III AUa 887/15

Sygn. akt III AUa 887/15 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 29 grudnia 2015 r. Sąd Apelacyjny w Łodzi III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w składzie: Przewodniczący: SSA Janina Kacprzak(spr.) Sędziowie: SSA Lucyna Guderska SSA Dorota Rzeźniowiecka Protokolant: stażysta Weronika Skalska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 grudnia 2015 r. w Ł. sprawy G. P. , K. P. , P. P. przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych I Oddziałowi w Ł. o podleganie obowiązkowym ubezpieczeniom społecznym na skutek apelacji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych I Oddział w Ł. od wyroku Sądu Okręgowego w Łodzi z dnia 31 marca 2015 r. sygn. akt VIII U 396/14 uchyla zaskarżony wyrok, znosząc postępowanie w sprawie i przekazuje sprawę Sądowi Okręgowemu w Łodzi do ponownego rozpoznania. III AUa 887/15 UZASADNIENIE Decyzją z dnia 12 grudnia 2013 roku Zakład Ubezpieczeń Społecznych I Oddział w Ł. stwierdził, że pani G. P. jako pracownik u płatnika składek Kiosk Spożywczo - (...) nie podlega obowiązkowo ubezpieczeniom: emerytalnemu, rentowym, chorobowemu i wypadkowemu w okresie od 1 września 2012 roku do 28 lutego 2013 roku. Zaskarżonym wyrokiem Sąd Okręgowy w Łodzi, po rozpoznaniu odwołania P. P. i K. P. ( VIII U 396/14 ) oraz odwołania G. P. ( VIII 387/14 ) po połączeniu spraw z obu odwołań i prowadzenia ich pod wspólnym numerem VIII U 396/14, zmienił powyższą decyzję i stwierdził, że G. P. podlega obowiązkowym ubezpieczeniom społecznym: emerytalnemu, rentowym, chorobowemu i wypadkowemu w okresie od 1 września 2012 roku do 28 lutego 2013 roku jako pracownik u P. P. i K. P. . Sąd Okręgowy ustalił: G. P. od dnia 10 kwietnia 1991 roku wraz z H. P. prowadziła działalność gospodarczą pod nazwą Kiosk Spożywczo - (...) w ramach spółki cywilnej. G. P. i H. P. wcześniej były pracownikami spółki (...) , po jej prywatyzacji, aby zachować pracę w kiosku musiały otworzyć własną działalność. Kiosk spożywczo-przemysłowy (...) był czynny w godzinach od 5:30 do 18:00 w tygodniu, od 5:30 do 15:00 w soboty, od 8:00 do 14:00 w niedziele. Zyski z tytułu prowadzania kiosku sukcesywnie ulegały zmniejszeniu w ostatnich latach, z uwagi na konkurencję dużych sklepów. Wspólniczki pracowały w sklepie na zmianę, niedziele były dyżurujące. G. P. z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej osiągała dochód w wysokości ok. 1.500,00 zł - 1.600,00 zł miesięcznie. W dniu 30 sierpnia 2012 roku do spółki cywilnej (...) przystąpiła P. P. . Płatnik składek P. P. prowadzi pozarolniczą działalność gospodarczą od dnia 30 sierpnia 2012 roku, której przedmiotem, jest sprzedaż detaliczna prowadzona w niewyspecjalizowanych sklepach. Ponadto P. P. wykonuje pracę zawodową w ramach stosunku pracy. G. P. podjęła decyzję o wystąpieniu ze spółki (...) aby zmniejszyć koszty jej funkcjonowania i nabyć uprawnienia do świadczenia przedemerytalnego, wystąpiła z niej w dniu 31 sierpnia 2012 roku. W dniu 31 sierpnia 2012 roku H. P. i P. P. zawarły z G. P. umowę o pracę na czas nieokreślony, na stanowisko sprzedawcy, w pełnym wymiarze czasu pracy, z wynagrodzeniem według obowiązującego minimum. Jako miejsce wykonywania pracy wskazano: O. , ul. (...) , Kiosk Spożywczo - (...) . Termin rozpoczęcia pracy określono na 1 września 2012 roku. Z uwagi na ciągle spadające obroty kiosku H. P. umówiła się z wnioskodawczynią, że popracuje ona przez około pół roku. W ramach umowy o pracę wnioskodawczyni G. P. zajmowała się sprzedażą produktów i obsługą klientów w kiosku, ponadto podpisywała faktury za towar. G. P. pracowała 40 godzin tygodniowo w systemie zmianowym, wymieniała się w pracy z H. P. , która ustalała, jej godziny pracy. Wnioskodawczyni była w kiosku codziennie. H. P. wydawała wnioskodawczyni polecenia, jeżeli zachodziła taka potrzeba. G. P. przekazywała H. P. raporty z kasy, utargi i pieniądze. Wspólniczka P. P. sprawdzała również, czy wnioskodawczyni wykonuje pracę. Wynagrodzenie było wypłacane wnioskodawczyni w gotówce, wypłat wynagrodzenia dokonywała H. P. . Kiosk jest ogrzewany jedynie grzejnikiem i było w nim zimno, wnioskodawczyni często chorowała z tego powodu. W kiosku brak jest bieżącej wody i toalety. G. P. w dniu 17 grudnia 2012 roku zachorowała z powodu zapalenia przydatków. G. P. w okresie od dnia 17 grudnia 2012 roku do dnia 28 lutego 2013 roku przebywała na zwolnieniu lekarskim. W trakcie choroby wnioskodawczyni, obsługą kiosku zajęła się H. P. , po zakończeniu swojej pracy pomagała jej również P. P. . Stosunek pracy wnioskodawczyni ustał w wyniku rozwiązania umowy o pracę w związku z likwidacją stanowiska pracy z przyczyn ekonomicznych – art. 30 § 1 pkt 2 k.p. W dniu 29 lipca 2013 roku do spółki (...) H. P. i P. P. przystąpił K. P. (syn H. P. ). Płatnik składek K. P. prowadzi pozarolniczą działalność gospodarczą od dnia 29 lipca 2013 roku, której przedmiotem, jest sprzedaż detaliczna prowadzona w niewyspecjalizowanych sklepach. H. P. wystąpiła ze spółki (...) w dniu 31 lipca 2013 roku. Kiosk spożywczo-przemysłowy (...) nadal funkcjonuje, obecnie jest w nim zatrudniona jedna osoba na podstawie umowy o pracę - H. P. . Otrzymuje minimalne wynagrodzenie za pracę. K. P. zajmuje się zaopatrzeniem kiosku, dostarcza towar z hurtowni, czasem zastępuje mamę. Obroty z tytułu prowadzenia kiosku pozwalają na wypłatę wynagrodzenia H. P. i opłacenie składek. Obecnie kiosk jest otwarty w zmiennych i krótszych godzinach. G. P. zostało wypłacone wynagrodzenie za miesiąc wrzesień 2012 roku w wysokości 1.111,86 zł netto, za miesiąc październik 2012 roku w wysokości 1.111,86 zł netto, za miesiąc listopad 2012 roku w wysokości 1.111,86 zł netto za miesiąc grudzień 2012 roku w wysokości 1.014,63 zł netto (w tym za okres niezdolności do pracy). Odbiór wynagrodzenia wnioskodawczyni kwitowała własnoręcznym podpisem. (...) spółka cywilna przyniósł dochód w następującej wysokości: - w 2012 roku – 908,80 zł (516,55 zł - dochód z uwzględnieniem różnicy remanentowej); - w okresie od stycznia do lutego 2013 roku – 585,93 zł (1.279,28 zł - dochód z uwzględnieniem różnicy remanentowej). Powyższych ustaleń faktycznych Sąd Okręgowy dokonał na podstawie zgromadzonych w aktach dokumentów, zeznań świadka: H. P. będącej w spornym okresie (...) spółki (...) – płatnika składek oraz świadków S. C. i E. K. będących klientami kiosku, w którym pracowała odwołująca oraz zeznań wnioskodawców. Zgromadzonym dowodom Sąd dał wiarę, a dokonując oceny zebranego w sprawie materiału dowodowego Sąd uznał, że jest on wystarczający by wyjaśnić sporną okoliczność – a mianowicie czy zawarta w dniu 1 września 2012 roku przez H. P. i P. P. z G. P. umowa o pracę nosi cechy pozorności oraz, czy została podpisana jedynie dla uzyskania pracowniczego tytułu do ubezpieczeń społecznych i późniejszego skorzystania z świadczenia przedemerytalnego. Sąd dał wiarę zeznaniom świadków i zeznaniom wnioskodawców, w których wskazali na realność zawartej umowy o pracę oraz faktyczne świadczenie pracy przez G. P. w ramach powyższej umowy. W ocenie Sądu zeznania świadków w niniejszej sprawie są jasne, logiczne i wzajemnie niesprzeczne. Wersję zdarzeń przedstawioną przez skarżących potwierdzają świadkowie zeznający w tej sprawie, w części będący osobami obcymi dla stron postępowania, a zatem nie są zainteresowani sposobem rozpoznania sporu. Z zeznań świadków jasno wynika, że wnioskodawczyni w spornym okresie pracowała w kiosku w O. , gdzie obsługiwała klientów, ponadto ze złożonych faktur wynika, iż przyjmowała również dostawy towarów. Zeznania świadków i wnioskodawczyni w tym zakresie wzajemnie się uzupełniają i są wiarygodne. Spółka nie zatrudniała wcześniej pracowników, a stanowisko, na jakim została zatrudniona G. P. było stanowiskiem nowoutworzonym, jednak stwierdzić należy, że w związku z wystąpieniem wnioskodawczyni ze spółki cywilnej istniała konieczność zatrudnienia pracownika na stanowisku sprzedawcy w kiosku, który obsługiwałby klientów, otwartego siedem dni w tygodniu punktu. W ocenie Sądu Okręgowego również analiza podsumowania księgi przychodów i rozchodów za rok 2012, w którym zatrudniono wnioskodawczynię pozwala na stwierdzenie, że płatnika składek stać było na zatrudnienie pracownika z minimalnym uposażeniem miesięcznym. Nadto zeznania świadka H. P. , zeznania wnioskodawczyń G. P. i P. P. świadczą o tym, że pracodawca kierował pracą wnioskodawczyni, w szczególności wskazywał na konkretne bieżące zadania do realizacji oraz ustalał godziny pracy w zależności od potrzeb. Jest to istotne, jeżeli uwzględni się, że zatrudnienie pracownicze odwołuje się do staranności, a nie rezultatu. Ponadto z zeznań wyżej wymienionych osób wynika, że wnioskodawczyni pracowała w pełnym wymiarze czasu pracy, z tym, że w różnych i zmiennych godzinach. W świetle tak poczynionych ustaleń faktycznych Sąd Okręgowy uznał odwołania G. P. , K. P. i P. P. za uzasadnione, nie podzielając jednocześnie argumentów organu rentowego dotyczących pozorności zawartej umowy o pracę. Apelację od wyroku Sądu Okręgowego w Łodzi złożył organ rentowy zaskarżając go w całości. Zaskarżonemu rozstrzygnięciu zarzucając naruszenie: – przepisów prawa procesowego tj. art 233 k.p.c. poprzez naruszenei zasady swobodnej oceny dowodów oraz dokonanie oceny zgromadzonego materiału w sposób nasuwających zastrzeżenia z punktu widzenia zasad logicznego rozumowania oraz – przepisów prawa materialnego tj. art 22 Kodeksu Pracy poprzez błędne uznanie, iż strony łączy stosunek pracy, podczas, gdy istniały elementy stosunku pracy. Wskazując na powyższe organ rentowy wniósł o zmianę zaskarżonego wyroku i oddalenie odwołań. Sąd Apelacyjny w Łodzi zważył, co następuje: zaskarżony wyrok podlega uchyleniu z przyczyn, które sąd drugiej instancji zobowiązany jest wziąć pod uwagę z urzędu z mocy art. 378 § 1 k.p.c. , bowiem w postępowanie przed Sądem pierwszej instancji dotknięte jest nieważnością w rozumieniu art. 379 pkt 5 k.p.c. , gdyż nie wszystkie osoby zainteresowane w sprawie brały udział w postępowaniu. Stosownie do art. 477 11 § 1 k.p.c. ( w brzmieniu tego przepisu w dacie orzekania przez Sąd pierwszej instancji ) w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznychstronami są ubezpieczony, osoba odwołująca się od orzeczenia wojewódzkiego zespołu do spraw orzekania o niepełnosprawności, inna osoba, której praw i obowiązków dotyczy zaskarżona decyzja, organ rentowy, wojewódzki zespół do spraw orzekania o niepełnosprawności i zainteresowany. Definicja zainteresowanego w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych określono w art. 477 11 § 2 k.p.c. zdanie pierwsze. Z treści tego przepisu wynika, że zainteresowanym w rozumieniu ustawy jest ten, czyje prawa lub obowiązki zależą od rozstrzygnięcia sprawy. Dlatego też sąd prowadzący postępowanie w sprawie z zakresu ubezpieczeń społecznych zobowiązany jest do zbadania, czy przedmiot danego postępowania wskazuje na to, że określona osoba powinna w danym wypadku korzystać ze statusu prawnego zainteresowanego i wezwać ją do udziału w charakterze strony, w celu stworzenia jej możliwość obrony praw, nawet jeżeli nie została ona uprzednio wezwana do udziału w tej sprawie w postępowaniu przed organem rentowym ( art. 477 11 § 2 zdanie drugie w związku z art. 477 11 § 1 k.p.c. ). Jeżeli osoba posiadająca status zainteresowanego w rozumieniu art. 477 11 § 2 zdanie pierwsze k.p.c. nie została wezwana przez sąd do udziału w postępowaniu w charakterze strony, to przesądza to o nieważności tego postępowania ( art. 379 pkt 5 w związku z art. 477 11 § 1 k.p.c. ) i w tym samym zakresie skutkuje obowiązek jego zniesienia. (por. uchwałę Sądu Najwyższego z dnia 29 lipca 1998 r., (...) 20/98, OSNP 1998 Nr 23 poz. 690). W okolicznościach faktycznych sprawy nie ulega wątpliwości, że w sprawie osobą zainteresowaną, która należało wezwać do udziału w sprawie jest P. H. bowiem to ona wraz z P. P. jako wspólnicy spółki cywilnej prowadzonej pod nazwą Kiosk Spożywczo - (...) zawarła z G. P. kwestionowaną przez organ rentowy umowę o pracę. W okresie objętym sporną decyzją wnoszący odwołanie K. P. nie był związany z G. P. żadnym stosunkiem prawnym. Mając na uwadze powyższe na podstawie art. 386 § 2 k.p.c. należało orzec jak w sentencji.