Orzeczenie · 2022-10-26

III AUA 873/21

Sąd
Sąd Apelacyjny w Katowicach
Miejsce
Katowice
Data
2022-10-26
SAOSubezpieczenia społeczneubezpieczenia społeczneWysokaapelacyjny
ubezpieczenia społecznestosunek pracyspółka z o.o.zarząd spółkiwspólnikpozorność umowypodporządkowanie pracowniczeautonomiczne podporządkowanieZUS

Sąd Okręgowy w Katowicach wyrokiem z dnia 31 marca 2021 r. oddalił odwołanie ubezpieczonej A. L. od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, która stwierdziła, że ubezpieczona nie podlegała ubezpieczeniom społecznym z tytułu stosunku pracy u płatnika składek (...) spółka z o.o. Sąd pierwszej instancji uznał umowę o pracę za pozorną, argumentując, że osoba posiadająca połowę udziałów i będąca prezesem 2-osobowego zarządu nie może być podporządkowana drugiemu członkowi zarządu, zwłaszcza gdy brak dowodów na wydawanie poleceń. Sąd wskazał, że istotny był jedynie rezultat działań ubezpieczonej, co sprzeciwia się istocie stosunku pracy, a zgłoszenie do ubezpieczeń po terminie dodatkowo świadczyło o fikcyjności. Ubezpieczona wniosła apelację, zarzucając błąd w ustaleniu braku podporządkowania pracowniczego i wskazując na autonomiczne podporządkowanie. Sąd Apelacyjny uwzględnił apelację, zmieniając wyrok. Sąd drugiej instancji odwołał się do orzecznictwa Sądu Najwyższego, wskazując, że praca wspólnika na stanowisku członka zarządu w modelu 'autonomicznego' podporządkowania może stanowić tytuł do ubezpieczeń społecznych. W ocenie Sądu Apelacyjnego, konfiguracja spółki (równa ilość udziałów i funkcje w zarządzie) nie wykluczała stosunku pracy, a sposób wykonywania obowiązków mieścił się w modelu autonomicznego podporządkowania, gdzie zadania były wyznaczane bez ingerencji w sposób ich wykonania. Sąd uznał, że fakt świadczenia pracy zgodnie z umową wyłącza zarzut fikcyjności.

Asystent · analiza prawna

Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.

Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.

Wypróbuj Asystenta

Wartość praktyczna

Siła precedensu: Wysoka
Do czego można powołać

Ustalenie, że umowa o pracę zawarta przez wspólnika i członka zarządu dwuosobowej spółki z o.o. może stanowić tytuł do ubezpieczeń społecznych, jeśli istnieje autonomiczne podporządkowanie pracownicze.

Ograniczenia stosowania

Dotyczy specyficznych sytuacji dwuosobowych spółek z o.o. z równym podziałem udziałów i funkcji zarządczych.

Zagadnienia prawne (2)

Czy umowa o pracę zawarta pomiędzy wspólnikiem (posiadającym 50% udziałów) a dwuosobową spółką z o.o., w której wspólnik ten pełni funkcję prezesa zarządu, może stanowić tytuł do objęcia obowiązkowych ubezpieczeń społecznych?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Tak, umowa o pracę może stanowić tytuł do objęcia obowiązkowych ubezpieczeń społecznych, nawet jeśli wspólnik pełni funkcję członka zarządu i posiada znaczący udział w spółce, pod warunkiem istnienia podporządkowania pracowniczego, które może przybrać formę 'autonomicznego' podporządkowania.

Uzasadnienie

Sąd Apelacyjny uznał, że specyficzny model 'autonomicznego' podporządkowania osoby zarządzającej spółką, polegający na wyznaczaniu zadań bez ingerencji w sposób ich wykonania, nie wyklucza istnienia stosunku pracy. Konfiguracja spółki (równa ilość udziałów i funkcje w zarządzie) nie przesądza o braku podporządkowania, a fakt świadczenia pracy zgodnie z umową wyłącza zarzut fikcyjności.

Czy umowa o pracę zawarta przez członka zarządu dwuosobowej spółki z o.o., posiadającego połowę udziałów, jest czynnością pozorną, jeśli brak jest dowodów na podporządkowanie organizacyjne i służbowe?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Nie, umowa o pracę nie musi być uznana za pozorną, jeśli można wykazać istnienie autonomicznego podporządkowania pracowniczego, a rzeczywisty charakter stosunku łączącego strony spełnia przesłanki stosunku pracy.

Uzasadnienie

Sąd Apelacyjny odrzucił argument sądu pierwszej instancji o pozorności umowy, wskazując, że autonomiczne podporządkowanie, gdzie pracownik zarządza samodzielnie, ale w ramach celów spółki, jest dopuszczalne. Podkreślono, że istotne jest wykazanie świadczenia pracy zgodnie z umową, co wyklucza zarzut pozorności.

Rozstrzygnięcie
Decyzja
Uwzględnienie apelacji i zmiana wyroku
Strona wygrywająca
A. L.

Strony

NazwaTypRola
A. L.osoba_fizycznaubezpieczona
Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w S.instytucjaorgan rentowy
(...) spółka z o.o.spółkapłatnik składek

Przepisy (2)

Pomocnicze

k.p.c. art. 232

Kodeks postępowania cywilnego

Dotyczy obowiązku stron wykazywania faktów.

k.p.c. art. 386 § § 1

Kodeks postępowania cywilnego

Podstawa do reformatoryjnego orzekania przez sąd drugiej instancji.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Umowa o pracę zawarta przez wspólnika i członka zarządu spółki z o.o. może stanowić tytuł do ubezpieczeń społecznych, jeśli istnieje autonomiczne podporządkowanie pracownicze. • Świadczenie pracy zgodnie z postanowieniami umowy o pracę wyłącza zarzut fikcyjności i pozorności stosunku pracy. • Opóźnienie w zgłoszeniu do ZUS wynikało z błędów systemowych, a nie z winy płatnika.

Odrzucone argumenty

Umowa o pracę była pozorna, ponieważ wspólnik posiadający połowę udziałów i będący prezesem zarządu nie mógł być podporządkowany drugiemu członkowi zarządu. • Brak dowodów na istnienie podporządkowania organizacyjnego i służbowego. • Istotny był jedynie rezultat działań ubezpieczonej, co sprzeciwia się istocie stosunku pracy.

Godne uwagi sformułowania

nieprawdopodobnym jest, aby między płatnikiem składek reprezentowanym w niniejszej sprawie przez P. L. - męża ubezpieczonej, a ubezpieczoną, istniało podporządkowanie organizacyjne i służbowe. • nie sposób uznać, że odwołująca posiadająca połowę udziałów i będąca Prezesem Zarządu, była podporządkowana drugiemu z członków zarządu zwłaszcza, że brak dowodów jest aby P. L. wydawał ubezpieczonej polecenia. • nie wykonywała obowiązków pracowniczych pod kierownictwem pracodawcy wskazuje jednoznacznie na to, iż zawarcie spornej i nigdy nie realizowanej w reżimie pracowniczym umowy o pracę stanowiło czynność pozorną. • O fikcyjności stosunku pracy świadczy także zgłoszenie ubezpieczonej po terminie do ubezpieczeń społecznych. • w modelu „autonomicznego” podporządkowania pracowniczego osoby zarządzającej zakładem pracy podległość wobec pracodawcy (spółki) wyraża się w respektowaniu uchwał wspólników i wypełnianiu obowiązków płynących z kodeksu spółek handlowych. • Podporządkowanie autonomiczne ubezpieczonej polegało na wyznaczaniu zadań bez ingerencji w sposób ich wykonania.

Skład orzekający

Marek Żurecki

sprawozdawca

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Ustalenie, że umowa o pracę zawarta przez wspólnika i członka zarządu dwuosobowej spółki z o.o. może stanowić tytuł do ubezpieczeń społecznych, jeśli istnieje autonomiczne podporządkowanie pracownicze."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznych sytuacji dwuosobowych spółek z o.o. z równym podziałem udziałów i funkcji zarządczych.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa dotyczy powszechnego problemu ustalania podlegania ubezpieczeniom społecznym w kontekście zatrudnienia przez własną spółkę, co jest częstym zagadnieniem dla przedsiębiorców i prawników.

Czy możesz być jednocześnie szefem i pracownikiem we własnej firmie? Sąd Apelacyjny wyjaśnia, kiedy umowa o pracę ze spółką daje prawo do ubezpieczeń społecznych.

Sektor

budownictwo

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej.

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

  • Analiza orzecznictwa i przepisów
  • Drafting pism i dokumentów
  • Odpowiedzi na pytania prawne
  • Pogłębiona analiza z doktryny
Wypróbuj Asystenta AI za darmo
Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.

Przeczytaj pełny tekst