III AUa 842/25

Sygn. akt III AUa 842/25 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 8 kwietnia 2026 r. Sąd Apelacyjny w Łodzi III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w składzie: Przewodniczący: SSA Iwona Szybka Protokolant: starszy sekretarz sądowy A. R. po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 kwietnia 2026 r. w B. sprawy Ś. Ś. przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddział w H. przy udziale Rzecznika A. i Średnich (...) o ustalenie podstawy wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne na skutek apelacji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w H. od wyroku Sądu Okręgowego w Piotrkowie Trybunalskim z dnia 18 czerwca 2025 r. sygn. akt V U 471/24 1. zmienia zaskarżony wyrok i oddala odwołanie oraz zasądza od Ś. Ś. na rzecz Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w H. kwotę 360 (trzysta sześćdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego wraz z odsetkami w wysokości ustawowych odsetek za opóźnienie w spełnieniu świadczenia pieniężnego, za czas po upływie tygodnia od dnia ogłoszenia orzeczenia do dnia zapłaty; 2. zasądza od Ś. Ś. na rzecz Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w H. kwotę 270 (dwieście siedemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego w postępowaniu apelacyjnym wraz z odsetkami w wysokości ustawowych odsetek za opóźnienie w spełnieniu świadczenia pieniężnego, za czas od dnia uprawomocnienia się orzeczenia, którym je zasądzono, do dnia zapłaty. Iwona Szybka Sygn. akt III AUa 842/25 UZASADNIENIE Decyzją z dnia 14 maja 2024 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w H. stwierdził, że z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej miesięczne podstawy wymiaru składek Ś. Ś. na ubezpieczenia emerytalne, rentowe, chorobowe i wypadkowe za miesiące od stycznia do grudnia 2024 r. wynoszą 4.694,40 zł. Podstawę wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne Ś. Ś. z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej stanowi więc kwota zadeklarowana, nie niższa jednak niż 60% prognozowanego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego. Ś. Ś. w odwołaniu wniósł o zmianę decyzji poprzez ustalenie, że podstawa wymiaru składek na obowiązkowe ubezpieczenia: emerytalne, rentowe i wypadkowe oraz dobrowolne ubezpieczenie chorobowe jako osoby prowadzącej pozarolniczą działalność gospodarczą od stycznia 2024 r. do grudnia 2024 r. jest uzależniona od dochodu z pozarolniczej działalności gospodarczej. Po wniesieniu odwołania do organu rentowego, do postępowania wstąpił Rzecznik A. i C. Przedsiębiorców. Zaskarżonym wyrokiem z dnia 18 czerwca 2025 r. Sąd Okręgowy w Piotrkowie Trybunalskim zmienił sporną decyzję i ustalił, że Ś. Ś. , jako osoba prowadząca pozarolniczą działalność gospodarczą, ma prawo do deklarowania za okres od stycznia do grudnia 2024 r. podstawy wymiaru składek z tytułu prowadzonej pozarolniczej działalności gospodarczej w wysokości określonej w art. 18c ust. 1-4 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych oraz zasądził od organu rentowego na rzecz Rzecznika A. i C. Przedsiębiorców kwotę 360 zł tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego z odsetkami w wysokości ustawowych odsetek od dnia uprawomocnienia się wyroku do dnia zapłaty. Sąd pierwszej instancji ustalił, że Ś. Ś. prowadzi od 2 marca 2016 r. pozarolniczą działalność gospodarczą wpisaną do Centralnej Informacji o Działalności Gospodarczej. Z tytułu jej prowadzenia ustalał podstawę wymiaru składki na ubezpieczenia społeczne od kwot: - od 2 marca 2016 r. do 31 marca 2018 r. – 30% minimalnego wynagrodzenia (kod tytułu ubezpieczenia 05 70 00), - od 1 kwietnia 2018 r. do 31 grudnia 2018 r. – 60% prognozowanego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego (kod tytułu ubezpieczenia 05 10 00), - od 1 stycznia 2019 r. do 31 stycznia 2020 r. przeciętnego miesięcznego przychodu uzyskanego w poprzednim roku kalendarzowym – mały ZUS (kod tytułu ubezpieczenia 05 900 00), - od 1 lutego 2020 r. do 31 grudnia 2021 r. przeciętnego miesięcznego dochodu uzyskanego w poprzednim roku kalendarzowym – mały ZUS plus (kod tytułu ubezpieczenia 05 90 00), - od 1 stycznia 2022 r. do 31 grudnia 2023 r. – 60% prognozowanego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego (kod tytułu ubezpieczenia 05 100 00). W dniu 8 stycznia 2024 r. Ś. Ś. złożył zgłoszenie do ubezpieczeń społecznych (...) z kodem ubezpieczenia 05 10 00. W dniu 21 stycznia 2024 r. dokonał natomiast zmiany zgłoszenia do ubezpieczeń społecznych z kodem ubezpieczenia 05 90 00. Pismem z dnia 1 marca 2024 r. organ rentowy zawiadomił ubezpieczonego o braku możliwości skorzystania z ulgi w całym 2024 r. Jednocześnie wskazał, że kolejna weryfikacja nastąpi w styczniu 2025 r., gdyż w tej dacie okres ostatnich 60 miesięcy kalendarzowych prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej będzie przypadał od stycznia 2020 r. do grudnia 2024 r. i w tym okresie ulga „małego ZUSu” będzie wykorzystana przez 24 miesiące tj. od stycznia 2020 r. do grudnia 2021 r. Pismem z dnia 8 marca organ rentowy zwrócił się do ubezpieczonego o dokonanie wyrejestrowania zgłoszenia z kodem 05 90 00 i zgłoszenia się do ubezpieczeń z kodem 05 10 00 informując, jednocześnie, że jeżeli nie złoży poprawnych dokumentów, to zostaną one sporządzone z urzędu. Zakład Ubezpieczeń Społecznych pismem z 25 marca 2024 r. poinformował Ś. Ś. , że nie ma on prawa do korzystania z ulgi mały ZUS plus od 1 stycznia 2024 r., a zgłoszone dokumenty zgłoszeniowe z kodem 05 90 000 za styczeń i luty 2024 r. są błędne. Nadto wskazał, że unieważnił błędne zgłoszenie do ubezpieczeń z kodem tytułu 05 90 00 za styczeń 2024 r. i dokonał zgłoszenia z kodem tytułu 05 10 00. Organ rentowy pouczył płatnika, że jeżeli nie zgadza się z podanym stanowiskiem może wystąpić o wydanie decyzji. W dniu 15 kwietnia 2024 r. Ś. Ś. wystąpił o wydanie decyzji w sprawie podstawy wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne. Pismem z dnia 24 kwietnia 2024 r. organ rentowy zawiadomił ubezpieczonego o wszczęciu postępowania w przedmiocie wydania decyzji o podleganiu przez Ś. Ś. ubezpieczeniom społecznym z tytułu wykonywanej działalności gospodarczej i określenia podstawy wymiaru składek na obowiązkowe ubezpieczenia społeczne. W konsekwencji tak poczynionych ustaleń Sąd Okręgowy uznał odwołanie za uzasadnione. Sąd pierwszej instancji przytoczył treść przepisów regulujących tematykę niniejszego postępowania, w szczególności art. 18c ust. 11 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 497) i wskazał, że regulacja ta została wprowadzona ustawą z dnia 30 lipca 2018 r. o zmianie niektórych ustaw w celu obniżenia składek na ubezpieczenia społeczne osób fizycznych wykonujących działalność gospodarczą na mniejszą skalę (Dz.U. poz. 1577). Od stycznia 2019 r. wprowadzona została możliwość skorzystania z preferencji składkowej tzw. Mały ZUS. Została ona zmodyfikowana ustawą z dnia 19 grudnia 2019 r. o zmianie ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych oraz ustawy o Krajowej Administracji Skarbowej (Dz.U. poz. 2550). Zmodyfikowany Mały ZUS wszedł w życie 1 lutego 2020 r. i powszechnie nazywany jest Małym ZUS plus. Wedle art. 18c ust. 11 pkt 6 tejże ustawy przepisy tego artykułu nie mają zastosowania do osób, które ustalały podstawę wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe zgodnie z niniejszym artykułem przez 36 miesięcy kalendarzowych w ciągu ostatnich 60 miesięcy kalendarzowych prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej. Do powyższych limitów wlicza się, jako pełny miesiąc, każdy miesiąc kalendarzowy, w którym osoba odpowiednio ustalała podstawę składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe zgodnie z niniejszym artykułem lub prowadziła pozarolniczą działalność gospodarczą przez co najmniej jeden dzień kalendarzowy. Spór w sprawie sprowadzał się zatem do wykładni art. 18c ust. 11 pkt 6 ustawy systemowej i w konsekwencji ustalenia, czy Ś. Ś. , który korzystał z Małego ZUS plus (wcześniej Małego ZUS) w latach 2019 – 2021, może ponownie skorzystać z Małego ZUS plus w 2024 r. Odpowiedź jest pozytywna, gdyż Mały ZUS plus nie miał w zamyśle prawodawcy być jednorazową preferencją składkową. Intencją prawodawcy było, ażeby przedsiębiorcy mogli korzystać z niego w cyklicznych, pięcioletnich okresach. Maksymalny okres korzystania z Małego ZUS plus wynosi 36 miesięcy w ciągu 60 miesięcy kalendarzowych. Do takiego wniosku prowadzi również analiza uzasadnienia projektu ustawy wprowadzającej zmiany art. 18c ustawy systemowej. Wskazano w nim, że zmiana ma na celu doprecyzowanie przepisów odnoszących się do tzw. Małego ZUS Plus i umożliwienie realizacji pierwotnych intencji projektodawców tego rozwiązania. Zgodnie bowiem z założeniami Małego ZUS Plus, po korzystaniu z obniżonych składek na ubezpieczenia społeczne przez 36 miesięcy, następuje okres swoistej „karencji” o długości 24 miesięcy prowadzenia działalności gospodarczej, w trakcie której przedsiębiorca jest oskładkowany zgodnie z zasadami ogólnymi, określonymi w art. 18 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych . Zmieniany art. 18c ust. 11 pkt 6 ustawy, stanowiący przesłankę negatywną do korzystania z Małego ZUS Plus, posługuje się pojęciem „ostatnich 60 miesięcy”. Tym samym, w przypadku gdy ustalenie prawa danego przedsiębiorcy do przedmiotowego rozwiązania następuje np. w styczniu 2025 r., przy przyjęciu okresu od stycznia 2020 r. do grudnia 2024 r. (zakładając oczywiście, że wykorzystał on w ich trakcie pełnych 36 miesięcy ulgi) jako okresu referencyjnego, może powstać wątpliwość, czy przesłanka ta nie została spełniona. Przy takiej interpretacji, okres oczekiwania na ponowne skorzystanie z Małego ZUS Plus wydłużałby się de facto o rok. Skrócenie wspomnianego okresu referencyjnego o miesiąc (tj. do 59 miesięcy kalendarzowych), przy zachowaniu dotychczasowej konstrukcji językowej przepisu, eliminuje ten problem, umożliwiając zainteresowanym, o ile spełniają oni pozostałe warunki ustawowe, powrót do rozwiązania po 24 miesiącach oczekiwania. Skoro Ś. Ś. korzystał z preferencji w latach 2019-2021, czyli w sumie 36 miesięcy, a w roku 2020 i 2023 opłacał składki w standardowych wysokościach, to w ciągu 60 miesięcy zakończył się ww. pięcioletni cykl. W związku z powyższym od stycznia 2024 r. rozpoczął się okres kolejnych 60 miesięcy w trakcie których – wobec spełnienia pozostałych kryteriów – jako przedsiębiorca ma prawo opłacać składki w wysokości wynikającej z art. 18c ust. 1-4 ustawy systemowej. Z tego względu Sąd Okręgowy uwzględnił odwołanie, o czym orzekł na podstawie art. 477 14 § 2 k.p.c. O kosztach postępowania rozstrzygnął stosownie do art. 98 k.p.c. w zw. z § 9 ust. 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (t.j. Dz.U. z 2023 r. poz. 1935), a o odsetkach zgodnie z art. 98 § 1 1 k.p.c. Organ rentowy objął powyższy wyrok apelacją, zaskarżając go w całości i zarzucając naruszenie: 1. 
        art. 18c ust. 1 - 4 w zw. z art. 18c ust. 11 pkt 6 ustawy systemowej poprzez ich nieprawidłowe zastosowanie i przyjęcie, że Ś. Ś. , jako osoba prowadząca pozarolniczą działalność gospodarczą, ma prawo do deklarowania za okres od stycznia 2024 r. do grudnia 2024 r. podstawy wymiaru składek z tytułu prowadzonej pozarolniczej działalności gospodarczej w wysokości określonej w art. 18c ust. 1-4 ustawy systemowej, podczas gdy przy prawidłowym zastosowaniu powyższych norm Sąd powinien uznać, że płatnik składek nie jest uprawniony do skorzystania z ulgi pozwalającej na obniżenie podstawy wymiaru składek i powinien w roku 2024 r. nadal opłacać składki zgodnie z zasadami ogólnymi; 2. 
        art. 18c ust. 11 pkt 6 ustawy systemowej poprzez jego wadliwą wykładnię polegającą na przyjęciu, iż dla Ś. Ś. korzystającego z preferencji przez okres 36 miesięcy w latach 2019 -2021 i opłacającego składki w standardowych wysokościach w latach 2020 i 2023 r. zakończył się okres 60 miesięcy (pięcioletni cykl) i z tego względu od stycznia 2024 r. rozpoczął się okres kolejnych 60 miesięcy w trakcie których jako przedsiębiorca ma prawo opłacać składki w wysokości wynikającej z art. 18c ust. 1-4 ustawy systemowej, podczas gdy przy prawidłowej wykładni wystąpienia ww. przesłanki negatywnej Sąd powinien uznać, że zgodnie z wykładnią językową uwzględnia się okres 60 miesięcy przed pierwszym miesiącem, od którego przedsiębiorca zgłosił się do „małego ZUS”, czyli okres od stycznia 2019 r. do grudnia 2023 r., gdyż ustawodawca nie wskazał w art. 18c ust. 11 pkt 6 ustawy systemowej rozwiązania polegającego na wykorzystaniu ulgi przez 36 miesięcy, a następnie po 24 miesiącach przerwy, uprawniającego do ponownego skorzystania z ulgi tylko posłużył się pojęciem ostatnich 60 miesięcy w czasie których wykorzystano 36 miesięcy ulgi a nadto zapis „ostatnich 60 miesięcy kalendarzowych prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej” dotyczy okresu przed pierwszym miesiącem danego roku kalendarzowego, czyli okresu przed 1 stycznia danego roku. Wskazując na powyższe zarzuty apelujący wniósł o zmianę wyroku w całości i oddalenie odwołania oraz o zasądzenie od Rzecznika A. i C. (...) kosztów zastępstwa procesowego wg. norm przepisanych. Rzecznik A. i C. (...) w odpowiedzi na apelację wniósł o jej oddalenie oraz o zasądzenie od organu rentowego kosztów postępowania apelacyjnego wg. norm przepisanych. Sąd Apelacyjny zważył co następuje: Apelacja jest zasadna skutkując zmianą zaskarżonego wyroku i oddaleniem odwołania. Dla porządku wywodu wyjść należy od wskazania, iż w sprawie nie ma sporu co do okoliczności faktycznych. Stan faktyczny sprawy jest nieskomplikowany, jednoznaczny nie pozostawiający wątpliwości co do tego, że Ś. Ś. prowadzi pozarolniczą działalność gospodarczą, w ramach której w okresie od 1 stycznia 2019 r. do 31 grudnia 2023 r. przez okres 36 miesięcy (od 1 stycznia 2019 r. do 31 grudnia 2021 r.) opłacał składki na ubezpieczenia społeczne, emerytalne, rentowe i wypadkowe w wysokości obniżonej jako tzw. Mały ZUS (rok 2019) i Mały ZUS+ (rok 2020, 2021). Przypomnieć w związku z tym należy, że „Mały ZUS” wprowadzony został z dniem 1 stycznia 2019 r. (ustawa o zmianie ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych z dnia 20 lipca 2018 r., Dz.U. z 2018 r. poz. 1577) zaś „Mały ZUS Plus” od dnia 1 lutego 2020 r. (ustawa o zmianie ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych z dnia 12 grudnia 2019 r. (Dz.U. z 2019 r., poz. 2550)  jako nowelizacja „Małego ZUS”. Ustawodawca w art. 18c ust. 1 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych ustanowił możliwość powiązania wysokości podstawy wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne z kwotą osiągniętego dochodu w poprzednim roku kalendarzowym. Z tej ulgi mogą skorzystać osoby prowadzące indywidualną działalność gospodarczą, określoną art. 8 ust. 6 pkt 1 ustawy systemowej o ile dochód z tej działalności nie przekroczy kwoty 120.000 zł w poprzednim roku kalendarzowym. Instytucja wprowadzana w art. 18c ust. 1 ustawy systemowej została ograniczona poprzez wprowadzenie enumeratywnie określonych art. 18c ust. 11 ustawy systemowej negatywnych przesłanek co do możliwości skorzystania z analizowanej ulgi. Spór w przedmiotowej sprawie, jak trafnie skonstatował Sąd pierwszej instancji i co potwierdził w apelacji organ rentowy, sprowadza się do wykładni prawa materialnego, a konkretnie do przesłanki negatywnej określonej w art. 18c ust. 11 pkt. 6 ustawy systemowej. Poza sporem pozostawało i pozostaje bowiem spełnienie przesłanek pozytywnych, warunkujących skorzystanie z dobrodziejstwa obniżenia składki na warunkach tzw. Małego ZUS +. Zgodnie z art. 18c ust. 1 podstawa wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe ubezpieczonego, o którym mowa w art. 8 ust. 6 pkt 1 , którego roczny przychód z pozarolniczej działalności gospodarczej uzyskany w poprzednim roku kalendarzowym nie przekroczył kwoty 120.000 zł uzależniona jest od dochodu z pozarolniczej działalności gospodarczej w rozumieniu przepisów o podatku dochodowym od osób fizycznych, zwanego dalej „dochodem z pozarolniczej działalności gospodarczej”, uzyskanego w poprzednim roku kalendarzowym. Stosownie zaś do art. 18c ust. 11 pkt 6 przepisy niniejszego artykułu nie mają zastosowania do osób, które lub do których ustalały podstawę wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe zgodnie z niniejszym artykułem przez 36 miesięcy kalendarzowych w ciągu ostatnich 60 miesięcy kalendarzowych prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej. Do powyższych limitów wlicza się, jako pełny miesiąc, każdy miesiąc kalendarzowy, w którym osoba odpowiednio ustalała podstawę składek na ubezpieczenia zgodnie z niniejszym artykułem lub prowadziła pozarolniczą działalność gospodarczą przez co najmniej jeden dzień kalendarzowy. W pierwszej kolejności przypomnieć należy, że przepisy prawa ubezpieczeń społecznych mają charakter ius cogens , wykluczają możliwość oparcia orzeczenia o treść zasad współżycia społecznego, a możliwość stosowania wykładni celowościowej (funkcjonalnej) jest istotnie ograniczona. W konsekwencji nie ma możliwości wykładania przepisów tego prawa na korzyść ubezpieczonego z uwzględnieniem reguł słuszności. Do złagodzenia rygorów prawa ubezpieczeń społecznych nie stosuje się ani art. 5 k.c. , ani art. 8 k.p. (zasady współżycia społecznego), albowiem przepisy prawa ubezpieczeń społecznych mają charakter przepisów prawa publicznego. W sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych niedopuszczalne jest powoływanie się na zasady współżycia społecznego, jako że prawo ubezpieczeń społecznych, w odróżnieniu od przepisów prawa pracy ( art. 300 k.p. ), nie zawiera normy o charakterze takiej klauzuli generalnej, ani też normy zezwalającej na stosowanie w zakresie nieuregulowanym przepisów kodeksu cywilnego (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 7 marca 2023 r., III USKP 51/22, Legalis). W orzecznictwie i doktrynie przyjmuje się, że w państwie prawnym interpretator musi zawsze w pierwszym rzędzie brać pod uwagę językowe znaczenie tekstu prawnego. Jeżeli językowe znaczenie tekstu jest jasne, wówczas - zgodnie z zasadą clara non sunt interpretanda - nie ma potrzeby sięgania po inne, pozajęzykowe metody wykładni. W takim wypadku wykładnia pozajęzykowa może jedynie dodatkowo potwierdzać, a więc wzmacniać wyniki wykładni językowej wykładnią systemową, czy funkcjonalną. Podobnie ma się rzecz z wykładnią tekstów prawnych, których sens językowy nie jest jednoznaczny z tego względu, że tekst prawny ma kilka możliwych znaczeń językowych, a wykładnia funkcjonalna (celowościowa) pełni rolę dyrektywy wyboru jednego z możliwych znaczeń językowych. W obu wypadkach interpretator związany jest językowym znaczeniem tekstu prawnego, znaczenie to stanowi zawsze granicę dokonywanej przez niego wykładni. W pewnych szczególnych sytuacjach rola wykładni funkcjonalnej nie będzie jednak ograniczać się wyłącznie do roli dyrektywy wyboru jednego ze znaczeń językowych, ale może tworzyć swoiste, różne od alternatyw językowych, znaczenie tekstu prawnego. Przyjęcie takiego swoistego znaczenia tekstu prawnego, ustalonego na podstawie wykładni funkcjonalnej (celowościowej) będzie prowadziło zawsze do wykładni rozszerzającej lub zwężającej (por. np. wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 28 czerwca 2000 r., K 25/99, ОТK 2000 nr 5, poz. 141 oraz wyroki Sądu Najwyższego z dnia 8 stycznia 1993 r., III ARN 84/92, OSNC 1993 nr 10, poz. 183; z dnia 8 maja 1998 r., I CKN 664/97, OSNC 1999 nr 1, poz. 7; uchwały Sądu Najwyższego z dnia 3 listopada 1997 r., III ZP 38/97, OSNAPiUS 1998 nr 8, poz. 234; z dnia 8 lutego 2000 r., I KZP 50/99, OSNKW 2000 nr 3-4, poz. 24 i uchwałę składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z dnia 25 kwietnia 2003 r., III CZP 8/03, OSNC 2004 nr 1, poz. 1). Sąd Najwyższy wielokrotnie zaś podkreślał, że przepisy regulujące system zabezpieczenia społecznego ze względu na swoją istotę i konstrukcję podlegają wykładni ścisłej. Nie powinno się więc stosować do nich wykładni celowościowej, funkcjonalnej lub aksjologicznej w opozycji do wykładni językowej, jeżeli ta ostatnia prowadzi do jednoznacznych rezultatów interpretacyjnych, a zatem nie można ich poddawać ani wykładni rozszerzającej, ani zwężającej, modyfikującej wyczerpująco i kazuistycznie określone przez ustawodawcę uprawnienia do świadczeń (por. np. wyroki Sądu Najwyższego z dnia: 16 sierpnia 2005 r., I UK 378/04, OSNP 2006 nr 13-14, poz. 218; 23 października 2006 r., I UK 128/06, OSNP 2007 nr 23-24, poz. 359; 29 stycznia 2008 r., I UK 239/07, OSNP 2009 nr 7-8, poz. 103; 4 marca 2008 r., II UK 129/07, OSNP 2009 nr 11-12, poz. 155; 19 maja 2009 r., III UK 6/09, LEX nr 509028). Przechodząc do analizy merytorycznych zarzutów apelacji przede wszystkim należy zauważyć, że problemy z wykładnią przepisu art.18c ust.11 pkt.6 ustawy systemowej sprowadzają się w sposób oczywisty do odkodowania pojęcia „w ciągu ostatnich 60 miesięcy kalendarzowych”. Sąd Okręgowy uznał, że wykładnia celowościowa art. 18c ust. 11 pkt 6 ustawy systemowej prowadzi do wniosku, iż ustawodawca przewidział możliwość skorzystania z tzw. „małego ZUS+” w okresie każdych kolejnych pięcioleci. Skoro zatem Ś. Ś. korzystał z preferencyjnych składek w latach 2019-2021, czyli w sumie 36 miesięcy, a następnie w latach 2022 i 2023 opłacał składki w standardowych wysokościach, to w ciągu 60 miesięcy zakończył się w/w pięcioletni cykl. W związku z powyższym od stycznia 2024 r. rozpoczął się okres kolejnych 60 miesięcy w trakcie których – wobec spełnienia pozostałych kryteriów – przedsiębiorca ma prawo opłacać składki w wysokości wynikającej z art. 18 c ust. 1-4 ustawy systemowej. Z kolei organ rentowy stanął na stanowisku, że skoro w ostatnich 60 miesiącach kalendarzowych (od 1 stycznia 2019 r. do 31 grudnia 2023 r.) Ś. Ś. korzystał z prawa do opłacania składek na zasadach Małego ZUS Plus przez okres 36 miesięcy, to od 1 stycznia 2024 r. nie spełniał warunków do korzystania z Małego ZUS Plus, co wynika wprost z art. 18c ust. 11 pkt 6 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych . Sąd Apelacyjny podziela stanowisko i argumentację zaprezentowaną przez Sąd Apelacyjny w Lublinie w sprawie o sygn. III AUa 563/23, że treść normatywna art. 18c ust. 1 i art. 18c ust. 11 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych stanowi, iż przedsiębiorca może skorzystać z ulgi Mały ZUS plus, o ile w przeszłości – w minionym roku kalendarzowym, nie przekroczył granicznej kwoty dochodu i jednocześnie nie zaszła w przeszłości jedna z negatywnych przesłanek. Oceny tej dokonuje się z tej samej perspektywy: miesiąca kalendarzowego złożenia wniosku o ulgę. Zatem jeśli w ciągu ostatnich 60 miesięcy kalendarzowych prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej przedsiębiorca nie korzystał z ulgi przez 36 miesięcy kalendarzowych, może ustalić wysokość podstawy wymiaru zgodnie z zasadami art. 18 ust. 1-4 ww. ustawy. Konfiguracje korzystania z ulgi mogą być różne w okresie ostatnich 60 miesięcy prowadzenia dzielności gospodarczej. Ustawodawca nie ustanowił schematu ustalania wysokości podstawy wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne wg. wzoru: 36 miesięcy „małego ZUSu plus” + 24 miesiące „dużego ZUSu” w ciągu zamkniętego okresu 5 lat. Stosowanie ulgi Mały ZUS plus nie jest ograniczone do możliwości korzystania z tej ulgi w danym roku kalendarzowym bez przerwy. Układ okresów ustalania podstawy wymiaru składek na podstawie art. 18c ust. 1 oraz zgodnie z art. 18 ust. 8 może być całkowicie dowolny i generować różne rozłożenie okresów ustalenia wysokości podstawy wymiaru składkę w oparciu o zasady art. 18 ust. 8 i art. 18c ust. 1 ustawy systemowej. 60 miesięczny okres o jakim mowa w analizowanym przepisie to miesiące kalendarzowe prowadzenia działalności gospodarczej, który może być przedzielony okresami przerwy (zawieszenia prowadzenia działalności) tak by jedynie w danym roku kalendarzowym był to okres ponad 60 dni prowadzenia działalności gospodarczej. Słowo „ostatni” w języku polskim oznacza tyle co dotychczasowy, miniony, poprzedni, poprzedzający, przeszły, ubiegły, uprzedni, wcześniejszy, zaszły (Polski – słownik.pl), taki po którym nie będzie innego, najbliższy teraźniejszości spośród minionych (Słownik języka polskiego PWN), może też oznaczać znajdujący się w jakimś ciągu lub porządku w takim miejscu, że za nim już nic nie ma, najbliższy teraźniejszości spośród minionych (Wielki słownik języka polskiego pod. red. Piotra Żmigrodzkiego). Wszystkie zatem określenia odnoszą się do okresu nie tyle, który ma nastąpić w przyszłości od oznaczonego domyślnie momentu, co do czasu przeszłego, minionego. Określenie z przepisu art. 18c ust. 11 pkt 6 ustawy systemowej „w ciągu ostatnich 60 miesięcy kalendarzowych prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej” nie oznacza, że korzystanie z ulgi przez 36 miesięcy ma nastąpić w pięcioletnim okresie, którego bieg rozpoczął się od miesiąca skorzystania z ulgi. Treść normatywna art. 18c ust. 1 i art. 18c ust. 11 stanowi, iż przedsiębiorca może skorzystać z ulgi Mały ZUS plus o ile w przeszłości – w minionym roku kalendarzowym nie przekroczył granicznej kwoty dochodu i jednocześnie nie zaszła w przeszłości jedna z negatywnych przesłanek. Oceny tej dokonuje się z tej samej perspektywy: miesiąca kalendarzowego złożenia wniosku o ulgę. Zatem jeśli w ciągu ostatnich 60 miesięcy kalendarzowych prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej przedsiębiorca nie korzystał z ulgi przez 36 miesięcy kalendarzowych może ustalić wysokość podstawy wymiaru zgodnie z zasadami art. 18 ust. 1-4. Zwrot „ostatnich 60 miesięcy kalendarzowych” dotyczy ostatniego czasu w znaczeniu przeszłego, minionego okresu prowadzonej pozarolniczej działalności gospodarczej. Okres ten nie musi przypadać w żadnej, nawet najmniejszej części, w poprzednim roku kalendarzowym. Takie zatem określenie pozwala na istotne odróżnienie ostatnich miesięcy prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej mogących przypadać w różnym czasie: w całości lub w części w poprzednich kolejnych następujących po sobie latach kalendarzowych lub sumarycznie w poprzednich wielu latach kalendarzowych (więcej niż 5 lat kalendarzowych) (por. wyrok Sądu Apelacyjnego w Lublinie z dnia 30 grudnia 2024r., III AUa 563/24, Legalis). W stanie faktycznym sprawy Ś. Ś. wystąpił z wnioskiem w miesiącu kwietniu 2024 r. za okres od stycznia 2024 r., a działalność gospodarczą prowadził nieprzerwanie, to okres ostatnich 60 miesięcy kalendarzowych prowadzenia działalności rozpoczyna się w styczniu 2019 r. i kończy z końcem grudnia 2023 r. Treść uchwalonego aktu prawnego, poddana analizie językowej daje jednoznaczny, negatywny dla ubezpieczonego wynik korespondujący z wykładnią systemową. W takiej sytuacji wykładnia celowościowa, niezależnie od jej poprawności, która ma doprowadzić wprost do wniosków sprzecznych z treścią przywołanego przepisu, musi zostać odrzucona, bez potrzeby rozbudowywania w tym zakresie argumentacji jurydycznej. W aspekcie powyższego dostrzec należy, iż przyjęta w zaskarżonym wyroku wykładnia, kreująca zamknięte okresy 60 miesięczne, prowadząca do sytuacji, w której po okresie 60 miesięcy prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej w trakcie którego wykorzystano 36 miesięcy okres preferencji składkowych Mały ZUS + miałoby nastąpić skorzystanie z kolejnego okresu preferencji w kolejnym okresie 60 miesięcznym, prowadzi wprost do wniosków sprzecznych z treścią art.18c ust.11 pkt. 6 ustawy systemowej. Kierując się wskazaną argumentacją, podzielając zasadności zarzutów apelacji Sąd Apelacyjny na podstawie art. 386 § 1 k.p.c. zmienił zaskarżony wyrok i oddalił odwołanie. Zmiana wyroku wiązała się również z koniecznością modyfikacji orzeczenia o kosztach postępowania przed Sądem pierwszej instancji, o czym orzeczono na podstawie art. 98 § 1 i 3 k.p.c. w zw. z § 9 ust. 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych. O kosztach postępowania apelacyjnego rozstrzygnięto zaś na podstawie art. 98 § 1 i 3 k.p.c. i art. 98 § 1 1 k.p.c. ustalając ich wysokość zgodnie z § 9 ust. 2 w zw. z § 10 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za radców prawnych. Iwona Szybka