III AUA 513/13
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Apelacyjny w Szczecinie rozpoznał sprawę K. C. przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddział w K. o wypłatę emerytury i odsetek. Ubezpieczonej wstrzymano wypłatę emerytury od 1 października 2011 r. na podstawie art. 28 ustawy zmieniającej w związku z art. 103a ustawy emerytalnej, ponieważ kontynuowała zatrudnienie. W dniu 13 listopada 2012 r. Trybunał Konstytucyjny w sprawie K 2/12 orzekł, że te przepisy są niezgodne z Konstytucją w zakresie, w jakim dotyczą osób, które nabyły prawo do emerytury przed 1 stycznia 2011 r. bez konieczności rozwiązania stosunku pracy. Sąd Okręgowy w Koszalinie zmienił decyzję ZUS i przyznał ubezpieczonej prawo do wypłaty emerytury za okres wstrzymania (1 października 2011 r. - 31 lipca 2012 r.), ale oddalił żądanie odsetek. Zarówno ZUS, jak i ubezpieczona odwołali się od tego wyroku. ZUS kwestionował skutek ex tunc wyroku TK i zasadę niedziałania prawa wstecz, a K. C. domagała się odsetek. Sąd Apelacyjny oddalił obie apelacje. Potwierdził, że wyrok TK ma skutek retroaktywny (ex tunc) i że ubezpieczona nabyła prawo do emerytury na zasadach obowiązujących przed nowelizacją, co oznaczało możliwość łączenia pracy z pobieraniem świadczenia. Dlatego przyznał jej prawo do wypłaty emerytury za okres wstrzymania. Jednocześnie Sąd Apelacyjny podzielił stanowisko Sądu Okręgowego co do braku podstaw do zasądzenia odsetek, argumentując, że ZUS działał zgodnie z obowiązującymi przepisami w momencie wydawania decyzji, a opóźnienie nie wynikało z jego winy, lecz z wadliwego prawa stanowionego przez ustawodawcę.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja skutków wyroków Trybunału Konstytucyjnego (ex tunc vs ex nunc) w sprawach o świadczenia z ubezpieczenia społecznego, zasada ochrony zaufania do państwa i prawa, zasady przyznawania i wstrzymywania wypłaty emerytury.
Dotyczy specyficznej sytuacji prawnej związanej z nowelizacją przepisów emerytalnych i wyrokiem TK K 2/12. Interpretacja skutków wyroków TK może być przedmiotem dalszych sporów.
Zagadnienia prawne (3)
Czy wyrok Trybunału Konstytucyjnego stwierdzający niezgodność przepisu z Konstytucją ma skutek wsteczny (ex tunc) w odniesieniu do okresu, w którym przepis ten obowiązywał i był stosowany przez organ rentowy?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, wyrok Trybunału Konstytucyjnego ma skutek wsteczny (ex tunc), chyba że Trybunał określi inny termin utraty mocy obowiązującej aktu normatywnego. W tym przypadku, uznanie przepisów za niezgodne z Konstytucją oznacza, że nie powinny były być stosowane do osób, które nabyły prawo do emerytury przed datą ich wejścia w życie, nawet jeśli decyzja o wstrzymaniu wypłaty została wydana na ich podstawie.
Uzasadnienie
Sąd Apelacyjny powołując się na orzecznictwo Sądu Najwyższego podkreślił, że wyroki Trybunału Konstytucyjnego co do zasady działają wstecz (ex tunc), chyba że Trybunał sam określi inaczej. W sytuacji, gdy przepis został uznany za niezgodny z Konstytucją, a decyzje wydano na jego podstawie, możliwe jest wznowienie postępowania i sanacja wadliwego rozstrzygnięcia.
Czy ubezpieczonej przysługują odsetki ustawowe od wstrzymanej emerytury za okres od 1 października 2011 r. do 31 lipca 2012 r., mimo że decyzja o wstrzymaniu była zgodna z obowiązującymi wówczas przepisami?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, ubezpieczonej nie przysługują odsetki ustawowe, ponieważ organ rentowy działał zgodnie z obowiązującymi przepisami w momencie wydawania decyzji o wstrzymaniu wypłaty emerytury. Opóźnienie nie wynikało z okoliczności, za które ZUS ponosi odpowiedzialność.
Uzasadnienie
Sąd Apelacyjny podzielił stanowisko Sądu Okręgowego, że ZUS nie ponosi odpowiedzialności za wstrzymanie wypłaty emerytury, gdyż działał zgodnie z obowiązującymi przepisami, które później zostały uznane za niezgodne z Konstytucją. Brak jest podstaw do zasądzenia odsetek, gdyż opóźnienie nie było spowodowane okolicznościami, za które ZUS ponosi winę.
Czy przepis art. 28 ustawy zmieniającej w związku z art. 103a ustawy emerytalnej, który nakładał obowiązek rozwiązania stosunku pracy na osoby pobierające emeryturę przyznaną przed 1 stycznia 2011 r., był zgodny z Konstytucją?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, Trybunał Konstytucyjny orzekł, że przepis ten jest niezgodny z Konstytucją w zakresie, w jakim dotyczy osób, które nabyły prawo do emerytury przed 1 stycznia 2011 r. bez konieczności rozwiązania stosunku pracy, naruszając zasadę ochrony zaufania obywatela do państwa i stanowionego przez nie prawa.
Uzasadnienie
Trybunał Konstytucyjny uznał, że ustawodawca nie mógł na podstawie art. 28 ustawy zmieniającej rozciągnąć stosowania art. 103a ustawy emerytalnej na sytuacje przeszłe, tj. wobec osób, które już nabyły prawo do emerytury w okresie od 8 stycznia 2009 r. do 31 grudnia 2010 r., kiedy nie obowiązywał wymóg rozwiązania stosunku pracy. Zmiana ta naruszyła zaufanie tych osób do państwa.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| K. C. | osoba_fizyczna | ubezpieczona |
| Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w K. | instytucja | organ rentowy |
Przepisy (11)
Główne
ustawa zmieniająca art. 28
Ustawa o zmianie ustawy o finansach publicznych oraz niektórych innych ustaw
Przepis ten, w związku z art. 103a ustawy emerytalnej, nakładał obowiązek rozwiązania stosunku pracy na osoby pobierające emeryturę przyznaną przed 1 stycznia 2011 r., aby mogły nadal pobierać świadczenie. Został uznany za niezgodny z Konstytucją w zakresie dotyczącym osób, które nabyły prawo do emerytury przed 1 stycznia 2011 r. bez konieczności rozwiązania stosunku pracy.
ustawa emerytalna art. 103a
Ustawa o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych
Dodany przez ustawę zmieniającą, znosił możliwość pobierania emerytury bez rozwiązywania umowy o pracę z dotychczasowym pracodawcą. W zakresie dotyczącym osób, które nabyły prawo do emerytury przed 1 stycznia 2011 r., został uznany za niezgodny z Konstytucją.
Konstytucja RP art. 2
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Zasada ochrony zaufania obywatela do państwa i stanowionego przez nie prawa, naruszona przez przepisy uznane za niezgodne z Konstytucją.
Pomocnicze
Konstytucja RP art. 190 § 3
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Określa wejście w życie orzeczeń Trybunału Konstytucyjnego.
Konstytucja RP art. 190 § 4
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Stanowi podstawę do wznowienia postępowania w przypadku orzeczenia TK o niezgodności aktu normatywnego z Konstytucją.
k.p.c. art. 477¹⁴ § 2
Kodeks postępowania cywilnego
Podstawa do zmiany decyzji organu rentowego przez sąd.
k.p.c. art. 98 § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Zasada odpowiedzialności strony za wynik procesu w zakresie kosztów.
k.p.c. art. 108 § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Rozstrzyganie o kosztach w orzeczeniu kończącym sprawę w instancji.
k.p.c. art. 385
Kodeks postępowania cywilnego
Podstawa do oddalenia apelacji.
ustawa systemowa art. 85 § 1
Ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych
Reguluje kwestię odsetek od świadczeń z ubezpieczenia społecznego, w tym wyłączenie odpowiedzialności ZUS.
Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu art. 2 § 1 i 2 w związku z § 11 ust. 2
Podstawa do zasądzenia kosztów zastępstwa procesowego.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Wyrok Trybunału Konstytucyjnego ma skutek wsteczny (ex tunc) i wpływa na ocenę legalności decyzji organu rentowego wydanej na podstawie przepisów uznanych za niekonstytucyjne. • Ubezpieczona nabyła prawo do emerytury na zasadach obowiązujących przed nowelizacją, co pozwalało na łączenie pracy z pobieraniem świadczenia.
Odrzucone argumenty
Wyrok Trybunału Konstytucyjnego ma skutek tylko na przyszłość (ex nunc) i nie wpływa na decyzje wydane przed jego ogłoszeniem. • Organ rentowy działał zgodnie z obowiązującym prawem, wstrzymując wypłatę emerytury, dlatego nie należy się ubezpieczonej odsetek.
Godne uwagi sformułowania
przyczyna wstrzymania wypłaty emerytury nigdy nie istniała • nie powinien już stosować przepisu prawa, który uznany został za niezgodny z Konstytucją ze skutkiem ex tunc • wyrok Trybunału Konstytucyjnego wchodzi w życie z dniem ogłoszenia, jednak Trybunał Konstytucyjny może określić inny termin utraty mocy obowiązującej aktu normatywnego • w orzecznictwie Sądu Najwyższego zdecydowanie przeważa pogląd o skuteczności ex tunc wyroków Trybunału Konstytucyjnego • przekreślałby sens instytucji, które pozwalają na ponowne badanie sprawy • nakazanie ubezpieczonej, aby dodatkowo rozwiązała stosunek pracy, aby nadal mogła pobierać już raz przyznane świadczenie emerytalne godziło w zasadę ochrony zaufania do państwa i stanowionego przez niego prawa • wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 13 listopada 2012 r., sygn. akt: K 2/12, jest w tej sprawie konstytutywny, tj. obowiązuje od dnia wejścia w życie, zaś skutki prawne wywołuje tylko na przyszłość, tj. od dnia jego ogłoszenia w Dzienniku Ustaw • obowiązek rozwiązania stosunku pracy z dotychczasowym pracodawcą - jako warunek realizacji nabytego prawa do emerytury - nie będzie miał zastosowania do osób, które nabyły to prawo w okresie od 8 stycznia 2009 r. do 31 grudnia 2010 r. […]
Skład orzekający
Urszula Iwanowska
przewodniczący-sprawozdawca
Jolanta Hawryszko
sędzia
Zofia Rybicka - Szkibiel
sędzia
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja skutków wyroków Trybunału Konstytucyjnego (ex tunc vs ex nunc) w sprawach o świadczenia z ubezpieczenia społecznego, zasada ochrony zaufania do państwa i prawa, zasady przyznawania i wstrzymywania wypłaty emerytury."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji prawnej związanej z nowelizacją przepisów emerytalnych i wyrokiem TK K 2/12. Interpretacja skutków wyroków TK może być przedmiotem dalszych sporów.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia prawnego związanego z wpływem wyroków Trybunału Konstytucyjnego na prawa obywateli i interpretacją przepisów dotyczących emerytur. Pokazuje konflikt między działaniem organów państwowych a ochroną praw nabytych.
“Czy wyrok Trybunału Konstytucyjnego cofa czas? Sprawa emerytury K. C. i skutki ex tunc.”
Dane finansowe
zwrot kosztów zastępstwa procesowego: 120 PLN
Sektor
ubezpieczenia społeczne
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.