III AUA 682/13
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa dotyczyła ustalenia podlegania ubezpieczeniom społecznym przez S. C. (1), która była zatrudniona przez swojego męża, S. C. (2), prowadzącego działalność gospodarczą. Zakład Ubezpieczeń Społecznych I Oddział w Łodzi decyzją z 10 września 2012 roku stwierdził, że S. C. (1) nie podlegała ubezpieczeniom jako pracownik, lecz jako osoba współpracująca z mężem, powołując się na przepisy ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych. Wnioskodawczyni zarzuciła naruszenie przepisów, wskazując na fakt posiadania rozdzielności majątkowej i nieprowadzenia wspólnego gospodarstwa domowego. Sąd Okręgowy w Łodzi oddalił odwołanie, uznając ustalenia ZUS za prawidłowe. Sąd Apelacyjny w Łodzi, rozpoznając apelację, utrzymał w mocy wyrok sądu pierwszej instancji. Sąd odwoławczy podkreślił, że kluczowe dla uznania za osobę współpracującą są przesłanki pozostawania we wspólnym gospodarstwie domowym i faktycznej współpracy przy działalności, a nie tylko wspólne zamieszkiwanie czy ustroj majątkowy małżonków. Sąd uznał, że sąd pierwszej instancji prawidłowo ocenił dowody i ustalił stan faktyczny, w tym istnienie wspólnego gospodarstwa domowego, mimo zawarcia umowy o zniesieniu wspólności majątkowej i rozdzielnego zamieszkiwania.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: ŚredniaUstalenie kryteriów uznania małżonka przedsiębiorcy za osobę współpracującą w kontekście ubezpieczeń społecznych, zwłaszcza w sytuacji rozdzielności majątkowej i pozornego braku wspólnego gospodarstwa domowego.
Orzeczenie dotyczy specyficznych przepisów ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych i wymaga analizy całokształtu okoliczności faktycznych w każdej indywidualnej sprawie.
Zagadnienia prawne (2)
Czy małżonek osoby prowadzącej działalność gospodarczą, który zawarł umowę o pracę z tym małżonkiem i posiada rozdzielność majątkową, może być uznany za pracownika podlegającego obowiązkowym ubezpieczeniom społecznym, czy też powinien być traktowany jako osoba współpracująca?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Małżonek osoby prowadzącej działalność gospodarczą, który współpracuje przy tej działalności i pozostaje z nią we wspólnym gospodarstwie domowym, podlega ubezpieczeniom społecznym jako osoba współpracująca, nawet jeśli posiada rozdzielność majątkową i zawarł umowę o pracę.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że kluczowe dla uznania za osobę współpracującą są przesłanki pozostawania we wspólnym gospodarstwie domowym i faktycznej współpracy przy działalności, a nie tylko wspólne zamieszkiwanie czy ustroj majątkowy małżonków. Zawarcie umowy o pracę i rozdzielność majątkowa nie obalają domniemania o współpracy, jeśli inne przesłanki są spełnione.
Czy fakt wspólnego zamieszkiwania jest warunkiem koniecznym do uznania, że małżonkowie pozostają we wspólnym gospodarstwie domowym w rozumieniu przepisów o ubezpieczeniach społecznych?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, wspólne zamieszkiwanie nie jest jedynym ani decydującym kryterium oceny prowadzenia wspólnego gospodarstwa domowego. Istotne są także inne cechy, takie jak wzajemna współpraca w codziennych sprawach, udział w utrzymaniu oraz stałość tych relacji.
Uzasadnienie
Sąd odwołał się do orzecznictwa Sądu Najwyższego, wskazując, że ocena prowadzenia wspólnego gospodarstwa domowego zależy od okoliczności konkretnego przypadku. Cechami charakterystycznymi są m.in. wzajemna współpraca w załatwianiu spraw domowych i stałość tych relacji, a nie tylko wspólne zamieszkiwanie.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| S. C. (1) | osoba_fizyczna | wnioskodawca |
| S. C. (2) | osoba_fizyczna | zainteresowany |
| Zakład Ubezpieczeń Społecznych I Oddział w Ł. | instytucja | organ rentowy |
| S. C. (3) | osoba_fizyczna | pozwanego |
Przepisy (7)
Główne
u.s.u.s. art. 8 § ust. 11
Ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych
Małżonek osoby prowadzącej działalność gospodarczą uważany jest za osobę współpracującą, jeżeli pozostaje z nią we wspólnym gospodarstwie domowym i współpracuje przy prowadzeniu tej działalności.
u.s.u.s. art. 6 § ust. 1 pkt. 5
Ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych
Określa, kto podlega obowiązkowym ubezpieczeniom społecznym, w tym osoby współpracujące.
k.p.c. art. 385
Kodeks postępowania cywilnego
Podstawa prawna oddalenia apelacji.
Pomocnicze
k.c. art. 6
Kodeks cywilny
Dotyczy ciężaru dowodu.
k.p.c. art. 233 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Dotyczy oceny dowodów przez sąd.
k.p.c. art. 232
Kodeks postępowania cywilnego
Dotyczy ciężaru dowodowego.
k.p.c. art. 98
Kodeks postępowania cywilnego
Dotyczy rozstrzygnięcia o kosztach procesu.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Małżonek osoby prowadzącej działalność gospodarczą, który pozostaje z nią we wspólnym gospodarstwie domowym i współpracuje przy tej działalności, podlega ubezpieczeniom jako osoba współpracująca, niezależnie od ustroju majątkowego i zawarcia umowy o pracę. • Wspólne zamieszkiwanie nie jest jedynym kryterium oceny prowadzenia wspólnego gospodarstwa domowego; istotne są także inne cechy współpracy i stałość relacji.
Odrzucone argumenty
Wnioskodawczyni nie podlegała ubezpieczeniom jako osoba współpracująca, ponieważ posiadała rozdzielność majątkową i nie pozostawała we wspólnym gospodarstwie domowym z mężem. • Sąd pierwszej instancji wadliwie ocenił dowody, błędnie ustalając istnienie wspólnego gospodarstwa domowego. • Ciężar dowodu wykazania przesłanek do uznania za osobę współpracującą spoczywał na organie rentowym i nie został przez niego udowodniony.
Godne uwagi sformułowania
cechami konstytutywnymi pojęcia „współpraca przy działalności gospodarczej” są występujące łącznie - istotny ciężar gatunkowy działań współpracownika, które nie mogą mieć charakteru wtórnego, bezpośredni związek z przedmiotem prowadzonej działalności gospodarczej, stabilność i zorganizowanie oraz znaczący czas i częstotliwość podejmowanych robót. • fakt zawarcia umowy notarialnej znosząc wspólność ustawową małżeńską nie obala domniemania co do istnienia przesłanek determinujących brak w spornym okresie ubezpieczeń społecznych z tytułu umowy o pracę z uwagi na objęcie S. C. (1) obowiązkiem ubezpieczeń społecznych jako osobę współpracującą z mężem prowadzącym działalność gospodarczą. • ocena czy osoba „pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym” zależy od okoliczności konkretnego przypadku, przy czym sam fakt wspólnego zamieszkiwania nie może mieć decydującego znaczenia. • nie ma potrzeby odnoszenia się bliżej do rozważań także sądu pierwszej instancji odnośnie trwania wspólności ustawowej mimo zawarcia umowy notarialnej o jej zniesieniu. Jak bowiem wskazano powyżej, dla potrzeb rozpoznania przedmiotowej sprawy istotne znaczenie miał występowanie współpracy przy prowadzeniu działalności (spełnienie której nie było kwestionowane) oraz „pozostawanie we wspólnym gospodarstwie domowym” dla spełnienia którego, wspólne zamieszkiwanie nie jest warunkiem koniecznym i dla bytu którego reżim majątkowy w jakim pozostają małżonkowie nie ma znaczenia.
Skład orzekający
Mirosław Godlewski
przewodniczący-sprawozdawca
Anna Szczepaniak-Cicha
sędzia
Dorota Rzeźniowiecka
sędzia
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Ustalenie kryteriów uznania małżonka przedsiębiorcy za osobę współpracującą w kontekście ubezpieczeń społecznych, zwłaszcza w sytuacji rozdzielności majątkowej i pozornego braku wspólnego gospodarstwa domowego."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznych przepisów ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych i wymaga analizy całokształtu okoliczności faktycznych w każdej indywidualnej sprawie.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa jest interesująca dla prawników zajmujących się prawem ubezpieczeń społecznych i prawem pracy, ponieważ precyzuje kryteria uznania małżonka za osobę współpracującą, co ma istotne konsekwencje finansowe.
“Czy praca dla własnego męża to praca, czy współpraca? Sąd rozstrzyga kluczową kwestię dla ubezpieczeń społecznych.”
Sektor
praca
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.