III AUA 620/15
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa dotyczyła wniosku J. K. o wypłatę emerytury od 2003 roku wraz z wyrównaniem. Wnioskodawca twierdził, że spełnił warunki do nabycia prawa do emerytury już w 2003 roku, a Zakład Ubezpieczeń Społecznych (ZUS) powinien był przyznać mu świadczenie z urzędu, zamiast pobieranej renty wypadkowej. Sąd Okręgowy w Lublinie oddalił odwołanie, a Sąd Apelacyjny w Lublinie oddalił apelację wnioskodawcy. Sąd Apelacyjny podzielił ustalenia faktyczne i rozważania prawne Sądu Okręgowego. Kluczowe dla rozstrzygnięcia było ustalenie, że wnioskodawca po raz pierwszy wykazał pracę w gospodarstwie rolnym babci dopiero w styczniu 2013 roku, dołączając ją do wniosku o emeryturę. Wcześniejsze wnioski o emeryturę (w 2002 i 2011 roku) nie zawierały tej informacji, a decyzje ZUS z tych okresów, przyznające rentę i niepełną emeryturę, nie zostały zaskarżone. Sąd podkreślił, że zasada postępowania emerytalno-rentowego jest wnioskowa, a działanie z urzędu ma charakter wyjątkowy. Przepis art. 27a ustawy emerytalnej, na który powoływał się wnioskodawca, nie miał zastosowania, ponieważ dotyczył rent z tytułu niezdolności do pracy, a nie rent wypadkowych. Ponadto, wnioskodawca pobierał rentę wypadkową, a nie rentę z tytułu niezdolności do pracy w rozumieniu ustawy o emeryturach i rentach z FUS. Sąd odrzucił również argumentację o błędzie organu rentowego uzasadniającym wypłatę świadczenia wstecz, wskazując, że decyzja z 2011 roku była zgodna z wnioskiem i nie była kwestionowana, a ZUS nie miał podstaw do przyznania emerytury od 2003 roku, gdyż wnioskodawca nie wykazał wymaganych okresów składkowych i uzupełniających przed 2013 rokiem.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: ŚredniaInterpretacja przepisów dotyczących przyznawania emerytury z urzędu, rozróżnienie renty wypadkowej od renty z tytułu niezdolności do pracy, zasady wypłaty świadczeń wstecz oraz pojęcie błędu organu rentowego.
Dotyczy specyficznej sytuacji wnioskodawcy, który przez lata nie wykazywał wszystkich okresów ubezpieczenia i nie kwestionował wcześniejszych decyzji ZUS.
Zagadnienia prawne (3)
Czy organ rentowy miał obowiązek przyznać emeryturę z urzędu od wcześniejszej daty, mimo braku wniosku i nieprzedstawienia przez ubezpieczonego wszystkich dowodów?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, organ rentowy nie miał takiego obowiązku, ponieważ zasada postępowania jest wnioskowa, a działanie z urzędu ma charakter wyjątkowy. Ponadto, wnioskodawca po raz pierwszy wykazał pracę w gospodarstwie rolnym dopiero w 2013 roku, a wcześniejsze decyzje ZUS nie były wadliwe.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że ZUS nie miał podstaw do przyznania emerytury z urzędu od 2003 roku, ponieważ wnioskodawca nie złożył wniosku o emeryturę w tym okresie i nie przedstawił dowodów na pracę w gospodarstwie rolnym. Wcześniejsze decyzje ZUS, przyznające rentę wypadkową i niepełną emeryturę, nie były kwestionowane i nie można było uznać ich za wadliwe. Brak było również błędu organu rentowego, który uzasadniałby wypłatę świadczenia wstecz.
Czy renta wypadkowa może być utożsamiana z rentą z tytułu niezdolności do pracy w rozumieniu art. 27a ustawy emerytalnej, uzasadniającą przyznanie emerytury z urzędu?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, renta wypadkowa jest odrębnym świadczeniem finansowanym z innego funduszu i nie może być utożsamiana z rentą z tytułu niezdolności do pracy, o której mowa w art. 27a ustawy emerytalnej.
Uzasadnienie
Sąd wyjaśnił, że ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych wyodrębnia różne ryzyka ubezpieczeniowe, w tym wypadkowe i rentowe, finansowane z odrębnych funduszy. Renta wypadkowa i renta z tytułu niezdolności do pracy są regulowane odrębnymi przepisami i nie mogą być identyfikowane.
Czy ubezpieczony może domagać się wyrównania emerytury wstecz za okres, gdy organ rentowy nie miał podstaw do jej przyznania lub gdy decyzje nie były wadliwe?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, wyrównanie emerytury wstecz jest możliwe tylko w ściśle określonych przypadkach, np. gdy odmowa przyznania świadczenia była następstwem błędu organu rentowego, co nie miało miejsca w tej sprawie.
Uzasadnienie
Sąd odwołał się do art. 133 ust. 1 ustawy emerytalnej, wskazując, że świadczenia wypłaca się od miesiąca, w którym powstało prawo do nich lub od miesiąca zgłoszenia wniosku, z możliwością wypłaty za 3 lata wstecz tylko w przypadku błędu organu rentowego. W tej sprawie nie stwierdzono błędu organu rentowego, a wnioskodawca nie wykazał prawa do świadczenia od wcześniejszej daty.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| J. K. | osoba_fizyczna | wnioskodawca |
| Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w B. | instytucja | organ rentowy |
Przepisy (7)
Główne
ustawa emerytalna art. 133 § 1
Ustawa o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych
Świadczenia wypłaca się od miesiąca powstania prawa lub zgłoszenia wniosku, nie wcześniej. Wypłata za 3 lata wstecz jest możliwa tylko w przypadku błędu organu rentowego.
Pomocnicze
ustawa emerytalna art. 27a
Ustawa o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych
Przepis dotyczy wyłącznie ubezpieczonych pobierających renty z tytułu niezdolności do pracy, a nie rent wypadkowych. Nie stanowi podstawy do przyznania z urzędu emerytury rencistom pobierającym rentę wypadkową.
ustawa emerytalna art. 26 § 1
Ustawa o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych
Osobie uprawnionej do renty wypadkowej oraz do emerytury przysługuje świadczenie zbiegowe (wybór między rentą powiększoną o połowę emerytury a emeryturą powiększoną o połowę renty).
ustawa emerytalna art. 116 § 1
Ustawa o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych
Generalna zasada postępowania emerytalno-rentowego to zasada wnioskowości.
ustawa wypadkowa art. 50
Ustawa o ubezpieczeniu społecznym z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych
Renty przyznane na podstawie przepisów dotychczasowych stały się rentami w rozumieniu tej ustawy.
k.p.c. art. 477 § 14
Kodeks postępowania cywilnego
Podstawa do oddalenia odwołania.
k.p.c. art. 385
Kodeks postępowania cywilnego
Podstawa do oddalenia apelacji.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Organ rentowy nie miał obowiązku przyznania emerytury z urzędu, gdyż zasada postępowania jest wnioskowa. • Wnioskodawca nie wykazał pracy w gospodarstwie rolnym przed 2013 rokiem, co uniemożliwiało przyznanie emerytury od wcześniejszej daty. • Renta wypadkowa jest odrębnym świadczeniem i nie podlega pod art. 27a ustawy emerytalnej. • Nie stwierdzono błędu organu rentowego, który uzasadniałby wypłatę świadczenia wstecz.
Odrzucone argumenty
Organ rentowy powinien był przyznać emeryturę z urzędu od 2003 roku lub od 2006 roku (wejście w życie art. 27a). • Niewłaściwa interpretacja art. 27a ustawy emerytalnej przez Sąd Okręgowy. • Błąd organu rentowego uzasadniający wypłatę świadczenia za 3 lata wstecz.
Godne uwagi sformułowania
Samo spełnienie się przesłanek warunkujących prawo do świadczenia nie stanowi podstawy do jego wypłaty. Decyduje tu wola osoby uprawnionej. • Renta przysługująca z ustawy o emeryturach i rentach z FUS nie może być identyfikowana z rentą przysługującą z ustawy wypadkowej. • W orzecznictwie przyjmuje się, że zawarte w art. 133 ustawy określenie „błąd organu rentowego” obejmuje sytuacje, w których organ rentowy miał podstawy do przyznania świadczenia, lecz z przyczyn leżących po jego stronie tego nie uczynił.
Skład orzekający
Małgorzata Pasek
przewodniczący-sprawozdawca
Barbara Hejwowska
członek
Elżbieta Czaja
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących przyznawania emerytury z urzędu, rozróżnienie renty wypadkowej od renty z tytułu niezdolności do pracy, zasady wypłaty świadczeń wstecz oraz pojęcie błędu organu rentowego."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji wnioskodawcy, który przez lata nie wykazywał wszystkich okresów ubezpieczenia i nie kwestionował wcześniejszych decyzji ZUS.
Wartość merytoryczna
Ocena: 5/10
Sprawa ilustruje złożoność przepisów dotyczących świadczeń emerytalnych i rentowych oraz znaczenie prawidłowego dokumentowania okresów ubezpieczenia. Jest interesująca dla prawników specjalizujących się w prawie ubezpieczeń społecznych.
“Kiedy ZUS musi przyznać emeryturę z urzędu? Kluczowe zasady i pułapki.”
Sektor
ubezpieczenia społeczne
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.