III AUA 783/12
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa dotyczyła prawa J. J. do świadczenia przedemerytalnego, które zostało mu odmówione przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych z powodu niespełnienia wymogu 40 lat stażu pracy. ZUS uznał, że okresy urlopu bezpłatnego od listopada 2006 r. do stycznia 2007 r., od czerwca 2007 r. do sierpnia 2007 r. oraz od lutego 2008 r. do czerwca 2009 r. nie wliczały się do stażu. J. J. odwołał się, twierdząc, że w tych okresach faktycznie pracował, a pracodawca nie odprowadzał składek. Sąd Okręgowy przyznał mu prawo do świadczenia, uznając urlopy bezpłatne za pozorne. Sąd Apelacyjny, rozpatrując apelację ZUS, potwierdził ustalenia Sądu Okręgowego. Sąd odwoławczy podkreślił, że brak wniosku o urlop bezpłatny w aktach osobowych oraz świadectwo pracy bez wzmianki o takim urlopie, a także zeznania świadków i samego ubezpieczonego, wskazują na faktyczne wykonywanie pracy. Sąd zwrócił uwagę na obowiązek pracodawcy opłacania składek i mechanizmy ochrony pracownika przed zaniedbaniami pracodawcy, w tym możliwość uzupełnienia składek przez ZUS. Stwierdzono, że umowa o urlop bezpłatny może być uznana za pozorną, jeśli strony faktycznie zamierzały kontynuować stosunek pracy. W konsekwencji, Sąd Apelacyjny oddalił apelację ZUS i utrzymał w mocy wyrok przyznający świadczenie przedemerytalne.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaUznawanie pozorności urlopu bezpłatnego i odpowiedzialności pracodawcy za nieopłacenie składek.
Dotyczy sytuacji, gdy pracownik faktycznie pracuje mimo formalnego urlopu bezpłatnego i pracodawca nie odprowadza składek.
Zagadnienia prawne (2)
Czy okresy formalnie oznaczone jako urlop bezpłatny, podczas których pracownik faktycznie wykonywał pracę i otrzymywał wynagrodzenie, mogą być wliczone do stażu pracy wymaganego do uzyskania świadczenia przedemerytalnego?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, jeśli umowa o urlop bezpłatny była pozorna, a pracownik faktycznie świadczył pracę, okres ten należy wliczyć do stażu.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że brak formalnego wniosku o urlop bezpłatny w aktach osobowych, świadectwo pracy bez takiej adnotacji oraz zeznania świadków i pracownika wskazują na pozorność urlopu. Wykonywanie pracy w tym okresie, mimo formalnego oznaczenia jako urlop bezpłatny, oznacza, że pracownik nie miał przerw w zatrudnieniu niewliczanych do stażu.
Czy pracownik ponosi negatywne konsekwencje braku opłacenia składek na ubezpieczenia społeczne przez pracodawcę, jeśli pracownik nie miał możliwości zweryfikowania prawidłowości rozliczeń?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, pracownik nie powinien ponosić negatywnych konsekwencji zaniedbań pracodawcy w zakresie opłacania składek, zwłaszcza gdy nie miał możliwości ich weryfikacji.
Uzasadnienie
Sąd podkreślił, że obowiązek opłacania składek spoczywa na pracodawcy. Pracownik, który sygnalizował nieprawidłowości w stanie konta ZUS i nie otrzymywał dokumentów rozliczeniowych, nie powinien być obciążany skutkami nieopłacenia składek przez pracodawcę.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| J. J. | osoba_fizyczna | wnioskodawca |
| Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w G. | instytucja | pozwany |
Przepisy (20)
Główne
u.ś.p. art. 2 § 1 pkt. 5
Ustawa o świadczeniach przedemerytalnych
Określa wymóg udowodnienia co najmniej 40 lat stażu pracy dla mężczyzn w celu uzyskania świadczenia przedemerytalnego.
k.p.c. art. 477 § 14 § 2
Kodeks postępowania cywilnego
Podstawa orzekania przez Sąd Okręgowy.
k.p.c. art. 385
Kodeks postępowania cywilnego
Podstawa orzekania przez Sąd Apelacyjny (oddalenie apelacji).
Pomocnicze
u.ś.p. art. 2 § ust. 3
Ustawa o świadczeniach przedemerytalnych
Wskazuje na dodatkowe przesłanki, które ubezpieczony spełniał.
u.e.r.f.u.s. art. 6 § ust. 1 pkt. 1
Ustawa o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych
Definiuje okresy składkowe, do których nie zalicza się urlopu bezpłatnego.
u.e.r.f.u.s. art. 7
Ustawa o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych
Wymienia okresy nieskładkowe, do których nie zalicza się urlopu bezpłatnego.
k.p. art. 174 § § 2
Kodeks pracy
Określa, że okres urlopu bezpłatnego nie wpływa na uprawnienia pracownicze.
k.p. art. 174 § § 1
Kodeks pracy
Dotyczy udzielania urlopu bezpłatnego na wniosek pracownika.
k.c. art. 65 § § 2
Kodeks cywilny
Nakazuje badać zgodny zamiar stron i cel umowy, a nie tylko jej dosłowne brzmienie.
k.c. art. 83 § § 1
Kodeks cywilny
Określa nieważność oświadczenia woli złożonego dla pozoru.
k.p.c. art. 108 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Dotyczy rozstrzygnięcia o kosztach procesu.
k.p.c. art. 98 § § 1 i 3
Kodeks postępowania cywilnego
Dotyczy zasad zasądzania kosztów procesu.
u.s.u.s. art. 17
Ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych
Określa obowiązek pracodawcy jako płatnika składek.
u.s.u.s. art. 40
Ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych
Dotyczy mechanizmów uzupełniania składek na koncie ubezpieczonego i waloryzacji.
u.s.u.s. art. 40 § ust. 1 pkt. 1
Ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych
Dotyczy waloryzacji składek należnych.
u.s.u.s. art. 40 § ust. 1a
Ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych
Dotyczy prawa ubezpieczonego do informacji o działaniach ZUS w celu ściągnięcia nieopłaconej składki.
u.s.u.s. art. 40 § ust. 8
Ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych
Określa przypadek, gdy ZUS może odmówić zaewidencjonowania składki (współdziałanie z płatnikiem w celu uniknięcia obowiązku opłacania składek).
Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 roku w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu art. 2 § ust. 1
Podstawa ustalenia kosztów zastępstwa procesowego.
Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 roku w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu art. 12 § ust. 2
Podstawa ustalenia kosztów zastępstwa procesowego.
Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 roku w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu art. 13 § ust. 1 pkt. 2
Podstawa ustalenia kosztów zastępstwa procesowego.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Okresy formalnie oznaczone jako urlop bezpłatny były w rzeczywistości okresem wykonywania pracy. • Pracodawca nie dopełnił obowiązku opłacania składek na ubezpieczenia społeczne, co nie powinno obciążać pracownika. • Umowa o urlop bezpłatny była pozorna, ponieważ strony nie miały na celu zawieszenia stosunku pracy.
Odrzucone argumenty
Wnioskodawca nie udowodnił wymaganego 40-letniego stażu pracy z powodu okresów urlopu bezpłatnego. • Świadkowie nie potwierdzili jednoznacznie, że wnioskodawca świadczył pracę we wszystkich okresach urlopów bezpłatnych.
Godne uwagi sformułowania
urlop bezpłatny miał charakter pozorny • brak jest podstaw do obciążania pracownika ujemnymi konsekwencjami zaniedbań w wykonywaniu tego obowiązku przez pracodawcę • nie doszło do udzielenia pracownikowi urlopu bezpłatnego • w umowach należy badać, jaki był zgodny zamiar stron i cel umowy, a nie opierać się tylko na jej dosłownym brzmieniu
Skład orzekający
Iwona Krzeczowska - Lasoń
przewodniczący-sprawozdawca
Daria Stanek
sędzia
Grażyna Czyżak
sędzia
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Uznawanie pozorności urlopu bezpłatnego i odpowiedzialności pracodawcy za nieopłacenie składek."
Ograniczenia: Dotyczy sytuacji, gdy pracownik faktycznie pracuje mimo formalnego urlopu bezpłatnego i pracodawca nie odprowadza składek.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa pokazuje, jak sąd może chronić pracownika przed zaniedbaniami pracodawcy, nawet jeśli formalne dokumenty wskazują inaczej. Pokazuje znaczenie faktycznego stanu rzeczy nad formalnymi zapisami.
“Pracował na "urlopie bezpłatnym"? Sąd stanął po stronie pracownika!”
Sektor
praca
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.