III AUa 757/25Ponowne ustalenie emerytury niekonstytucyjny przepis 5
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Apelacyjny w Poznaniu rozpoznał apelację Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (...) w P. od wyroku Sądu Okręgowego w Koninie, który zobowiązał organ rentowy do ponownego ustalenia wysokości emerytury T. W. z pominięciem przepisu art. 25 ust. 1b ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych. Przepis ten przewidywał pomniejszenie podstawy obliczenia emerytury o kwotę pobranych wcześniej emerytur. ZUS odmówił wznowienia postępowania, argumentując, że wyrok Trybunału Konstytucyjnego dotyczący tego przepisu nie został opublikowany. Sąd Apelacyjny oddalił apelację ZUS, podzielając stanowisko Sądu Okręgowego. Sąd uznał, że niepublikacja wyroku TK nie stanowi przeszkody do zastosowania art. 114 ust. 1 ustawy emerytalnej, który pozwala na wznowienie postępowania w przypadku ujawnienia nowych okoliczności. Sąd podkreślił, że sądy mają obowiązek zapewnić poszanowanie standardów konstytucyjnych i mogą odmówić zastosowania przepisu sprzecznego z Konstytucją, nawet jeśli nie został on formalnie uznany za niekonstytucyjny przez TK lub jego orzeczenie nie zostało opublikowane. W ocenie Sądu, przepis art. 25 ust. 1b ustawy emerytalnej narusza zasadę zaufania obywateli do państwa i stanowionego przez nie prawa (art. 2 Konstytucji RP), ponieważ osoby pobierające emeryturę wcześniejszą przed 1 stycznia 2013 r. nie mogły przewidzieć, że wpłynie to na wysokość ich emerytury powszechnej obliczanej po tej dacie. Sąd uznał, że niekonstytucyjność tego przepisu stanowiła nową okoliczność w rozumieniu art. 114 ust. 1 pkt 1 ustawy emerytalnej, uzasadniającą ponowne ustalenie wysokości świadczenia dla T. W., który znalazł się w analogicznej sytuacji jak osoby objęte wyrokiem TK.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaUzasadnienie możliwości stosowania przepisów zgodnych z Konstytucją przez sądy powszechne mimo braku publikacji orzeczeń TK, a także interpretacja art. 114 ustawy emerytalnej w kontekście niekonstytucyjności przepisów.
Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji osób pobierających emeryturę wcześniejszą przed 1 stycznia 2013 r. i jej wpływu na emeryturę powszechną.
Zagadnienia prawne (3)
Czy brak publikacji wyroku Trybunału Konstytucyjnego uniemożliwia sądom powszechnym odmowę zastosowania przepisu uznanego za niekonstytucyjny?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, sądy powszechne mają obowiązek zapewnić poszanowanie standardów konstytucyjnych i mogą odmówić zastosowania przepisu sprzecznego z Konstytucją, nawet jeśli jego niekonstytucyjność nie została formalnie ogłoszona.
Uzasadnienie
Sądy mają obowiązek stosować przepisy zgodne z Konstytucją, a odmowa zastosowania przepisu sprzecznego z Konstytucją nie narusza kompetencji Trybunału Konstytucyjnego. Bezpośrednie stosowanie Konstytucji jest dopuszczalne i służy ochronie praw jednostki.
Czy niekonstytucyjność przepisu art. 25 ust. 1b ustawy emerytalnej, stwierdzona w wyroku Trybunału Konstytucyjnego, stanowi nową okoliczność uzasadniającą wznowienie postępowania w sprawie ponownego ustalenia wysokości emerytury?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, niekonstytucyjność przepisu, która istniała przed wydaniem decyzji, ale została ujawniona na skutek orzeczenia TK, stanowi nową okoliczność w rozumieniu art. 114 ust. 1 pkt 1 ustawy emerytalnej.
Uzasadnienie
Niekonstytucyjność przepisu art. 25 ust. 1b ustawy emerytalnej, naruszająca zasadę zaufania obywateli do państwa i prawa, istniała już w momencie wydawania decyzji o przyznaniu emerytury. Ujawnienie tej niekonstytucyjności na skutek orzeczenia TK jest podstawą do wznowienia postępowania.
Czy przepis art. 25 ust. 1b ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych jest zgodny z Konstytucją RP?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, przepis ten jest niekonstytucyjny w zakresie, w jakim pomniejsza podstawę obliczenia emerytury powszechnej o kwoty pobranych emerytur wcześniejszych, naruszając zasadę zaufania obywateli do państwa i stanowionego przez nie prawa (art. 2 Konstytucji RP).
Uzasadnienie
Wprowadzenie mechanizmu pomniejszenia podstawy emerytury powszechnej o kwoty pobranych emerytur wcześniejszych, bez możliwości przewidzenia tego skutku przez ubezpieczonych w momencie podejmowania decyzji o wcześniejszej emeryturze, narusza zasadę zaufania do państwa i prawa. Dotyczy to osób, które nabyły prawo do emerytury wcześniejszej przed 1 stycznia 2013 r.
Rozstrzygnięcie
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| T. W. (1) | osoba_fizyczna | odwołujący |
| Zakład Ubezpieczeń Społecznych (...) w P. | instytucja | organ rentowy |
Przepisy (8)
Główne
ustawa emerytalna art. 25 § ust. 1b
Ustawa z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych
Przepis uznany za niekonstytucyjny w zakresie, w jakim pomniejsza podstawę obliczenia emerytury o kwoty pobranych emerytur wcześniejszych, naruszając zasadę zaufania obywateli do państwa i prawa.
ustawa emerytalna art. 114 § ust. 1 pkt 1
Ustawa z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych
Stanowi podstawę do wznowienia postępowania i ponownego ustalenia prawa do świadczeń lub ich wysokości, jeżeli po uprawomocnieniu się decyzji ujawniono nowe okoliczności istniejące przed wydaniem decyzji, które mają wpływ na prawo do świadczeń lub ich wysokość. Niekonstytucyjność przepisu art. 25 ust. 1b została uznana za taką okoliczność.
Konstytucja RP art. 2
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Zasada zaufania obywateli do państwa i stanowionego przez nie prawa, naruszona przez art. 25 ust. 1b ustawy emerytalnej.
Pomocnicze
k.p.c. art. 387 § § 2
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 385
Kodeks postępowania cywilnego
Konstytucja RP art. 8 § ust. 2
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Przepisy Konstytucji stosuje się bezpośrednio.
Konstytucja RP art. 190
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Dotyczy mocy obowiązującej orzeczeń Trybunału Konstytucyjnego i ich ogłaszania.
Konstytucja RP art. 67 § ust. 1
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Prawo do zabezpieczenia społecznego.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Niekonstytucyjność art. 25 ust. 1b ustawy emerytalnej jako podstawa do ponownego ustalenia wysokości świadczenia. • Obowiązek sądów powszechnych stosowania przepisów zgodnych z Konstytucją, nawet w przypadku braku publikacji orzeczenia TK. • Naruszenie zasady zaufania obywateli do państwa i prawa przez art. 25 ust. 1b ustawy emerytalnej. • Analogiczna sytuacja prawna odwołującego do osób objętych wyrokami TK i SN.
Odrzucone argumenty
Brak podstaw do wznowienia postępowania z uwagi na niepublikację wyroku TK. • Zastosowanie art. 25 ust. 1b ustawy emerytalnej jest prawidłowe. • Brak naruszenia przepisów prawa materialnego i procesowego przez ZUS.
Godne uwagi sformułowania
sądy powszechne oraz Sąd Najwyższy mają obowiązek zapewnienia przy stosowaniu przepisów ustawy i rozporządzeń poszanowania standardu unijnego, konwencyjnego oraz konstytucyjnego • Brak publikacji orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego powoduje wobec powyższego jego nieistnienie w obrocie prawnym Rzeczpospolitej. • przepisy Konstytucji stosuje się bezpośrednio, chyba że Konstytucja stanowi inaczej. • niekonstytucyjność istniała od początku, jedynie ujawnienie tej okoliczności nastąpiło dopiero na skutek wydania orzeczenia przez Trybunał Konstytucyjny • zasada zaufania obywateli do państwa i stanowionego przez nie prawa ma ustalone i ugruntowane znaczenie w orzecznictwie Trybunału Konstytucyjnego. • Nie będzie tym samym pułapką dla tych, którzy w zaufaniu do obowiązującego prawa, określającego w dodatku horyzont czasowy wypłacanych świadczeń i zasad ich realizacji, skorzystali ze swoich uprawnień.
Skład orzekający
Marta Sawińska
przewodniczący
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Uzasadnienie możliwości stosowania przepisów zgodnych z Konstytucją przez sądy powszechne mimo braku publikacji orzeczeń TK, a także interpretacja art. 114 ustawy emerytalnej w kontekście niekonstytucyjności przepisów."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji osób pobierających emeryturę wcześniejszą przed 1 stycznia 2013 r. i jej wpływu na emeryturę powszechną.
Wartość merytoryczna
Ocena: 8/10
Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia konstytucyjności przepisów dotyczących emerytur i bezpośredniego stosowania Konstytucji przez sądy, co ma szerokie implikacje dla systemu zabezpieczenia społecznego.
“Emerytura niższa przez niekonstytucyjny przepis? Sąd Apelacyjny staje po stronie obywatela!”
Sektor
ubezpieczenia społeczne
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka polskie orzecznictwo i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.