III AUA 918/16
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa dotyczyła prawa do renty rodzinnej po zmarłym mężu, F. R., dla jego byłej żony, U. R. ZUS odmówił przyznania świadczenia, argumentując, że U. R. nie przedstawiła dokumentów potwierdzających istnienie obowiązku alimentacyjnego ustalonego wyrokiem lub ugodą sądową w chwili śmierci męża. U. R. twierdziła, że dostarczyła wyrok o alimenty i akt rozwodowy, a były mąż dobrowolnie wypłacał jej 80 zł miesięcznie do dnia śmierci, co mogła udowodnić odcinkami pocztowymi. Po śmierci U. R., postępowanie kontynuowali jej następcy prawni. Sąd Okręgowy zmienił decyzję ZUS, przyznając prawo do niezrealizowanego świadczenia (renty rodzinnej) za okres od 27 lutego 2015 r. do 4 sierpnia 2015 r. wyłącznie córce W. R., z którą zmarła prowadziła wspólne gospodarstwo domowe. Sąd Apelacyjny oddalił apelację ZUS, która kwestionowała prawo zmarłej do renty rodzinnej z powodu braku formalnie ustalonego obowiązku alimentacyjnego. Sąd odwoławczy, powołując się na orzecznictwo Trybunału Konstytucyjnego (SK 61/13), podkreślił, że dobrowolne, regularne wypłacanie alimentów przez byłego męża, nawet bez formalnego wyroku czy ugody, stanowi tytuł do renty rodzinnej, jeśli zostało udowodnione. Sąd Apelacyjny uzupełnił postępowanie dowodowe, analizując akta spraw dotyczących alimentów i renty alimentacyjnej, co potwierdziło, że F. R. regularnie wypłacał byłej żonie świadczenia. W związku z tym, że U. R. spełniła warunki z art. 70 ust. 3 ustawy o emeryturach i rentach z FUS, a W. R. prowadziła z nią wspólne gospodarstwo domowe, Sąd Apelacyjny uznał prawo W. R. do niezrealizowanego świadczenia.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaUgruntowanie interpretacji przepisów dotyczących renty rodzinnej w kontekście dobrowolnych świadczeń alimentacyjnych oraz orzecznictwa Trybunału Konstytucyjnego.
Dotyczy sytuacji, w których dobrowolne świadczenia alimentacyjne są udokumentowane i regularne. Konieczność wykazania prowadzenia wspólnego gospodarstwa domowego przez następcę prawnego.
Zagadnienia prawne (2)
Czy dobrowolne, regularne wypłacanie przez byłego męża alimentów na rzecz byłej żony, bez formalnego wyroku lub ugody sądowej, stanowi podstawę do przyznania byłej żonie renty rodzinnej po jego śmierci?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, dobrowolne i regularne wypłacanie alimentów przez byłego męża na rzecz byłej żony, potwierdzone dowodami, spełnia warunki do przyznania renty rodzinnej, zgodnie z interpretacją Trybunału Konstytucyjnego.
Uzasadnienie
Sąd Apelacyjny, powołując się na wyrok TK SK 61/13, uznał, że art. 70 ust. 3 ustawy emerytalnej, który uzależniał prawo do renty rodzinnej od formalnie ustalonego obowiązku alimentacyjnego, jest niezgodny z Konstytucją. Sąd stwierdził, że dobrowolne świadczenia alimentacyjne, jeśli są udowodnione, są konstytucyjnie równorzędne z tymi ustalonymi sądownie.
Kto jest uprawniony do otrzymania niezrealizowanego świadczenia (renty rodzinnej) po śmierci osoby, która złożyła wniosek o świadczenie, a sama zmarła w trakcie postępowania?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Niezrealizowane świadczenia należne do dnia śmierci wypłaca się małżonkowi, dzieciom, z którymi zmarły prowadził wspólne gospodarstwo domowe, a w dalszej kolejności innym członkom rodziny.
Uzasadnienie
Sąd Okręgowy, a następnie Sąd Apelacyjny, zastosował art. 136 ustawy emerytalnej, przyznając rentę rodzinną wyłącznie córce W. R., ponieważ prowadziła ona wspólne gospodarstwo domowe ze zmarłą matką.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| W. R. | osoba_fizyczna | następca prawny |
| M. O. | osoba_fizyczna | następca prawny |
| W. L. | osoba_fizyczna | następca prawny |
| Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w B. | instytucja | organ rentowy |
| U. R. | osoba_fizyczna | ubezpieczona/wnioskodawczyni |
| F. R. | osoba_fizyczna | zmarły mąż/były mąż |
Przepisy (7)
Główne
ustawa emerytalna art. 70 § ust. 3
Ustawa o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych
Prawo do renty rodzinnej dla małżonki rozwiedzionej lub wdowy, która nie pozostawała we wspólności małżeńskiej, przysługuje, jeśli w dniu śmierci męża miała prawo do alimentów z jego strony ustalone wyrokiem lub ugodą sądową. Sąd uznał ten przepis za niezgodny z Konstytucją w zakresie wyłączności formalnego ustalenia obowiązku alimentacyjnego.
Pomocnicze
ustawa emerytalna art. 65 § ust. 1
Ustawa o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych
Renta rodzinna przysługuje uprawnionym członkom rodziny osoby, która w chwili śmierci miała ustalone prawo do emerytury lub renty z tytułu niezdolności do pracy lub spełniała warunki wymagane do uzyskania jednego z tych świadczeń.
ustawa emerytalna art. 67 § ust. 1 pkt 3
Ustawa o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych
Wymienia małżonka (wdowę i wdowca) jako członka rodziny uprawnionego do renty rodzinnej.
ustawa emerytalna art. 136 § ust. 1 i 2
Ustawa o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych
Reguluje wypłatę świadczeń należnych do dnia śmierci oraz prawo do udziału w dalszym prowadzeniu postępowania przez następców prawnych.
k.p.c. art. 233 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Dotyczy zasad swobodnej oceny dowodów przez sąd.
k.p.c. art. 477 § 14
Kodeks postępowania cywilnego
Reguluje zasady zmiany lub oddalenia odwołania od decyzji organu rentowego.
k.r.o. art. 60 § § 1
Kodeks rodzinny i opiekuńczy
Dotyczy obowiązku alimentacyjnego byłego małżonka.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Dobrowolne i regularne wypłacanie alimentów przez byłego męża na rzecz byłej żony, potwierdzone dowodami, stanowi podstawę do przyznania renty rodzinnej. • Interpretacja art. 70 ust. 3 ustawy emerytalnej przez pryzmat orzecznictwa Trybunału Konstytucyjnego. • Spełnienie warunku prowadzenia wspólnego gospodarstwa domowego przez następcę prawnego (W. R.) ze zmarłą.
Odrzucone argumenty
Brak formalnie ustalonego wyrokiem lub ugodą sądową obowiązku alimentacyjnego w chwili śmierci męża. • Niewystarczające dowody na istnienie obowiązku alimentacyjnego.
Godne uwagi sformułowania
dobrowolnego wywiązywania się przez niego z obowiązku alimentacyjnego • konstytucyjnie równorzędny z prawem do alimentów ustalonym wyrokiem lub ugodą sądową • nie mogą ponosić ujemnych następstw w postaci nierównego traktowania
Skład orzekający
Grażyna Czyżak
przewodniczący-sprawozdawca
Aleksandra Urban
sędzia
Maciej Piankowski
sędzia
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Ugruntowanie interpretacji przepisów dotyczących renty rodzinnej w kontekście dobrowolnych świadczeń alimentacyjnych oraz orzecznictwa Trybunału Konstytucyjnego."
Ograniczenia: Dotyczy sytuacji, w których dobrowolne świadczenia alimentacyjne są udokumentowane i regularne. Konieczność wykazania prowadzenia wspólnego gospodarstwa domowego przez następcę prawnego.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa pokazuje, jak orzecznictwo Trybunału Konstytucyjnego wpływa na interpretację przepisów prawa ubezpieczeń społecznych i jak ważne jest udowodnienie nawet dobrowolnych świadczeń, aby uzyskać należne prawa.
“Czy dobrowolne alimenty wystarczą na rentę rodzinną? Sąd Apelacyjny wyjaśnia.”
Sektor
ubezpieczenia społeczne
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.