III AUA 873/21
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Okręgowy w Katowicach wyrokiem z dnia 31 marca 2021 r. oddalił odwołanie ubezpieczonej A. L. od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, która stwierdziła, że ubezpieczona nie podlegała ubezpieczeniom społecznym z tytułu stosunku pracy u płatnika składek (...) spółka z o.o. Sąd pierwszej instancji uznał umowę o pracę za pozorną, argumentując, że osoba posiadająca połowę udziałów i będąca prezesem 2-osobowego zarządu nie może być podporządkowana drugiemu członkowi zarządu, zwłaszcza gdy brak dowodów na wydawanie poleceń. Sąd wskazał, że istotny był jedynie rezultat działań ubezpieczonej, co sprzeciwia się istocie stosunku pracy, a zgłoszenie do ubezpieczeń po terminie dodatkowo świadczyło o fikcyjności. Ubezpieczona wniosła apelację, zarzucając błąd w ustaleniu braku podporządkowania pracowniczego i wskazując na autonomiczne podporządkowanie. Sąd Apelacyjny uwzględnił apelację, zmieniając wyrok. Sąd drugiej instancji odwołał się do orzecznictwa Sądu Najwyższego, wskazując, że praca wspólnika na stanowisku członka zarządu w modelu 'autonomicznego' podporządkowania może stanowić tytuł do ubezpieczeń społecznych. W ocenie Sądu Apelacyjnego, konfiguracja spółki (równa ilość udziałów i funkcje w zarządzie) nie wykluczała stosunku pracy, a sposób wykonywania obowiązków mieścił się w modelu autonomicznego podporządkowania, gdzie zadania były wyznaczane bez ingerencji w sposób ich wykonania. Sąd uznał, że fakt świadczenia pracy zgodnie z umową wyłącza zarzut fikcyjności.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaUstalenie, że umowa o pracę zawarta przez wspólnika i członka zarządu dwuosobowej spółki z o.o. może stanowić tytuł do ubezpieczeń społecznych, jeśli istnieje autonomiczne podporządkowanie pracownicze.
Dotyczy specyficznych sytuacji dwuosobowych spółek z o.o. z równym podziałem udziałów i funkcji zarządczych.
Zagadnienia prawne (2)
Czy umowa o pracę zawarta pomiędzy wspólnikiem (posiadającym 50% udziałów) a dwuosobową spółką z o.o., w której wspólnik ten pełni funkcję prezesa zarządu, może stanowić tytuł do objęcia obowiązkowych ubezpieczeń społecznych?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, umowa o pracę może stanowić tytuł do objęcia obowiązkowych ubezpieczeń społecznych, nawet jeśli wspólnik pełni funkcję członka zarządu i posiada znaczący udział w spółce, pod warunkiem istnienia podporządkowania pracowniczego, które może przybrać formę 'autonomicznego' podporządkowania.
Uzasadnienie
Sąd Apelacyjny uznał, że specyficzny model 'autonomicznego' podporządkowania osoby zarządzającej spółką, polegający na wyznaczaniu zadań bez ingerencji w sposób ich wykonania, nie wyklucza istnienia stosunku pracy. Konfiguracja spółki (równa ilość udziałów i funkcje w zarządzie) nie przesądza o braku podporządkowania, a fakt świadczenia pracy zgodnie z umową wyłącza zarzut fikcyjności.
Czy umowa o pracę zawarta przez członka zarządu dwuosobowej spółki z o.o., posiadającego połowę udziałów, jest czynnością pozorną, jeśli brak jest dowodów na podporządkowanie organizacyjne i służbowe?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, umowa o pracę nie musi być uznana za pozorną, jeśli można wykazać istnienie autonomicznego podporządkowania pracowniczego, a rzeczywisty charakter stosunku łączącego strony spełnia przesłanki stosunku pracy.
Uzasadnienie
Sąd Apelacyjny odrzucił argument sądu pierwszej instancji o pozorności umowy, wskazując, że autonomiczne podporządkowanie, gdzie pracownik zarządza samodzielnie, ale w ramach celów spółki, jest dopuszczalne. Podkreślono, że istotne jest wykazanie świadczenia pracy zgodnie z umową, co wyklucza zarzut pozorności.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| A. L. | osoba_fizyczna | ubezpieczona |
| Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w S. | instytucja | organ rentowy |
| (...) spółka z o.o. | spółka | płatnik składek |
Przepisy (2)
Pomocnicze
k.p.c. art. 232
Kodeks postępowania cywilnego
Dotyczy obowiązku stron wykazywania faktów.
k.p.c. art. 386 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Podstawa do reformatoryjnego orzekania przez sąd drugiej instancji.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Umowa o pracę zawarta przez wspólnika i członka zarządu spółki z o.o. może stanowić tytuł do ubezpieczeń społecznych, jeśli istnieje autonomiczne podporządkowanie pracownicze. • Świadczenie pracy zgodnie z postanowieniami umowy o pracę wyłącza zarzut fikcyjności i pozorności stosunku pracy. • Opóźnienie w zgłoszeniu do ZUS wynikało z błędów systemowych, a nie z winy płatnika.
Odrzucone argumenty
Umowa o pracę była pozorna, ponieważ wspólnik posiadający połowę udziałów i będący prezesem zarządu nie mógł być podporządkowany drugiemu członkowi zarządu. • Brak dowodów na istnienie podporządkowania organizacyjnego i służbowego. • Istotny był jedynie rezultat działań ubezpieczonej, co sprzeciwia się istocie stosunku pracy.
Godne uwagi sformułowania
nieprawdopodobnym jest, aby między płatnikiem składek reprezentowanym w niniejszej sprawie przez P. L. - męża ubezpieczonej, a ubezpieczoną, istniało podporządkowanie organizacyjne i służbowe. • nie sposób uznać, że odwołująca posiadająca połowę udziałów i będąca Prezesem Zarządu, była podporządkowana drugiemu z członków zarządu zwłaszcza, że brak dowodów jest aby P. L. wydawał ubezpieczonej polecenia. • nie wykonywała obowiązków pracowniczych pod kierownictwem pracodawcy wskazuje jednoznacznie na to, iż zawarcie spornej i nigdy nie realizowanej w reżimie pracowniczym umowy o pracę stanowiło czynność pozorną. • O fikcyjności stosunku pracy świadczy także zgłoszenie ubezpieczonej po terminie do ubezpieczeń społecznych. • w modelu „autonomicznego” podporządkowania pracowniczego osoby zarządzającej zakładem pracy podległość wobec pracodawcy (spółki) wyraża się w respektowaniu uchwał wspólników i wypełnianiu obowiązków płynących z kodeksu spółek handlowych. • Podporządkowanie autonomiczne ubezpieczonej polegało na wyznaczaniu zadań bez ingerencji w sposób ich wykonania.
Skład orzekający
Marek Żurecki
sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Ustalenie, że umowa o pracę zawarta przez wspólnika i członka zarządu dwuosobowej spółki z o.o. może stanowić tytuł do ubezpieczeń społecznych, jeśli istnieje autonomiczne podporządkowanie pracownicze."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznych sytuacji dwuosobowych spółek z o.o. z równym podziałem udziałów i funkcji zarządczych.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy powszechnego problemu ustalania podlegania ubezpieczeniom społecznym w kontekście zatrudnienia przez własną spółkę, co jest częstym zagadnieniem dla przedsiębiorców i prawników.
“Czy możesz być jednocześnie szefem i pracownikiem we własnej firmie? Sąd Apelacyjny wyjaśnia, kiedy umowa o pracę ze spółką daje prawo do ubezpieczeń społecznych.”
Sektor
budownictwo
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.