III AUa 780/13

Sąd Apelacyjny w LublinieLublin2013-10-16
SAOSubezpieczenia społeczneprawo emerytalneWysokaapelacyjny
emeryturaubezpieczenia społecznepraca w szczególnych warunkachlekarz weterynariiokres składkowyokres nieskładkowyZUSsąd apelacyjny

Sąd Apelacyjny oddalił apelację wnioskodawcy, uznając, że praca lekarza weterynarii, nawet w warunkach wskazujących na szczególny charakter, nie jest pracą w szczególnych warunkach w rozumieniu przepisów emerytalnych, jeśli nie jest wykonywana w ramach stosunku pracy lub w jednostkach organizacyjnych wskazanych w przepisach.

Wnioskodawca H.B. domagał się ustalenia prawa do emerytury z tytułu pracy w szczególnych warunkach. Zakład Ubezpieczeń Społecznych odmówił mu tego prawa, uznając, że nie udokumentował wymaganego 15-letniego okresu pracy w szczególnych warunkach. Sąd Okręgowy oddalił odwołanie, wskazując, że działalność gospodarcza nie jest pracą w szczególnych warunkach. Sąd Apelacyjny oddalił apelację, potwierdzając, że praca lekarza weterynarii, nawet jeśli wykonywana stale i w pełnym wymiarze, nie jest pracą w szczególnych warunkach w rozumieniu przepisów, jeśli nie jest wykonywana w ramach stosunku pracy w odpowiednich jednostkach organizacyjnych.

Sprawa dotyczyła wniosku H.B. o przyznanie prawa do emerytury z tytułu pracy w szczególnych warunkach. Organ rentowy dwukrotnie odmówił przyznania świadczenia, wskazując na brak udokumentowania 15-letniego okresu pracy w szczególnych warunkach. Wnioskodawca twierdził, że wykonywał pracę lekarza weterynarii w szczególnych warunkach, zarówno w ramach zatrudnienia, jak i później w ramach działalności gospodarczej. Sąd Okręgowy w Zamościu oddalił odwołanie, uznając, że okres prowadzenia działalności gospodarczej nie jest zaliczany do pracy w szczególnych warunkach, a okres zatrudnienia w Inspekcji Weterynaryjnej nie spełniał wymogu 15 lat. Sąd Apelacyjny w Lublinie oddalił apelację wnioskodawcy. Sąd drugiej instancji potwierdził, że praca w szczególnych warunkach, uprawniająca do wcześniejszej emerytury, musi być wykonywana w ramach stosunku pracy i w konkretnych, wskazanych w przepisach jednostkach organizacyjnych. Sąd uznał, że praca lekarza weterynarii, nawet jeśli wykonywana stale i w pełnym wymiarze, nie jest pracą w szczególnych warunkach w rozumieniu przepisów, ponieważ nie jest wymieniona w odpowiednich wykazach jako praca w służbie zdrowia ludzi, a jednostki organizacyjne lecznictwa zwierząt nie odpowiadają definicjom pogotowia ratunkowego. Sąd podkreślił, że regulacja resortowa rozszerzająca definicję pracy w szczególnych warunkach na lecznictwo zwierząt wykraczała poza zakres upoważnienia ustawowego.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Nie, praca lekarza weterynarii nie jest pracą w szczególnych warunkach w rozumieniu przepisów emerytalnych, jeśli nie jest wykonywana w ramach stosunku pracy w jednostkach organizacyjnych wskazanych w przepisach, takich jak pogotowie ratunkowe dla ludzi, a nie zwierząt.

Uzasadnienie

Sąd Apelacyjny uznał, że praca w szczególnych warunkach musi być wykonywana w ramach stosunku pracy i w konkretnych, wskazanych w przepisach jednostkach organizacyjnych. Praca lekarza weterynarii, nawet jeśli wykonywana stale i w pełnym wymiarze, nie jest wymieniona w wykazach jako praca w szczególnych warunkach, a jednostki organizacyjne lecznictwa zwierząt nie odpowiadają definicjom pogotowia ratunkowego dla ludzi. Regulacje resortowe rozszerzające definicję wykraczały poza zakres upoważnienia ustawowego.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalenie apelacji

Strona wygrywająca

Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w B.

Strony

NazwaTypRola
H. B.osoba_fizycznawnioskodawca
Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w B.instytucjaorgan rentowy

Przepisy (8)

Główne

u.e.r.f.u.s. art. 184

Ustawa o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych

Przepis ten określa warunki nabycia prawa do emerytury dla ubezpieczonych urodzonych przed 31 grudnia 1948 roku, w tym wymóg posiadania określonego stażu pracy w szczególnych warunkach.

r.R.M. art. 4 § 1

Rozporządzenie Rady Ministrów w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze

Określa warunki nabycia prawa do emerytury przez pracowników wykonujących prace w szczególnych warunkach, w tym wymóg posiadania co najmniej 15 lat takiej pracy.

Pomocnicze

r.R.M. art. 2 § 1

Rozporządzenie Rady Ministrów w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze

Definiuje okresy pracy uzasadniające prawo do świadczeń jako okresy, w których praca w szczególnych warunkach jest wykonywana stale i w pełnym wymiarze czasu pracy.

k.p.c. art. 385

Kodeks postępowania cywilnego

Podstawa prawna do oddalenia apelacji przez Sąd Apelacyjny.

k.p.c. art. 477 § 14

Kodeks postępowania cywilnego

Podstawa prawna do oddalenia odwołania przez Sąd Okręgowy.

k.p. art. 2

Kodeks pracy

Definicja pracownika.

Ustawa o zakładach leczniczych dla zwierząt art. 2 § 1

Określa rodzaje zakładów leczniczych dla zwierząt.

Zarządzenie Ministra Rolnictwa

Zarządzenie Ministra Rolnictwa, Leśnictwa i Gospodarki Żywnościowej w sprawie stanowisk pracy na których wykonywane są prace w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze

Wykaz stanowisk pracy w szczególnych warunkach, który według sądu został błędnie zastosowany przez organ rentowy i wnioskodawcę w kontekście lecznictwa zwierząt.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Praca w szczególnych warunkach musi być wykonywana w ramach stosunku pracy. Działalność gospodarcza nie jest pracą w szczególnych warunkach. Praca lekarza weterynarii nie jest wymieniona w wykazach jako praca w szczególnych warunkach w rozumieniu przepisów emerytalnych. Jednostki organizacyjne lecznictwa zwierząt nie odpowiadają definicjom pogotowia ratunkowego dla ludzi. Resortowe rozporządzenie rozszerzające definicję pracy w szczególnych warunkach na lecznictwo zwierząt wykraczało poza zakres upoważnienia ustawowego.

Odrzucone argumenty

Praca lekarza weterynarii, wykonywana stale i w pełnym wymiarze, powinna być uznana za pracę w szczególnych warunkach. Charakter pracy, a nie forma zatrudnienia, powinien decydować o uprawnieniach emerytalnych. Okres prowadzenia działalności gospodarczej powinien być zaliczony do pracy w szczególnych warunkach.

Godne uwagi sformułowania

Regulacja ta wychodzi bowiem poza zakres upoważnienia wynikającego z § 1 ust. 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 roku... Wykonywanie pracy na stanowisku określonym w zarządzeniu resortowym, której nie wymieniono w wykazach A i B, stanowiących załącznik do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r. [...] nie uprawnia do uzyskania emerytury...

Skład orzekający

Bogdan Świerk

przewodniczący

Marcjanna Górska

sprawozdawca

Elżbieta Czaja

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących pracy w szczególnych warunkach i prawa do emerytury dla zawodów medycznych, w tym weterynaryjnych, oraz kwestia zaliczania okresów działalności gospodarczej."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej interpretacji przepisów sprzed 1999 roku i konkretnego zawodu. Może być mniej bezpośrednio stosowalne do obecnych przepisów emerytalnych.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa dotyczy powszechnego tematu emerytur i pracy w szczególnych warunkach, ale z nietypowym aspektem dotyczącym zawodu lekarza weterynarii i interpretacji przepisów sprzed lat. Pokazuje, jak ważne są szczegóły prawne i forma zatrudnienia.

Czy praca weterynarza może dać wcześniejszą emeryturę? Sąd Apelacyjny wyjaśnia.

Sektor

medycyna

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
Sygn. akt III AUa 780/13 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 16 października 2013 r. Sąd Apelacyjny w Lublinie III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w składzie: Przewodniczący - Sędzia SA Bogdan Świerk Sędziowie: SA Marcjanna Górska (spr.) SA Elżbieta Czaja Protokolant: st. prot. sądowy Krzysztof Wiater po rozpoznaniu w dniu 16 października 2013 r. w Lublinie sprawy H. B. przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddziałowi w B. o ustalenie prawa do emerytury na skutek apelacji wnioskodawcy H. B. od wyroku Sądu Okręgowego w Zamościu z dnia 21 maja 2013 r. sygn. akt IV U 170/13 oddala apelację. Sygn. akt III AUa 780/13 UZASADNIENIE Decyzją z dnia 17 grudnia 2012 roku Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w B. odmówił H. B. prawa do emerytury ponieważ na dzień 1 stycznia 1999 roku nie udokumentował 25 letniego okresu składkowego i nieskładkowego i nie legitymował się 15 letnim okresem pracy w szczególnych warunkach. Kolejną decyzją z dnia z dnia 1 lutego 2013 roku, wydaną po złożeniu przez ubezpieczonego dodatkowych dokumentów, wymieniony wyżej organ rentowy ponownie odmówił mu prawa do emerytury wskazując, że wprawdzie udowodnił wymagany okres składkowy i nieskładkowy, jednak w dalszym ciągu nie wykazał posiadania co najmniej 15 lat pracy w szczególnych warunkach. Organ rentowy nie uznał jako pracy w szczególnych warunkach zatrudnienia wnioskodawcy w Inspekcji Weterynaryjnej Powiatowym Inspektoracie Weterynarii w Z. od 15 stycznia 1979 roku do 30 kwietnia 1982 roku i od 1 czerwca 1982 roku do 31 grudnia 1990 roku z uwagi na wady świadectwa pracy. Odwołania od powyższych decyzji złożył ubezpieczony domagając się ich zmiany i ustalenia prawa do emerytury. Uzasadniając złożone odwołania podał, że w wymienionych w decyzji okresach wykonywał pracę w szczególnych warunkach wskazaną w świadectwie wykonywania pracy w szczególnych warunkach. Pracę tego rodzaju wykonywał także w ramach odrębnych umów zawieranych z inspekcją weterynaryjną w trakcie prowadzenia działalności gospodarczej od 1991 roku. W odpowiedzi na odwołania organ rentowy wniósł o jego oddalenie. Sąd Okręgowy w Zamościu po połączeniu wymienionych wyżej spraw w celu ich łącznego rozpoznania i rozstrzygnięcia wyrokiem z dnia 21 maja 2013 roku oddalił odwołania. Rozstrzygnięcie swoje oparł na następujących ustaleniach faktycznych i rozważaniach prawnych: Ubezpieczony H. B. , urodzony (...) , od dnia 1 lutego 1991 roku prowadzi działalność gospodarczą, polegającą na świadczeniu usług weterynaryjnych. W dniu 3 grudnia 2012 roku złożył wniosek o przyznanie mu prawa do emerytury z tytułu pracy w szczególnych warunkach. Do wniosku załączył świadectwo pracy z dnia 7 kwietnia 2004 roku potwierdzające, że w okresie od 15 lipca 1970 roku do dnia 30 kwietnia 1982 roku i od 1 czerwca 1982 roku do 31 grudnia 1990 roku był zatrudniony w pełnym wymiarze czasu pracy w Wojewódzkim Zakładzie (...) w Z. i w tym czasie wykonywał pracę stażysty i ordynatora. W pkt 8 tego świadectwa zawarta została informacja, że ubezpieczony wykonywał prace w warunkach szczególnych lub w szczególnym charakterze od 15 lipca 1979 roku do 30 kwietnia 1982 roku i od 1czerwca 1982 roku do 31 grudnia 1990 roku jako lekarz weterynarii - praca w zakładach pomocy doraźnej lecznictwa zwierząt Dz. XII poz.4 pkt 1 (wykaz A załącznika do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 roku, Dz.U.Nr 8 poz.43). Nadto H. B. złożył zaświadczenie Powiatowego Urzędu Pracy w H. stwierdzające, że był zarejestrowany jako bezrobotny w okresie od 2 stycznia 1991 roku do 31 stycznia 1991 roku. Rozpoznając wniosek, organ rentowy wydał zaskarżoną decyzję z dnia 17 grudnia 2012 roku. Składając odwołanie od powyższej decyzji ubezpieczony załączył zaświadczenie (...) Przyrodniczego w L. - Archiwum Uczelni z dnia 4 stycznia 2013 roku, potwierdzające, że rozpoczął studia stacjonarne w Akademii Rolniczej w L. /aktualna nazwa –Uniwersytet Przyrodniczy w L. / w dniu 1 października 1971 roku i zakończył dyplomem w dniu 18 grudnia 1978 roku uzyskując tytuł lekarza weterynarii. Programowy tok studiów - 5.5 – XI semestrów oraz świadectwo wykonywania pracy w warunkach szczególnych z dnia 2 stycznia 2013 roku, z którego wynika, że wnioskodawca w okresie od 15 stycznia 1979 roku do 30 kwietnia 1982 roku i od 1 czerwca 1982 roku do 31 grudnia 1990 roku był zatrudniony stale i w pełnym wymiarze czasu pracy jako lekarz weterynarii - praca w zespołach pomocy doraźnej lecznictwa zwierząt wymieniona w wykazie A dział XII poz. 4 pkt 1 stanowiącego załącznik nr 1 do zarządzenia nr 16 Ministra Rolnictwa Leśnictwa i Gospodarki Żywnościowej z dnia 31 marca 1988 roku w sprawie wykonywania prac w szczególnych warunkach (Dz. U. Min. Rol. Leś. I Gosp. Żywn. Nr 2 poz.4.). Nadto wnioskodawca złożył zaświadczenie wydane przez Wójta Gminy T. potwierdzające wpis do ewidencji działalności gospodarczej działalności prowadzonej przez H. B. w postaci usług sanitarno-weterynaryjnych, z datą jej rozpoczęcia od 1 lutego 1991 roku. W następstwie złożonych dokumentów organ rentowy wydał drugą z zaskarżonych decyzji ponownie odmawiając ubezpieczonemu prawa do emerytury. Sąd pierwszej instancji powołując się na zeznania ubezpieczonego wskazał, że od 15 stycznia 1979 roku był on zatrudniony w Wojewódzkim Zakładzie (...) w Z. , gdzie przez 6 miesięcy pracował jako stażysta, a po tym okresie został oddelegowany do pracy w T. i tam na stanowisku lekarza weterynarii –ordynatora pracował od 1 czerwca 1979 roku do 30 kwietnia 1982 roku stale i w pełnym wymiarze czasu pracy wykonując badanie i zwalczanie chorób zakaźnych i zaraźliwych zwierząt. Ubezpieczony leczył zwierzęta u rolników, robił badania na białaczkę, gruźlicę i brucelozę. Od 1 czerwca 1982 roku podjął pracę w Państwowym Zakładzie (...) dla (...) w T. , po zwolnieniu z pracy w T. i w okresie od 30 kwietnia do 1 czerwca 1982 roku nigdzie nie pracował. W T. ubezpieczony pracował do 31 grudnia 1990 roku. W czasie tego zatrudnienia H. B. nadal jako lekarz weterynarii zajmował się leczeniem zwierząt, wykonywaniem badań zwierząt w kierunku białaczki i brucelozy, w zwalczaniu wścieklizny, uczestniczeniu w porodach i wykonywaniu profilaktycznych badań zwierząt. Po rozwiązaniu umowy o pracę i zarejestrowaniu działalności gospodarczej od 1 lutego 1991roku nadal wykonywał taką samą pracę. Sąd pierwszej instancji podniósł, że w sposób analogiczny zeznał świadek R. K. , który pracował razem z ubezpieczonym na początku lat 80-tych. W tak ustalonym stanie faktycznym Sąd Okręgowy cytując przepis art. 184 ustawy z dnia 17 grudnia 1998r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. z 2009 Nr 153, poz. 1227, ze zm. ) stwierdził, że przesłanką nabycia emerytury jest osiągnięcie do dnia 1 stycznia 1999 roku tzw. warunków stażowych. Natomiast skutkiem odesłania do przepisów dotychczasowych, zamieszczonego w art. 184 ust. 1 pkt 1 jest stosowanie wprost przepisów rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 roku w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze (Dz. U. Nr 8, poz. 43 ze zm.) Oznacza to, że do wnioskodawcy ma zastosowanie § 4 ust. 1 rozporządzenia, w myśl którego pracownik, który wykonywał prace w szczególnych warunkach, wymienione w wykazie A, nabywa prawo do emerytury, jeżeli spełnia łącznie następujące warunki: 1) osiągnął wiek emerytalny wynoszący: 55 lat dla kobiet i 60 lat dla mężczyzn, 3) ma wymagany okres zatrudnienia, w tym co najmniej 15 lat pracy w szczególnych warunkach. W myśl § 2 ust. 1 ww. rozporządzenia okresami pracy uzasadniającymi prawo do świadczeń na zasadach określonych w rozporządzeniu są okresy, w których praca w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze jest wykonywana stale i w pełnym wymiarze czasu pracy obowiązującym na danym stanowisku pracy. Odnosząc przywołany stan prawny do okoliczności faktycznych rozpoznawanej sprawy, Sąd Okręgowy stwierdził, że pracami wykonywanymi w warunkach szczególnych, uprawniającymi do emerytury w obniżonym wieku emerytalnym, zgodnie z wykazem A działem XII, poz.4 stanowiącym załącznik do powołanego wyżej rozporządzenia, są prace w zespołach pomocy doraźnej pogotowia ratunkowego oraz medycznego ratownictwa górniczego. Sąd zauważył, że prace w zespołach pomocy doraźnej pogotowia ratunkowego (w zakładach pomocy doraźnej lecznictwa zwierząt) na stanowisku lekarza weterynarii zostały wymienione w wykazie A dziale XII poz.4 pkt 1 stanowiącym załącznik nr 1 do zarządzenia nr 16 Ministra Rolnictwa Leśnictwa i Gospodarki Żywnościowej z dnia 31 marca 1988 r. w sprawie stanowisk pracy na których wykonywane są prace w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze (Dz. Urz. nr 2 poz.4). Sąd Okręgowy wskazał, że z treści cytowanych przepisów rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze wynika, że określone w nich świadczenia przysługują tylko pracownikom zatrudnionym w pełnym wymiarze czasu pracy, stale przy pracach wykonywanych w szczególnych warunkach. Pracownikiem natomiast, stosownie do treści art. 2 k.p. jest osoba zatrudniona na podstawie umowy o pracę, powołania, wyboru, mianowania lub spółdzielczej umowy o pracę. Zatrudnieniem pracowniczym nie jest, według Sądu, wykonywanie czynności na stanowisku lekarza weterynarii w ramach prowadzonej działalności gospodarczej, a więc okres takiej działalności nie jest zaliczany do okresu pracy w szczególnych warunkach od osiągnięcia, którego uzależnione jest uprawnienie do wcześniejszej emerytury. Sąd Okręgowy uznał, że ubezpieczony stale i w pełnym wymiarze czasu pracy pracował w szczególnych warunkach – zgodnie z wykazem A działem XII poz.4 pkt 1 powołanego zarządzenia Ministra Rolnictwa Leśnictwa i Gospodarki Żywnościowej jedynie w okresach od 15 stycznia 1979 roku do 30 kwietnia 1982 roku i od 1 czerwca 1982 roku do 31 grudnia 1990 roku, tj. w wymiarze 12 lat, 4 miesięcy i 15 dni. Reasumując swoje rozważania, Sąd pierwszej instancji uznał, że H. B. nie wykazał 15 letniego pracowniczego okresu pracy w szczególnych warunkach, a tym samym nie spełnia warunków do nabycia prawa do emerytury. Mając powyższe na uwadze i z mocy art. 477 14 §1 k.p.c. Sąd Okręgowy orzekł jak w sentencji. Apelację od tego wyroku złożył ubezpieczony H. B. . Zaskarżając wyrok w całości zarzucił mu naruszenie prawa materialnego przez błędną wykładnię art. 184 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 roku o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych w związku z rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 roku w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze (Dz.U. Nr 8, poz. 43, ze zm.) poprzez przyjęcie, że tylko pracownik może skorzystać z obniżonego wieku emerytalnego. Wskazując na te zarzuty apelujący wniósł o zmianę zaskarżonego wyroku i przyznanie mu prawa do emerytury. W uzasadnieniu apelacji wskazał, że wbrew ustaleniom Sądu, udowodnił, że stale wykonuje zawód lekarza weterynarii, który zgodnie z przepisami resortowymi został wymieniony w wykazie prac w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze. Zmiana formy zatrudnienia nastąpiła w związku ze zmianami systemowymi, które zmusiły go do samodzielnego prowadzenia działalności gospodarczej oraz poprzez umowy cywilno-prawne z Państwową Inspekcją Weterynaryjną. Zdaniem apelanta, to charakter pracy, a nie forma zatrudnienia, winny stanowić o nabyciu uprawnień, czemu zresztą ustawodawca dał wyraz w art. 184 ustawy o emeryturach i rentach z FUS, używając pojęcia „ubezpieczony”, a nie tylko pracownik. Dodatkowo na rozprawie apelacyjnej stwierdził, że prowadząc działalność pozostawał w stosunku pracy i wykonywał zadania zlecone przez inspektora weterynaryjnego. Sąd Apelacyjny zważył, co następuje: Apelacja nie jest zasadna i jako taka podlega oddaleniu. Sąd Okręgowy dokonał prawidłowych ustaleń faktycznych i wydał trafne, odpowiadające prawu rozstrzygnięcie, aczkolwiek rozważania prawne tego Sądu wymagają uzupełnienia. Kwestią sporną w rozpoznawanej sprawie było spełnienie przez H. B. jednego z warunków koniecznych dla nabycia prawa do emerytury na podstawie art. 184 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 roku o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (tekst jednolity: Dz.U. z 2009 roku, Nr 153 ze zm.), t.j. warunku dotyczącego posiadania na dzień 1 stycznia 1999 roku, co najmniej 15 lat pracy w szczególnych warunkach. W konsekwencji zasadnicze znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy posiadała ocena charakteru zatrudnienia ubezpieczonego na stanowisku lekarza weterynarii w okresach od 15 stycznia 1979 roku do 30 kwietnia 1982 roku i od 1 czerwca 1982 roku do 31 grudnia 1990 roku w Inspekcji Weterynaryjnej Powiatowym Inspektoracie Weterynarii w Z. oraz w okresie od 1 lutego 1991 roku do 31 grudnia 1998 roku, kiedy to jako lekarz weterynarii prowadził działalność gospodarczą polegającą na świadczeniu usług sanitarno-weterynaryjnych. Nie dokonując w tym miejscu szczegółowej oceny rodzaju pracy wykonywanej przez ubezpieczonego w wymienionych wyżej okresach stwierdzić należy, że trafne jest stanowisko Sądu Okręgowego, który uznał, że okres wykonywania przez ubezpieczonego pracy w charakterze lekarza weterynarii w ramach prowadzonej działalności gospodarczej nie podlega uwzględnieniu do uprawnień emerytalnych jako okres pracy w szczególnych warunkach. Prezentowana przez skarżącego wykładnia art. 184 ustawy o emeryturach i rentach z FUS nie uwzględnia całości zawartego w tym przepisie unormowania i w konsekwencji pozostaje w całkowitej sprzeczności z jego treścią. Mianowicie z brzmienia omawianego przepisu wynika, że ubezpieczonym urodzonym pod dniu 31 grudnia 1948 roku, przysługuje emerytura po osiągnięciu wieku przewidzianego w art. 32, 33, 39 i 40, jeżeli w dniu wejścia w życie ustawy osiągnęli: okres zatrudnienia w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze wymaganym w przepisach dotychczasowych do nabycia prawa do emerytury w wieku niższym niż 60 lat - dla kobiet i 65 lat - dla mężczyzn oraz okres składkowy i nieskładkowy, o którym mowa w art. 27. Oznacza to, że ubezpieczony będący mężczyzną, który ukończył 60 lat życia prawo do emerytury nabywa, jeśli na dzień wejścia w życie ustawy (na dzień 1 stycznia 1999 roku) posiadał co najmniej 25 lat okresów składkowych i nieskładkowych oraz staż pracy w warunkach szczególnych wymagany w przepisach dotychczasowych, t.j. jak trafnie przyjął Sąd pierwszej instancji, w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 roku w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze (Dz. U. Nr 8, poz. 43 ze zm.). Analiza treści tego aktu prawnego nie pozostawia jakichkolwiek wątpliwości, iż dotyczy on pracy w szczególnych warunkach wykonywanej przez ubezpieczonych posiadających status pracownika. Podzielając argumentację przedstawioną w tej materii przez Sąd pierwszej instancji, uzupełniająco dodać należy, że już z samej nazwy tego aktu wynika, iż dotyczy on wyłącznie pracowników. Jeśli do tego uwzględni się treść § 1 ust. 1 rozporządzenia, który określając przedmiot regulacji tego aktu stanowi, że „rozporządzenie stosuje się do pracowników wykonujących prace w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze, wymienione w § 4-15 rozporządzenia oraz w wykazach stanowiących załącznik do rozporządzenia, zwanych dalej "wykazami", to nie ma jakichkolwiek wątpliwości, że za pracę w szczególnych warunkach może być uznana tylko praca wykonywana w ramach stosunku pracy, jeśli odpowiada pozostałym określonym w rozporządzeniu wymogom. Omawiane problematyka, co ma szczególne znaczenie, została już rozstrzygnięta i utrwalona w orzecznictwie Sądu Najwyższego (por. między innymi wyrok z dnia 12 lutego 2004 roku, II UK 246/03 – LEX nr 124519, postanowienie z dnia 15 listopada 2004 roku, II UK 142/04 – LEX nr 187170). W konsekwencji, praca wnioskodawcy wykonywana w ramach działalności gospodarczej w okresie od 1 lutego 1991 roku do 31 grudnia 1998 roku, już tylko z tego powodu nie mogła być uznana za pracę w warunkach szczególnych, co prawidłowo przyjął Sąd pierwszej instancji. W rezultacie, wbrew zarzutom apelacji, zasadnie Sąd ten uznał, że ubezpieczony nie legitymuje się wymaganym okresem 15 lat pracy w szczególnych warunkach, a tym samym nie spełnia wymogów do nabycia prawa do emerytury na podstawie art. 184 ustawy o emeryturach i rentach z FUS. Niezależnie od powyższego, niejako ubocznie wskazać należy, że także praca w charakterze lekarza weterynarii wykonywana w ramach stosunku pracy nie była pracą w szczególnych warunkach uprawniającą do nabycia emerytury w obniżonym wieku. Jak wielokrotnie stwierdzał Sąd Najwyższy (vide między innymi: wyrok z dnia 1 czerwca 2010 roku, II UK 21/10 – LEX nr 619638) praca w szczególnych warunkach, to praca wykonywana stale (codziennie) i w pełnym wymiarze czasu pracy (przez 8 godzin, jeżeli pracownika obowiązuje taki wymiar czasu pracy) w warunkach pozwalających na uznanie jej za jeden z rodzajów pracy wymienionych w wykazie stanowiącym załącznik do rozporządzenia z dnia 7 lutego 1983 roku w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze . W ocenie Sądu Apelacyjnego, analiza treści wykazu A w/w rozporządzenia prowadzi do wniosku, że praca lekarza weterynarii nie jest wymieniona w wykazie A jako praca w szczególnych warunkach. W wykazie tym zatytułowanym „w służbie zdrowia i opiece społecznej” w pkt 4 wymienione są „prace w zespołach pomocy doraźnej pogotowia ratunkowego oraz medycznego ratownictwa górniczego”. Zdaniem Sądu odwoławczego, wymienione prace nie odnoszą się do lecznictwa zwierząt, a tylko do lecznictwa ludzi, co wynika z analizy wszystkich prac wymienionych w dziale XII. Brak jest jakichkolwiek podstaw do rozszerzenia tych prac na lecznictwo zwierząt. Zauważyć dodatkowo należy, że z omawianej regulacji wynika, iż za pracę w szczególnych warunkach uważane są tylko „prace w zespołach pomocy doraźnej pogotowia ratunkowego oraz medycznego ratownictwa górniczego”. Takie jednostki organizacyjne nie występują w systemie lecznictwa zwierząt. W okresie objętym sporem, t.j. od 15 stycznia 1979 roku do 31 grudnia 1990 roku organizację zakładów leczniczych regulowały przepisy ustawy z dnia 1 lipca 1949 roku o zakładach leczniczych dla zwierząt (Dz.U. Nr 41, poz. 297 ze zm.). Ustawa ta w art. 2 ust. 1 stanowiła, że zakłady lecznicze dla zwierząt dzielą się na: 1) lecznice dla zwierząt, potrzebujących stałego pomieszczenia w celu leczenia i pielęgnowania lub obserwacji lekarsko-weterynaryjnej; 2) przychodnie dla zwierząt, doprowadzanych dla zbadania lub zabiegu lekarsko-weterynaryjnego. Wydane na podstawie przepisów art. 3 i 19 wymienionej ustawy, zarządzenie Ministra Rolnictwa z dnia 16 lipca 1966 roku w sprawie organizacji i zakresu działania państwowych zakładów leczniczych dla zwierząt (M.P. nr 39, poz. 196 ze zm.) w § 5 pkt 1 stanowiło, że (...) dzielą się na następujące typy: 1) lecznice dla zwierząt, będące zakładami przystosowanymi do leczenia stacjonarnego, ambulatoryjnego i w terenie, 2) przychodnie dla zwierząt będące zakładami przystosowanymi do leczenia ambulatoryjnego i do ograniczonego leczenia stacjonarnego oraz do leczenia w terenie, 3) punkty weterynaryjne będące zakładami przystosowanymi do leczenia w terenie i do leczenia ambulatoryjnego. Zarządzenie to w § 6 pkt 4 przewidywało, iż w każdym województwie należy wyznaczyć lecznice (przychodnie specjalistyczne) wykonujące na obszarze kilku rejonów (...) , niezależnie od zadań określonych w § 3, dodatkowe zadania polegające na udzielaniu pomocy weterynaryjnej w nagłych wypadkach w ramach dyżurów. Jak wynika z powyższego, a co już zaznaczono wyżej, w strukturze zakładów lecznictwa zwierząt brak jest wskazania „pogotowia ratunkowego” jako odrębnej jednostki organizacyjnej. Praca wnioskodawcy jako lekarza weterynarii nie była zatem pracą wykonywaną w zespole pomocy doraźnej pogotowia ratunkowego. Stacje pogotowia ratunkowego występują natomiast jako jeden z zakładów służby zdrowia sprawujący opiekę zdrowotną i udzielający niektórych świadczeń z dziedziny opieki społecznej (vide: rozporządzenie Ministra Zdrowia i Opieki Społecznej z dnia 19 maja 1982 roku w sprawie organizacji i zadań zakładów opieki zdrowotnej - Dz.U. Nr 15, poz. 121). Powyższego stanowiska nie zmienia fakt, że w załączniku nr 1 do zarządzenia nr 16 Ministra Rolnictwa, Leśnictwa i Gospodarski Żywnościowej z dnia 31 marca 1988 roku w sprawie stanowisk pracy, na których wykonywane są prace w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze w dziale XII pkt 4 znajduje się zapis, że pracą w szczególnych warunkach jest „praca w zespołach pomocy doraźnej pogotowia ratunkowego oraz medycznego ratownictwa górniczego (w zakładach pomocy doraźnej lecznictwa zwierząt) 1.lekarz weterynarii” (Dz. Urz. M.R.L.i Gospod. Żywn., nr 2, poz. 4 zmienione zarządzeniem nr 16 Ministra Rolnictwa, Leśnictwa i Gospodarki Żywnościowej z dnia 10 stycznia 1991 roku). Regulacja ta wychodzi bowiem poza zakres upoważnienia wynikającego z § 1 ust. 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 roku, zgodnie z którym ministrowie upoważnieni zostali do ustalenia stanowisk pracy, na których są wykonywane prace w szczególnych warunkach wymienione w wykazach A i B. Mianowicie upoważnienie to nie stwarzało podstawy prawnej do wydawania aktów niepozostających w zgodności z powszechnie obowiązującym prawem, lecz obejmowało tylko ustalenie w porozumieniu z Ministrem Pracy, Płac i Spraw Socjalnych w podległych i nadzorowanych zakładach pracy stanowisk pracy, na których są wykonywane prace w szczególnych warunkach i nie przewidywało możliwości wykroczenia poza wykazy prac wykonywanych w szczególnych warunkach wymienione w załączniku do rozporządzenia. Na tej podstawie wymienione podmioty mogły tylko wskazać, na których stanowiskach są wykonywane prace w szczególnych warunkach, wymienione w wykazach A i B, nigdy zaś ustanawiać nowych stanowisk pracy (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 25 lutego 2010 roku, II UK 218/09 – LEX nr 590247). W takim przypadku, jak jednoznacznie stwierdził Sąd Najwyższy w wyroku z dnia z dnia 20 października 2005 roku, I UK 41/05 – LEX nr 195788 ) „wykonywanie pracy na stanowisku określonym w zarządzeniu resortowym, której nie wymieniono w wykazach A i B, stanowiących załącznik do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze (Dz. U. Nr 8, poz. 43 ze zm.), nie uprawnia do uzyskania emerytury na podstawie art. 32 ust. 1 w związku z art. 32 ust. 2 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (jednolity tekst: Dz. U. z 2004 r. Nr 39, poz. 353 ze zm.)”. Pogląd ten Sąd Apelacyjny podziela w całej rozciągłości. Wyrażony pogląd jest w pełni aktyalny7 także w stosunku do emerytury przewidzianej treścią art. 184 wymienionej ustawy. Reasumując powyższe, Sąd Apelacyjny uznał, że zaskarżony wyrok wbrew zarzutom apelacji nie narusza wskazanych w niej przepisów. Mając te wszystkie względy na uwadze i z mocy art. 385 kpc Sąd Apelacyjny orzekł jak w wyroku.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI