III AUA 66/18
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa dotyczyła odwołania ubezpieczonej K.M. od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w T., która stwierdziła nienależne pobranie renty rodzinnej, dodatku sierocego oraz dodatkowych świadczeń rocznych za okresy od 1 września 2022 roku do 31 sierpnia 2023 roku i od 1 lutego 2024 roku do 31 marca 2024 roku, zobowiązując do zwrotu łącznej kwoty 23 037,73 zł należności głównej oraz 2 754,70 zł odsetek. ZUS uzasadnił decyzję pobieraniem renty mimo zaprzestania nauki. Ubezpieczona, reprezentowana przez pełnomocnika, wniosła o uchylenie decyzji, zarzucając naruszenie przepisów prawa materialnego i procesowego. Sąd Okręgowy oddalił odwołanie, uznając świadczenia za nienależnie pobrane. Sąd podkreślił, że dla zachowania prawa do renty rodzinnej kluczowe jest faktyczne pobieranie nauki, a nie tylko formalny status ucznia. Analiza dowodów wykazała, że K.M. nie uczestniczyła w zajęciach, nie przystępowała do egzaminów i nie wykazała realnego kształcenia, mimo że była pouczona o obowiązku kontynuowania nauki i informowania o jej zaprzestaniu. Sąd nie badał zarzutów naruszenia przepisów KPA, wskazując na ugruntowany pogląd, że odwołanie od decyzji ZUS jest sprawą cywilną. Rozstrzygając o kosztach, sąd zastosował art. 102 k.p.c., nie obciążając ubezpieczonej kosztami zastępstwa procesowego ze względu na szczególne okoliczności, w tym jej przekonanie o zasadności roszczenia, sytuację majątkową oraz niewielki nakład pracy pełnomocnika ZUS.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaUstalenie, że formalne zapisanie się na studia bez faktycznego uczestnictwa w zajęciach i przystępowania do egzaminów nie jest wystarczające do uznania kontynuacji nauki w rozumieniu przepisów o rencie rodzinnej.
Dotyczy sytuacji, gdy ubezpieczony formalnie jest słuchaczem, ale nie wykazuje faktycznego zaangażowania w naukę.
Zagadnienia prawne (2)
Czy formalne zapisanie się na studia, bez faktycznego uczestnictwa w zajęciach i przystępowania do egzaminów, jest wystarczające do uznania kontynuacji nauki w rozumieniu przepisów o rencie rodzinnej?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, formalne zapisanie się na studia bez faktycznego uczestnictwa w zajęciach i przystępowania do egzaminów nie jest wystarczające do uznania kontynuacji nauki w rozumieniu przepisów o rencie rodzinnej.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że kluczowe jest faktyczne pobieranie nauki, a nie tylko formalny status ucznia. Ubezpieczona nie wykazała realnego kształcenia, co skutkowało uznaniem pobranych świadczeń za nienależne.
Czy zarzuty naruszenia przepisów postępowania administracyjnego mogą być przedmiotem badania w postępowaniu sądowym dotyczącym odwołania od decyzji ZUS?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, w postępowaniu sądowym dotyczącym odwołania od decyzji ZUS, sąd skupia się na wadach wynikających z naruszenia prawa materialnego, a kwestia wad decyzji administracyjnej spowodowanych naruszeniem przepisów postępowania administracyjnego pozostaje zasadniczo poza przedmiotem tego postępowania.
Uzasadnienie
Sąd powołał się na ugruntowany pogląd orzecznictwa, w tym Sądu Najwyższego, zgodnie z którym od momentu wniesienia odwołania od decyzji ZUS do sądu, sprawa staje się sprawą cywilną, a jej zasadność ocenia się na podstawie właściwych przepisów prawa materialnego.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| K. M. | osoba_fizyczna | ubezpieczona |
| Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział T. | instytucja | organ rentowy |
Przepisy (8)
Główne
ustawa emerytalna art. 138 § 1
Ustawa o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych
Osoba, która nienależnie pobrała świadczenia, jest obowiązana do ich zwrotu.
ustawa emerytalna art. 138 § 2
Ustawa o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych
Za nienależnie pobrane świadczenia uważa się świadczenia wypłacone mimo zaistnienia okoliczności powodujących ustanie lub zawieszenie prawa do świadczeń albo wstrzymanie wypłaty świadczeń, jeżeli osoba pobierająca świadczenia była pouczona o braku prawa do ich pobierania, lub świadczenia przyznane lub wypłacone na podstawie fałszywych zeznań lub dokumentów albo w innych przypadkach świadomego wprowadzenia w błąd.
ustawa emerytalna art. 65 § 1
Ustawa o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych
Renta rodzinna przysługuje uprawnionym członkom rodziny osoby, która w chwili śmierci miała ustalone prawo do emerytury lub renty z tytułu niezdolności do pracy lub spełniała warunki wymagane do uzyskania jednego z tych świadczeń.
ustawa emerytalna art. 67 § 1
Ustawa o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych
Dzieci własne, dzieci drugiego małżonka i dzieci przysposobione mają prawo do renty rodzinnej.
ustawa emerytalna art. 68 § 1
Ustawa o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych
Dzieci mają prawo do renty rodzinnej do ukończenia 16 lat, do ukończenia nauki w szkole (nie dłużej niż do 25 lat) lub bez względu na wiek, jeśli stały się całkowicie niezdolne do pracy i samodzielnej egzystencji.
ustawa emerytalna art. 76 § 1
Ustawa o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych
Jeżeli do renty rodzinnej uprawniona jest sierota zupełna, przysługuje jej dodatek dla sierot zupełnych.
ustawa emerytalna art. 4
Ustawa o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych
Do renty rodzinnej, do której uprawniona jest więcej niż jedna osoba, przysługuje jedno dodatkowe roczne świadczenie pieniężne, które podlega proporcjonalnemu podziałowi.
Pomocnicze
k.p.c. art. 102
Kodeks postępowania cywilnego
W wypadkach szczególnie uzasadnionych sąd może zasądzić od strony przegrywającej tylko część kosztów albo nie obciążać jej w ogóle kosztami.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Brak faktycznej kontynuacji nauki przez ubezpieczoną pomimo formalnego zapisu na studia. • Ubezpieczona była pouczona o obowiązku kontynuowania nauki i informowania o jej zaprzestaniu. • Zarzuty naruszenia przepisów KPA nie podlegają badaniu w postępowaniu sądowym dotyczącym odwołania od decyzji ZUS.
Odrzucone argumenty
Zarzuty naruszenia przepisów postępowania administracyjnego przez organ rentowy. • Nienależyte wyjaśnienie stanu faktycznego i zebranie materiału dowodowego przez organ rentowy.
Godne uwagi sformułowania
funkcją renty rodzinnej jest zapewnienie dziecku ochrony ubezpieczeniowej przez wypłatę określonego świadczenia w okresie gdy nadal się uczy • Pojęcie „nauki w szkole” nie może być rozumiane dowolnie. • Nie jest pobieraniem nauki w szkole samo uzyskanie statusu ucznia, konieczne jest realne wypełnianie tej roli (uczestnictwo w zajęciach, podchodzenie do egzaminów, zaliczeń, przedkładanie wymaganych prac). • od momentu wniesienia odwołania od decyzji ZUS do sądu rozpoznawana sprawa staje się sprawą cywilną, podlegającą rozstrzygnięciu według zasad właściwych dla tej kategorii. • Postępowanie sądowe skupia się na wadach wynikających z naruszenia przez organ rentowy prawa materialnego, a kwestia wad decyzji administracyjnej, spowodowanych naruszeniem przepisów postępowania administracyjnego, pozostaje w zasadzie poza przedmiotem tego postępowania. • Ubezpieczona miała świadomość, że renta rodzinna przysługuje jej pod warunkiem kontynuowania nauki, a wskazuje na to nie tylko treść wydawanych w stosunku do niej decyzji, ale także samo jej zachowanie w latach poprzednich ( po rezygnacji z jednej szkoły wnioskodawczyni niezwłocznie ponownie zapisywała się do kolejnej szkoły lub na inny kierunek). • Ubezpieczona nie zdała żadnego z egzaminu i nie przystępowała do egzaminów poprawkowych, ponieważ zapisała się na kolejny kierunek. […]
Skład orzekający
Agnieszka Leżańska
przewodniczący
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Ustalenie, że formalne zapisanie się na studia bez faktycznego uczestnictwa w zajęciach i przystępowania do egzaminów nie jest wystarczające do uznania kontynuacji nauki w rozumieniu przepisów o rencie rodzinnej."
Ograniczenia: Dotyczy sytuacji, gdy ubezpieczony formalnie jest słuchaczem, ale nie wykazuje faktycznego zaangażowania w naukę.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa pokazuje, jak ważne jest faktyczne spełnianie wymogów formalnych, a nie tylko ich pozorne realizowanie, w kontekście świadczeń ubezpieczeniowych. Pokazuje też, jak sądy interpretują pojęcie 'kontynuacji nauki'.
“Czy zapisanie się na studia wystarczy, by dostać rentę rodzinną? Sąd wyjaśnia, co liczy się naprawdę.”
Dane finansowe
WPS: 23 037,73 PLN
zwrot nienależnie pobranych świadczeń: 23 037,73 PLN
odsetki za zwłokę: 2754,7 PLN
Sektor
ubezpieczenia społeczne
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.