III AUa 970/14
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Apelacyjny zmienił wyrok Sądu Okręgowego, orzekając, że emerytura B.G. powinna być obliczona według przepisów obowiązujących w dacie nabycia prawa do świadczenia, a nie według późniejszych zmian wprowadzonych w 2013 roku.
B.G. odwołała się od decyzji ZUS, która obliczyła jej emeryturę zgodnie z nowymi przepisami z 2013 roku, pomniejszając ją o kwoty pobranych wcześniej emerytur. Sąd Okręgowy oddalił odwołanie, uznając decyzję ZUS za prawidłową. Sąd Apelacyjny zmienił jednak wyrok, stwierdzając, że prawo do emerytury zostało nabyte w 2011 roku, a zatem należy stosować przepisy obowiązujące w tamtym czasie, co skutkuje brakiem pomniejszenia emerytury o kwoty pobrane wcześniej.
Sprawa dotyczyła sposobu obliczenia emerytury B. G. po osiągnięciu powszechnego wieku emerytalnego. Ubezpieczona pobierała już emeryturę wcześniejszą, przyznaną w 2006 roku. W 2011 roku ukończyła 60 lat, co dawało jej prawo do emerytury w powszechnym wieku emerytalnym. Wniosek o emeryturę złożyła w 2014 roku, a ZUS obliczył jej świadczenie zgodnie z przepisami wprowadzonymi od 1 stycznia 2013 roku, które przewidywały pomniejszenie podstawy wymiaru emerytury o sumę kwot pobranych wcześniej emerytur. Sąd Okręgowy oddalił odwołanie ubezpieczonej, uznając, że nowe przepisy mają zastosowanie również do osób, które prawo do emerytury wcześniejszej nabyły przed ich wejściem w życie. Sąd Apelacyjny zmienił zaskarżony wyrok, podzielając stanowisko ubezpieczonej. Sąd odwoławczy podkreślił, że prawo do emerytury w powszechnym wieku zostało nabyte przez B. G. w 2011 roku, kiedy spełniła wszystkie warunki wymagane do nabycia tego prawa. Zmiany prawne wprowadzone od 1 stycznia 2013 roku, w tym art. 25 ust. 1b ustawy o emeryturach i rentach, nie miały wpływu na uprawnienia nabyte przed tą datą. Sąd Apelacyjny powołał się na jednolitą linię orzeczniczą Sądu Najwyższego, która potwierdza, że prawo do świadczenia ustala się według stanu prawnego obowiązującego w dniu spełnienia wszystkich warunków, a data złożenia wniosku wyznacza jedynie początek wypłaty świadczenia. W konsekwencji Sąd Apelacyjny zmienił decyzję ZUS i wyrok Sądu Okręgowego, nakazując obliczenie emerytury B. G. bez pomniejszania jej o kwoty pobranych wcześniej emerytur.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (2)
Odpowiedź sądu
Należy stosować przepisy obowiązujące w dacie nabycia prawa do świadczenia, a nie przepisy zmienione po tej dacie, które wprowadzają pomniejszenie podstawy wymiaru o kwoty pobranych wcześniej emerytur.
Uzasadnienie
Sąd Apelacyjny oparł się na utrwalonej linii orzeczniczej Sądu Najwyższego, zgodnie z którą prawo do świadczenia ustala się według stanu prawnego obowiązującego w dniu spełnienia wszystkich warunków wymaganych do jego nabycia. Data złożenia wniosku wyznacza jedynie początek wypłaty świadczenia, a nie stan prawny, według którego uprawnienie jest ustalane. W tym przypadku prawo do emerytury powszechnej zostało nabyte przez ubezpieczoną w 2011 roku, przed wejściem w życie przepisów nowelizujących z 2013 roku.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
zmiana wyroku i decyzji
Strona wygrywająca
B. G.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| B. G. | osoba_fizyczna | ubezpieczona |
| Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w S. | instytucja | organ rentowy |
Przepisy (12)
Główne
u.e.r.f.u.s. art. 25 § ust. 1b
Ustawa o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych
Przepis wprowadzający pomniejszenie podstawy wymiaru emerytury o sumę kwot pobranych wcześniej emerytur. Sąd Apelacyjny uznał, że nie ma zastosowania do osób, które prawo do emerytury nabyły przed jego wejściem w życie.
u.e.r.f.u.s. art. 100 § ust. 1
Ustawa o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych
Generalna zasada, zgodnie z którą prawo do świadczeń powstaje z dniem spełnienia wszystkich warunków wymaganych do nabycia tego prawa.
Ustawa z dnia 11 maja 2012 r. o zmianie ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych oraz niektórych innych ustaw
Ustawa nowelizująca, która wprowadziła zmiany w art. 25 ustawy emerytalnej, w tym art. 25 ust. 1b.
Pomocnicze
u.e.r.f.u.s. art. 26
Ustawa o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych
Organ rentowy przyznał emeryturę wyliczoną zgodnie z tym przepisem.
u.e.r.f.u.s. art. 24
Ustawa o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych
Podstawa obliczenia emerytury w powszechnym wieku emerytalnym.
u.e.r.f.u.s. art. 129 § ust. 1
Ustawa o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych
Przepis określający, że świadczenia wypłaca się poczynając od dnia powstania prawa do nich, nie wcześniej jednak niż od miesiąca, w którym zgłoszono wniosek.
k.p.c. art. 401 § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Możliwość złożenia wniosku o wznowienie postępowania w przypadku orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego o niezgodności aktu normatywnego z Konstytucją.
k.p.c. art. 177 § § 1 pkt 1
Kodeks postępowania cywilnego
Zawieszenie postępowania w przypadku zależności prejudycjalnej od innego postępowania.
k.p.c. art. 477 § 14 § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Podstawa do oddalenia odwołania ubezpieczonej przez Sąd Okręgowy.
k.p.c. art. 386 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Podstawa do zmiany zaskarżonego wyroku przez Sąd Apelacyjny.
k.p.c. art. 98
Kodeks postępowania cywilnego
Podstawa do orzeczenia o kosztach postępowania.
u.k.s.c. art. 36
Ustawa o kosztach sądowych w sprawach cywilnych
Podstawa do orzeczenia o kosztach postępowania.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Prawo do emerytury w powszechnym wieku emerytalnym zostało nabyte w 2011 roku, przed wejściem w życie przepisów nowelizujących z 2013 roku. Zgodnie z utrwaloną linią orzeczniczą Sądu Najwyższego, prawo do świadczenia ustala się według stanu prawnego obowiązującego w dacie jego nabycia. Data złożenia wniosku o emeryturę wyznacza jedynie początek wypłaty świadczenia, a nie stan prawny, według którego uprawnienie jest ustalane.
Odrzucone argumenty
Zastosowanie nowych przepisów z 2013 roku (art. 25 ust. 1b u.e.r.f.u.s.) do obliczenia emerytury, pomimo nabycia prawa do niej przed wejściem w życie tych przepisów. Argumentacja Sądu Okręgowego o braku podstaw do zmiany rozstrzygnięcia do czasu wydania wyroku przez Trybunał Konstytucyjny w sprawie P 11/14.
Godne uwagi sformułowania
Zmiany stanu prawnego po dacie spełnienia ustawowych warunków wymaganych do nabycia prawa do renty z tytułu niezdolności do pracy nie mają natomiast wpływu na uprawnienia rentowe powstałe z mocy prawa przed dokonaniem tych zmian, niezależnie od tego, kiedy uprawniony złożył wniosek rentowy. Data złożenia wniosku, o której mowa w art. 129 ustawy emerytalnej, wyznacza jedynie początek (miesiąc) wypłaty świadczenia emerytalnego, nie wyznacza natomiast stanu prawnego, według którego uprawnienie emerytalne zostaje ustalone.
Skład orzekający
Barbara Białecka
przewodniczący-sprawozdawca
Anna Polak
sędzia
Aleksandra Mitros
sędzia
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Ustalanie prawa do świadczeń ubezpieczeniowych według stanu prawnego obowiązującego w dacie nabycia uprawnień, a nie według późniejszych zmian legislacyjnych, zwłaszcza w kontekście emerytur nabytych przed nowelizacjami."
Ograniczenia: Dotyczy sytuacji, gdy prawo do świadczenia zostało nabyte przed wejściem w życie przepisów nowelizujących, a wniosek o świadczenie złożono po tej dacie.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy powszechnego zagadnienia obliczania emerytur i pokazuje, jak ważne jest stosowanie przepisów obowiązujących w momencie nabycia prawa do świadczenia, co ma bezpośrednie przełożenie na finanse wielu osób.
“Czy ZUS może obniżyć Twoją emeryturę, powołując się na przepisy, które weszły w życie po tym, jak nabyłeś do niej prawo?”
Dane finansowe
zwrot opłaty od apelacji: 30 PLN
Sektor
ubezpieczenia społeczne
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionySygn. akt III AUa 970/14 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 8 października 2015 r. Sąd Apelacyjny w Szczecinie - Wydział III Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w składzie: Przewodniczący: SSA Barbara Białecka (spr.) Sędziowie: SSA Anna Polak SSO del. Aleksandra Mitors Protokolant: St. sekr. sąd. Edyta Rakowska po rozpoznaniu w dniu 24 września 2015 r. w Szczecinie sprawy B. G. przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddział w S. o wysokość emerytury na skutek apelacji ubezpieczonej od wyroku Sądu Okręgowego w Szczecinie VI Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych z dnia 15 października 2014 r. sygn. akt VI U 941/14 1. zmienia zaskarżony wyrok oraz poprzedzającą go decyzję w ten sposób, iż oblicza wysokość emerytury ubezpieczonej B. G. nie pomniejszając jej o kwotę stanowiącą sumę kwot brutto pobranych emerytur, 2. zasądza od Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w G. na rzecz B. G. kwotę 30 zł (trzydzieści złotych) tytułem zwrotu opłaty od apelacji. SSA Anna Polak SSA Barbara Białecka SSO del. Aleksandra Mitros Sygn. akt III AUa 970/14 UZASADNIENIE Decyzją z dnia 5 marca 2014 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w S. przyznał B. G. emeryturę wyliczoną zgodnie z art. 26 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych . Prawo do emerytury w powszechnym wieku emerytalnym przyznano ubezpieczonej od dnia 1 stycznia 2014 r., tj. od miesiąca złożenia wniosku. Organ rentowy wskazał, że emerytura wyliczona zgodnie z art. 26 jest niższa od dotychczas wypłacanej emerytury, wobec czego nadal będzie płacona emerytura o symbolu E. Ubezpieczona wniosła odwołanie od powyższej decyzji wskazując, iż w jej ocenie brak jest podstaw, by przy obliczaniu wysokości jej emerytury dokonywać potrącenia wartości kwot pobranych wcześniej z tytułu wcześniejszej emerytury. W ocenie ubezpieczonej do jej sytuacji nie powinny mieć zastosowania wprowadzone od dnia 1 stycznia 2013r. nowe zasady obliczania emerytur wynikających z dodanego od tej daty przepisu art. 25 ustępu 1b ustawy o emeryturach i rentach z FUS. Ubezpieczona podkreśliła, że 60 lat ukończyła w 2011 r. Obowiązujące wówczas przepisy dotyczące zasad nabywania emerytur w wieku powszechnym nie przewidywały dokonywania żadnych potrąceń, w szczególności kwot pobranych z tytułu emerytur, przyznanych w oparciu o inną podstawę prawną (tzw. emerytur wcześniejszych). W odpowiedzi na odwołanie Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w S. wniósł o oddalenie odwołania w całości. Wyrokiem z dnia 15 października 2014 r. Sąd Okręgowy w Szczecinie VI Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych oddalił odwołanie ubezpieczonej. Sąd I instancji ustalił, że B. G. urodziła się (...) W sierpniu 2006 r. ubezpieczona złożyła w organie rentowym wniosek o emeryturę. Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w S. decyzją z dnia 13 września 2006 r. (o symbolu E) przyznał ubezpieczonej od 15 września 2006 r., tj. od osiągnięcia wieku, tzw. wcześniejszą emeryturę. Emerytura po waloryzacji od 1.03.2014 r. wyniosła 1602,37 zł. W dniu 27 stycznia 2014. B. G. złożyła wniosek o przyznanie jej emerytury, przysługującej w związku z osiągnięciem powszechnego wieku emerytalnego. Decyzją z dnia 5 marca 2014 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w S. przyznał B. G. emeryturę wyliczoną zgodnie z art. 24-26 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych . Prawo do emerytury w powszechnym wieku emerytalnym przyznano ubezpieczonej od dnia 1 stycznia 2014 r. tj., od miesiąca złożenia wniosku. Podstawę obliczenia emerytury stanowiła kwota zwaloryzowanego kapitału początkowego, kwota składek na ubezpieczenie emerytalne z uwzględnieniem waloryzacji składek zaewidencjonowanych na koncie do końca miesiąca poprzedzającego miesiąc, od którego przysługuje prawo do emerytury, średnie dalsze trwanie życia. Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w S. pomniejszył podstawę wymiaru emerytury o sumę kwot pobranych emerytur po uwzględnieniu kwoty wypłaconego wyrównania. Po dokonaniu powyższych ustaleń faktycznych Sąd Okręgowy zważył, że okoliczności faktyczne rozpoznawanej sprawy były bezsporne. Spór dotyczył bowiem wyłącznie ustalenia, czy organ rentowy prawidłowo wyliczył należną ubezpieczonej emeryturę w wieku powszechnym pomniejszając podstawę wymiaru emerytury o sumę kwot pobranej wcześniejszej emerytury. Ubezpieczona stała bowiem na stanowisku, że w jej przypadku brak jest podstaw, by przy obliczaniu wysokości jej emerytury dokonywać potrącenia wartości kwot pobranych wcześniej z tytułu wcześniejszej emerytury. W ocenie Sądu I instancji organ rentowy wbrew stanowisku ubezpieczonej dokonał prawidłowego wyliczenia świadczenia w zakresie w jakim pomniejszył podstawę wymiaru „nowej” emerytury o sumę kwot pobranych emerytur po uwzględnieniu kwoty wypłaconego wyrównania. Rozstrzygnięcie to znajdowało bowiem uzasadnienie w treści art. 25 ust. 1 b ustawy emerytalnej. Sąd ten zwrócił uwagę, że ustawą z dnia 11 maja 2012 r. o zmianie ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2012 r. poz.637), która weszła w życie z dniem 1 stycznia 2013 r. wprowadzono zmiany w art. 25. ust. 1, który otrzymał brzmienie: "1. Podstawę obliczenia emerytury, o której mowa w art. 24, stanowi kwota składek na ubezpieczenie emerytalne, z uwzględnieniem waloryzacji składek zaewidencjonowanych na koncie ubezpieczonego do końca miesiąca poprzedzającego miesiąc, od którego przysługuje wypłata emerytury, oraz zwaloryzowanego kapitału początkowego określonego w art. 173-175, z zastrzeżeniem ust. 1a i 1b oraz art. 185." Po ust. 1 dodano ust. 1a-1c w brzmieniu: "1a. Przy ustalaniu podstawy obliczenia emerytury, o której mowa w art. 24, dla osoby, która miała ustalone prawo do emerytury częściowej na podstawie art. 26b, nie uwzględnia się kwot zwiększeń składek na ubezpieczenie emerytalne oraz kapitału początkowego określonego w art. 173-175, uzyskanych w wyniku waloryzacji kwartalnej, o której mowa w art. 25a, przeprowadzonej w celu obliczenia emerytury częściowej. 1b. Jeżeli ubezpieczony pobrał emeryturę na podstawie przepisów art. 26b, 46, 50, 50a, 50e, 184 lub art. 88 ustawy z dnia 26 stycznia 1982 r. - Karta Nauczyciela (Dz. U. z 2006 r. Nr 97, poz. 674, z późn. zm.3)), podstawę obliczenia emerytury, o której mowa w art. 24 , ustaloną zgodnie z ust. 1 , pomniejsza się o kwotę stanowiącą sumę kwot pobranych emerytur w wysokości przed odliczeniem zaliczki na podatek dochodowy od osób fizycznych i składki na ubezpieczenie zdrowotne. 1c. Przepis ust. 1b stosuje się również w przypadku, gdy ubezpieczony pobrał emeryturę górniczą, określoną w art. 34 lub w art. 48 i 49, w brzmieniu obowiązującym w dniu 31 grudnia 2006 r.". Cytując powyższe regulacje Sąd Okręgowy wywiódł, że art. 25 ust. 1b ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych wprowadził nowe zasady obliczenia emerytury dla osób, które miały ustalone prawo do tzw. emerytur wcześniejszych. Od dnia 1 stycznia 2013 r. podstawę obliczenia emerytury, o której mowa w art. 24 stanowi kwota składek na ubezpieczenie emerytalne z uwzględnieniem waloryzacji składek zaewidencjonowanych na koncie ubezpieczonego do końca miesiąca poprzedzającego miesiąc, od którego przysługuje wypłata emerytury oraz zwaloryzowany kapitał początkowy pomniejszone o kwotę stanowiącą sumę wcześniej pobieranych emerytur (w wysokości brutto) przyznanych przed osiągnięciem wieku emerytalnego. Sąd Okręgowy dostrzegł, że ubezpieczona swoje stanowisko o braku podstaw do zastosowania do jej przypadku aktualnie obowiązującego stanu prawnego uzasadniała wskazując, że do jej sytuacji powinny znajdować zastosowanie przepisy obowiązujące w chwili kiedy osiągnęła wiek uprawniający do „zwykłej” emerytury. Obowiązujące w 2011 r. (ubezpieczona ukończyła 60 lat 15 września 2011 r.) przepisy dotyczące zasad nabywania emerytur w wieku powszechnym nie przewidywały dokonywania żadnych potrąceń, w szczególności kwot pobranych z tytułu emerytur, przyznanych w oparciu o inną podstawę prawną (tzw. emerytur wcześniejszych). W ocenie Sądu I instancji argumentacja ubezpieczonej nie mogła wpłynąć na zmianę rozstrzygnięcia. Sąd zwrócił uwagę, że wobec braku szczegółowych regulacji przejściowych w ustawie z dnia 11 maja 2012 r. o zmianie ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych oraz niektórych innych ustaw, w zakresie wprowadzonych nowych zasad pomniejszania emerytur przyznawanych w wieku powszechnym osobom pobierającym wcześniejsze świadczenia, przepis art. 25 ust. 1b objął również tych emerytów, którzy skorzystali z prawa do emerytury wcześniejszej przed dniem 1 stycznia 2013 r. Na marginesie Sąd Okręgowy zwrócił uwagę, że obecnie toczy się postępowanie przed Trybunałem Konstytucyjnym odnośnie stwierdzenia niekonstytucyjności art. 1 pkt 6 lit. b) ustawy z dnia 11 maja 2012 roku o zmianie ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych oraz niektórych innych ustaw w związku z art. 22 tejże ustawy, dodający do ustawy z dnia 17 grudnia 1998 roku o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych przepis art. 25 ust. 1b, w zakresie w jakim ma zastosowanie do osób, które nabyły prawo do emerytury o jakiej mowa w art. 24 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych przed dniem wejścia w życie ustawy z dnia 11 maja 2012 roku o zmianie ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych oraz niektórych innych ustaw (sprawa P 11/14). Zdaniem Sądu I instancji, powyższa okoliczność nie mogła jednak wpłynąć na zmianę rozstrzygnięcia. Skoro bowiem na dzień zamknięcia rozprawy kwestia zgodności z ustawą zasadniczą przepisów na mocy których organ rentowy dokonał pomniejszenia należnej ubezpieczonej emerytury, nie została jeszcze w sposób wiążący rozstrzygnięta przez Trybunał Konstytucyjny, to w ocenie Sądu orzekającego w niniejszej sprawie brak było podstaw do zmiany decyzji zgodnie z wnioskiem ubezpieczonej. Sąd orzekający wyjaśnił, że dopóki nie zostanie wydane stosowne orzeczenie przez Trybunał Konstytucyjny przepis art. 25 ust. 1b ustawy emerytalnej zachowuje swoją moc obowiązującą i może stanowić podstawę wydania decyzji przez organ rentowy. Nie można przy tym także antycypować treści wyroku Trybunału Konstytucyjnego – może on wszak równie dobrze stwierdzić konstytucyjność obecnie wprowadzonych przepisów dotyczących zasad nabywania emerytur w wieku powszechnym przez osoby, które skorzystały z prawa do emerytur wcześniejszych przed 1.01.2013 r. Sąd Okręgowy zaakcentował jednakże, iż powyższe nie pozbawia ubezpieczonej ochrony prawnej. W sytuacji bowiem gdy Trybunał Konstytucyjny ewentualnie orzeknie o niezgodności z Konstytucją przepisu art. 25 ust. 1 b ustawy emerytalnej wobec emerytów, którzy skorzystali z prawa do emerytury wcześniejszej przed wejściem w życie omawianej nowelizacji tj. przed dniem 1 stycznia 2013 r. i pozbawi owe przepisy mocy prawnej wobec tych osób, wówczas ubezpieczona będzie uprawniona na mocy art. 401 1 k.p.c. do złożenia wniosku o wznowienie postępowania w niniejszej sprawie. W przepisie art. 401 1 k.p.c. przewidziano bowiem dla stron właśnie możliwość żądania wznowienia postępowania w wypadku, gdy Trybunał Konstytucyjny orzekł o niezgodności aktu normatywnego z Konstytucją , ratyfikowaną umową międzynarodową lub z ustawą, na podstawie którego zostało wydane orzeczenie. W świetle powyższego Sąd Okręgowy nie znalazł również podstaw do ewentualnego zawieszenia niniejszego postępowania na podstawie art. 177 § 1 k.p.c. do czasu wydania wyroku przez Trybunał Konstytucyjny. W tym miejscu podkreślenia bowiem wymaga, że zależność prejudycjalna postępowania cywilnego od wyniku innego postępowania (cywilnego, administracyjnego, karnego lub dyscyplinarnego), o której mowa w art. 177 § 1 pkt 1 k.p.c. występuje jedynie wtedy, gdy kwestia będąca lub mająca być przedmiotem innego postępowania (prejudycjalnego) stanowi element podstawy faktycznej rozstrzygnięcia sprawy w postępowaniu cywilnym. Charakter relacji zachodzącej pomiędzy zagadnieniem prejudycjalnym oraz przedmiotem postępowania cywilnego jest taki, że bez uprzedniego rozstrzygnięcia kwestii prejudycjalnej niemożliwe jest rozstrzygnięcie sprawy w toczącym się postępowaniu. W niniejszym postępowaniu sąd orzekający takiej zależności nie stwierdził. Do chwili wydania przez Trybunał Konstytucyjny orzeczenia o niekonstytucyjności przepisu art. 25 ust. 1 b ustawy emerytalnej w zakresie wprowadzonych zasad pomniejszania świadczeń, przepis ten należy uznawać za zgodny z Konstytucją , a zatem mogący aktualnie stanowić podstawę prawną decyzji organu rentowego. Niezależnie od tego, Sąd Okręgowy zwrócił uwagę, iż postępowanie toczące się przed Trybunałem Konstytucyjnym nie jest zaliczane do kategorii „postępowań cywilnych”, o jakich mowa w omawianym przepisie. Stąd też sam fakt „toczenia się” przed Trybunałem Konstytucyjnym jakiegoś postępowania pozostaje prawnie obojętny dla toku „zwykłych” spraw cywilnych, do jakich zalicza się także sprawy z zakresu ubezpieczeń społecznych. Sąd nie widział także podstaw do samodzielnego wystąpienia do Trybunału Konstytucyjnego z zapytaniem o zgodność omawianych regulacji z Konstytucją . Skoro bowiem już wystąpiono z identycznym wnioskiem, a skardze w Trybunale nadano już bieg, bezprzedmiotowym byłoby występowanie po raz kolejny z identycznym pytaniem prawnym w tym zakresie. W tej sytuacji, stosownie do przepisu art. 477 14 § 1 k.p.c. , odwołanie ubezpieczonej zostało oddalone. Apelację od powyższego rozstrzygnięcia wywiodła ubezpieczona. Wniosła o uchylenie wyroku. W uzasadnieniu apelacji podała, że 60 lat ukończyła w 2011 roku i wówczas nabyła prawo do ponownego przeliczenia emerytury i złożenia wniosku w ZUS-ie, lecz wówczas o takiej możliwości nie wiedziała. Dlatego uczyniła to dopiero w 2014 roku. Dalej apelująca wskazała, że nie rozumie faktu obliczenia jej emerytury na nowych zasadach. Zdaniem ubezpieczonej w przypadku obliczenia emerytury na starych zasadach będzie ona wyższa od dotychczasowej. W odpowiedzi na apelację organ rentowy wniósł o jej oddalenie jako bezzasadnej w całości. Sąd Apelacyjny zważył, co następuje: Apelacja ubezpieczonej jest uzasadniona. Sporne okazało się, czy wysokość emerytury apelującej należało ustalić na podstawie stanu prawnego obowiązującego w dacie nabycia przez nią prawa do świadczenia, tj. 15 września 2011 roku, czy też na podstawie zmienionego stanu prawnego, obowiązującego w dacie złożenia wniosku o ustalenie prawa do emerytury i jej wypłatę, czyli po 27 stycznia 2014 roku. W tym miejscu Sąd Odwoławczy akcentuje, że w wyniku wprowadzonych zmian dotychczasowy sposób obliczania wysokości emerytury został zmieniony na niekorzyść ubezpieczonej, gdyż art. 25 ust. 1b przewiduje, że podstawę obliczenia emerytury, o której mowa w art. 24, pomniejsza się o kwotę stanowiącą sumę kwot pobranych emerytur w wysokości przed odliczeniem zaliczki na podatek dochodowy od osób fizycznych i składki na ubezpieczenie zdrowotne. Wbrew stanowisku Sądu Okręgowego, w sytuacji ubezpieczonej zdaniem Sądu Apelacyjnego nie znajdował zastosowania art. 25 ust. 1 b ustawy emerytalnej dodany ustawą z dnia 11 maja 2012 roku o zmianie ustawy o emeryturach i rentach z FUS oraz niektórych innych ustaw, która weszła w życie z dniem 1 stycznia 2013r. Sąd ten argumentował, iż wobec braku szczegółowych regulacji przejściowych w ustawie z dnia 11 maja 2012 r. o zmianie ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych oraz niektórych innych ustaw w zakresie wprowadzonych nowych zasad pomniejszania emerytur przyznawanych w wieku powszechnym osobom pobierającym wcześniejsze świadczenia, przepis art. 25 ust. 1b objął również tych emerytów, którzy skorzystali z prawa do emerytury wcześniejszej przed dniem 1 stycznia 2013 r. Sąd I instancji pominął jednakże, że kwestię który stan prawny należy zastosować przy ustalaniu świadczenia z ubezpieczenia społecznego rozstrzygał już wielokrotnie Sąd Najwyższy. Co więcej linia orzecznicza Sądu Najwyższego w tym zakresie jest jednolita. Na powyższe uwagę zwrócił także Trybunał Konstytucyjny rozpoznając pytanie prawne Sądu Okręgowego w Szczecinie w sprawie P 11/14. Sąd Okręgowy w Szczecinie VI Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych postawił pytanie, czy art. 1 pkt 6 lit. b ustawy z dnia 11 maja 2012 r. o zmianie ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2012 r. poz. 637) w zw. z art. 22 tejże ustawy, dodający do ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. z 2013 r. poz. 1440 ze zm.) przepis art. 25 ust. 1b, w zakresie, w jakim ma zastosowanie do osób, które nabyły prawo do emerytury, o której mowa w art. 24 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych przed dniem wejścia w życie ustawy z dnia 11 maja 2012 r. o zmianie ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych oraz niektórych innych ustaw, jest zgodny z art. 2 i art. 32 Konstytucji RP . Postępowanie zostało umorzone wobec niedopuszczalności wydania orzeczenia. Pytanie dotyczyło bowiem faktycznie problemu stosowania nowego prawa przy ustalaniu podstawy obliczania emerytury zwykłej z nowego systemu, a nie niekonstytucyjności zaskarżonych przepisów. Jednakże w treści uzasadnienia Trybunał powołał kilka przykładowych orzeczeń Sądu Najwyższego (uchwała z dnia 20.12.2000 r., sygn. akt III ZP 29/00, wyrok z dnia 4.11.2014r., sygn. akt I UK 100/14) ostatecznie rozpraszających wątpliwości w kwestii stosowania nowego prawa. Wywody Sądu Najwyższego Sąd Apelacyjny w całości podziela jednocześnie uznając, że zachowują swoją aktualność w sprawie niniejszej. W uchwale z dnia 20 grudnia 2000 r., sygn. akt III ZP 29/00, Sąd Najwyższy stwierdził, że „emeryci i renciści, którzy przed dniem wejścia w życie ustawy z dnia 17 października 1991 r. o rewaloryzacji emerytur i rent, o zasadach ustalania emerytur i rent oraz o zmianie niektórych ustaw (Dz. U. Nr 104, poz. 450 ze zm.) byli - na podstawie przepisów wymienionych w art. 1 tej ustawy - uprawnieni do nabycia prawa do wzrostów lub dodatków z tytułu pracy w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze, jednakże nie złożyli wniosków o przyznanie tych świadczeń, mają prawo do zrekompensowania utraty tych wzrostów na podstawie art. 3 pkt 2 ustawy z dnia 6 marca 1997 r. o zrekompensowaniu okresowego niepodwyższania płac w sferze budżetowej oraz utraty niektórych wzrostów lub dodatków do emerytur i rent (Dz. U. z 2000 r. Nr 23, poz. 294)”. Z kolei w wyroku z dnia 4 listopada 2014 r., sygn. akt I UK 100/14, Sąd Najwyższy stwierdził, iż „moment nabycia prawa do renty z tytułu niezdolności do pracy określa art. 100 ust. 1 u.e.r.f.u.s., ustanawiający generalną zasadę, zgodnie z którą prawo do świadczeń określonych w ustawie powstaje z dniem spełnienia wszystkich warunków wymaganych do nabycia tego prawa. Nabycie prawa do świadczenia następuje więc ex lege i co do zasady nie jest uzależnione ani od złożenia przez ubezpieczonego stosownego wniosku, ani też od ustalenia (potwierdzenia) tego prawa decyzją organu rentowego, która ma jedynie charakter deklaratoryjny. Przewidziany w art. 116 ust. 1 u.e.r.f.u.s. wniosek o świadczenie nie jest elementem prawa do renty z tytułu niezdolności do pracy, gdyż przesłanki tego prawa określa art. 57 u.e.r.f.u.s., lecz stanowi jedynie żądanie realizacji świadczenia nabytego z mocy prawa. Wniosek o rentę ma natomiast znaczenie dla powstania prawa do wypłaty świadczenia rentowego, co wynika wprost z art. 129 ust. 1 u.e.r.f.u.s., zgodnie z którym świadczenia wypłaca się poczynając od dnia powstania prawa do tych świadczeń, nie wcześniej jednak niż od miesiąca, w którym zgłoszono wniosek lub wydano decyzję z urzędu. Oznacza to, że zmiany w przepisach ograniczające dotychczasowe uprawnienia, czy też wprowadzające dodatkowe warunki nabycia prawa do renty, nie mają wpływu na istnienie prawa nabytego (powstałego) przed tymi zmianami, niezależnie od tego, kiedy został złożony wniosek o świadczenie (jego realizację). (…) Zmiany stanu prawnego po dacie spełnienia ustawowych warunków wymaganych do nabycia prawa do renty z tytułu niezdolności do pracy nie mają natomiast wpływu na uprawnienia rentowe powstałe z mocy prawa przed dokonaniem tych zmian, niezależnie od tego, kiedy uprawniony złożył wniosek rentowy. Oznacza to, że ustalenie prawa do renty z tytułu niezdolności do pracy następuje na podstawie stanu prawnego obowiązującego w dniu spełnienia wszystkich warunków wymaganych do nabycia uprawnień rentowych (art. 100 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach), a nie według stanu prawnego z późniejszej daty złożenia wniosku rentowego, która wyznacza początek (miesiąc) wypłaty ustalonego świadczenia (art. 129 ust. 1 tej ustawy).” Z poszanowaniem zatem powyższego poglądu, Sąd Apelacyjny ustalił, że ubezpieczona prawo do emerytury powszechnej(na podstawie art. 24 ustawy) nabyła już 15 września 2011 roku, albowiem w tej dacie spełniła wszystkie warunki wymagane do nabycia tego prawa (art. 100 ust. 1 ustawy). Zmiana stanu prawnego, która nastąpiła na skutek wejścia w życie z dniem 1 stycznia 2013 r. ustawy nowelizującej, pozostaje zatem bez wpływu na uprawnienia emerytalne ubezpieczonej powstałe z mocy prawa przed dokonaniem tych zmian. Tym samym, ustalenie prawa ubezpieczonej do emerytury i ustalenie wysokości tej emerytury powinno nastąpić według stanu prawnego obowiązującego w dacie spełnienia wszystkich warunków wymaganych do nabycia uprawnień emerytalnych, natomiast bez wpływu na ich nabycie pozostaje stan prawny obowiązujący w chwili złożenia przez nią wniosku. Za Trybunałem Konstytucyjnym powtórzenia bowiem wymaga, że data złożenia wniosku, o której mowa w art. 129 ustawy emerytalnej, wyznacza jedynie początek (miesiąc) wypłaty świadczenia emerytalnego, nie wyznacza natomiast stanu prawnego, według którego uprawnienie emerytalne zostaje ustalone. Mając na uwadze powyższe Sąd Apelacyjny na podstawie art. 386 § 1 k.p.c. zmienił zaskarżony wyrok i orzekł jak w punkcie 1 sentencji wyroku. O kosztach orzeczono w myśl art. 98 k.p.c. w związku z art. 36 ustawy z dnia 28 lipca 2005r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych (Dz. U. 1025 z 2014r.- tj.). SSA Anna Polak SSA Barbara Białecka del. SSO Aleksandra Mitros
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI