniu art. 138 ust. 3 w zw. z ust. 1 ustawy emerytalnej. • Nie ma prawa do wypłaty bez prawa do świadczenia. • Zdolność prawna (art. 8 ust. 1 k.c.), nie tylko w zakresie praw i obowiązków wynikających z prawa cywilnego, lecz także innych dziedzin prawa wygasa z chwilą śmierci.
Skład orzekający
Sławomir Bagiński
przewodniczący
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących wygasania pełnomocnictwa po śmierci mocodawcy w kontekście świadczeń ZUS oraz zasady zwrotu nienależnie pobranych świadczeń."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji wypłaty świadczeń ZUS po śmierci świadczeniobiorcy i wygaśnięcia pełnomocnictwa.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy powszechnego zagadnienia pełnomocnictwa i jego wygaśnięcia w kontekście świadczeń ZUS, co jest istotne dla wielu osób. Wyjaśnia ważne zasady prawne dotyczące sytuacji po śmierci bliskiej osoby.
“Czy pełnomocnictwo do odbioru emerytury działa po śmierci? Sąd wyjaśnia.”
Dane finansowe
WPS: 4415,19 PLN
zwrot kosztów zastępstwa procesowego: 240 PLN
Sektor
ubezpieczenia społeczne
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.