III AUa 471/18
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa dotyczyła odwołania J. W. od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (ZUS) z dnia 30 czerwca 2017 r., zmienionej następnie decyzją z dnia 22 sierpnia 2017 r., ustalającej wysokość jego zadłużenia z tytułu nieopłaconych składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne oraz Fundusz Pracy. Ubezpieczony zarzucił organowi rentowemu naruszenie przepisów KPA poprzez zbiorcze określenie zaległości oraz błędne przyjęcie obowiązku uiszczania składek po uzyskaniu prawa do emerytury. Podniósł również zarzut przedawnienia części należności. Sąd Okręgowy oddalił odwołanie, uznając, że postępowanie w sprawach ubezpieczeń społecznych podlega przepisom KPC, a nie KPA, oraz że ustalenia ZUS dotyczące zadłużenia i odsetek są prawidłowe. Sąd odwoławczy, Sąd Apelacyjny w Szczecinie, oddalił apelację ubezpieczonego. Sąd Apelacyjny szczegółowo przeanalizował kwestię przedawnienia składek, uwzględniając zmiany przepisów od 1 stycznia 2012 r. oraz wpływ wniosku o umorzenie należności na bieg terminu przedawnienia. Stwierdził, że bieg przedawnienia został zawieszony na mocy art. 1 ust. 15 ustawy abolicyjnej, a najstarsze składki nie uległy przedawnieniu przed wydaniem decyzji ZUS. Sąd odwoławczy odrzucił również zarzuty dotyczące naruszenia przepisów proceduralnych, w tym art. 328 § 2 k.p.c. (uzasadnienie wyroku) i art. 316 § 1 k.p.c. (uwzględnianie stanu rzeczy z chwili zamknięcia rozprawy), wskazując, że postępowanie w sprawach ubezpieczeń społecznych ma charakter odwoławczy od decyzji organu rentowego, a sąd bada zgodność tej decyzji z prawem na dzień jej wydania. Sąd Apelacyjny podzielił ustalenia faktyczne i rozważania prawne Sądu Okręgowego, uznając je za prawidłowe i oddalił apelację. Zasądzono również koszty zastępstwa procesowego na rzecz ZUS.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: ŚredniaInterpretacja przepisów dotyczących przedawnienia składek na ubezpieczenia społeczne, w tym przepisów przejściowych i wpływu wniosków o umorzenie na bieg przedawnienia. Potwierdzenie zakresu kognicji sądu w sprawach ubezpieczeń społecznych.
Dotyczy specyficznych przepisów dotyczących przedawnienia i umorzenia składek, a także procedury sądowej w sprawach ubezpieczeniowych.
Zagadnienia prawne (3)
Czy należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne uległy przedawnieniu?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, należności te nie uległy przedawnieniu, uwzględniając przepisy przejściowe oraz zawieszenie biegu przedawnienia w związku z wnioskiem o umorzenie.
Uzasadnienie
Sąd Apelacyjny szczegółowo przeanalizował przepisy dotyczące przedawnienia składek, w tym zmiany wprowadzone od 1 stycznia 2012 r. oraz art. 27 ustawy o redukcji obowiązków obywateli i przedsiębiorców. Kluczowe było ustalenie, że bieg przedawnienia został zawieszony na mocy art. 1 ust. 15 ustawy abolicyjnej na okres trwania postępowania o umorzenie należności. Po uwzględnieniu tego zawieszenia, najstarsze składki nie przedawniły się przed wydaniem decyzji ZUS wszczynającej postępowanie o ustalenie zadłużenia.
Czy sąd ubezpieczeń społecznych może badać naruszenia przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego przy wydaniu decyzji przez organ rentowy?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, sąd ubezpieczeń społecznych bada przede wszystkim naruszenia prawa materialnego. Wady decyzji administracyjnej spowodowane naruszeniem przepisów postępowania administracyjnego pozostają zasadniczo poza przedmiotem postępowania sądowego, chyba że dyskwalifikują decyzję jako akt administracyjny.
Uzasadnienie
Sąd Apelacyjny powtórzył stanowisko Sądu Okręgowego, zgodnie z którym postępowanie sądowe w sprawach ubezpieczeń społecznych ma charakter cywilny, a sąd kontroluje decyzję organu rentowego pod kątem prawa materialnego. Naruszenia przepisów KPA nie są samodzielną podstawą do wzruszenia decyzji, chyba że mają charakter rażący i dyskwalifikują decyzję jako akt administracyjny.
Czy sąd ubezpieczeń społecznych powinien uwzględniać stan rzeczy istniejący w dacie zamknięcia rozprawy, czy w dacie wydania decyzji organu rentowego?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
W sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych sąd bierze pod uwagę stan rzeczy istniejący w dacie wydania decyzji organu rentowego, ze względu na odwoławczy charakter postępowania sądowego.
Uzasadnienie
Sąd Apelacyjny wyjaśnił, że choć art. 316 § 1 k.p.c. nakazuje uwzględniać stan rzeczy z chwili zamknięcia rozprawy, w sprawach ubezpieczeń społecznych reguła ta doznaje modyfikacji. Sąd jako organ kontrolny wobec organu rentowego ma obowiązek odniesienia się do stanu rzeczy istniejącego w dacie wydania decyzji, co wynika z odrębnego charakteru tego postępowania.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| J. W. | osoba_fizyczna | ubezpieczony |
| Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w S. | instytucja | organ rentowy |
Przepisy (26)
Główne
ustawa systemowa art. 46 § 1
Ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych
ustawa systemowa art. 47 § 1
Ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych
ustawa systemowa art. 47 § 2a
Ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych
ustawa systemowa art. 32
Ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych
rozporządzenie art. 12 § 1
Rozporządzenie Rady Ministrów w sprawie szczegółowych zasad i trybu postępowania w sprawach rozliczania składek, do których poboru zobowiązany jest Zakład Ubezpieczeń Społecznych
rozporządzenie art. 13 § 1
Rozporządzenie Rady Ministrów w sprawie szczegółowych zasad i trybu postępowania w sprawach rozliczania składek, do których poboru zobowiązany jest Zakład Ubezpieczeń Społecznych
rozporządzenie art. 14 § 1
Rozporządzenie Rady Ministrów w sprawie szczegółowych zasad i trybu postępowania w sprawach rozliczania składek, do których poboru zobowiązany jest Zakład Ubezpieczeń Społecznych
ustawa systemowa art. 23 § 1
Ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych
ustawa systemowa art. 24 § 4
Ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych
Należności z tytułu składek ulegają przedawnieniu po upływie 5 lat, licząc od dnia, w którym stały się wymagalne (po zmianie od 1.01.2012 r.).
ustawa o redukcji art. 11
Ustawa o redukcji niektórych obowiązków obywateli i przedsiębiorców
Zmieniła art. 24 ust. 4 ustawy systemowej, skracając termin przedawnienia do 5 lat.
ustawa o redukcji art. 27 § 1
Ustawa o redukcji niektórych obowiązków obywateli i przedsiębiorców
Do przedawnienia należności, którego bieg rozpoczął się przed 1.01.2012 r., stosuje się przepisy w nowym brzmieniu, z tym że bieg przedawnienia rozpoczyna się od 1.01.2012 r.
ustawa o redukcji art. 27 § 2
Ustawa o redukcji niektórych obowiązków obywateli i przedsiębiorców
Jeżeli przedawnienie rozpoczęte przed 1.01.2012 r. nastąpiłoby wcześniej według przepisów dotychczasowych, przedawnienie następuje z upływem tego wcześniejszego terminu.
ustawa abolicyjna art. 1 § 14
Ustawa o umorzeniu należności powstałych z tytułu nieopłaconych składek przez osoby prowadzące pozarolniczą działalność
W okresie od złożenia wniosku o umorzenie do uprawomocnienia się decyzji, postępowanie egzekucyjne ulega zawieszeniu.
ustawa abolicyjna art. 1 § 15
Ustawa o umorzeniu należności powstałych z tytułu nieopłaconych składek przez osoby prowadzące pozarolniczą działalność
Bieg terminu przedawnienia należności ulega zawieszeniu na okres od dnia złożenia wniosku o umorzenie do dnia uprawomocnienia się decyzji.
Pomocnicze
Ordynacja podatkowa
Ustawa Ordynacja podatkowa
Stosuje się odpowiednio do odsetek za zwłokę od nieopłaconych składek.
k.p.c. art. 233 § 1
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 244 § 1
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 252
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 328 § 2
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 316 § 1
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 477 § 14
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 98
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 102
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 108 § 1
Kodeks postępowania cywilnego
rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości art. 2 § 2
Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości w sprawie opłat za czynności adwokackie
rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości art. 10 § 1
Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości w sprawie opłat za czynności adwokackie
Argumenty
Skuteczne argumenty
Należności składkowe nie uległy przedawnieniu ze względu na zawieszenie biegu terminu przedawnienia w związku z wnioskiem o umorzenie. • Postępowanie sądowe w sprawach ubezpieczeń społecznych nie bada naruszeń przepisów KPA. • Sąd bada stan rzeczy istniejący w dacie wydania decyzji organu rentowego, a nie w dacie zamknięcia rozprawy. • ZUS prawidłowo ustalił wysokość zadłużenia i odsetek. • Decyzja ZUS zawierała załącznik ze szczegółowym wykazem zaległości.
Odrzucone argumenty
Zarzut naruszenia przepisów KPA przez ZUS. • Zarzut przedawnienia należności składkowych. • Zarzut błędnego określenia zadłużenia przez ZUS. • Zarzut braku załącznika do decyzji ZUS. • Zarzut naruszenia art. 328 § 2 k.p.c. (uzasadnienie wyroku). • Zarzut naruszenia art. 316 § 1 k.p.c. (uwzględnianie stanu rzeczy z chwili zamknięcia rozprawy).
Godne uwagi sformułowania
Postępowanie sądowe w sprawach z zakresu prawa ubezpieczeń społecznych skupia się na wadach wynikających z naruszenia prawa materialnego, a kwestia wad decyzji administracyjnych spowodowanych naruszeniem przepisów postępowania administracyjnego, pozostaje w zasadzie poza przedmiotem tego postępowania. • Sąd ubezpieczeń społecznych - jako sąd powszechny - może i powinien dostrzegać jedynie takie wady formalne decyzji administracyjnej, które decyzję tę dyskwalifikują w stopniu odbierającym jej cechy aktu administracyjnego. • W sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych reguła z art. 316 § 1 k.p.c. doznaje modyfikacji o tyle, że przedmiotem postępowania z odwołania od decyzji jest badanie zgodności z prawem tej decyzji. [...] sąd ma obowiązek odniesienia się do stanu rzeczy istniejącego w dacie wydania decyzji.
Skład orzekający
Urszula Iwanowska
przewodniczący-sprawozdawca
Romana Mrotek
sędzia
Gabriela Horodnicka - Stelmaszczuk
sędzia
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących przedawnienia składek na ubezpieczenia społeczne, w tym przepisów przejściowych i wpływu wniosków o umorzenie na bieg przedawnienia. Potwierdzenie zakresu kognicji sądu w sprawach ubezpieczeń społecznych."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznych przepisów dotyczących przedawnienia i umorzenia składek, a także procedury sądowej w sprawach ubezpieczeniowych.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa dotyczy ważnej kwestii przedawnienia składek ZUS, co jest częstym problemem dla przedsiębiorców. Szczegółowa analiza przepisów przejściowych i wpływu wniosków o umorzenie na bieg przedawnienia stanowi cenne źródło informacji dla prawników i płatników składek.
“Przedawnienie składek ZUS: Jak wniosek o umorzenie ratuje przed przedawnieniem?”
Dane finansowe
WPS: 102 474,32 PLN
zwrot kosztów zastępstwa procesowego: 4050 PLN
Sektor
ubezpieczenia społeczne
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.