III AUa 973/14

Sygn. akt III AUa 973/14 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 15 stycznia 2015 r. Sąd Apelacyjny w Lublinie III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w składzie: Przewodniczący - Sędzia SA Małgorzata Rokicka - Radoniewicz Sędziowie: SA Barbara Hejwowska SA Elżbieta Czaja (spr.) Protokolant: Agnieszka Zdanowicz-Martyna po rozpoznaniu w dniu 15 stycznia 2015 r. w Lublinie sprawy Marcina Józwika przeciwko Prezesowi Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego o ustalenie istnienia obowiązku ubezpieczenia społecznego rolników na skutek apelacji M. J. od wyroku Sądu Okręgowego w Lublinie z dnia 11 września 2014 r. sygn. akt VII U 1341/14 uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę Sądowi Okręgowemu w Lublinie do ponownego rozpoznania, pozostawiając temu Sądowi rozstrzygnięcie o kosztach postępowania apelacyjnego. Sygn. akt III AUa 973/14 UZASADNIENIE Decyzją z dnia 21 marca 2014 r. o nr (...) Prezes Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego stwierdził wobec M. J. ustanie ubezpieczenia społecznego rolników w zakresie ubezpieczenia wypadkowego, chorobowego i macierzyńskiego oraz emerytalno-rentowego od 25 lutego 2012 r. do 22 marca 2012 r. oraz ustanie obowiązku opłacania składek w powyższym okresie. W uzasadnieniu wskazano, że M. J. nie spełnił warunków podlegania ubezpieczeniu społecznemu rolników w związku z zatrudnieniem poza rolnictwem we wskazanym wyżej okresie. Odwołanie od powyższej decyzji złożył M. J. domagając się zmiany zaskarżonej decyzji i stwierdzenia, że podlega ubezpieczeniu społecznemu rolników w pełnym zakresie. Twierdził, że wydana przez KRUS decyzja jest krzywdząca, a on nadal chce podlegać ubezpieczeniu rolniczemu tak, jak przez ostatnie 15 lat. Wyrokiem z 11 września 2014 r. Sąd Okręgowy w Lublinie oddalił odwołanie. Swoje rozstrzygnięcie Sąd Okręgowy oparł na następujących podstawach faktycznych i prawnych. M. J. od 3 lutego 2003 r. podlegał ubezpieczeniom społecznym rolników jako domownik z tytułu pracy w gospodarstwie rolnym. Po nabyciu gospodarstwa rolnego od 30 grudnia 2013 r. podlegał ubezpieczeniu społecznemu rolników z mocy ustawy. Od 15 kwietnia 2014 r. prowadził działalność gospodarczą w formie podatku zryczałtowanego i złożył oświadczenie, że nadal chce podlegać ubezpieczeniu społecznemu rolników, opłacając z tego tytułu stosowną składkę. Od 25 marca 2005 r. zaprzestał prowadzenie pozarolniczej działalności gospodarczej, pozostając w ubezpieczeniu rolniczym z tytułu pracy w gospodarstwie rolnym. W dniu 7 marca 2013 r. wnioskodawca ponownie rozpoczął prowadzenie działalności gospodarczej, informując o tym KRUS, w związku z czym decyzją z dnia 11 marca 2013 r. stwierdzono spełnianie przez M. J. warunków do dalszego podlegania ubezpieczeniu społecznemu rolników po podjęciu pozarolniczej działalności gospodarczej i wynikający z tego obowiązek opłacania w podwójnej wysokości składki podstawowej na ubezpieczenie społeczne rolników. W dniu 20 marca 2014 r. do KRUS wpłynęła informacja z ZUS w L. , że M. J. jako pracownik w okresie od 25 lutego 2012 r. do 2 marca 2012 r. podlegał u płatnika Usługi (...) ubezpieczeniom społecznym: emerytalnemu, rentowemu i chorobowemu, wypadkowemu oraz ubezpieczeniu zdrowotnemu. M. J. o podjęciu tego zatrudnienia nie poinformował wcześniej KRUS. W firmie (...) wnioskodawca pracował jako kierowca, na podstawie umowy o pracę. Został zgłoszony do ubezpieczeń społecznych w ZUS i opłacono z tego tytułu składki. Z pracy w firmie wnioskodawca zrezygnował po miesiącu ze względu na to, że pracodawca nie wypłacił mu całości wynagrodzenia. Skutkiem powziętych wiadomości przez KRUS o okresie podlegania przez wnioskodawcę ubezpieczeniom społecznym z tytułu zatrudnienia pracowniczego zaskarżoną decyzją stwierdzono ustanie ubezpieczenia rolników w zakresie ubezpieczenia wypadkowego, chorobowego i macierzyńskiego oraz emerytalno-rentowego od 25 lutego 2012 r. do 22 marca 2012 r. oraz ustanie w tym czasie obowiązku opłacania składek. Sąd Okręgowy wskazał, że kolejną decyzją z tej samej daty, nieskarżoną przez wnioskodawcę, KRUS stwierdził ustanie ubezpieczenia rolników w zakresie ubezpieczenia wypadkowego, chorobowego i macierzyńskiego oraz emerytalno-rentowego od 7 marca 2013r. Aktualnie wnioskodawca nie prowadzi pozarolniczej działalności gospodarczej. Zawiesił jej wykonywanie z dniem 2 lipca 2014 r. Powyższy stan faktyczny Sąd Okręgowy ustalił w oparciu o dokumentację zawartą w aktach ubezpieczeniowych oraz zeznania wnioskodawcy. Sąd Okręgowy wskazał, że odwołanie wnioskodawcy opierało się na zanegowaniu wyłączenia z ubezpieczenia rolniczego w sytuacji, gdy zatrudniający go pracodawca nie wypłacił mu prawidłowo wynagrodzenia za wykonaną pracę zgodnie z zawartą umową o pracę, wskutek czego wnioskodawca zaprzestał dalszego wykonywania zatrudnienia. W ocenie Sądu Okręgowego okoliczność, że pracodawca nie wypłacił M. J. za wykonaną pracę umówionego wynagrodzenia, nie ma znaczenia dla niniejszej sprawy i prawidłowości wydanej decyzji przez KRUS. Zawarta przez wnioskodawcę umowa o pracę była ważna, na jej podstawie wnioskodawca świadczył przez określony czas pracę kierowcy, zaś z tytułu zawartej umowy o pracę płatnik zgłosił go do ubezpieczeń społecznych w ZUS. Konsekwencją zawarcia umowy o pracę w okresie podlegania ubezpieczeniu społecznemu rolników jest wyłączenie z mocy ustawy z ubezpieczenia rolniczego. Zawarcie umowy o pracę powoduje, że płatnik ma obowiązek zgłosić go do ubezpieczeń społecznych, gdyż na podstawie art. 6 ust. 1 pkt 1 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych osoby fizyczne, które na obszarze RP są pracownikami podlegają obowiązkowo ubezpieczeniom społecznym emerytalnym i rentowym a na podstawie art. 11 i 12 cytowanej ustawy ubezpieczeniom chorobowemu i wypadkowemu. Zgodnie art. 8 ust. 1 ustawy systemowej za pracownika uważa się osobę pozostającą w stosunku pracy. Zgodnie z art. 16 ust. 1 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników rolnik, którego gospodarstwo obejmuje obszar użytków rolnych powyżej 1 ha przeliczeniowego lub dział specjalny, podlega z mocy ustawy ubezpieczeniu emerytalno - rentowemu i dotyczy to także domownika rolnika. Przepisu tego nie stosuje się jednakże do osoby, która podlega innemu ubezpieczeniu społecznemu lub ma ustalone prawo do emerytury lub renty ( ust. 3 ). Na mocy art. 7 ust. 1 pkt 1 i 2 ww. ustawy, ubezpieczeniu wypadkowemu, chorobowemu i macierzyńskiemu podlega z mocy ustawy rolnik (domownik rolnika), którego gospodarstwo obejmuje obszar użytków rolnych powyżej 1 ha przeliczeniowego lub dział specjalny, jeżeli rolnik (domownik) ten nie podlega innemu ubezpieczeniu społecznemu i nie ma ustalonego prawa do emerytury lub renty. Skoro wnioskodawca z tytułu zawarcia i wykonywania z płatnikiem S. M. umowy o pracę w okresie od 25 lutego 2012 r. do 22 marca 2012 r. podlegał obowiązkowym ubezpieczeniom społecznym w pełnym zakresie w ZUS, to jednocześnie w tym samym okresie nie może podlegać ubezpieczeniu społecznemu rolników, gdyż na przeszkodzie temu stoi treść wyżej wymienionych przepisów art. 16 ust. 1 i 3 oraz art. 7 ust. 1 ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników . Z powyższych względów Sąd Okręgowy oddalił odwołanie. Apelację od powyższego wyroku wniósł M. J. podnosząc, że wyrok jest dla niego krzywdzący. Skarżący prowadzi bowiem w dalszym ciągu produkcję w postaci hodowli warzyw i kwiatów, w gospodarstwie o pow. 4 ha, które jest jego własnością. Podkreślił, że chce w dalszym ciągu podlegać ubezpieczeniu społecznemu rolników. Wnosił o zmianę zaskarżonego wyroku i objęcie go ubezpieczeniem społecznym rolników i umożliwienie kontynuowania pozarolniczej działalności gospodarczej. Na rozprawie apelacyjnej wyjaśnił, że obecnie nie prowadzi działalności gospodarczej. Sąd Apelacyjny zważył, co następuje. Apelacja jest zasadna, o ile zmierza do uchylenia zaskarżonego wyroku. Stwierdzić bowiem należy, iż w obecnym stanie sprawy niemożliwe jest wydanie merytorycznego rozstrzygnięcia z uwagi na nierozpoznanie przez Sąd pierwszej instancji istoty sprawy. W dniu 21 marca 2014 r. Prezes Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego wydał dwie decyzje, których adresatem był M. J. W decyzji nr (...) stwierdził ustanie wobec M. J. ubezpieczenia społecznego rolników od 25 lutego 2012 r. do 22 marca 2012 r. z uwagi na podleganie w powyższym okresie ubezpieczeniu społecznemu z tytułu umowy o pracę. Natomiast decyzją o nr (...) stwierdzono ustanie względem M. J. ubezpieczenia społecznego rolników od 7 marca 2013 r. z uwagi na brak 3 - letniego okresu podlegania ubezpieczeniu społecznemu rolników z mocy ustawy przed datą rozpoczęcia działalności gospodarczej, co stanowi warunek podlega takiemu ubezpieczeniu w razie jednoczesnego prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej. We wniesionym odwołaniu ubezpieczony jako numer zaskarżonej decyzji wskazał (...) Natomiast treść odwołania wskazuje na to, iż intencją skarżącego było zakwestionowanie przede wszystkim decyzji w przedmiocie wyłączenia go z ubezpieczenia społecznego rolników od 7 marca 2013 r., czyli decyzji o nr (...) . Odwołujący się podkreślił bowiem, że w dalszym ciągu chce podlegać ubezpieczeniu społecznemu rolników („ … płatnikiem KRUS jestem od 15 lat! Nadal chcę być w KRUS” - k. 2 a.s.). W ocenie Sądu Apelacyjnego ubezpieczony skarżył zatem w odwołaniu obie decyzje z 21 marca 2014 r. Podkreślić trzeba, że Sąd Okręgowy - widząc nieścisłość pomiędzy treścią odwołania i zgłaszanych tam żądań a oznaczeniem skarżonej decyzji przez ubezpieczonego w odwołaniu, jak również wobec przyjęcia przez pozwany organ, iż skarżona jest wyłącznie decyzja o nr (...) . – winien był wyjaśnić w toku sprawy, którą - bądź które - decyzje odwołujący się w istocie skarży. Zauważyć przy tym należy, że w toku postępowania argumentacja ubezpieczonego nie zmieniła się, w dalszym ciągu domagał się przede wszystkim objęcia go ubezpieczeniem społecznym rolników w sytuacji prowadzenia przez niego działalności gospodarczej. Sąd Okręgowy, rozpoznając sprawę, przyjął jednakże automatycznie, za organem rentowym, iż ubezpieczony skarży wyłącznie decyzję o nr (...) . Toteż badał wyłącznie prawidłowość decyzji w przedmiocie ustania ubezpieczenia społecznego rolników za okres, w którym ubezpieczony zatrudniony był na podstawie umowy o pracę w przedsiębiorstwie transportowym. W konsekwencji zaskarżony wyrok z dnia 11 września dotyczy wyłącznie decyzji nr (...) , stwierdzając bezzasadność odwołania ubezpieczonego w tym zakresie. Wobec powyższego stwierdzić należy, że Sąd pierwszej instancji nie orzekł co do istoty sprawy, tj. nie zbadał prawidłowości decyzji organu rentowego z dnia 21 marca 2014 r., nr (...) , mocą której wyłączono M. J. z ubezpieczenia społecznego rolników od 7 marca 2013 r. Powoduje to konieczność uchylenia zaskarżonego wyroku i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi Okręgowemu w Lublinie, z pozostawieniem temu Sądowi rozstrzygnięcia w przedmiocie kosztów postępowania apelacyjnego. Rozpoznając ponownie sprawę Sąd Okręgowy przeprowadzi postępowanie także w celu zbadania, czy zostały spełnione przesłanki do wyłączenia M. J. z ubezpieczenia społecznego rolników od 7 marca 2013 r. Następnie oceni zasadność odwołania ubezpieczonego i wyda merytoryczne rozstrzygnięcie w sprawie. Mając powyższe na względzie Sąd Apelacyjny, na podstawie art. 386 § 4 k.p.c. , orzekł jak w sentencji. O kosztach postępowania apelacyjnego Sąd Apelacyjny nie orzekał na zasadzie art. 108 § 2 k.p.c.