III AUa 775/16

Sąd Apelacyjny w LublinieLublin2016-12-20
SAOSubezpieczenia społeczneprawo ubezpieczeń społecznychNiskaapelacyjny
ZUSskładkiubezpieczenia społeczneemerytura wojskowazwrot składekprawo pracyubezpieczonypracownik

Sąd Apelacyjny oddalił apelację ubezpieczonego od wyroku Sądu Okręgowego, uznając, że składki na ubezpieczenia społeczne odprowadzone za pracownika, który jest uprawniony do emerytury wojskowej, nie podlegają zwrotowi.

Ubezpieczony J. K. domagał się zwrotu składek na ubezpieczenia społeczne odprowadzonych za okresy zatrudnienia przed 1 stycznia 1999 roku oraz składek zgromadzonych na indywidualnym koncie ZUS. Zarzucał brak podstawy prawnej, naruszenie zasady praworządności i niedyskryminacji. Sąd Okręgowy oddalił odwołanie, uznając składki za odprowadzone prawidłowo. Sąd Apelacyjny podtrzymał to stanowisko, podkreślając obowiązek ubezpieczenia pracowników i brak podstaw do zwrotu prawidłowo opłaconych składek, niezależnie od pobierania emerytury wojskowej.

Sprawa dotyczyła wniosku J. K. o zwrot składek na ubezpieczenia społeczne odprowadzonych za okresy zatrudnienia od 1973 do 2014 roku. Organ rentowy odmówił zwrotu, wskazując, że składki zostały odprowadzone prawidłowo na podstawie obowiązujących przepisów, a ubezpieczony jest uprawniony do emerytury wojskowej. Sąd Okręgowy oddalił odwołanie, stwierdzając, że obowiązek ubezpieczenia pracownika powstaje z mocy prawa i wygasa z dniem ustania stosunku pracy, a składki są opłacane przez zakłady pracy lub ubezpieczonych i płatników. Sąd Apelacyjny, rozpoznając apelację, uznał ustalenia faktyczne i rozważania prawne sądu pierwszej instancji za prawidłowe. Podkreślono, że przepisy ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych jednoznacznie wskazują na obowiązek podlegania ubezpieczeniom przez pracowników, a konsekwencją tego jest obowiązek opłacania składek. Składki te, opłacone zgodnie z prawem, nie są nienależne, co wyklucza możliwość ich zwrotu. Sąd odwoławczy oddalił również zarzut braku postępowania dowodowego, wskazując, że przedmiotem dowodu są fakty sporne i istotne dla sprawy, a nie okoliczności niesporne czy nieistotne.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Nie, pracownik nie może domagać się zwrotu składek na ubezpieczenia społeczne odprowadzonych za okresy zatrudnienia, ponieważ obowiązek ubezpieczenia powstaje z mocy prawa i składki te zostały opłacone prawidłowo.

Uzasadnienie

Obowiązek podlegania ubezpieczeniom społecznym przez pracowników wynika z ustawy i powstaje z dniem nawiązania stosunku pracy. Składki odprowadzane w związku z tym zatrudnieniem są opłacane prawidłowo i nie stanowią składek nienależnych, co wyklucza możliwość ich zwrotu, niezależnie od innych uprawnień emerytalnych ubezpieczonego.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalenie apelacji

Strona wygrywająca

Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w L.

Strony

NazwaTypRola
J. K.osoba_fizycznawnioskodawca
Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w L.instytucjaorgan rentowy

Przepisy (8)

Główne

u.s.u.s. art. 6 § 1 pkt. 1

Ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych

Obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym podlegają pracownicy, z wyłączeniem prokuratorów.

Pomocnicze

u.o.f.u.s. art. 4 § 1 i 3

Ustawa o organizacji i finansowaniu ubezpieczeń społecznych

Ubezpieczeniu społecznemu podlegają wszyscy pracownicy. Obowiązek ubezpieczenia powstaje z dniem nawiązania stosunku pracy i wygasa z dniem jego ustania.

u.o.f.u.s. art. 33 § 1

Ustawa o organizacji i finansowaniu ubezpieczeń społecznych

Składki na ubezpieczenie społeczne pracowników opłacają zakłady pracy z własnych środków za okres trwania ubezpieczenia.

u.s.u.s. art. 16 § 1

Ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych

Składki na ubezpieczenia emerytalne za pracowników finansują z własnych środków w równych częściach, ubezpieczeni i płatnicy składek.

u.s.u.s. art. 46 § 1

Ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych

Płatnik składek jest obowiązany obliczać, potrącać z dochodów ubezpieczonych, rozliczać oraz opłacać należne składki za każdy miesiąc kalendarzowy.

u.s.u.s. art. 24

Ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych

Reguluje kwestie zwrotu składek nienależnie opłaconych.

k.p.c. art. 477¹⁴ § 1

Kodeks postępowania cywilnego

Dotyczy rozstrzygnięcia sądu pierwszej instancji w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych.

k.p.c. art. 385

Kodeks postępowania cywilnego

Dotyczy oddalenia apelacji przez sąd drugiej instancji.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Składki zostały odprowadzone w sposób prawidłowy na podstawie obowiązujących przepisów. Obowiązek podlegania ubezpieczeniom społecznym przez pracowników wynika z mocy prawa. Opłacone składki nie są nienależne w rozumieniu przepisów prawa, co wyklucza ich zwrot. Przedmiotem postępowania dowodowego są tylko fakty sporne i istotne dla merytorycznej oceny roszczenia.

Odrzucone argumenty

Brak podstawy prawnej do odmowy zwrotu składek. Naruszenie konstytucyjnej zasady praworządności. Naruszenie zasady niedyskryminacji. Naruszenie przepisów prawa procesowego wynikające z art. 2 k.p.c. polegające na nie przeprowadzeniu postępowania dowodowego.

Godne uwagi sformułowania

Obowiązek odprowadzania składek wynika z ustawy. Odności się do wszystkich ubezpieczonych bez wyjątków. Nie można zatem uznać, że nie znajduje on umocowania prawnego, narusza zasadę praworządności bądź też stanowi przejaw dyskryminacji. Przedmiotem postępowania dowodowego są tylko fakty mające istotne znaczenie dla merytorycznej oceny dochodzonego roszczenia, a przede wszystkim sporne pomiędzy stronami.

Skład orzekający

Elżbieta Czaja

przewodniczący-sprawozdawca

Małgorzata Rokicka-Radoniewicz

sędzia

Barbara Mazurkiewicz-Nowikowska

sędzia

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Niska

Powoływalne dla: "Potwierdzenie prawidłowości poboru składek na ubezpieczenia społeczne od pracowników, nawet jeśli pobierają oni inne świadczenia (np. emeryturę wojskową), oraz brak możliwości zwrotu prawidłowo opłaconych składek."

Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji ubezpieczonego i nie wprowadza nowych zasad interpretacji prawa.

Wartość merytoryczna

Ocena: 3/10

Sprawa dotyczy rutynowej interpretacji przepisów dotyczących obowiązku opłacania składek na ubezpieczenia społeczne i braku możliwości ich zwrotu. Nie zawiera nietypowych faktów ani zaskakujących rozstrzygnięć.

Sektor

ubezpieczenia społeczne

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
Sygn. akt III AUa 775/16 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 20 grudnia 2016 r. Sąd Apelacyjny w Lublinie III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w składzie: Przewodniczący - Sędzia SA Elżbieta Czaja (spr.) Sędziowie: SA Małgorzata Rokicka - Radoniewicz SA Barbara Mazurkiewicz-Nowikowska Protokolant: protokolant sądowy Joanna Malena po rozpoznaniu w dniu 20 grudnia 2016 r. w Lublinie sprawy J. K. przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddziałowi w L. o zwrot składek na skutek apelacji J. K. od wyroku Sądu Okręgowego w Lublinie z dnia 9 maja 2016 r. sygn. akt VII U 2028/15 oddala apelację. Małgorzata Rokicka-Radoniewicz Elżbieta Czaja Barbara Mazurkiewicz-Nowikowska Sygn. akt III AUa 775/16 UZASADNIENIE Decyzją z 1 października 2015 roku Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w L. odmówił J. K. zwrotu składek na ubezpieczenia społeczne za okresy od dnia 1 września 1973 roku do dnia 31 sierpnia 1986 roku, od dnia 1 września 1988 roku do dnia 31 sierpnia 1989 roku, od dnia 24 lipca 1997 roku do dnia 31 grudnia 1998 roku oraz składek zgromadzonych na indywidualnym koncie w ZUS za okres od dnia 1 stycznia 1999 roku do dnia 31 grudnia 2014 roku. Odwołanie od powyższej decyzji wniósł J. K. zarzucając brak podstawy prawnej, naruszenie konstytucyjnej zasady praworządności oraz zasady niedyskryminacji. Wnosił o jej zmianę i dokonanie zwrotu pobranych składek. W odpowiedzi na odwołanie organ rentowy wnosił o jego oddalenie. Wyrokiem z dnia 9 maja 2016 roku Sąd Okręgowy w Lublinie oddalił odwołanie. Podstawą wyroku były następujące ustalenia: J. K. jest obecnie uprawniony do emerytury wojskowej. W okresie od 1 września 1973 roku do 31 sierpnia 1986 roku oraz od 1 września 1988 roku do 31 sierpnia 1989 roku wnioskodawca był zatrudniony na podstawie umowy o pracę w (...) nr (...) im. Gen. F. K. w D. . W okresie od 24 lipca 1997 roku do 31 grudnia 2014 roku wnioskodawca był zatrudniony na podstawie umowy o pracę w (...) . W okresach przed dniem 1 stycznia 1999 roku składki z tytułu zawartych umów o pracę zostały pobrane na podstawie ustawy z dnia 25 listopada 1986 roku o organizacji i finansowaniu ubezpieczeń społecznych . Wówczas Zakład Ubezpieczeń Społecznych nie prowadził indywidualnych kont ubezpieczonych, a składki były przekazywane zbiorczo za wszystkich pracowników przez płatników. Od dnia 1 stycznia 1999 roku z chwilą wejścia w życie ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych organ rentowy prowadził indywidualne konto ubezpieczonego, na którym rejestrował wpłacane składki. Powyższy stan faktyczny nie był sporny pomiędzy stronami. Istota sporu sprowadzała się do oceny czy składki odprowadzone za J. K. z tytułu wykonywanego zatrudnienia mogą mu zostać zwrócone z uwagi na pobieranie przez niego emerytury wojskowej i zrezygnowanie z ubiegania się o emeryturę powszechną. Sąd uznał, że odwołanie J. K. jest niezasadne. Zgodnie z art. 4 ust. 1 i 3 ustawy z dni 25 listopada 1986 roku o organizacji i finansowaniu ubezpieczeń społecznych (Dz.U.1989.25.137 j.t.) ubezpieczeniu społecznemu podlegają wszyscy pracownicy. Obowiązek ubezpieczenia pracownika powstaje z dniem nawiązania stosunku pracy, a wygasa z dniem jego ustania. Zgodnie z art. 33 ust. 1 powołanej ustawy składki na ubezpieczenie społeczne pracowników opłacają zakłady pracy z własnych środków za okres trwania ubezpieczenia społecznego każdego pracownika. Powyższa ustawa obowiązywała do dnia 31 grudnia 1998 roku, kiedy to w życie weszła ustawa z dnia 13 października 1998 roku o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz.U.2015.121 j.t.). Ustawa ta w art. 6 ust. 1 pkt. 1 stwierdza, że obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym podlegają pracownicy, z wyłączeniem prokuratorów. Ponadto zgodnie z jej art. 16 ust. 1 składki na ubezpieczenia emerytalne za pracowników finansują z własnych środków w równych częściach, ubezpieczeni i płatnicy składek. Z treści powyższych przepisów wynika jednoznacznie, że w związku z wykonywanym zatrudnieniem w okresach zarówno przed 1stycznia 1999 roku jak i po tej dacie wnioskodawca podlegał obowiązkowo ubezpieczeniom społecznym w tym ubezpieczeniu emerytalnemu. Z tego powodu należy uznać, że składki zostały odprowadzone w sposób prawidłowy. Warunkuje to brak podstaw po stronie J. K. do ubiegania się o zwrot wpłaconych składek i to niezależnie od faktu czy ma on zamiar pobierać emeryturę powszechną czy też deklaruje, że nie będzie z niej korzystał w przyszłości. Odnosząc się do zarzutów wnioskodawcy związanych ze sprzecznością powyższego obowiązku z ustawą zasadniczą Sąd Okręgowy nie podzielił tego poglądu. Obowiązek odprowadzania składek wynika z ustawy. Odnosi się do wszystkich ubezpieczonych bez wyjątków. Nie można zatem uznać, że nie znajduje on umocowania prawnego, narusza zasadę praworządności bądź też stanowi przejaw dyskryminacji. Odwołanie w tej sytuacji jako nieuzasadnione podlegało oddaleniu. W tym stanie rzeczy, na podstawie powołanych przepisów oraz art. 477 14 § 1 k.p.c. Sąd Okręgowy orzekł jak w wyroku. Apelację od powyższego wyroku złożył wnioskodawca zaskarżając wyrok w całości zarzucając: - naruszenie przepisów prawa materialnego polegające na wydaniu wyroku bez podstawy prawnej; - naruszenie przepisów prawa procesowego wynikające z art. 2 k.p.c. polegające na nie przeprowadzeniu postepowania dowodowego. Apelujący wniósł o zmianę i wydanie merytorycznego rozstrzygnięcia, albo uchylenie wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. W odpowiedzi na apelację organ rentowy wnosił o jej oddalenie. Sąd Apelacyjny zważył: Apelacja nie jest zasadna. Sąd odwoławczy, oceniając w jako prawidłowe ustalenia faktyczne i rozważania prawne dokonane przez sąd pierwszej instancji, uznał je za własne, co oznacza, iż zbędnym jest ich szczegółowe powtarzanie. Zaskarżoną decyzją z dnia 1 października 2015 roku Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w L. odmówił J. K. zwrotu składek na ubezpieczenia społeczne, a analiza decyzji wskazuje, że w uzasadnieniu znajduje się przytoczenie przepisów prawnych mających w sprawie zastosowanie w tym w szczególności: - 6 ust. 1 pkt. 1 ustawy z 13 października 1998 roku o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz.U.2015.121 j.t.) zgodnie z którym obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym podlegają pracownicy, z wyłączeniem prokuratorów, - art. 46 ust 1 ustawy zgodnie z którym płatnik składek jest obowiązany obliczać potrącać z dochodów ubezpieczonych rozliczać oraz opłacać należne składki za każdy miesiąc kalendarzowy, oraz art. 24 ustawy regulujący kwestie zwrotu składek nienależnie opłaconych. Ustawowy obowiązek podlegania ubezpieczeniom społecznym wobec pracowników wprowadza zasadę, że każdy pracownik – bez względu na swoją wolę z mocy prawa podlega obowiązkowo ubezpieczeniom społecznym. Konsekwencją podlegania ubezpieczeniom jest obowiązek opłacania składek, co oznacza, że opłacone składki nie są nienależnymi w rozumieniu przepisów prawa. W tym stanie rzeczy, organ rentowy prawidłowo odmówił zwrotu żądanych składek. Odnosząc się do zarzutu skarżącego co do zaniechania przeprowadzenia postepowania dowodowego podkreślić należy, że przedmiotem postępowania dowodowego są tylko fakty mające istotne znaczenie dla merytorycznej oceny dochodzonego roszczenia, a przede wszystkim sporne pomiędzy stronami. Domaganie się przez stronę przeprowadzenia dowodów na inne okoliczności, czy też okoliczności niesporne nie znajduje żadnego uzasadnienia i nie może być uwzględnione przez sąd orzekający. Z tych względów na podstawie art. 385 k.p.c. Sąd Apelacyjny orzekł, jak w sentencji.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI