III AUa 857/13
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Apelacyjny przyznał prawo do emerytury osobie urodzonej po 1948 r., która spełniła warunki stażu ubezpieczeniowego i pracy w szczególnych warunkach na dzień 1.01.1999 r., nawet jeśli wiek emerytalny osiągnęła po tym terminie.
Sprawa dotyczyła odmowy przyznania prawa do emerytury J. C. przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych, mimo spełnienia warunków stażu ubezpieczeniowego i pracy w szczególnych warunkach na dzień 1 stycznia 1999 r. Sąd Okręgowy oddalił odwołanie, a Sąd Apelacyjny początkowo również, jednak po uchyleniu wyroku przez Sąd Najwyższy, Sąd Apelacyjny zmienił swoje stanowisko. Uznano, że art. 184 ustawy o emeryturach i rentach stanowi samodzielną podstawę prawa do emerytury, a osiągnięcie wieku emerytalnego w trakcie wykonywania prac w szczególnych warunkach nie jest konieczne.
Sąd Apelacyjny w Warszawie rozpoznał sprawę J. C. domagającego się prawa do emerytury, które zostało mu odmówione przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych oraz początkowo przez Sąd Okręgowy. Po uchyleniu przez Sąd Najwyższy wcześniejszego wyroku Sądu Apelacyjnego, sąd ten ponownie rozpoznał sprawę. Kluczowe dla rozstrzygnięcia było ustalenie, czy J. C. spełniał warunki do emerytury na podstawie art. 184 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych. Sąd Apelacyjny, opierając się na utrwalonej wykładni tego przepisu, stwierdził, że J. C. spełnił wymogi dotyczące stażu ubezpieczeniowego (25 lat) i stażu pracy w szczególnych warunkach (16 lat, 10 miesięcy i 16 dni) na dzień 1 stycznia 1999 r. Sąd podkreślił, że art. 184 stanowi samodzielną podstawę prawa do emerytury dla osób urodzonych po 31 grudnia 1948 r., które osiągnęły wiek przewidziany w art. 32 ustawy, pod warunkiem posiadania wymaganego stażu ubezpieczeniowego i pracy w szczególnych warunkach na dzień wejścia w życie ustawy. Nie jest przy tym konieczne, aby wiek emerytalny został osiągnięty w okresie wykonywania prac w szczególnych warunkach. W związku z tym Sąd Apelacyjny zmienił zaskarżony wyrok i decyzję ZUS, przyznając J. C. prawo do emerytury od dnia 12 grudnia 2010 r. oraz stwierdzając odpowiedzialność organu rentowego za nieustalenie ostatniej okoliczności niezbędnej do wydania decyzji. Sąd sprostował również oczywistą omyłkę w komparycji zaskarżonego wyroku i zasądził od ZUS na rzecz J. C. zwrot kosztów postępowania apelacyjnego i kasacyjnego.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (1)
Odpowiedź sądu
Nie, nie jest konieczne osiągnięcie wieku emerytalnego w okresie wykonywania pracy w szczególnych warunkach dla przyznania emerytury na podstawie art. 184 ustawy.
Uzasadnienie
Art. 184 ustawy o emeryturach i rentach stanowi samodzielną podstawę prawa do emerytury dla ubezpieczonych urodzonych po 31 grudnia 1948 r., którzy spełnili warunki dotyczące stażu ogólnego i szczególnego na dzień 1 stycznia 1999 r. i osiągnęli wiek przewidziany w art. 32 ustawy. Dalszy warunek osiągnięcia wieku w okresie wykonywania pracy w szczególnych warunkach dotyczy emerytur przyznawanych na podstawie art. 32 lub 46 ustawy, a nie art. 184.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
zmiana zaskarżonego wyroku i poprzedzającej go decyzji
Strona wygrywająca
J. C.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| J. C. | osoba_fizyczna | wnioskodawca |
| Zakład Ubezpieczeń Społecznych I Oddział w W. | instytucja | organ rentowy |
Przepisy (4)
Główne
u.e.r.f.u.s. art. 184
Ustawa o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych
Stanowi samodzielną podstawę prawa do emerytury dla ubezpieczonych urodzonych po 31 grudnia 1948 r., którzy spełnili warunki stażu ogólnego i szczególnego na dzień 1 stycznia 1999 r. oraz osiągnęli wiek przewidziany w art. 32. Nie wymaga osiągnięcia wieku emerytalnego w okresie wykonywania prac w szczególnych warunkach.
Pomocnicze
rozp. z 7.02.1983 r. art. 7 § pkt 2
Rozporządzenie w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze
Określa warunki dotyczące wieku emerytalnego dla pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach, jednakże w kontekście art. 184 ustawy emerytalnej, osiągnięcie wieku w trakcie wykonywania tych prac nie jest warunkiem koniecznym.
k.p.c. art. 350 § § 1 i 3
Kodeks postępowania cywilnego
Podstawa do sprostowania oczywistej omyłki w komparycji orzeczenia.
k.p.c. art. 98 i 108
Kodeks postępowania cywilnego
Podstawa do orzekania o kosztach postępowania.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Spełnienie warunków stażu ubezpieczeniowego i pracy w szczególnych warunkach na dzień 1 stycznia 1999 r. Art. 184 ustawy o emeryturach i rentach stanowi samodzielną podstawę prawa do emerytury, nie wymagającą osiągnięcia wieku emerytalnego w trakcie wykonywania prac w szczególnych warunkach.
Godne uwagi sformułowania
Bez wątpienia powołany przepis stanowi samodzielną podstawę prawa do emerytury nie jest konieczne osiągnięcie wieku emerytalnego w okresie wykonywania pracy w szczególnych warunkach.
Skład orzekający
Irena Raczkowska
przewodniczący
Maria Gleixner-Dyk
sędzia
Witold Okniński
sędzia (spr.)
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja art. 184 ustawy o emeryturach i rentach w kontekście wymogu osiągnięcia wieku emerytalnego w trakcie pracy w szczególnych warunkach."
Ograniczenia: Dotyczy osób urodzonych po 31 grudnia 1948 r. i spełniających warunki stażowe na dzień 1 stycznia 1999 r.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa wyjaśnia kluczową kwestię interpretacyjną dotyczącą prawa do wcześniejszej emerytury, co jest istotne dla wielu osób.
“Emerytura bez względu na wiek w trakcie pracy? Sąd Apelacyjny wyjaśnia kluczowy przepis!”
Sektor
ubezpieczenia społeczne
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionySygn. akt III AUa 857/13 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 2 lipca 2013 r. Sąd Apelacyjny w Warszawie III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w składzie: Przewodniczący - Sędzia: SA Irena Raczkowska Sędziowie: SA Maria Gleixner-Dyk SA Witold Okniński (spr.) Protokolant: sekr. sądowy Marta Brzezińska po rozpoznaniu w dniu 2 lipca 2013 r. w Warszawie sprawy J. C. przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych I Oddział w W. o emeryturę na skutek apelacji J. C. od wyroku Sądu Okręgowego w Warszawie XIV Wydział Ubezpieczeń Społecznych z dnia 31 maja 2011 r. sygn. akt XIV U 542/11 I. prostuje oczywistą omyłkę w komparycji zaskarżonego wyroku wpisując właściwą sygnaturę akt: „XIV U 542/11”; II. zmienia zaskarżony wyrok i poprzedzającą go decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych I Oddział w W. z dnia 22 lutego 2011 r. znak: (...) w ten sposób, że przyznaje J. C. prawo do emerytury od dnia 12 grudnia 2010 r., stwierdzając odpowiedzialność organu rentowego za nieustalenie ostatniej okoliczności niezbędnej do wydania decyzji; III. zasądza od Zakładu Ubezpieczeń Społecznych I Oddział w W. na rzecz J. C. kwotę 420 (czterysta dwadzieścia) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania apelacyjnego i kasacyjnego. /-/ I. R. /-/ M. D. /-/ W. O. Sygn. akt III AUa 857/13 UZASADNIENIE Sąd Okręgowy w Warszawie XIV Wydział Ubezpieczeń Społecznych wyrokiem z dnia 31 maja 2011 r. oddalił odwołanie J. C. od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 22 lutego 2011 r., odmawiającej mu prawa do emerytury. Z kolei Sąd Apelacyjny III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w W. oddalił apelację J. C. wyrokiem z dnia 4 stycznia 2012 r. Natomiast Sąd Najwyższy po rozpoznaniu skargi kasacyjnej wnioskodawcy od wyroku Sądu Apelacyjnego w Warszawie z dnia 4 stycznia 2012 r. uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę Sądowi Apelacyjnemu w Warszawie do ponownego rozpoznania oraz orzeczenia o kosztach postępowania kasacyjnego (wyrok z dnia 18 stycznia 2013 r.). Rozpoznając ponownie sprawę J. C. Sąd II instancji zważył, co następuje: Apelacja jest zasadna. Nie ulega wątpliwości, iż wnioskodawca urodził się (...) r. i udowodnił na dzień 1 stycznia 1999 r. 25 lat okresów ubezpieczenia, w tym staż w szczególnych warunkach wynoszący 16 lat, 10 miesięcy i 16 dni. Bezsporne jest zatem, iż J. C. (...) (...) ukończył 55 lat, a wniosek o emeryturę złożył 25 listopada 2010 r. W owym czasie wnioskodawca nie był zatrudniony, prowadził działalność gospodarczą na własny rachunek. Z uzasadnienia przedmiotowej decyzji wynika, iż Zakład Ubezpieczeń Społecznych odmówił J. C. przyznania emerytury, ponieważ nie osiągnął on wieku emerytalnego w czasie wykonywania prac wymienionych w dziale III wykazu B. Pogląd ten podzielił Sąd Okręgowy stwierdzając, że ubezpieczony nie spełnia warunku z § 7 pkt 2 rozporządzenia, gdyż wieku emerytalnego 55 lat nie osiągnął w czasie wykonywania prac wymienionych w dziale III wykazu B lub w okresie zatrudnienia. W związku z zarzutem naruszenia art. 184 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych oraz § 7 ust. 2 rozporządzenia z dnia 7 lutego 1983 r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze należało uwzględnić ten zarzut. Wyrok Sądu Okręgowego okazał się niezgodny z jednolitą i utrwaloną wykładnią art. 184 ustawy z 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych . Bez wątpienia powołany przepis stanowi samodzielną podstawę prawa do emerytury, co oznacza, że ubezpieczony nabywa ją po spełnieniu warunków w nim określonych. W przypadku J. C. zostały spełnione warunki dotyczące stażu ogólnego i szczególnego, oceniane na chwilę wejścia w życie ustawy emerytalnej, czyli 1 stycznia 1999 r. Z treści art. 184 r. nie wynika wcale, że warunek wieku jest spełniony o ile jego osiągnięcie przypada w okresie wykonywania prac w szczególnych warunkach, w tym przypadku w hutnictwie - § 7 pkt 2 rozporządzenia z 7 lutego 1983 r., dział III wykazu B). Sąd Najwyższy podkreślił w uzasadnieniu wyroku, iż emerytura przyznana na podstawie art. 184 powołanej ustawy różni się od emerytury, dla której podstawą jest art. 32 i 46 tejże ustawy. Świadczenie na podstawie art. 184 ustawy nabywa ubezpieczony urodzony po 31 grudnia 1948 r. po osiągnięciu wieku przewidzianego w art. 32, jeżeli w dniu wejścia w życie ustawy emerytalnej miał okres zatrudnienia w szczególnych warunkach wymagany do uzyskania wcześniejszej emerytury oraz ogólny staż ubezpieczeniowy, o którym mowa w art. 27. Natomiast dalszy warunek odnosi się tylko do emerytur wcześniejszych za pracę w szczególnych warunkach przyznawanych na podstawie art. 32 lub art. 46 ustawy emerytalnej. Jak już wspomniano art. 184 powołanej ustawy stanowi odrębną regulację, która dotyczy ubezpieczonych urodzonych po 31 grudnia 1948 r. i gwarantuje im prawo do emerytury po osiągnięciu wieku przewidzianego w art. 32. Nie jest natomiast konieczne osiągnięcie wieku emerytalnego w okresie wykonywania pracy w szczególnych warunkach. Z podanych powyżej względów apelacja J. C. zasługiwała na uwzględnienie, co znalazło wyraz w zmianie zaskarżonego wyroku i poprzedzającej go decyzji i przyznaniu wnioskodawcy prawa do emerytury od dnia 12 grudnia 2010 r. Jednocześnie Sąd Apelacyjny stwierdził odpowiedzialność organu rentowego za nieustalenie ostatniej okoliczności niezbędnej do wydania decyzji. Na podstawie art. 350 § 1 i 3 k.p.c. Sąd II instancji sprostował oczywistą omyłkę dotyczącą sygnatury akt, a na podstawie art. 98 i 108 k.p.c. w związku z § 12 ust. 2, § 13 ust. 1 pkt 2 i ust.4 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1348 ze zm.) orzekł o kosztach postępowania apelacyjnego i kasacyjnego. Sędziowie PRZEWODNICZĄCY M. D. I. R. W. O.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI