III AUa 943/14
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Apelacyjny w Lublinie oddalił apelację ZUS, potwierdzając, że wynagrodzenie z umowy o pracę, mimo błędnego nazwania jej umową zlecenia, powinno być uwzględnione przy ustalaniu wysokości emerytury.
Sprawa dotyczyła ponownego ustalenia wysokości emerytury J. F. po tym, jak ZUS odmówił uwzględnienia wynagrodzenia z umowy zawartej z Zespołem Szkół. Sąd Okręgowy uznał, że mimo nazwy 'umowa zlecenia', była to w rzeczywistości umowa o pracę, a wynagrodzenie powinno być wliczone do podstawy emerytury. ZUS złożył apelację, zarzucając błędy w wykładni prawa i sprzeczność ustaleń z materiałem dowodowym. Sąd Apelacyjny oddalił apelację, prostując omyłkę w dacie decyzji i w pełni podzielając stanowisko Sądu Okręgowego co do charakteru umowy.
Sąd Apelacyjny w Lublinie rozpoznał sprawę dotyczącą wysokości emerytury J. F., po tym jak Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w L. odmówił ponownego ustalenia jej wysokości. Organ rentowy kwestionował uwzględnienie wynagrodzenia z umowy zawartej z Zespołem Szkół w L., uznając ją za umowę zlecenia, od której nie było obowiązku odprowadzania składek. Sąd Okręgowy w Lublinie zmienił decyzję ZUS, uznając, że mimo nazwy 'umowa zlecenia', charakter pracy i sposób jej wynagradzania wskazują na umowę o pracę, a tym samym okres ten jest okresem składkowym. Sąd Okręgowy uwzględnił wynagrodzenie z tego okresu przy wyliczaniu emerytury. Pozwany ZUS wniósł apelację, zarzucając naruszenie przepisów ustawy o emeryturach i rentach, sprzeczność ustaleń z dowodami oraz naruszenie przepisów postępowania cywilnego. Sąd Apelacyjny w Lublinie, po rozpoznaniu apelacji, postanowił sprostować oczywistą omyłkę w komparycji zaskarżonego wyroku dotyczącą daty decyzji ZUS, zastępując błędną datę prawidłową. Następnie, oddalił apelację pozwanego, w pełni podzielając stanowisko Sądu Okręgowego co do prawnego charakteru umowy zawartej przez ubezpieczonego z Zespołem Szkół. Sąd Apelacyjny podkreślił, że umowa ta zawierała elementy charakterystyczne dla umowy o pracę, a sposób jej realizacji oraz klasyfikacja budżetowa wynagrodzenia potwierdzały ten charakter, niezależnie od jej nazwy.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (1)
Odpowiedź sądu
Tak, wynagrodzenie uzyskane z tytułu pracy wykonywanej na podstawie umowy, która mimo nazwy 'umowa zlecenia' posiada cechy umowy o pracę, powinno być uwzględnione przy ustalaniu wysokości emerytury.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że kluczowe jest zgodny zamiar stron i cel umowy, a nie jej dosłowne brzmienie. Umowa zawierała elementy charakterystyczne dla umowy o pracę (okres próbny, okresy wypowiedzenia), a sposób realizacji i wynagradzania był zgodny z zasadami dla pracowników, co przesądzało o jej charakterze jako umowy o pracę, a tym samym o podstawie do naliczania składek i uwzględniania okresu jako składkowego.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
oddalenie apelacji
Strona wygrywająca
J. F.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| J. F. | osoba_fizyczna | wnioskodawca |
| Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w L. | instytucja | organ rentowy |
Przepisy (6)
Główne
k.c. art. 65 § § 1 i § 2
Kodeks cywilny
W umowach należy raczej brać pod uwagę zgodny zamiar stron i cel umowy aniżeli opierać się na jej dosłownym brzmieniu.
k.p.c. art. 385
Kodeks postępowania cywilnego
Podstawa prawna oddalenia apelacji.
Pomocnicze
u.e.r.f.u.s. art. 6 § ust.1 pkt.1
Ustawa o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych
Dotyczy ustalania prawa do świadczeń i ich wysokości.
u.e.r.f.u.s. art. 15
Ustawa o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych
Dotyczy okresów uwzględnianych przy ustalaniu prawa do świadczeń i ich wysokości.
u.u.s.o.w. art. 2 § ust.1 pkt. 2
Ustawa o ubezpieczeniu społecznym osób wykonujących prace na rzecz jednostek gospodarki uspołecznionej na podstawie umowy agencyjnej lub zlecenia
Dotyczy ubezpieczenia społecznego osób wykonujących prace na podstawie umowy zlecenia.
k.p.c. art. 233 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Zasada swobodnej oceny dowodów.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Umowa zawarta z Zespołem Szkół, mimo nazwy 'umowa zlecenia', posiadała cechy umowy o pracę ze względu na zgodny zamiar stron, cel umowy oraz elementy charakterystyczne dla stosunku pracy (okres próbny, okresy wypowiedzenia, sposób wynagradzania). Okres pracy na podstawie umowy o pracę jest okresem składkowym, a uzyskane wynagrodzenie powinno być uwzględnione przy ustalaniu wysokości emerytury.
Odrzucone argumenty
Umowa była umową zlecenia, od której nie istniał obowiązek odprowadzania składek na ubezpieczenie społeczne, w związku z czym okres ten nie jest okresem składkowym i wynagrodzenie nie powinno być uwzględniane przy wyliczaniu emerytury. Sąd Okręgowy błędnie zinterpretował przepisy prawa materialnego i procesowego.
Godne uwagi sformułowania
w umowach należy raczej brać pod uwagę zgodny zamiar stron i cel umowy aniżeli opierać się na jej dosłownym brzmieniu wadliwa nazwa umowy nie może przesądzać o jej charakterze
Skład orzekający
Marcjanna Górska
przewodniczący
Krystyna Smaga
sędzia
Bogdan Świerk
sędzia (sprawozdawca)
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Interpretacja charakteru umów cywilnoprawnych w kontekście prawa ubezpieczeń społecznych i ustalania wysokości świadczeń emerytalnych. Podkreślenie znaczenia faktycznego charakteru stosunku prawnego nad jego formalną nazwą."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji, gdzie umowa zlecenia miała cechy umowy o pracę, a orzeczenie opiera się na szczegółowej analizie treści umowy i okoliczności jej wykonania.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa pokazuje, jak ważne jest prawidłowe nazewnictwo i charakter umów w kontekście praw ubezpieczeniowych. Jest to praktyczny przykład dla prawników i ubezpieczonych.
“Czy umowa zlecenie może być umową o pracę? Sąd wyjaśnia, jak ZUS liczy emeryturę.”
Sektor
praca
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionySygn. akt III AUa 943/14 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 14 stycznia 2015 r. Sąd Apelacyjny w Lublinie III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w składzie: Przewodniczący - Sędzia SA Marcjanna Górska Sędziowie: SA Krystyna Smaga SA Bogdan Świerk (spr.) Protokolant: protokolant sądowy Joanna Malena po rozpoznaniu w dniu 14 stycznia 2015 r. w Lublinie sprawy J. F. przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddziałowi w L. o wysokość emerytury na skutek apelacji pozwanego Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddziału w L. od wyroku Sądu Okręgowego w Lublinie z dnia 3 września 2014 r. sygn. akt VII U 2089/13 I. prostuje oczywistą omyłkę w komparycji zaskarżonego wyroku poprzez zastąpienie mylnie oznaczonej daty decyzji: "22 maja 2014 roku", prawidłową: "28 czerwca 2013 roku"; II. oddala apelację. III AUa 943/14 UZASADNIENIE Decyzją z dnia 28 czerwca 2013 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w L. odmówił J. F. ponownego ustalenia wysokości emerytury. Organ rentowy przyjął, że ubezpieczony wykonywał pracę na podstawie umowy zlecenia i nie wykazał czy z tego tytułu podlegał ubezpieczeniu społecznemu. Odwołanie od tej decyzji złożył J. F. . Nie podaje ono żadnych zarzutów. Jednak z faktu żądania skierowania tego odwołania do sądu okręgowego wynika czytelna intencja wnioskodawcy poddania rozstrzygnięcia, zawartego w wyżej wymienionej decyzji, kontroli sądu ubezpieczeń społecznych. Sąd Okręgowy w Lublinie rozpoznał odwołanie ubezpieczonego jako wniesione od decyzji pozwanego organu rentowego z dnia 22 maja 2014 r. i wyrokiem z dnia 3 września 2014 r. zmienił kontrolowaną decyzję w ten sposób, że przyjął do określenia wysokości emerytury wnioskodawcy także wynagrodzenie uzyskane przez niego z tytułu zatrudnienia w Zespole Szkół w L. w okresie od dnia 1 września 1975 r. do dnia 31 lipca 1976 r. w łącznej wysokości 9 880 zł. Swoje rozstrzygnięcie Sąd Okręgowy oparł na poniższych ustaleniach faktycznych oraz ich ocenie prawnej: przede wszystkim sąd pierwszej instancji wskazał, że rozpoznawał odwołanie ubezpieczonego jako wniesione od decyzji pozwanego z dnia 31 lipca 2013 r. We wskazanym wyżej okresie czasu J. F. był zatrudniony na podstawie umowy o pracę, w pełnym wymiarze czasu pracy, w (...) w U. . Jednocześnie od dnia 1 września 1975 r. podjął pracę nauczyciela fizyki i chemii w Państwowym Technikum (...) – obecnie noszącym nazwę Zespołu Szkół nr (...) - w L. . Pracę tą wykonywał w piątki soboty i niedziele na podstawie umowy zatytułowanej „ Umowa – zlecenie” po godzinach zatrudnienia wykonywanego u swojego zasadniczego pracodawcy. Za swoją dodatkową pracę wnioskodawca otrzymywał wynagrodzenie na takich samych zasadach jak i inni nauczyciele zatrudnieni w tej szkole na podstawie umowy o pracę i jego wynagrodzenie było także klasyfikowane w dokumentacji placowej szkoły jako realizowane w ramach umowy o pracę. Od tegoż wynagrodzenia były odprowadzane składki na ubezpieczenie społeczne. W ocenie Sądu Okręgowego, mimo użytego w nazwie umowy słowa „zlecenie”, była to jednak umowa o pracę skoro wnioskodawca musiał osobiście świadczyć pracę i tak też klasyfikowane było jego wynagrodzenie za pracę. Ponadto redakcja treści umowy wskazuje na regulacje charakterystyczne dla umowy o pracę a nie dla umowy zlecenia. Zatem wadliwa nazwa umowy nie może przesądzać o jej charakterze. W tej sytuacji okres pracy wnioskodawcy w Państwowym Technikum (...) w L. jest okresem składkowym i przychód uzyskany przez ubezpieczonego z tego stosunku pracy powinien być uwzględniony przy wyliczaniu wysokości emerytury J. F. . Stąd sąd pierwszej instancji dokonał zmiany odmownej decyzji pozwanego w sposób wskazany w sentencji zaskarżonego wyroku. Apelację od wyroku Sądu Okręgowego wywiódł pozwany organ rentowy wnosząc o jego zmianę przez oddalenie odwołania ubezpieczonego. W apelacji zarzucono: - naruszenie prawa materialnego – przepisów: art. 6 ust.1 pkt.1 i art. 15 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych oraz art. 2 ust.1 pkt. 2 ustawy z dnia 19 grudnia 1975 r. o ubezpieczeniu społecznym osób wykonujących prace na rzecz jednostek gospodarki uspołecznionej na podstawie umowy agencyjnej lub zlecenia przez ich błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie, co doprowadziło do uwzględnienia w wysokości emerytury ubezpieczonego wynagrodzenia uzyskanego w ramach umowy zlecenia od którego nie istniał obowiązek odprowadzenia składek na ubezpieczenie społeczne, - sprzeczność ustaleń sądu z treścią zebranego w sprawie materiału dowodowego przez przyjęcie, że wnioskodawca wykonywał umowę o pracę a nie umowę zlecenia, - naruszenie prawa procesowego – przepisu art. 233 § 1 kpc przez przekroczenie wyrażonej w nim zasady swobodnej oceny dowodów i rozstrzygnięcie sprawy w oparciu o budzące wątpliwości środki dowodowe. W uzasadnieniu apelacji jej autorka wskazała swoją argumentację na poparcie zgłoszonych zarzutów. Sprowadza się ona do twierdzenia, że skoro podstawą zatrudnienia wnioskodawcy w Państwowym Technikum (...) w L. była umowa zlecenia a od otrzymywanego przez niego wynagrodzenia nie istniał prawny obowiązek odprowadzania składek na ubezpieczenia społeczne, to nie można czasu wykonywania tego zatrudnienia kwalifikować jako okresu składkowego. Z tej przyczyny nie można uwzględnić wysokości tego wynagrodzenia przy wyliczaniu wielkości emerytury wnioskodawcy. Dlatego zaskarżony wyrok nie może się ostać i powinien ulec zmianie. Sąd Apelacyjny zważył co następuje : fakt błędnego oznaczenia daty decyzji poddanej następczej kontroli sądowej dostrzegł nie tylko pozwany organ rentowy (zob. uzasadnienie apelacji), ale także i sąd pierwszej instancji (zob. początkowy akapit uzasadnienia zaskarżonego wyroku). O ile jednak apelujący bliżej decyzji tej nie określił, to sąd pierwszej instancji w uzasadnieniu swojego wyroku podał, że była to decyzja z dnia 31 lipca 2013 r. Jest to także wadliwe określenie jej daty. Jest faktem bezspornym, że odwołanie ubezpieczonego wpłynęło do pozwanego w dniu 25 lipca 2013 r. i ten dzień także on sam podał jako datę jego sporządzenia. Dlatego nie mogło ono dotyczyć decyzji pozwanego z dnia 31 lipca 2013 r., bo ta decyzja jeszcze nie istniała w dacie wpływu odwołania. Mogła to być jedynie decyzja pozwanego z dnia 28 czerwca 2013 r., bo tej decyzji dotyczyła też korespondencja jaka prowadził organ rentowy z wnioskodawcą, w następstwie której ubezpieczony wystąpił z odwołaniem (zob. k. 289 – 295 akt ZUS). W tej sytuacji zaszła konieczność sprostowania oczywistej i łatwej do wychwycenia omyłki Sądu Okręgowego w tym przedmiocie. Co do merytorycznych zarzutów apelacji to należy w pełni podzielić stanowisko Sądu Okręgowego. Całkowicie prawidłowa jest ocena Sądu Okręgowego w zakresie prawnego charakteru umowy jaka zawarł wnioskodawca z Państwowym Technikum (...) w L. . Trafnie sąd ten podniósł, że umowa ta zawiera elementy charakterystyczne dla umowy o pracę, zwłaszcza przez odwołanie się jej postanowień do wskazywania okresu próbnego oraz okresów jej wypowiedzenia. Także realizacja umowy odbywała się według zasad obowiązujących dla pracowników: ta sama klasyfikacja budżetowa wynagrodzenia, terminy i sposób jego płatności. Dodać jeszcze należy, że wykładnia systemowa wskazuje (zob. art. 65 § 1 i § 2 kc ), że w umowach należy raczej brać pod uwagę zgodny zamiar stron i cel umowy aniżeli opierać się na jej dosłownym brzmieniu. Stąd nie budzi żadnych wątpliwości prawidłowość ustalenia sądu pierwszej instancji, że wnioskodawca zawarł z Technikum (...) umowę o pracę a nie klasyczną umowę zlecenia. Poprawność tego ustalenia powoduje, że wszystkie zarzuty apelującego należy ocenić jako zupełnie chybione a przez to jego apelacji odmówić słuszności. Dlatego apelacja pozwanego, jako całkowicie bezzasadna, podlegała oddaleniu. Z tych zatem względów i z mocy art. 385 kpc Sąd Apelacyjny orzekł jak w wyroku.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI