III AUa 877/18
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Apelacyjny oddalił apelacje odwołujących, potwierdzając zasadność decyzji ZUS o obowiązku opłacania składek na ubezpieczenia społeczne i zdrowotne w Polsce, mimo pracy najemnej w Wielkiej Brytanii.
Odwołujący T. M. i O. F. kwestionowali decyzje ZUS o obowiązku opłacania składek na ubezpieczenia społeczne i zdrowotne w Polsce, argumentując, że T. M. pracuje na umowę o pracę w Wielkiej Brytanii od 2013 roku i tam odprowadza składki. Sąd Okręgowy oddalił odwołania, wskazując na prawomocną decyzję ZUS z 2017 roku o podleganiu T. M. ubezpieczeniom w Polsce z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej. Sąd Apelacyjny oddalił apelacje, podkreślając, że zaskarżone decyzje dotyczyły wysokości zadłużenia z tytułu nieopłaconych składek, a nie ustalenia właściwego ustawodawstwa, a prawomocna decyzja ZUS z 2017 roku stanowiła podstawę do naliczenia zaległych składek.
Sprawa dotyczyła odwołań T. M. i O. F. od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (ZUS) nakładających obowiązek zapłaty zaległych składek na ubezpieczenia społeczne, zdrowotne oraz Fundusz Pracy. Odwołujący argumentowali, że T. M. nie powinien podlegać polskiemu systemowi ubezpieczeń, ponieważ od 2013 roku pracuje na umowę o pracę w Wielkiej Brytanii, gdzie odprowadzane są jego składki. Sąd Okręgowy w Suwałkach oddalił odwołania, opierając się na prawomocnej decyzji ZUS z 2 maja 2017 roku, która ustaliła, że T. M. podlega obowiązkowym ubezpieczeniom społecznym w Polsce z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej od 1 maja 2013 roku. Sąd Okręgowy uznał, że zaskarżone decyzje ZUS dotyczące wysokości zadłużenia są słuszne. Sąd Apelacyjny w Białymstoku utrzymał w mocy wyrok Sądu Okręgowego, oddalając apelacje odwołujących. Sąd Apelacyjny podkreślił, że przedmiotem postępowania nie było ustalenie właściwego ustawodawstwa (polskiego czy brytyjskiego), lecz kontrola zasadności decyzji ZUS określających wysokość zadłużenia z tytułu nieopłaconych składek. Sąd zwrócił uwagę na fakt, że prawomocna decyzja ZUS z 2017 roku, ustalająca podleganie T. M. polskim ubezpieczeniom z tytułu działalności gospodarczej, nie została zaskarżona. Sąd Apelacyjny wskazał również na prawidłowe doręczanie pism T. M. i jego małżonce oraz na brak przedstawienia przez odwołującego dokumentów potwierdzających jego sytuację zawodową w Wielkiej Brytanii. W konsekwencji, sąd uznał, że T. M. jest dłużnikiem ZUS z tytułu nieopłaconych składek i odsetek.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (2)
Odpowiedź sądu
Tak, osoba taka podlega obowiązkowi opłacania składek w Polsce, jeśli została wydana prawomocna decyzja ZUS ustalająca podleganie ubezpieczeniom w Polsce z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej, a zaskarżone decyzje dotyczą wysokości zadłużenia z tytułu nieopłaconych składek.
Uzasadnienie
Sąd Apelacyjny uznał, że przedmiotem postępowania nie było ustalenie właściwego ustawodawstwa, lecz kontrola decyzji ZUS dotyczących wysokości zadłużenia. Prawomocna decyzja ZUS z 2017 roku, ustalająca podleganie ubezpieczeniom w Polsce z tytułu działalności gospodarczej, nie została zaskarżona, co czyniło ją wiążącą podstawą do naliczenia zaległych składek.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
oddalenie apelacji
Strona wygrywająca
Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w B.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| T. M. | osoba_fizyczna | odwołujący |
| O. F. | osoba_fizyczna | odwołująca |
| Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w B. | instytucja | organ rentowy |
Przepisy (12)
Główne
u.s.u.s. art. 46 § 1
Ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych
Płatnik składek jest obowiązany obliczać, potrącać, rozliczać oraz opłacać należne składki za każdy miesiąc kalendarzowy.
u.s.u.s. art. 83 § 1
Ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych
ZUS określa wysokość należności z tytułu składek.
u.ś.o.z. art. 66 § 1
Ustawa o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych
Określa obowiązek opłacania składek na ubezpieczenie zdrowotne.
u.p.z.i.i.r.p. art. 104 § 1
Ustawa o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy
Określa obowiązek opłacania składek na Fundusz Pracy.
Pomocnicze
u.s.u.s. art. 32
Ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych
Do składek na Fundusz Pracy, FGŚP i FP, oraz na ubezpieczenie zdrowotne stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące składek na ubezpieczenia społeczne.
o.p. art. 29 § 1
Ordynacja podatkowa
W przypadku osób pozostających w związku małżeńskim odpowiedzialność obejmuje majątek odrębny i wspólny.
o.p. art. 53 § 4
Ordynacja podatkowa
Odsetki za zwłokę naliczane są od dnia następującego po dniu upływu terminu płatności.
k.p.c. art. 233 § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Dotyczy swobodnej oceny dowodów przez sąd.
k.p.c. art. 477 § 14
Kodeks postępowania cywilnego
Dotyczy oddalenia odwołania od decyzji organu rentowego.
k.p.c. art. 385
Kodeks postępowania cywilnego
Dotyczy oddalenia apelacji.
k.p.a. art. 43
Kodeks postępowania administracyjnego
Dotyczy doręczania pism dorosłemu domownikowi.
k.p.a. art. 44 § 1-4
Kodeks postępowania administracyjnego
Dotyczy skutków doręczenia przesyłki po awizowaniu.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Zaskarżone decyzje ZUS dotyczyły wysokości zadłużenia z tytułu nieopłaconych składek, a nie ustalenia właściwego ustawodawstwa. Prawomocna decyzja ZUS z 2017 roku, ustalająca podleganie T. M. ubezpieczeniom w Polsce z tytułu działalności gospodarczej, nie została zaskarżona. Odwołujący nie przedstawił dowodów potwierdzających jego sytuację zawodową w Wielkiej Brytanii w toku postępowania. Pisma ZUS były prawidłowo doręczane T. M. lub jego domownikom.
Odrzucone argumenty
T. M. nie podlega polskiemu ustawodawstwu ubezpieczeniowemu, ponieważ pracuje na umowę o pracę w Wielkiej Brytanii i tam odprowadza składki. Niewłaściwe zastosowanie art. 13 ust. 3 i art. 11 ust. 1 rozporządzenia nr 883/2004. Naruszenie art. 46 ust. 1, art. 32 i art. 83 ust. 1 Ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych.
Godne uwagi sformułowania
Przedmiotem postępowania sądowego w rozpoznawanej sprawie była kwestia zasadności rozstrzygnięcia zawartego w decyzji z 15 stycznia 2018 r., decyzji z 9 lutego 2018 r. i decyzji z 6 marca 2018 r. W tej sytuacji odwołujący nie mógł skutecznie powoływać się na niewiedzę o treści decyzji z 2 maja 2017 r.
Skład orzekający
Barbara Orechwa-Zawadzka
przewodniczący-sprawozdawca
Teresa Suchcicka
sędzia
Alicja Sołowińska
sędzia
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Ustalenie, że w przypadku prawomocnej decyzji ZUS o podleganiu ubezpieczeniom w Polsce z tytułu działalności gospodarczej, sąd nie bada już właściwego ustawodawstwa w sprawie o zapłatę zaległych składek, a jedynie zasadność decyzji ZUS."
Ograniczenia: Dotyczy sytuacji, gdy istnieje prawomocna decyzja ZUS o podleganiu ubezpieczeniom w Polsce z tytułu działalności gospodarczej, a zaskarżone decyzje dotyczą tylko wysokości zadłużenia.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa pokazuje złożoność przepisów o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego w UE i podkreśla znaczenie prawomocnych decyzji administracyjnych, nawet jeśli strona uważa, że nie powinny być wydane.
“Pracujesz za granicą, ale ZUS chce od Ciebie składki w Polsce? Sprawdź, kiedy to możliwe!”
Dane finansowe
zwrot kosztów zastępstwa procesowego: 240 PLN
zwrot kosztów zastępstwa procesowego: 240 PLN
Sektor
ubezpieczenia społeczne
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionySygn.akt III AUa 877/18 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 14 sierpnia 2019 r. Sąd Apelacyjny w Białymstoku, III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w składzie: Przewodniczący: SSA Barbara Orechwa-Zawadzka (spr.) Sędziowie: SA Teresa Suchcicka SA Alicja Sołowińska Protokolant: Ewa Daniluk po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 sierpnia 2019 r. w B. sprawy z odwołania T. M. i O. F. przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddział w B. o podstawę wymiaru składek i wysokość składek na skutek apelacji wnioskodawcy T. M. oraz wnioskodawczyni O. F. od wyroku Sądu Okręgowego w Suwałkach III Wydziału Pracy i Ubezpieczeń Społecznych z dnia 25 października 2018 r. sygn. akt III U 311/18 I. oddala obie apelacje; II. zasądza od T. M. i O. F. na rzecz Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w B. po 240( dwieście czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego za II instancję. SSA Teresa Suchcicka SSA Barbara Orechwa-Zawadzka SSA Alicja Sołowińska Sygn. akt III AUa 877/18 UZASADNIENIE Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w B. w decyzji z 15 stycznia 2018 r. stwierdził, że T. M. jest dłużnikiem ZUS z tytułu nieopłaconych składek za okres czerwca 2017 r. do listopada 2017 r. na ubezpieczenia społeczne, zdrowotne i Fundusz Pracy, wraz z odsetkami liczonymi na 9 lutego 2018 r. na kwotę 6 838,34 zł. W decyzji z 9 lutego 2018 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w B. stwierdził, że T. M. jest dłużnikiem ZUS z tytułu nieopłaconych składek za okres od czerwca 2013 r. do maja 2017 r. na ubezpieczenia społeczne, zdrowotne i Fundusz Pracy, wraz z odsetkami liczonymi na 9 lutego 2018 r. na kwotę 68 942,36 zł. Z kolei w decyzji z 6 marca 2018 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w B. stwierdził, że T. M. jest dłużnikiem ZUS z tytułu nieopłaconych składek od grudnia 2017 r. na ubezpieczenia społeczne, zdrowotne i Fundusz Pracy, wraz z odsetkami liczonymi na 6 marca 2018 r. na kwotę 1 118,89 zł. T. M. oraz jego małżonka, O. F. złożyli odwołania od tych decyzji. Zarzucili w szczególności błąd, polegający na przyjęciu, że T. M. miał obowiązek uiszczania składek na ubezpieczenia społeczne, zdrowotne i Fundusz Pracy w Polsce, w sytuacji gdy pracuje on na podstawie umowy o pracę w Wielkiej Brytanii od marca 2013 r. i z tego tytułu są odprowadzane składki za niego. Odwołujący wnieśli o zmianę zaskarżonych decyzji poprzez stwierdzenie, że T. M. nie jest dłużnikiem ZUS z tytułu nieopłaconych składek. Sąd Okręgowy w Suwałkach w wyroku z 25 października 2018 r. oddalił odwołanie od decyzji z 15 stycznia 2018 r. znak RWA (...) i zasądził od O. F. i T. M. na rzecz Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w B. po 180 zł tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego. Sąd oddalił też odwołanie od decyzji z 9 lutego 2018 r. znak RWA (...) i zasądził od O. F. i T. M. na rzecz Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w B. po 180 zł tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego, a także oddalił odwołanie od decyzji z 6 marca 2018 r. znak RWA (...) i zasądził od O. F. i T. M. na rzecz Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w B. po 180 zł tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego. Sąd Okręgowy ustalił, że stanowisko odwołujących zmierzało do uznania, że T. M. nie jest dłużnikiem ZUS z tytułu nieopłaconych składek, nie kwestionowali zaś poprawności dokonanych przez organ rentowy wyliczeń dotyczących kwotowej wysokości zaległości, a ewentualnie powstałych z tytułu nieopłaconych przez odwołującego składek. Odwołujący pominęli jednak bezsporną okoliczność, że na podstawie decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w B. Nr (...) z 2 maja 2018 r. stwierdzono, że T. M. podlega obowiązkowym ubezpieczeniom społecznym: emerytalnemu, rentowym oraz wypadkowemu od 1 maja 2013 r. z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej. Decyzja ta stała się prawomocna 28 czerwca 2017 r. Sąd wskazał, że zgodnie z art. 46 ust. 1 Ustawy z 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych płatnik składek jest obowiązany według zasad wynikających z przepisów ustawy obliczać, potrącać z dochodów ubezpieczonych, rozliczać oraz opłacać należne składki za każdy miesiąc kalendarzowy, a w myśl art. 29 § 1 Ustawy z 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz.U. z 2018 r., poz. 800) w zw. z art. 31 Ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych w przypadku osób pozostających w związku małżeńskim odpowiedzialność, o której mowa w art. 26 , obejmuje majątek odrębny podatnika oraz majątek wspólny podatnika i jego małżonka. Sąd Okręgowy stwierdził, że ZUS, stosując te przepisy, 6 lutego 2018 r. pisemnie zawiadomił płatnika składek i jego małżonkę o wszczęciu z urzędu postępowania w sprawie określenia wysokości należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne, ubezpieczenie zdrowotne, Fundusz Pracy, wzywając ich do złożenia pisemnych wyjaśnień w sprawie przyczyn nieopłacenia składek, pod rygorem wydania decyzji w sprawie określenia wysokości należności z tytułu składek, na podstawie dotychczas zgromadzonych dowodów. T. M. nie dopełnił obowiązku przewidzianego w art. 46 ust. 1 Ustawy z 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych . W decyzji Nr (...) z 2 maja 2018 r. ZUS stwierdził, że T. M. podlega obowiązkowym ubezpieczeniom społecznym: emerytalnemu, rentowym oraz wypadkowemu od 1 maja 2013 r. z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej. Decyzja ta stała się prawomocna 28 czerwca 2017 r., dlatego – zdaniem Sądu Okręgowego – ZUS zasadnie określił wysokość należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne, ubezpieczenie zdrowotne i Fundusz Pracy na podstawie art. 83 ust. 1 Ustawy z 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych . Sąd uznał, że zaskarżone decyzje są słuszne i odpowiadają prawu, dlatego oddalił odwołania od tych na podstawie art. 477 14 § 1 k.p.c. O kosztach postępowania Sąd orzekł zgodnie z art. 98 § 1 k.p.c. w zw. z § 9 ust. 2 Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (tekst jedn. Dz.U. z 2018 r., poz. 265). T. M. oraz O. F. złożyli apelacje od wyroku Sądu Okręgowego. Zaskarżyli wyrok w całości zrzucili: 1. naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 233 § 1 k.p.c. poprzez dowolną, a nie swobodną ocenę materiału dowodowego zgromadzonego w toku postępowania sądowego, a w konsekwencji błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę zaskarżonego orzeczenia, mający wpływ na jego treść, polegający na wybiórczym potraktowaniu materiału dowodowego i wyciągnięciu wniosków z niego niewynikających, w szczególności przyjęcie, że odwołujący T. M. zobligowany był do uiszczania składek na ubezpieczenie społeczne, ubezpieczenie zdrowotne i Fundusz Pracy w Polsce w sytuacji, gdy odwołujący pracuje na umowę o pracę na terenie Wielkiej Brytanii od marca 2013 r. i tam są odprowadzane z jego wynagrodzenia składki, zatem błędne jest przyjęcie, że zaskarżone decyzje są słuszne i odpowiadają prawu, a w konsekwencji, że T. M. jest dłużnikiem Zakładu Ubezpieczeń Społecznych; 2. naruszenie przepisów prawa materialnego: a) art. 13 ust. 3 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 883/2004 z 29 kwietnia 2004 r. w sprawie koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego (Dz.U.UE.L.2004.166.1) (dalej jako „rozporządzenie nr 883/2004”) poprzez niewłaściwe niezastosowanie i błędne przyjęcie, że odwołujący podlega ustawodawstwu polskiemu w sytuacji, gdy świadczy pracę najemną na terenie Wielkiej Brytanii, a więc podlega ustawodawstwu brytyjskiemu w zakresie zabezpieczenia społecznego, co w konsekwencji doprowadziło do błędnego przyjęcia, że odwołujący jest dłużnikiem Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z tytułu nieopłaconych składek; b) art. 11 ust. 1 rozporządzenia nr 883/2004 poprzez niewłaściwe niezastosowanie i przyjęcie, że mimo tego, że składki związane z ubezpieczeniem społecznym opłacane są w Wielkiej Brytanii, czyli tam, gdzie odwołujący wykonuje pracę najemną, to odwołujący zobowiązany jest do uiszczania składek również w Polsce, co w konsekwencji doprowadziło do naruszenia zasady wskazującej, że pracownik migrujący podlega ubezpieczeniom społecznym tylko jednego Państwa Członkowskiego; c) art. 46 ust. 1, art. 32 oraz art. 83 ust. 1 Ustawy z 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (tekst jedn. Dz.U. z 2016 r. poz. 963) poprzez niewłaściwe zastosowanie i przyjęcie, że odwołujący podlega w zakresie ubezpieczeń społecznych ustawodawstwu polskiemu w sytuacji, gdy ze względu na to, że świadczy pracę najemną na terenie Wielkiej Brytanii, podlega w tym zakresie ustawodawstwu brytyjskiemu. T. M. wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy Sądowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania, a ewentualnie o zmianę zaskarżonego orzeczenia poprzez zmianę zaskarżonej decyzji w całości i ustalenie, że T. M. nie jest dłużnikiem Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w B. . Natomiast O. F. wniosła o zmianę zaskarżonego orzeczenia poprzez zmianę zaskarżonej decyzji w całości i ustalenie, że T. M. nie jest dłużnikiem Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w B. . Oboje odwołujący wnieśli również o zasądzenie od Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w B. na rzecz odwołującego kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, za obie instancje według norm prawem przepisanych. Sąd Apelacyjny ustalił i zważył: Obie apelacje były niezasadne. Nie zasługiwał na uwzględnienie zarzut naruszenia art. 233 § 1 k.p.c. , gdyż Sąd Okręgowy właściwie ustalił stan faktyczny sprawy, a ocena przeprowadzonych dowodów uwzględniała zasady doświadczenia życiowego i logicznego rozumowania oraz nie przekraczała granic swobodnej oceny dowodów ( art. 233 § 1 k.p.c. ). Zarzuty, które odwołujący podnieśli w apelacji, nie zasługiwały na uwzględnienie. T. M. wiedział, że już w 2013 r. toczyło się w stosunku do niego postępowanie o ustalenie właściwego ustawodawstwa w zakresie zabezpieczenia społecznego. Wynikało to z pism, które odwołujący składał do ZUS, oraz pism, które w tym roku ZUS kierował do T. M. . ZUS pismem z 2 stycznia 2014 r. poinformował T. M. o tym, że od 8 marca 2013 r. do 7 marca 2014 r. podlega on ustawodawstwu polskiemu w zakresie zabezpieczenia społecznego na podstawie art. 11 ust. 3a Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) Nr 883/2004 w sprawie koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego (Dz.Urz. UE L 166/1 z późn. zm.). Przesyłka ta została odebrana prze O. F. (żonę odwołującego) 10 stycznia 2014 r. Złożyła ona własnoręczny podpis na zwrotnym potwierdzeniu odbioru zawiadomienia jako odbiorca przesyłki, a doręczenie przesyłki dorosłemu domownikowi w razie nieobecności adresata jest dopuszczalnym sposobem doręczania pism przez organ administracji publicznej, przewidzianym w art. 43 Kodeksu postępowania administracyjnego (zwanego dalej „ k.p. a”). Informacja o podleganiu T. M. ustawodawstwu polskiemu w zakresie zabezpieczenia społecznego została również przesłana przez ZUS brytyjskiej instytucji z zakresu zabezpieczenia społecznego na podstawie art. 16 ust. 2 Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) Nr 987/2009 dotyczącego wykonywania Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) Nr 883/2004 w sprawie koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego (Dz.Urz. UE L 284/1 z późn. zm.). Brytyjska instytucja ubezpieczeniowa nie zgłosiła zastrzeżeń w zakresie ustalenia ustawodawstwa polskiego od 8 marca 2013 r. do 7 marca 2014 r., o czym odwołujący został poinformowany pismem z 12 maja 2014 r. Odwołujący nie zgłosił się do ubezpieczeń społecznych w tym okresie, dlatego 20 listopada 2014 r. ZUS wszczął w stosunku do niego postępowanie w sprawie ustalenia właściwego ustawodawstwa początkowo tylko za ten okres. Przesyłka została odebrana 25 listopada 2014 r. przez Z. F. (teściową odwołującego). Na skutek pisma odwołującego z 15 grudnia 2014 r. o złożeniu dokumentu do brytyjskiego urzędu o wydanie Certyfikatu potwierdzającego brytyjskie ustawodawstwo ZUS postanowieniem z 16 stycznia 2015 r. zawiesił postępowanie w sprawie ustalenia okresu podleganiu ubezpieczeniom społecznym, podstaw wymiaru składek oraz ilości składek na obowiązkowe ubezpieczenie zdrowotne z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności. Postanowieniem z 24 marca 2017 r. podjął zawieszone postępowanie wyjaśniające, ponieważ odwołujący nie przedstawił dokumentów niezbędnych do ustalenia, że nie podlega on ustawodawstwu polskiemu w zakresie ubezpieczeń społecznych. Przesyłka ta zostało odebrane przez O. F. 8 kwietnia 2017 r. 2 maja 2017 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w B. wydał decyzję Nr (...) , w której zostało ustalone, że T. M. podlega obowiązkowym ubezpieczeniom społecznym: emerytalnemu, rentowym oraz wypadkowemu od 1 maja 2013 r. z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej. W decyzji tej ustalono również podstawę wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne, emerytalne, rentowe i wypadkowe od 1 maja 2013 r., a także stwierdzono obowiązek opłacenia składek na obowiązkowe ubezpieczenie zdrowotne od kwietnia 2013 r. do lutego 2015 r. z działalności prowadzonej na własny rachunek oraz jako wspólnik spółki cywilnej, a od marca 2015 r. – tylko jako wspólnik spółki cywilnej, a ponadto wskazano podstawę wymiaru składek na obowiązkowe ubezpieczenia zdrowotne. Decyzja ta nie została zaskarżona przez odwołującego. Istotnie, T. M. nie zapoznał się z treścią decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w B. Nr (...) z 2 maja 2017 r. Tego dnia organ rentowy wysłał do odwołującego tę decyzję, ale odwołujący nie podjął jej w terminie, przez co przesyłka została zwrócona organowi rentowemu po jej dwukrotnym awizowaniu i dołączona do akt tego organu ze skutkiem doręczenia. Wywołało to skutki prawne, ponieważ na podstawie art. 44 § 1-4 Kodeksu postępowania administracyjnego awizowanie przesyłki poleconej stwarza domniemanie faktycznej możliwości zapoznania się z treścią przesyłki. W tej sytuacji odwołujący nie mógł skutecznie powoływać się na niewiedzę o treści decyzji z 2 maja 2017 r. Ponadto, mimo deklaracji zgłoszonych w grudniu 2014 r., odwołujący nie przedstawił organowi rentowemu dokumentu brytyjskiej instytucji z zakresu ubezpieczeń społecznych, który potwierdza, że faktycznie wykonuje on pracę najemną w Wielkiej Brytanii. Ani w toku postępowania przed Sądem pierwszej instancji, ani w toku postępowania apelacyjnego w obecnie rozpoznawanej sprawie odwołujący również nie przedstawił takiego dokumentu. To jednak, czy odwołujący powinien być objęty ustawodawstwem polskim czy brytyjskim od 1 maja 2013 r., nie jest przedmiotem postępowania i nie mogło podlegać rozstrzygnięciu w rozpoznawanej sprawie, ponieważ w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych przedmiot rozpoznania sprawy sądowej wyznaczony jest treścią konkretnej decyzji organu rentowego, od której wniesiono odwołanie ( art. 477 9 i art. 477 14 k.p.c. ) i tylko w tym zakresie podlega ona kontroli sądu zarówno pod względem jej formalnej poprawności, jak i merytorycznej zasadności. Postępowanie sądowe zmierza do kontroli zasadności wydania zaskarżonej decyzji, a w związku z tym wykluczone jest rozstrzyganie przez sąd, niejako w zastępstwie organu rentowego, żądań zgłaszanych w toku postępowania odwoławczego, które nie były przedmiotem zaskarżonej decyzji (por. postanowienie Sądu Najwyższego z 22 lutego 2012 r., II UK 275/11, LEX nr 1215286). Skoro skarżący odwołał się od konkretnej decyzji, to przedmiotem zaskarżenia była kwestia zasadności rozstrzygnięcia zawartego w tej konkretnej decyzji i tylko ta kwestia mogła być przedmiotem rozpoznania w postępowaniu wszczętym odwołaniem od zaskarżonej decyzji. Przedmiotem postępowania sądowego w rozpoznawanej sprawie była kwestia zasadności rozstrzygnięcia zawartego w decyzji z 15 stycznia 2018 r., decyzji z 9 lutego 2018 r. i decyzji z 6 marca 2018 r. Każda z tych decyzji określała wysokość zadłużenia odwołującego z tytułu nieopłaconych składek za poszczególne okresy. W decyzji z 15 stycznia 2018 r. ZUS stwierdził, że T. M. jest dłużnikiem ZUS z tytułu nieopłaconych składek za okres czerwca 2017 r. do listopada 2017 r. na ubezpieczenia społeczne, zdrowotne i Fundusz Pracy wraz z odsetkami liczonymi na 9 lutego 2018 r., w łącznej kwocie 6 838,34 zł. W decyzji z 9 lutego 2018 r. ZUS stwierdził, że T. M. jest dłużnikiem ZUS z tytułu nieopłaconych składek za okres od czerwca 2013 r. do maja 2017 r. na ubezpieczenia społeczne, zdrowotne i Fundusz Pracy, wraz z odsetkami liczonymi na 9 lutego 2018 r., w łącznej kwocie 68 942,36 zł. Z kolei w decyzji z 6 marca 2018 r. ZUS stwierdził, że T. M. jest dłużnikiem ZUS z tytułu nieopłaconych składek za okres od grudnia 2017 r. na ubezpieczenia społeczne, zdrowotne i Fundusz Pracy, wraz z odsetkami liczonymi na 6 marca 2018 r., w łącznej kwocie 1 118,89 zł. W istocie jednak problem, który T. M. i O. F. poruszali zarówno w odwołaniach od zaskarżonych decyzji, jak i w apelacji od wyroku Sądu Okręgowego, dotyczył ustalenia właściwego ustawodawstwa w zakresie ubezpieczeń społecznych od maja 2013 r. W tym zakresie został złożony również wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania od decyzji z 2 maja 2017 r. Sąd Okręgowy w Suwałkach w postanowieniu z 8 maja 2019 r. odmówił T. M. przywrócenia terminu do złożenia odwołania od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w B. Nr (...) z 2 maja 2017 r. o ustalenie podlegania obowiązkowym ubezpieczeniom społecznym i odrzucił odwołanie wniesione od tej decyzji. W toku całego postępowania sądowego toczącego się od obecnie zaskarżonych decyzji z 15 stycznia 2018 r., z 9 lutego 2018 r. i z 6 marca 2018 r. odwołujący wywodzili, że w okresach wskazanych w tych decyzjach T. M. wykonywał pracę najemną w Wielkiej Brytanii, dlatego powinien podlegać brytyjskiemu ustawodawstwu zgodnie z art. 1 lit. a w związku z art. 13 ust. 3 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) Nr 883/2004 z 29 kwietnia 2004 r. w sprawie koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego (Dz.Urz.UE.L 2004 Nr 166, str. 1). Należało jednak zwrócić uwagę, że art. 13 ust. 3 rozporządzenia Nr 883/2004 nie miał znaczenia w sprawie, bo zaskarżone decyzje z 15 stycznia 2018 r., z 9 lutego 2018 r. i 6 marca 2018 r. organu rentowego nie dotyczyły ustalenia właściwego ustawodawstwa w zakresie ubezpieczenia społecznego odwołującego, ale wysokości zadłużenia odwołującego z tytułu nieopłaconych składek na ubezpieczenie społeczne i zdrowotne za wskazane w decyzjach okresy prowadzenia działalności gospodarczej w Polsce. Decyzje te stanowiły konsekwencję wydania decyzji z 2 maja 2017 r., ustalającej podleganie przez odwołującego ubezpieczeniom społecznym z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności oraz stwierdzającej wysokość podstawy wymiaru składek na te ubezpieczenia i ubezpieczenie zdrowotne. Decyzja z 2 maja 2017 r. stała się prawomocna, a w wyniku jej wydania ZUS określił wysokość należnych składek, które odwołujący powinien zapłacić na ubezpieczenie społeczne, ubezpieczenie zdrowotne i Fundusz Pracy z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej w spornym okresie. T. M. nie kwestionował prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej w spornym okresie ani prawidłowości zastosowania przez organ rentowy mechanizmu wyliczenia składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne i Fundusz Pracy, ani też skutków ich nieopłacenia. W konsekwencji, wskutek prawomocnego ustalenia w decyzji z 2 maja 2017 r. podlegania ubezpieczeniom społecznemu z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej oraz wysokości składek na te ubezpieczenia i ubezpieczenie zdrowotne, odwołujący jako płatnik składek był zobowiązany na podstawie art. 46 ust. 1 Ustawy z 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (tekst jedn. Dz.U. z 2017 r., poz. 1778 ze zm.) do obliczania, potrącania z dochodów ubezpieczonych, rozliczania oraz opłacania należnych składek za każdy miesiąc kalendarzowy. Stosownie do art. 32 Ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych do składek na Fundusz Pracy, Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych i Fundusz Emerytur Pomostowych oraz na ubezpieczenie zdrowotne w zakresie: ich poboru, egzekucji, wymierzania odsetek za zwłokę i dodatkowej opłaty, przepisów karnych, dokonywania zabezpieczeń na wszystkich nieruchomościach, ruchomościach i prawach zbywalnych dłużnika, odpowiedzialności osób trzecich i spadkobierców oraz stosowania ulg i umorzeń stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące składek na ubezpieczenia społeczne. Odwołujący nie wykonał tych obowiązków, dlatego Sąd Apelacyjny podzielił stanowisko organu rentowego i Sądu Okręgowego, że T. M. jest zobowiązany do opłacenia zaległych składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne i Fundusz Pracy, o których mowa w art. 6 ust. 1 pkt 5, art. 11 ust. 2 i art. 12 ust. 1 Ustawy z 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych , w art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. c Ustawy z 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych oraz art. 104 ust. 1 Ustawy z 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy . Ponieważ odwołujący jest dłużnikiem ZUS z tytułu nieopłaconych należności składkowych w pełnej wysokości za sporne okresy, to jest on również zobowiązany do uiszczenia odsetek za zwłokę w zapłacie tych składek na podstawie art. 23 ust. 1 Ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych , zgodnie z którym od nieopłaconych w terminie składek należne są od płatnika składek odsetki za zwłokę, na zasadach i w wysokości określonych w Ustawie z 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz.U. z 2015 r. poz. 613 ze zm.). W myśl art. 53 § 4 Ustawy z 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (tekst jedn. Dz.U. z 2015 r., poz. 613 ze zm.) odsetki za zwłokę naliczane są od dnia następującego po dniu upływu terminu płatności podatku (składki) lub terminu, w którym płatnik lub inkasent był obowiązany dokonać wpłaty podatku (składki) na rachunek organu podatkowego (rentowego). Na podstawie art. 29 § 1 Ordynacji podatkowej w zw. z art. 31 Ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych w przypadku osób pozostających w związku małżeńskim odpowiedzialność, o której mowa w art. 26 , obejmuje majątek odrębny podatnika oraz majątek wspólny podatnika i jego małżonka. Należało wskazać, że ZUS, działając na podstawie art. 83 ust. 1 Ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych , określił wysokość należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne, ubezpieczenie zdrowotne i Fundusz Pracy. Odwołujący nie kwestionowali ani wysokości zadłużenia składkowego, ani wysokości odsetek wskazanych w zaskarżonych decyzjach organu rentowego. Mając powyższe na uwadze, apelacja odwołujących podlegała oddaleniu na podstawie art. 385 Kodeksu postępowania cywilnego . (punkt I sentencji wyroku). O kosztach zastępstwa procesowego organu rentowego w postępowaniu apelacyjnym orzeczono na podstawie z art. 98 § 1 i § 3 w zw. z art. 99 k.p.c. oraz § 10 ust. 1 pkt 2 w zw. z § 9 ust. 2 Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz.U. z 2015 r., poz. 1804 ze zm.) – punkt II sentencji wyroku. SSA Teresa Suchcicka SSA Barbara Orechwa-Zawadzka SSA Alicja Sołowińska
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI