III AUa 494/19

Sąd Apelacyjny w ŁodziŁódź2019-12-11
SAOSubezpieczenia społeczneemerytury i rentyWysokaapelacyjny
emeryturaubezpieczenia społecznepraca w szczególnych warunkachstaż pracyzwolnienia lekarskieZUSsąd apelacyjnyorzecznictwo

Sąd Apelacyjny oddalił apelację ZUS, przyznając ubezpieczonej prawo do emerytury w obniżonym wieku, uznając, że okresy zwolnień lekarskich po 14 listopada 1991 r. należy wliczyć do stażu pracy w szczególnych warunkach.

Zakład Ubezpieczeń Społecznych odmówił M. W. prawa do emerytury w obniżonym wieku, twierdząc, że nie udowodniła 15 lat pracy w warunkach szczególnych, ponieważ wyłączył z tego okresu zwolnienia lekarskie po 14 listopada 1991 r. Sąd Okręgowy przyznał emeryturę, wliczając te okresy. Sąd Apelacyjny oddalił apelację ZUS, potwierdzając, że zgodnie z ugruntowanym orzecznictwem, okresy te należy wliczyć, jeśli prawo do emerytury zostało nabyte przed 1 stycznia 1999 r.

Sprawa dotyczyła prawa M. W. do emerytury w obniżonym wieku z tytułu pracy w warunkach szczególnych. Zakład Ubezpieczeń Społecznych odmówił przyznania świadczenia, uznając, że ubezpieczona nie udowodniła wymaganego 15-letniego stażu pracy w warunkach szczególnych, ponieważ wyłączył z niego okresy zwolnień lekarskich przypadające po 14 listopada 1991 r. (łącznie 8 miesięcy i 18 dni). Sąd Okręgowy w Płocku zmienił decyzję ZUS, przyznając prawo do emerytury, uznając, że okresy te powinny zostać wliczone do stażu. Sąd Okręgowy oparł swoje rozstrzygnięcie na ustaleniu, że ubezpieczona pracowała na stanowiskach pomocnika dziewiarza i dziewiarza falowarek płaskich w warunkach szczególnych od 1 września 1980 r. do 31 grudnia 1998 r. Kluczową kwestią sporną było zaliczenie okresów zwolnień lekarskich po 14 listopada 1991 r. Sąd Okręgowy uznał, że organ rentowy błędnie zinterpretował art. 32 ust. 1a ustawy o emeryturach i rentach z FUS, który wszedł w życie 1 lipca 2004 r. i nie powinien być stosowany do osób, które nabyły prawo do emerytury przed 1 stycznia 1999 r. Sąd Apelacyjny w Łodzi oddalił apelację ZUS, podzielając stanowisko Sądu Okręgowego. Podkreślono, że Sąd drugiej instancji nie jest związany zarzutami apelacji dotyczącymi naruszenia prawa materialnego, ale wiążą go zarzuty dotyczące naruszenia prawa procesowego. W tej sprawie ZUS nie podniósł zarzutów procesowych, a jedynie materialnoprawnych. Sąd Apelacyjny potwierdził, że ustalenia faktyczne Sądu Okręgowego są prawidłowe i właściwie zastosowano prawo materialne. Zgodnie z ugruntowanym orzecznictwem Sądu Najwyższego, osoby, które na dzień 1 stycznia 1999 r. spełniły warunki do emerytury w obniżonym wieku z tytułu pracy w szczególnych warunkach, są chronione przez ekspektatywę prawa podmiotowego i nie stosuje się do nich późniejszych zmian w przepisach dotyczących wliczania okresów niewykonywania pracy. W związku z tym, okresy zwolnień lekarskich po 14 listopada 1991 r. powinny zostać wliczone do stażu pracy w szczególnych warunkach, co skutkowało spełnieniem przez M. W. wymogu 15 lat pracy w tych warunkach.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Tak, okresy zwolnień lekarskich przypadające po 14 listopada 1991 r. należy wliczać do stażu pracy w szczególnych warunkach, jeśli prawo do emerytury zostało nabyte przed 1 stycznia 1999 r.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że art. 32 ust. 1a ustawy o emeryturach i rentach z FUS, który wyłącza okresy niewykonywania pracy z powodu choroby z zaliczania do stażu pracy w szczególnych warunkach, nie ma zastosowania do osób, które spełniły warunki do emerytury w obniżonym wieku na dzień 1 stycznia 1999 r. Prawo do emerytury w takich przypadkach jest chronione przez ekspektatywę prawa podmiotowego, a późniejsze zmiany legislacyjne nie mogą jej pozbawić.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddala apelację

Strona wygrywająca

M. W.

Strony

NazwaTypRola
M. W.osoba_fizycznawnioskodawczyni
Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w P.instytucjaorgan rentowy

Przepisy (5)

Główne

ustawa emerytalna art. 184 § 1 pkt 1

Ustawa o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych

Określa warunki nabycia prawa do emerytury w obniżonym wieku z tytułu pracy w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze, wymagając m.in. 15 lat pracy w szczególnych warunkach na dzień 1 stycznia 1999 r.

Rozporządzenie Rady Ministrów w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze art. 2 § 1

Określa wykazy prac zaliczanych do prac w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze.

Rozporządzenie Rady Ministrów w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze art. 4

Określa, że prawo do emerytury nabywa pracownik, który wykonywał prace w szczególnych warunkach wymienione w wykazie A.

Pomocnicze

ustawa emerytalna art. 32 § 1a

Ustawa o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych

Stanowi, że przy ustalaniu okresów zatrudnienia w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze nie uwzględnia się okresów niewykonywania pracy, za które pracownik otrzymał po dniu 14 listopada 1991 r. wynagrodzenie lub świadczenia z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa. Sąd uznał, że przepis ten nie ma zastosowania do osób, które nabyły prawo do emerytury przed 1 stycznia 1999 r.

k.p.c. art. 385

Kodeks postępowania cywilnego

Podstawa prawna do oddalenia apelacji.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Okresy zwolnień lekarskich po 14 listopada 1991 r. należy wliczać do stażu pracy w szczególnych warunkach, jeśli prawo do emerytury zostało nabyte przed 1 stycznia 1999 r. Art. 32 ust. 1a ustawy emerytalnej, wprowadzony w 2004 r., nie ma zastosowania do osób, które spełniły warunki do emerytury przed 1 stycznia 1999 r. Ugruntowane orzecznictwo Sądu Najwyższego potwierdza możliwość wliczania okresów zwolnień lekarskich do stażu pracy w szczególnych warunkach w określonych sytuacjach.

Odrzucone argumenty

Okresy zwolnień lekarskich po 14 listopada 1991 r. nie mogą być wliczane do stażu pracy w szczególnych warunkach na podstawie art. 32 ust. 1a ustawy emerytalnej.

Godne uwagi sformułowania

Sąd Apelacyjny aprobuje ustalenia poczynione przez Sąd Okręgowy w motywach wyroku i przyjmuje je jako własne. Prawo do emerytury w obniżonym wieku z tytułu pracy w szczególnych warunkach lub szczególnym charakterze stanowi w systemie emerytalnym uprawnienie wyjątkowe, związane z ujemnym oddziaływaniem zdrowotnym warunków pracy na pracownika. Tak zaprezentowane stanowisko organu rentowego w przedmiocie braku możliwości uznania za okres pracy w warunkach szczególnych okresu przebywania na zwolnieniu lekarskim jest całkowicie nietrafne. Zdumiewającym jest, iż organ rentowy mimo wielokrotnie przedstawianego mu jednolitego stanowiska Sądu Najwyższego (...) i sądów powszechnych, nadal zdaje się nie przyjmować do wiadomości prawidłowej wykładni przepisów art. 32 ustawy o emeryturach i rentach z FUS.

Skład orzekający

Mirosław Godlewski

przewodniczący-sprawozdawca

Karol Kotyński

sędzia

Dorota Rzeźniowiecka

sędzia

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Ustalanie prawa do emerytury w obniżonym wieku z tytułu pracy w szczególnych warunkach, w szczególności w kontekście wliczania okresów zwolnień lekarskich po 14 listopada 1991 r. dla osób, które spełniły warunki do świadczenia przed 1 stycznia 1999 r."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji osób, które nabyły prawo do emerytury przed 1 stycznia 1999 r. i miały okresy zwolnień lekarskich po 14 listopada 1991 r.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa dotyczy powszechnego problemu interpretacji przepisów dotyczących emerytur z tytułu pracy w szczególnych warunkach, a konkretnie wliczania okresów zwolnień lekarskich. Jest to istotne dla wielu osób i pokazuje, jak sądy interpretują przepisy w kontekście ochrony praw nabytych.

Czy zwolnienie lekarskie zabierze Ci emeryturę? Sąd Apelacyjny wyjaśnia kluczową kwestię dla pracy w szczególnych warunkach.

Sektor

praca

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
Sygn. akt III AUa 494/19 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 11 grudnia 2019 r. Sąd Apelacyjny w Łodzi III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w składzie: Przewodniczący: SSA Mirosław Godlewski (spr.) Sędziowie: SSA Karol Kotyński SSA Dorota Rzeźniowiecka Protokolant: sek. sądowy B. K. po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 grudnia 2019 r. w Ł. sprawy M. W. przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddział w P. o emeryturę na skutek apelacji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w P. od wyroku Sądu Okręgowego w Płocku z dnia 17 kwietnia 2019 r. sygn. akt VI U 106/19 oddala apelację. Sygn. akt III AUa 494/19 UZASADNIENIE Decyzją z 12 grudnia 2018 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w P. odmówił M. W. prawa do emerytury w obniżonym wieku emerytalnym z tytułu pracy w warunkach szczególnych z uwagi na nieudowodnienie 15 lat pracy w warunkach szczególnych. W odwołaniu od decyzji M. W. wniosła o jej zmianę i przyznanie prawa do emerytury. Motywując odwołanie wskazała, że w oparciu o świadectwo pracy można obliczyć, że od 1 września 1980 r. do 31 grudnia 1998 r., po odjęciu okresów pobierania zasiłku chorobowego i opiekuńczego czyli ok. 10 miesięcy, przepracowała w warunkach szczególnych 17 lat i 6 miesięcy. W odpowiedzi na odwołanie organ rentowy wniósł o jego oddalenie. Wyrokiem z 17 kwietnia 2019 r. Sąd Okręgowy w Płocku zmienił zaskarżoną decyzję w ten sposób, że przyznał M. W. prawo do emerytury od dnia 15 listopada 2018 r. Sąd Okręgowy oparł swoje rozstrzygnięcie na następujących ustaleniach faktycznych i rozważaniach prawnych: M. W. , urodzona (...) , w dniu 15 listopada 2018 r. złożyła wniosek o przyznanie prawa do emerytury z tytułu pracy w szczególnych warunkach. Wnioskodawczyni w dniu (...) ukończyła 55 lat życia. Na dzień 1 stycznia 1999 r. udowodniła ogólny staż pracy w wymiarze 20 lat, 4 miesiące i 11 dni. We wniosku o emeryturę zawarła wniosek o przekazanie środków zgromadzonych na rachunku w OFE na dochody budżetu państwa. W okresie od 4 września 1978 r. do 30 listopada 2000 r. M. W. była zatrudniona w Zakładzie (...) w P. . Początkowo została zatrudniona na podstawie umowy o pracę jako pracownik młodociany w celu nauki zawodu. Nauka zawodu, zgodnie z umową o pracę miała trwać od 4 września 1978 r. do 30 czerwca 1980 r. i kończyć się egzaminem. W trakcie nauki zawodu młodociany pracownik miał się dokształcać w (...) nr 3 w P. . Aneksem z dnia 17 kwietnia 1979 r. umowa o pracę w celu przygotowania zawodowego została przedłużona o 2 miesiące do 31 sierpnia 1980 r. Na podstawie umowy o pracę z dnia 1 września 1980 r. odwołująca została zatrudniona na czas nieokreślony w Wydziale Dziewiarni na stanowisku pomocnik dziewiarza począwszy od dnia 1 września 1980 roku . Z dniem 1 października1985 r. zostało jej powierzone stanowisko dziewiarza falowarek płaskich w Wydziale Dziewiarni. Z dniem 1 listopada 1991 r. ponownie powierzono jej stanowisko pomocnika dziewiarza, a następnie z dniem 17 sierpnia 1992 r. powróciła na stanowisko dziewiarza falowarek płaskich, na którym była zatrudniona do końca. W okresie od 29 do 31 grudnia 1981 r. wnioskodawczyni korzystała z urlopu bezpłatnego, natomiast w okresie od 21 października 1988 r. do 20 października 1991 r. z urlopu wychowawczego. Po dniu 14 listopada 1991 r. do dnia 31 grudnia 1998 r. przebywała na zwolnieniach lekarskich łącznie przez 8 miesięcy i 18 dni. Z tego tytułu otrzymała wynagrodzenie lub świadczenia z ubezpieczenia społecznego w razie choroby. Z tytułu powyższego zatrudnienia pracodawca w dniu 30 listopada 2000 r. wystawił odwołującej się świadectwo pracy, w którym wskazano, że wykonywała pracę w szczególnych warunkach zgodnie z zarządzeniem nr 7 Ministra Przemysłu Chemicznego i Lekkiego z dnia 7 lipca 1987 r. na stanowisku pomocnik dziewiarza – Wykaz A dz. VII poz. 4 pkt 13 i dziewiarz falowarek płaskich – Wykaz A dz. VII poz. 4 pkt 12 – razem 15 lat 1 miesiąc. Stan faktyczny Sąd ustalił na podstawie dokumentów znajdujących się w aktach sprawy, w tym w aktach rentowych i aktach osobowych M. W. . Sąd wskazał, że kwestią wymagającą rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie było, czy do stażu pracy w szczególnych warunkach należy zaliczyć również okresy zwolnień lekarskich wnioskodawczyni przypadających po dniu 14 listopada 1991 roku ; do dnia 31 grudnia 1998 roku w wymiarze łącznym 8 miesięcy i 18 dni. Organ rentowy wyłączył te okresy ze stażu pracy w szczególnych warunkach, co spowodowało, że przyjęty przez niego za udowodniony okres pracy w szczególnych warunkach wyniósł 14 lat 7 miesięcy i 26 dni. Doliczenie samych okresów zwolnień lekarskich skutkuje wykazaniem przez wnioskodawczynię 15 - letniego okresu pracy w szczególnych warunkach. Cały pozostały po wyłączenie okresów zwolnień lekarskich, urlopu bezpłatnego i urlopu wychowawczego okres zatrudnienia odwołującej w (...) na stanowiskach pomocnika dziewiarza i dziewiarz falowarek płaskich został jej zaliczony przez organ rentowy do stażu pracy w szczególnych warunkach. W ocenie Sądu organ rentowy słusznie odliczył ze stażu pracy w szczególnych warunkach okres nauki zawodu, gdyż w tym czasie odwołująca dokształcała się i nie pracowała w pełnym wymiarze czasu pracy. Sąd Okręgowy uznał, że odwołanie jako zasadne podlegało uwzględnieniu, co musiało skutkować zmianą zaskarżonej decyzji organu rentowego. Możliwość uzyskania emerytury z tytułu zatrudnienia w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze przewiduje art. 184 ustawy z dnia 17 grudnia 1998r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz.U. 2018.1270 j.t.). Szczegółowe warunki, na jakich można otrzymać to świadczenie, zawarte są w rozporządzeniu z dnia 7 lutego 1983 r. Rady Ministrów w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze (Dz. U. Nr 8, poz. 43 ze zm.). Zaskarżoną decyzją organ rentowy odmówił odwołującej się prawa do emerytury w obniżonym wieku emerytalnym uznając, iż na dzień 1 stycznia 1999 r. nie udowodniła ona co najmniej 15 lat pracy w szczególnych warunkach. Organ rentowy wyłączył ze stażu w warunkach szczególnych okresy zwolnień lekarskich, za które otrzymała wynagrodzenie lub świadczenie z ubezpieczenia społecznego po dniu 14 listopada 1991 r. – łącznie 8 miesięcy i 18 dni, co spowodowało, że wnioskodawczyni legitymowała się 14 latami 7 miesiącami i 26 dniami okresów pracy w warunkach szczególnych na dzień 1 stycznia 1999 roku . Za pracę w szczególnych warunkach uznał zatrudnienie wnioskodawczyni w (...) w P. na stanowiskach pomocnik dziewiarza i dziewiarz falowarek płaskich od 1 września 1980 r. do 20 października 1988 r. i od 21 października 1991 r. do 31 grudnia 1998 r. - w łącznym wymiarze 14 lat, 7 miesięcy i 26 dni (po wyłączeniu okresów urlopu wychowawczego, urlopu bezpłatnego oraz zasiłków chorobowych i opiekuńczych po dniu 15 listopada 1991 r.). Okoliczność, że w tym okresie wnioskodawczyni wykonywała pracę w warunkach szczególnych pozostaje poza sporem. Odwołująca się była bowiem zatrudniona w Zakładzie (...) w P. na stanowisku pomocnika dziewiarza oraz dziewiarza i wykonywała prace, które należało zakwalifikować zgodnie z wykazem A, Dział VII „W przemyśle lekkim”, poz. 4 „Prace przy produkcji i wykańczaniu wyrobów włókienniczych” wymienione w załączniku do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze (Dz. U. Nr 8, poz. 43). Sąd zwrócił uwagę, że kwestią wymagającą rozstrzygnięcia było zatem, czy do stażu pracy w szczególnych warunkach należy zaliczyć również okresy zwolnień lekarskich wnioskodawczyni po dniu 14 listopada 1991r. w wymiarze łącznym 8 miesięcy i 18 dni. Wyłączając ze stażu pracy w szczególnych warunkach okresy zwolnień lekarskich odwołującej się przypadające po dniu 14 listopada 1991r. organ rentowy kierował się treścią art. 32 ust. 1a ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych , który stanowi, że przy ustalaniu okresu zatrudnienia w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze nie uwzględnia się okresów niewykonywania pracy, za które pracownik otrzymał po dniu 14 listopada 1991 r. wynagrodzenie lub świadczenia z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa. Sąd ocenił, że stanowisko organu rentowego oparte jest na błędnym rozumieniu wzajemnego powiązania art. 184 i art. 32 ust. 1a cytowanej ustawy i pozostaje w sprzeczności z orzecznictwem Sądu Najwyższego. Sąd Okręgowy stwierdził, że kwestia zastosowania art. 32 ust. 1a ustawy o emerytach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych przy ustalaniu okresów pracy w warunkach szczególnych wymaganych przez art. 184 tej ustawy była wielokrotnie przedmiotem oceny Sądu Najwyższego (uchwała SN z 27 listopada 2003 r., III UZP 10/03 oraz wyrok SN z dnia 23 kwietnia 2010r., II UK 313/09, OSNP 2011/19-20/260). Z jednoznacznego i ugruntowanego orzecznictwa w tym zakresie, które Sąd Okręgowy w pełni podzielił, wynika, że co prawda przepis art. 32 ust. 1a ustawy obowiązuje od dnia 1 lipca 2004 r. i odnosi skutek również względem stanów prawnych i faktycznych istniejących przed dniem jego wejścia w życie, jednakże osiągnięcie do dnia 1 stycznia 1999 r. okresu pracy w szczególnych warunkach, o którym mowa w art. 184 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (m.in. 15 lat pracy w warunkach szczególnych) wyłącza ponowne ustalenie tego okresu po osiągnięciu wieku emerytalnego według zasad wynikających z art. 32 ust. 1a pkt 1 tej ustawy, obowiązujących od dnia 1 lipca 2004 r. Zatem skoro wnioskodawczyni uzyskała wymagany na podstawie obowiązujących do dnia 1 stycznia 1999 r. przepisów okres zatrudnienia w szczególnych warunkach przed wskazaną wyżej datą należy przyjąć, że przedmiotowy przepis nie znajduje zastosowania przy ustalaniu jej okresu pracy w warunkach szczególnych, co wyklucza możliwość odliczenia od tego okresu-okresów zwolnień lekarskich. Sąd stwierdził, że nie jest dopuszczalne w niniejszej sprawie pominięcie okresów zwolnień lekarskich wnioskodawczyni po dniu 14 listopada 1991 r. (8 miesięcy i 18 dni) z powołaniem na art. 32 ust. 1a ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych . Sąd meriti podkreślił, że do okresu zatrudnienia w szczególnych warunkach może być zaliczony jedynie okres niewykonywania pracy, za który pracownik otrzymał wynagrodzenie lub świadczenia z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa. Do okresu zatrudnienia w szczególnych warunkach nie zalicza się zatem urlopu wychowawczego (wyrok Sądu Najwyższego z 23 kwietnia 2013 r., I UK 561/12, LEX nr 1324260), jak i urlopu bezpłatnego. Okres pracy w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze odnosi się do okresu faktycznego wykonywania takiej pracy, z pominięciem okresów wyłącznie formalnego pozostawania w zatrudnieniu, w których pracownik – zgodnie z treścią łączącego go z pracodawcą stosunku pracy – zajmuje stanowisko, z którym łączy się wykonywanie pracy w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze, lecz w rzeczywistości pracy tej nie wykonuje, a tym samym nie jest narażony na uciążliwość związaną z warunkami lub charakterem pracy. Okres niewykonywania pracy nie wpływa zatem na szybszą utratę zdolności pracownika do zarobkowania. Skoro przez pracę w szczególnych warunkach rozumie się wykonywanie takiej pracy, a nie pozostawanie w stosunku pracy, to nie ma podstaw do zaliczenia urlopu wychowawczego do okresu pracy w szczególnych warunkach, skoro pracownik w czasie tego urlopu jest zwolniony z obowiązku świadczenia takiej pracy w takich, szczególnych warunkach. Wyjątek pozwalający na zaliczenie okresów niewykonywania pracy do okresu pracy w szczególnych warunkach obejmuje tylko okres pobierania wynagrodzenia i świadczeń z ubezpieczenia społecznego związanych z ciążą i macierzyństwem (tak Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 7 października 2014r., I UK 51/14). Niekwestionowany przez organ rentowy okres zatrudnienia wnioskodawczyni w szczególnych warunkach wyniósł łącznie 14 lat, 7 miesięcy i 26 dni. Doliczenie odliczonych przez ZUS okresów zwolnień lekarskich odwołującej po dniu 14 listopada 1991r. w wymiarze łącznym 8 miesięcy i 18 dni powoduje, że posiada ona wymagane prawem 15 lat pracy w szczególnych warunkach, a więc korzysta z uprawnień do emerytury z tego tytułu. Z tych względów Sąd Okręgowy uznał odwołanie za zasadne i zasługujące na uwzględnienie, co skutkowało zmianą zaskarżonej decyzji w ten sposób, że Sąd przyznał wnioskodawczyni emeryturę od dnia 15 listopada 2018 r. tj. od dnia złożenia wniosku o emeryturę, w którym zawarty był wniosek o przekazanie środków zgormadzonych na rachunku w OFE na dochody budżetu państwa. Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w P. zaskarżył powyższy wyrok w całości, stawiając zarzuty naruszenia prawa materialnego przez błędną wykładnię art. 184 ust. 1 pkt 1 w związku z art. 32 ust. 1 , ust. la i ust. 4 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (tj. Dz. U. z 2018 r., poz. 1270 ze zm.) i w związku z § 2 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze (Dz. U. z 1983 r. nr 8 poz. 43 ze zm.) polegającą na przyjęciu, że okresem pracy w szczególnych warunkach jest okres nie wykonywania pracy z powodu choroby i zaliczenie okresów niezdolności do pracy do stażu pracy w szczególnych warunkach od którego zależy prawo do emerytury wcześniejszej. Wskazując na powyższe zarzuty wniósł o zmianę zaskarżonego wyroku w całości i oddalenie odwołania M. W. od zaskarżonej decyzji ZUS. Sąd Apelacyjny zważył co następuje: Apelacja organu rentowego jest niezasadna. Na wstępie podkreślić należy, że zastąpiony profesjonalnie Zakład Ubezpieczeń Społecznych w wywiedzionej apelacji nie sformułował żadnych zarzutów naruszenia prawa procesowego, a w szczególności nie zakwestionował poczynionych przez Sąd pierwszej instancji ustaleń faktycznych, ograniczając się do zarzutów naruszenia prawa materialnego. W judykaturze utrwalony jest podgląd, że sąd drugiej instancji rozpoznający sprawę na skutek apelacji nie jest związany przestawionymi w niej zarzutami dotyczącymi naruszenia prawa materialnego, wiążą go natomiast zarzuty dotyczące naruszenia prawa procesowego; w granicach zaskarżenia bierze jednak z urzędu pod uwagę nieważność postępowania. Oznacza to, że sąd drugiej instancji nie może z urzędu brać pod rozwagę uchybień przepisom prawa procesowego, nieobjętych zarzutami apelacji, przy czym obowiązkiem sądu drugiej jest rozpoznanie podniesionych w apelacji zarzutów odnoszących się do przepisów postępowania (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 7 kwietnia 2011 r., I UK 357/10, LEX nr 863946, uchwałę składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z dnia 31 stycznia 2008 r., III CZP 49/07, OSNC 2008 Nr 6, poz. 55 - zasada prawna). Mając zatem na uwadze, że apelujący nie zakwestionował ustaleń faktycznych, stanowiących podstawę rozstrzygnięcia, gdyż zarzutów obrazy prawa procesowego nie postawił, Sąd Apelacyjny aprobuje ustalenia poczynione przez Sąd Okręgowy w motywach wyroku i przyjmuje je jako własne (por. wyroki Sądu Najwyższego: z dnia 27 marca 2012 r., III UK 75/11, LEX nr 1213419; z dnia 14 maja 2010 r., II CSK 545/09, LEX nr 602684; z dnia 27 kwietnia 2010 r., II PK 312/09, LEX nr 602700; z dnia 20 stycznia 2010 r., II PK 178/09, LEX nr 577829). W ocenie Sądu drugiej instancji, Sąd Okręgowy z dokonanych ustaleń faktycznych wyprowadził uprawnione wnioski, a w konsekwencji właściwie zastosował prawo materialne - art. 184 ust. 1 w związku z art. 32 ust. 4 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (t.j. Dz. U. z 2018 r. poz. 1270) oraz § 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 4 lutego 1983 r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub szczególnym charakterze (Dz. U. Nr 8, poz. 43 z późn. zm.). Prawo do emerytury w obniżonym wieku z tytułu pracy w szczególnych warunkach lub szczególnym charakterze stanowi w systemie emerytalnym uprawnienie wyjątkowe, związane z ujemnym oddziaływaniem zdrowotnym warunków pracy na pracownika, co uzasadnia przyjęcie wcześniejszego wieku emerytalnego. Zgodnie z przywołanym § 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 4 lutego 1983 r., prawo do takiej emerytury nabywa pracownik, który wykonywał prace w szczególnych warunkach wymienione w wykazie A, stanowiącym załącznik do rozporządzenia. Zgodzić się bowiem w zupełności z Sądem pierwsze instancji przyjdzie ,że z niekwestionowanych ustaleń faktycznych wynika, że M. W. stale i w pełnym wymiarze czasu pracy wykonywała pracę w warunkach szczególnych na stanowisku pomocnik dziewiarza i dziewiarz falowarek płaskich w okresach od 1 września 1980 r. do 20 października 1988 r. oraz od 21 października 1991 r. do 31 grudnia 1998 r. Była to praca, o której mowa w wykazie A dziale VII „w przemyśle lekkim” poz. 4 "prace przy produkcji i wykańczaniu wyrobów włókienniczych”. Organ rentowy w wywiedzionym środku odwoławczym w istocie zakwestionował rozstrzygnięcie tylko z tego powodu, że Sąd Okręgowy nie wyłączył ze stażu pracy w warunkach szczególnych okresów pobierania przez ubezpieczoną zasiłków chorobowych po 14 listopada 1991 r. Tak zaprezentowane stanowisko organu rentowego w przedmiocie braku możliwości uznania za okres pracy w warunkach szczególnych okresu przebywania na zwolnieniu lekarskim jest całkowicie nietrafne. Zdumiewającym jest, iż organ rentowy mimo wielokrotnie przedstawianego mu jednolitego stanowiska Sądu Najwyższego (zob. wyrok SN z dnia 23 kwietnia 2010 r., II UK 313/09, Lex nr 987667; z dnia 13 lipca 2013 r., I UK 12/11, Lex nr 989126) i sądów powszechnych, nadal zdaje się nie przyjmować do wiadomości prawidłowej wykładni przepisów art. 32 ustawy o emeryturach i rentach z FUS. Powołane przez Sąd I instancji orzeczenia Sądu Najwyższego, oczywiście nie mają mocy wiążącej w niniejszej sprawie, ale poczynione w nich rozważania w przedmiocie interpretacji spornych przepisów maja charakter uniwersalny, albowiem obrazują w jaki sposób należy rozumieć art. 32 ust. 1a pkt 1 ustawy emerytalnej w stosunku do osób, które w okresie zatrudnienia w warunkach szczególnych, po 14 października 1991 r., przebywały na zwolnieniach lekarskich. Pogląd apelującego jest zatem niesłuszny i wynika z błędnego rozumienia wzajemnego stosunku art. 184 i art. 32 ust. 1a ustawy o emeryturach i rentach z FUS. Ten ostatni przepis wprowadzony został ustawą zmieniającą z dnia 20 kwietnia 2004 r. i wszedł w życie z dniem 1 lipca 2004 r. (Dz. U. Nr 121, poz. 1264). Postanowiono w nim, że przy ustalaniu okresów zatrudnienia nie uwzględnia się okresów niewykonywania pracy, za które pracownik po dniu 14 listopada 1991 r. otrzymał wynagrodzenie lub świadczenia z ubezpieczenia społecznego w razie choroby lub macierzyństwa (pkt 1) oraz okresów, w których na mocy szczególnych przepisów został zwolniony od świadczenia pracy, z wyjątkiem okresu urlopu wypoczynkowego (pkt 2). Przepis art. 32 ust. 1a pkt 2 został uchylony ustawą z dnia 1 lipca 2005 r. o zmianie ustawy o emeryturach i rentach z FUS oraz ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. Nr 169, poz. 1412), zatem wyłączeniu podlegają tyko okresy niezdolności do pracy z powodu choroby i macierzyństwa. Zgodnie ze zmienionym brzmieniem, okresów niewykonywania pracy, za które pracownik otrzymał wynagrodzenie lub świadczenia z ubezpieczenia społecznego w razie choroby, nie wlicza się do ustalania okresów zatrudnienia w warunkach szczególnych lub szczególnym charakterze. Zasada ta nie ma jednak zastosowania do oceny nabycia prawa do emerytury przed dniem 1 lipca 2004 r. (por. wyroki Sądu Najwyższego z dnia 5 maja 2005 r., II UK 219/04, OSNP 2005 Nr 22, poz. 361, z dnia 7 lutego 2006 r., I UK 154/05, LEX nr 272581) i nie dotyczy sytuacji osób wymienionych w art. 184 ustawy. W przepisie tym ustawodawca zapewnił ochronę ekspektatywy prawa podmiotowego dla osób, które w dniu 1 stycznia 1999 r. wypełniły warunki dotyczące stażu ogólnego i szczególnego. Ochrona tej ekspektatywy nie wygasła wskutek regulacji, dotyczącej ustalania okresu zatrudnienia w warunkach szczególnych od dnia 1 lipca 2004 r. - w inny sposób. Toteż wykazanie na dzień 1 stycznia 1999 r. okresu wykonywania pracy w szczególnych warunkach, wymaganego przepisem art. 184 ustawy, wyłącza ustalanie tego okresu po osiągnięciu wieku emerytalnego według zasad wynikających z art. 32 ust. 1a ustawy (zob. wyroki Sądu Najwyższego z dnia 23 kwietnia 2010 r., II UK 313/09, OSNP 2011 nr 19-20, poz. 260, z dnia 13 lipca 2011 r., I UK 12/11, LEX nr 989126, z dnia 18 maja 2012 r., III UK 99/11, LEX nr 1227193, z dnia 14 maja 2019 r., z dnia 14 maja 2019 r., III UK 122/18, LEX nr 2655529, z dnia 14 maja 2019 r., III UK 123/18, LEX nr 2673136, postanowienie z dnia 4 kwietnia 2019 r., III UK 227/18, LEX nr 2644634). Sytuacja taka zachodzi w sprawie niniejszej. M. W. w dniu 1 stycznia 1999 r. legitymowała się wymaganym zatrudnieniem w warunkach szczególnych, toteż nie jest dopuszczalne obliczanie tego stażu ponownie przez pomijanie okresów niezdolności do pracy z powodu choroby na podstawie art. 32 ust. 1a ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych . Powyższe prowadzi do wniosku, że ustalenia i wnioski Sądu I instancji, w zakwestionowanym przez organ rentowy zakresie, są prawidłowe. Uwzględniając jednocześnie fakt, że pozwany nie kwestionuje samego charakteru zatrudnienia odwołującej się w warunkach szczególnych, a Sąd Apelacyjny nie dostrzega żadnych podstaw aby okoliczność tą można byłoby zanegować z urzędu, nie ulega wątpliwości, iż wnioskodawczyni posiada staż pracy w warunkach szczególnych w wymiarze co najmniej 15 lat. Tym samym spełnia ona wszystkie przesłanki do przyznania żądanego świadczenia, a zarzut naruszenia przepisów art. 32 ust. 1a w zw. z art. 184 ustawy emerytalnej oraz § 2 ust 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r. uznać należy za całkowicie nieuzasadniony. Z powyższych względów Sąd Apelacyjny oddalił apelację organu rentowego jako całkowicie bezzasadną na podstawie art. 385 k.p.c.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI