III AUa 440/13
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Apelacyjny przyznał prawo do wcześniejszej emerytury osobie opiekującej się dzieckiem, uchylając decyzję ZUS o odmowie świadczenia i nakazując wznowienie wypłaty.
Wnioskodawczyni K. P. (1) odwołała się od decyzji ZUS odmawiającej jej prawa do wcześniejszej emerytury z tytułu opieki nad dzieckiem, mimo że świadczenie było wypłacane przez ponad 14 lat. Sąd Okręgowy częściowo zmienił decyzję ZUS, ale oddalił roszczenie o dalsze świadczenie. Sąd Apelacyjny, rozpoznając apelację, uznał, że ZUS nie miał podstaw do weryfikacji uprawnień na podstawie art. 114 ust. 1a ustawy emerytalnej, który został już derogowany. W konsekwencji Sąd Apelacyjny zmienił wyrok sądu pierwszej instancji, przyznając prawo do emerytury wnioskodawczyni także po dacie wstrzymania wypłaty.
Sprawa dotyczyła wnioskodawczyni K. P. (1), której Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w R. odmówił prawa do wcześniejszej emerytury z tytułu opieki nad dzieckiem, uchylając wcześniejszą decyzję z 1997 roku i wstrzymując wypłatę świadczenia od 1 listopada 2011 r. Organ rentowy powołał się na art. 114 ust. 1a ustawy o emeryturach i rentach, twierdząc, że stan zdrowia dziecka nie uzasadniał stałej opieki. Wnioskodawczyni odwołała się do Sądu Okręgowego, który częściowo zmienił decyzję ZUS, ale oddalił roszczenie o dalsze świadczenie. Sąd Okręgowy ustalił, że stan zdrowia dziecka nie wymagał stałej opieki matki, a wnioskodawczyni jedynie uczestniczyła w procesie leczenia. Sąd Apelacyjny w Rzeszowie, rozpoznając apelację, uznał, że Sąd Okręgowy naruszył prawo, stosując art. 114 ust. 1 ustawy emerytalnej, który wymagał przedstawienia nowych dowodów lub ujawnienia nieznanych okoliczności, a nie jedynie odmiennej oceny istniejących dowodów. Ponadto, art. 114 ust. 1a, na który powołał się ZUS, został już derogowany wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego. W związku z tym Sąd Apelacyjny zmienił zaskarżony wyrok, potwierdzając prawo wnioskodawczyni do emerytury także po dniu 13 października 2011 r. i zobowiązując organ rentowy do wznowienia wypłaty świadczenia od 1 listopada 2011 r. Sąd Apelacyjny zasądził również od ZUS na rzecz wnioskodawczyni kwotę 150 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania apelacyjnego.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (3)
Odpowiedź sądu
Nie, organ rentowy nie może weryfikować prawa do świadczenia emerytalnego jedynie na podstawie odmiennej oceny wcześniej przedłożonych dowodów, jeśli nie ujawniono nowych dowodów lub okoliczności. Ponadto, jeśli przepis pozwalający na taką weryfikację został derogowany przez Trybunał Konstytucyjny, nie można go stosować.
Uzasadnienie
Sąd Apelacyjny uznał, że Sąd Okręgowy błędnie zastosował art. 114 ust. 1 ustawy emerytalnej, ponieważ nie zaistniały przesłanki do ponownej oceny uprawnień (brak nowych dowodów lub nieznanych okoliczności). Co więcej, art. 114 ust. 1a, na który powołał się ZUS, został już derogowany przez Trybunał Konstytucyjny, co uniemożliwiało jego zastosowanie.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
zmiana wyroku i uwzględnienie apelacji
Strona wygrywająca
K. P. (1)
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| K. P. (1) | osoba_fizyczna | wnioskodawczyni |
| Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w R. | instytucja | organ rentowy |
Przepisy (13)
Główne
u.e.r. FUS art. 114 § ust. 1a
Ustawa o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych
Przepis ten pozwalał na ponowną ocenę prawa do świadczenia w sytuacji braku jakiejkolwiek nowości, a jedynie przy odmiennej ocenie przedłożonych wcześniej dowodów. Został derogowany wyrokiem TK K 5/11.
Pomocnicze
u.e.r. FUS art. 114 § ust. 1
Ustawa o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych
Przepis ten pozwala na weryfikację uprawnień w przypadku ujawnienia nowych dowodów lub nieznanych dotąd okoliczności istniejących przed wydaniem decyzji pierwszorazowej.
Rozporządzenie Rady Ministrów art. 1 § ust. 3 pkt 4
Dotyczy uprawnień do wcześniejszej emerytury pracowników opiekujących się dziećmi wymagającymi stałej opieki.
k.p.c. art. 477¹⁴ § § 2
Kodeks postępowania cywilnego
Podstawa rozstrzygnięcia o potwierdzeniu prawa wnioskodawczyni do emerytury do dnia 13 października 2011 r.
k.p.c. art. 477¹⁴ § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Podstawa oddalenia roszczenia wnioskodawczyni w zakresie przyznania prawa do emerytury po dniu 13 października 2011 r.
u.e.r. FUS art. 134 § ust. 1 pkt 1
Ustawa o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych
Podstawa do wstrzymania wypłaty emerytury w związku z ustaniem przesłanek warunkujących nabycie do niej prawa.
u.e.r. FUS art. 101 § pkt. 1
Ustawa o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych
Podstawa do wstrzymania wypłaty emerytury w związku z ustaniem przesłanek warunkujących nabycie do niej prawa.
k.p.c. art. 316 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Zasada aktualności orzekania.
k.p.c. art. 386 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Podstawa do zmiany zaskarżonego wyroku przez Sąd Apelacyjny.
u.e.r. FUS art. 134 § ust. 1 pkt 4
Ustawa o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych
Dotyczy wstrzymania wypłaty świadczenia.
u.e.r. FUS art. 134 § ust.2 pkt 2
Ustawa o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych
Dotyczy wstrzymania wypłaty świadczenia.
u.e.r. FUS art. 107
Ustawa o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych
Dotyczy działań organu rentowego w przypadku weryfikacji świadczeń.
k.p.c. art. 98 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Podstawa do obciążenia organu rentowego kosztami postępowania.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Derogacja przepisu art. 114 ust. 1a ustawy emerytalnej przez Trybunał Konstytucyjny. Brak nowych dowodów lub nieznanych okoliczności uzasadniających ponowną weryfikację uprawnień na podstawie art. 114 ust. 1 ustawy emerytalnej. Wadliwość pierwotnej decyzji ZUS nie wynikająca z winy wnioskodawczyni.
Odrzucone argumenty
Stan zdrowia dziecka nie wymagał stałej opieki matki. ZUS miał podstawy do weryfikacji uprawnień na podstawie art. 114 ust. 1 ustawy emerytalnej.
Godne uwagi sformułowania
sąd odwoławczy pełni nie tylko funkcję kontrolną ale i merytoryczną sąd rozpoznający sprawę dokonuje w każdym przypadku pełnej oceny legalności decyzji nie można uznać za nieznaną organowi rentowemu okoliczność przyjętą aktualnie niezupełność zaświadczenia lekarskiego zasadniczej kwestii ,iż dowód ten pozyskany został przez ZUS już po wznowieniu postępowania – a więc jako efekt tych działań ,a nie jego źródło zasada aktualności orzekania
Skład orzekający
Irena Mazurek
przewodniczący-sprawozdawca
Bogumiła Burda
sędzia
Urszula Kocyłowska
sędzia
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących weryfikacji decyzji ZUS, skutków derogacji przepisów przez Trybunał Konstytucyjny, oraz zasad przyznawania wcześniejszej emerytury z tytułu opieki nad dzieckiem."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji prawnej związanej z derogacją konkretnego przepisu. Interpretacja art. 114 ust. 1 ustawy emerytalnej może być stosowana w innych przypadkach weryfikacji decyzji.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia prawnego związanego z prawami emerytalnymi i skutkami wyroków Trybunału Konstytucyjnego dla obywateli. Pokazuje, jak prawo może chronić jednostkę przed błędami administracji publicznej.
“ZUS odmówił emerytury po 14 latach. Sąd Apelacyjny: Błąd ZUS nie może pozbawić prawa do świadczenia!”
Dane finansowe
zwrot kosztów postępowania apelacyjnego: 150 PLN
Sektor
ubezpieczenia społeczne
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionySygn. akt III AUa 440/13 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 14 sierpnia 2013 r. Sąd Apelacyjny w Rzeszowie, III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w składzie: Przewodniczący: SSA Irena Mazurek (spr.) Sędziowie: SSA Bogumiła Burda SSA Urszula Kocyłowska Protokolant sekr. sądowy Anna Kuźniar po rozpoznaniu w dniu 14 sierpnia 2013 r. na rozprawie sprawy z wniosku K. P. (1) przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddziałowi w R. o emeryturę z tytułu opieki nad dzieckiem na skutek apelacji wniesionej przez wnioskodawczynię od wyroku Sądu Okręgowego w Rzeszowie z dnia 5 marca 2013 r. sygn. akt IV U 1545/11 I. zmienia pkt II zaskarżonego wyroku w ten sposób , że zmieniając decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddziału w R. z dnia 13 października 2011 r., potwierdza prawo wnioskodawczyni K. P. (1) do emerytury także po dniu 13 października 2011 r., zobowiązując organ rentowy do podjęcia wypłaty świadczenia począwszy od dnia 1 listopada 2011 r. , II. zasądza od Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddziału w R. na rzecz wnioskodawczyni K. P. (1) kwotę 150 zł (słownie sto pięćdziesiąt złotych ) tytułem zwrotu kosztów postępowania apelacyjnego . Sygn. akt III AUa 440/13 UZASADNIENIE wyroku z dnia 14 sierpnia 2013 r. Decyzją z dnia 13 października 2013 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w R. odmówił K. P. (1) prawa do wcześniejszej emerytury z tytułu opieki nad dzieckiem, uchylając uprzednią decyzję z dnia 22 października 1997r. potwierdzającą uprawnienie wnioskodawczyni do tak określonego świadczenia. Równocześnie organ rentowy wstrzymał z dniem 1 listopada 2011 r. wypłatę emerytury. W podstawie prawnej decyzji powołany został art. 114 ust.1a ustawy z dnia 17 grudnia 1998r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (tekst jedn. Dz. U. z 2009 r. Nr 153, poz. 1227 ze zm.), oraz § 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 15 maja 1989 r. w sprawie uprawnień do wcześniejszej emerytury pracowników opiekujących się dziećmi wymagającymi stałej opieki (Dz. U. Nr 28, poz. 149). W uzasadnieniu zaś faktycznym tego rozstrzygnięcia organ rentowy stwierdził, że przedłożone do wniosku emerytalnego zaświadczenie o stanie zdrowia dziecka nie stanowiło dostatecznego dowodu do wykazania jednej z koniecznych przesłanek nabycia prawa do emerytury, zaś wyniki wszczętego w tym zakresie postępowania wyjaśniającego wykazały, że stan zdrowia dziecka wnioskodawczyni nie uzasadniał stałej nad nim opieki. Wnioskodawczyni K. P. (1) odwołała się od decyzji ZUS do Sądu Okręgowego Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Rzeszowie. W odwołaniu z dnia 10 listopada 2011 r. wnioskodawczyni wnosząc o zmianę zaskarżonej decyzji poprzez potwierdzenie jej uprawnienia do pobieranego przez okres ponad 14 lat świadczenia emerytalnego w szczególności zarzuciła, że organ rentowy nie miał podstaw do zastosowania przywołanego w podstawie prawnej przyjętego rozstrzygnięcia art. 114 ust. 1a ustawy emerytalno – rentowej jako, że przedłożone przez nią do wniosku emerytalnego zaświadczenie o stanie zdrowia dziecka spełniało wszelkie wymogi formalne i tak zostało wówczas ocenione. Stąd aktualne działania ZUS stanowią nieuprawnione pozbawienie jej słusznie nabytego prawa. Na poparcie zaś tak wyrażonego poglądu odwołująca przywoływała stanowisko Rzecznika Praw Obywatelskich zawarte w skierowanym do Trybunału Konstytucyjnego wniosku o stwierdzenie niezgodności z Konstytucją wyżej powołanego przepisu , podnosząc nadto ,iż w analogicznej sprawie Europejski Trybunał Praw Człowieka uznał działania ZUS za naruszające art. 1 Protokołu nr 1 do Konwencji Praw Człowieka ( wyrok z dnia 15 września 2008r. w sprawie Moskal przeciwko Polsce , skarga nr 1073/05) . W odpowiedzi na odwołanie z dnia 16 listopada 2011 r. pozwany Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w R. , wnosił o oddalenie żądania wnioskodawczyni z tych samych względów, które legły u podstaw zaskarżonej decyzji , podając dodatkowo ,iż to zainicjowane przez niego postępowanie wyjaśniające dorowadziło do ujawnienia nowych dowodów w rozumieniu art.114ust.1 ustawy emerytalno-rentowej ( dokumentacji z przebiegu leczenia dziecka), dających podstawę do weryfikacji uprawnień odwołującej do pobieranego prze nią dotąd świadczenia emerytalnego. Sąd Okręgowy Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Rzeszowie, po rozpoznaniu odwołania K. P. (1) , wyrokiem z dnia 5 marca 2013 r. (sygn. akt IV U 1545/11) : w pkt. I- zmienił zaskarżoną decyzję ZUS o tyle ,że stwierdził , iż decyzja z dnia 22 października 1997r. zachowała swą moc obowiązującą do dnia 13 października 2011r ., w pkt. II -oddalił odwołanie w pozostałym zakresie tj. co do roszczenia wnioskodawczyni przyznania prawa do emerytury po dniu 13 października 2011r., w pkt. III zaś - zasądził od organu rentowego na rzecz K. P. (1) kwotę 60 zł tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego. Na podstawie zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego Sąd Okręgowy ustalił, że wnioskodawczyni K. P. (1) ur. (...) złożyła w pozwanym organie rentowym w dniu 29 sierpnia 1997r. wniosek o ustalenie prawa do wcześniejszej emerytury z tytułu opieki nad dzieckiem – córką K. P. (2) ur. (...) W chwili składania wniosku emerytalnego wnioskodawczyni pozostawała w zatrudnieniu w Spółdzielni (...) w D. , które to zatrudnienie ustało z dniem 14 października 1997 r. z uwagi na „przejście na emeryturę”. Do wniosku emerytalnego dołączone między innymi zostało zaświadczenie lekarskie wydane przez lekarza pediatrę z Przychodni (...) dla Dzieci (...) w D. z dnia 30 lipca 1997 r., w którym autor zaświadczenia, rozpoznając u córki wnioskodawczyni alergię układu oddechowego, przewlekłe anginy i nerwicę wegetatywną z moczeniem nocnym i anoreksją, zawarł stwierdzenie, iż dziecko wymaga stałej opieki matki z przywołaniem § 1 ust. 3 pkt 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 15 maja 1989r. w sprawie uprawnień do wcześniejszej emerytury pracowników opiekujących się dziećmi wymagającymi stałej opieki (Dz. U. Nr 28, poz. 149). Decyzją z dnia 22 października 1997 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w R. przyznał wnioskodawczyni K. P. (1) prawo do dochodzonego świadczenia emerytalnego, podejmując jego wypłatę od dnia 14 października 1997 r. Emerytura była wypłacana odwołującej do dnia 1 listopada 2011r. W całym tym okresie wnioskodawczyni nie podejmowała zatrudnienia . W lipcu 2011 r. pozwany organ rentowy podjął z urzędu działania mające na celu wyjaśnianie stanu zdrowia córki wnioskodawczyni, zwracając się następnie do Głównego Lekarza Orzecznika o wydanie opinii, czy na podstawie dołączonego do wniosku emerytalnego zaświadczenia lekarskiego oraz pozyskanej aktualnie źródłowej dokumentacji z leczenia dziecka można przyjąć, iż K. P. (2) wymagała stałej opieki matki przed dniem 14 października 1997 r. Taka opinia wydana została w dniu 16 września 2011r. i stanowiła ona, że schorzenia córki wnioskodawczyni nie mieściły się w kategorii schorzeń uprawniających do wcześniejszej emerytury. Powyższe stanowisko Głównego Lekarza Orzecznika legło zaś u podstaw - zaskarżonej w niniejszym postępowaniu - decyzji ZUS z dnia 13 października 2011r. r. odmawiającej K. P. (1) prawa do uprzednio przyznanej wcześniejszej emerytury. Przeprowadzony w postępowaniu sądowym dowód z opinii biegłych lekarzy pulmonologa –alergologa i psychiatry , jak również dowód z przesłuchania odwołującej w charakterze strony pozwoliły z kolei Sądowi I instancji na ustalenie, iż stan zdrowia dziecka odwołującej nie wymagał stałej nad nim opieki , zaś ta sprawowana przez wnioskodawczynię , ograniczała się jedynie do uczestnictwa w procesie leczenia córki , ordynowania leków, przy zachowanej pełnej samodzielności dziecka w zakresie pobierania nauki w szkole, czy wykonywania wszelkich podstawowych czynności życiowych , który to stan utrzymuje się do chwili obecnej ( 21 letnia K. P. jest absolwentką Technikum Informatycznego , aktualnie pozostającą bez pracy) . W świetle powyższych ustaleń, Sąd I instancji, dokonując oceny prawnej sprawy w pierwszym rzędzie uznał, że pozwany organ rentowy był władny dokonać weryfikacji uprawnienia K. P. (1) do pobieranego przez nią dotąd świadczenia emerytalnego , jakkolwiek nie w trybie przywołanego u podstaw zaskarżonej decyzji art.114 ust.1 a ustawy z dni17 grudnia 1998r. o emeryturach i rentach z FUS (tekst jedn. Dz. U. z 2009 r. Nr 153, poz.1227 ze zm.) , ale jego ustępu 1 . Stwierdzając tym samym niezupełność podstawy prawnej przyjętego przez ZUS rozstrzygnięcia , Sąd Okręgowy przyznawał odwołującej rację co do tego ,iż sama odmienna ocena waloru dowodowego dołączonego do wniosku emerytalnego zaświadczenia lekarskiego o stanie zdrowia dziecka , nie mogła stanowić podstawy ponownej oceny jej uprawnień emerytalnych przez ZUS , bo to wyczerpałoby dyspozycję wyżej powołanego art.114 ust.1 a ustawy emerytalno-rentowej , który to przepis wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 28 lutego 2012r. sygn. akt K 5/11 uznany został za niezgodny z art. 2 i art.67 ustawy zasadniczej i derogowany z porządku prawnego z dniem 8 marca 2012r. ( Dz. U. poz. 251). Jednocześnie jednak Sąd I instancji zauważał , że z chwilą pozyskania przez organ rentowy – nieznanej mu dotąd , a istniejącej przed dniem wydania pierwszorazowej decyzji - dokumentacji z przebiegu leczenia dziecka wnioskodawczyni, zaistniały przewidziane w ustępie 1 art.114 w/w ustawy przesłanki ( ujawnienia nowych dowodów) do takiej weryfikacji . Na poparcie zaś tak wyrażonego poglądu Sąd Okręgowy przywoływał wyrok Sądu Najwyższego z dnia 9 stycznia 2012r. III UK 223/10 OSNP 2012/21-22/272 . Uznając jednak ,że wadliwość pierwszorazowej decyzji emerytalnej z dnia 22 października 1997r. nie była w żadnej mierze wywołana działaniem wnioskodawczyni , a jedynie zaniedbaniem ZUS , Sąd I instancji wyraził pogląd ,że w tej sytuacji skutki tej decyzji winny rozciągać się aż do dnia wydania decyzji weryfikującej , stąd też przyjęte w pkt. I wyroku w oparciu o art.477 14 § 2 kpc rozstrzygnięcie o potwierdzeniu prawa wnioskodawczyni do emerytury do dnia 13 października 2011 r. , przy równoczesnym oddaleniu ( pkt. II wyroku) dalej idącego jej żądania ( tj. w zakresie przyznania prawa do tak określonego świadczenia po w/w dacie ), z przywołaniem art.477 14 §1kpc . Niezależnie od tego Sąd Okręgowy w Rzeszowie, powołując liczne orzeczenia Sądu Najwyższego, w tym między innymi wyrok tego Sądu z dnia 28 listopada 2002r. III UZP 9/02 OSNP 2003/12/296 , zauważał, że omawiane świadczenie ma charakteru utracalny, stąd też ustanie którejkolwiek z przesłanek warunkujących nabycie do niego prawa uzasadnia wstrzymanie wypłaty emerytury na podstawie art. 134 ust. 1 pkt 1 w związku z art. 101 pkt. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (tekst jedn. Dz. U. z 2009 r. Nr 153, poz. 1227 ze zm.). Tak zaś sytuacja – zdaniem Sądu I instancji-miała również wystąpić w odniesieniu do odwołującej, skoro w świetle choćby jej zeznań, aktualnie 21 letnia córka jest osobą w pełni samodzielną i nie wymaga żadnej opieki. Rozstrzygając zaś o kosztach procesu Sąd Okręgowy uznał ,że zakres uwzględnionego roszczenia uzasadnia obciążenie w całości ZUS poniesionymi przed wnioskodawczynię kosztami zastępstwa procesowego w kwocie 60 zł , przy powołaniu w podstawie prawnej tej części orzeczenia art. 98 §1kpc w zw. z §2 ust.1 i 2 oraz §12 ust.2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu ( Dz. U. Nr 163, poz. 1348 ze zm.) . Wyrok Sądu Okręgowego Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Rzeszowie z dnia 5 marca 2013 r. – w części oddalającej odwołanie ( pkt. II wyroku) , zaskarżony został przez wnioskodawczynię K. P. (1) . W apelacji z dnia 9 kwietnia 2013 r. (v. k. 92-96 ) wnioskodawczyni zarzucając naruszenie prawa procesowego tj. art.477 9 kpc i art.477 14 kpc , przez niedozwolone wykroczenie poza ramy prawne zaskarżonej decyzji , a tym samym bezpodstawną ocenę prawną sprawy w kontekście – nie przywołanego przez ZUS - art.114ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998r. o emeryturach i rentach z FUS (tekst jedn. Dz. U. z 2009 r. Nr 153, poz.1227 ze zm.), - co równocześnie stanowić miało o naruszeniu prawa materialnego przez zastosowanie tego przepisu , wnosiła o zmianę tej części wyroku Sądu I instancji , poprzez potwierdzenie jej prawa do emerytury także po dniu 13 października 2011r. , przy zasądzeniu stosownych kosztów postępowania apelacyjnego. W uzasadnieniu wniesionego środka odwoławczego , skarżąca w szczególności podnosiła ,że Sąd Okręgowy w Rzeszowie był związany w osądzie sprawy wskazaną przez ZUS podstawą prawną zaskarżonej decyzji tj. art.114 ust.1 a ustawy emerytalno- rentowej , co w sytuacji derogowania tego przepisu z porządku prawnego wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 28 lutego 2012r. sygn. akt K 5/11,oznaczało konieczność uwzględnienia w pełnym zakresie żądania jej odwołania . Pozwany organ rentowy nie ustosunkował się do treści apelacji wnioskodawczyni . Sąd Apelacyjny w Rzeszowie, rozpoznając apelację wnioskodawczyni K. P. (1) zważył, co następuje; Wniesiony przez odwołującą środek zaskarżenia skutkować musi- w ocenie tut. Sądu - wydaniem orzeczenia reformatoryjnego . Zaskarżony bowiem wyrok Sądu Okręgowego w Rzeszowie z dnia 5 marca 2013r. jest wyrokiem naruszającym prawo , choć z innych niż te naprowadzone przez skarżącą względów ( w tym miejscu jednocześnie podkreślić należy , że sąd odwoławczy pełni nie tylko funkcję kontrolną ale i merytoryczną , tak więc w ramach zarzutu naruszenia prawa , może brać pod uwagę z urzędu wszelkie w tym względzie nieprawidłowości sądu I instancji , nawet te nie przywołane przez skarżącego - o takiej roli sądu II instancji stanowi m. innymi wyrok Sądu Najwyższego z dnia 24 maja 2012r. II UK 264/11 LEX nr 1227968 ) . Jakkolwiek bowiem w zdecydowany sposób odrzucić należy główny zarzut zaskarżenia , bezprawnego wykroczenia przez Sąd Instancji poza podstawę prawną zaskarżonej decyzji - jako ,że w tym względzie żadne tego rodzaju ograniczenia nie występują (tak też wprost w wyroku Sąd Najwyższego z dnia 2 października 2008 r. I UK 88/08 OSNP 2010/7-8/100) ,a sąd rozpoznający sprawę dokonuje w każdym przypadku pełnej oceny legalności decyzji , będąc tym samym uprawniony do odmowy przyznania prawa do świadczenia z uwagi na negatywną przesłankę nawet nie poodnoszą przez ZUS ( por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 7 lutego 2002 r. II UKN 42/01 OSNP 2003/22/551) , to równocześnie zauważyć przyjdzie ,iż w okolicznościach faktycznych przedmiotowej sprawy brak było podstaw do uznania – jak to uczynił Sąd I instancji- ,że podstawę weryfikacji uprawnień K. P. (1) do emerytury ( ponownej oceny prawa wnioskodawczyni do tak określonego świadczenia ) stanowić może art.114ust.1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998r. o emeryturach i rentach z FUS (tekst jedn. Dz. U. z 2009 r. Nr 153, poz.1227 ze zm.). Koniecznym bowiem do zastosowania tego przepisu było czy to przedłożenie nowych dowodów czy ujawnienie nieznanych dotąd ZUS okoliczności istniejących przed wydaniem decyzji pierwszorazowej , gdy tymczasem w odniesieniu do odwołującej żadna z tych przesłanek nie wystąpiła. Słusznie bowiem Sąd I instancji zauważa, że nie można uznać za nieznaną organowi rentowemu okoliczność przyjętą aktualnie niezupełność zaświadczenia lekarskiego dołączonego do wniosku emerytalnego dla wykazania przesłanki odniesionej do stanu zdrowia dziecka wnioskodawczyni , ale w konsekwencji czyni nieuprawnione i pozostające w sprzeczności z tą tezą stwierdzenie, iż nowością tą ( nowym w sprawie dowodem ) jest dokumentacja z leczenia dziecka , nie dostrzegając zasadniczej kwestii ,iż dowód ten pozyskany został przez ZUS już po wznowieniu postępowania – a więc jako efekt tych działań ,a nie jego źródło ( tak też wprost w niepublikowanym dotąd wyroku Sądu Najwyższego z dnia 26 listopada 2012r. III UK 13/12 , jaki zapadł w analogicznym do przedmiotowej sprawy stanie faktycznym ) . Powyższe potwierdza też przywołany przez Sąd Okręgowy inny wyrok Sądu Najwyższego z dnia 9 stycznia 2012r. III UK 223/10 OSNP 2012/21-22/272 , w którym wyrażenie wskazywanej jedynie przez Sąd I instancji tezy o możliwości wydania przez organ rentowy decyzji odmawiającej prawa do wcześniejszej emerytury z tytułu opieki nad dzieckiem nawet po wielu latach pobierania tego świadczenia w sytuacji , w której prawo do niego przyznane zostało na podstawie dowodu zawierającego nieprawdziwe dane , poprzedzone zostało –pominiętym już przez Sąd Okręgowy- ustaleniem ,że to sama wnioskodawczyni występując w tamtej sprawie do ZUS o przeliczenie emerytury zaoferowała nowe dowody związane z przebiegiem jej zatrudnienia , pozostające w sprzeczności z tymi dołączonymi do wniosku emerytalnego , co pozwoliło na weryfikację jej ogólnego stażu pracy nie sięgającego koniecznego wymiaru lat 20-stu , a w efekcie stwierdzenie braku prawa do emerytury w oparciu o art.114 ust. 1 ustawy emerytalno-rentowej. Taka zaś sytuacja nie wystąpiła niewątpliwe w okolicznościach faktycznych przedmiotowej sprawy. Z tych to więc wszystkich podniesionych wyżej względów zgodzić się ze skarżącą należało ,iż w jej przypadku jedyną podstawą odmowy prawa do emerytury był- przywołany w zaskarżonej decyzji przez ZUS- art.114ust.1 a ustawy z dnia 17 grudnia 1998r. o emeryturach i rentach z FUS (tekst jedn. Dz. U. z 2009 r. Nr 153, poz.1227 ze zm.) , który w werbalnej swej treści dozwalał na ponowną ocenę prawa do świadczenia w sytuacji braku jakiejkolwiek nowości, a jedynie przy odmiennej ocenie przedłożonych wcześniej dowodów. Skoro jednak przepis ten z dniem 8 marca 2012r., na skutek wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 28 lutego 2012 r. K 5/11 ( Dz. U. poz. 251) derogowany został z porządku prawnego, to obowiązkiem Sądu I instancji przy ferowaniu wyroku - zgodnie z wyrażoną w art. 316 §1kpc zasadą aktualności orzekania- była odmowa jego zastosowania , co w konwekcji prowadzić winno do potwierdzenia prawa K. P. (1) do emerytury w całym okresie pobierania przez nią tego świadczenia jak też po dniu wstrzymania jego wypłaty ( o takich skutkach wyroków Trybunału Konstytucyjnego stanowią m. innymi : postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 7 grudnia 2000 r. III ZP 27/00 OSNAPiUS 2001/10/331, wyrok tego Sądu z dnia 21 listopada 2006 r.IIIPK 42/06 LEX nr 950622 , czy w końcu -w odniesieniu już wprost do spraw EWK –przywołany wyżej nie publikowany wyrok Sądu Najwyższego z dnia 26 listopada 2012r. III UK 13/12 ) . Skoro więc tak się nie stało - wskutek błędnej oceny prawnej sprawy Sądu I instancji ( o czym mowa była powyżej ) , to Sąd Apelacyjny -naprawiając powyższe uchybienie - w oparciu o art.386§1kpc zmienił zaskarżoną cześć wyroku , potwierdzając prawo wnioskodawczyni do emerytury także po dniu wydania zaskarżonej decyzji , przy jednoczesnym zobowiązaniu pozwanego organu rentowego do podjęcia wypłaty świadczenia od dnia jego wstrzymania tj. 1 listopada 2011r. ( pkt. I wyroku tut. Sądu). Tu jedynie marginalnie przyjdzie też zauważyć ,że zupełnie chybione było również przyjęte przez Sąd Okręgowy – niezaskarżone - rozstrzygnięcie o mocy prawnej decyzji z dnia 22 października 1997r. ,w znaczeniu zachowania przez odwołującą prawa do emerytury od dnia przyznania tego uprawnienia w/w decyzją aż do dnia wydania tej zaskarżonej w niniejszym postępowaniu , z uwagi na nie mogącą rodzić dla wnioskodawczyni ujemnych skutków wadliwość działań ZUS. Dość bowiem powiedzieć ,że w tego rodzaju sytuacjach sam ustawodawca przewidział dla świadczeniobiorców należytą ochronę ,poprzez możliwość wstrzymania wypłaty świadczenia dopiero od miesiąca w którym zostaje wydana decyzji weryfikująca , względnie od miesiąca następnego po dniu jej wydania ( art.134 ust. 1pkt 4 i ust.2 pkt 2 ustawy emerytalno-rentowej), i tak też się stało w odniesieniu do odwołującej. Nie można również podzielić alternatywnie zaprezentowanego przez Sąd I instancji poglądu co do możliwości ostatecznego potwierdzenia legalności zaskarżonej decyzji wobec utracalnego charakteru będącego przedmiotem sporu świadczenia i ustalenia ,że córka wnioskodawczyni na dzień wydania tej decyzji nie wymagała stałej opieki w rozumieniu przepisów rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 15 maja 1989 r. w sprawie uprawnień do wcześniejszej emerytury pracowników opiekujących się dziećmi wymagającymi stałej opieki (Dz. U. Nr 28, poz. 149). Dokonanie bowiem tak określonej oceny prawnej sporu -tj. w kontekście przewidzianych w art. 101 pkt 1 w związku z art. 134 ust. 1 pkt 1 ustawy emerytalno-rentowej przesłanek – wymagałoby uprzedniego wdrożenia przez pozwany organ rentowy określonych art.107 w/w działań , co jednak nie miało miejsca w okolicznościach faktycznych przedmiotowej sprawy ( tak też wprost w powoływanym już wcześniej kilkakrotnie wyroku Sądu Najwyższego z dnia 26 listopada 2012r. III UK 13/12). Końcowy wynik sprawy – fakt, iż pozwany ZUS uległ w całości żądaniu odwołującej - uzasadniał z koeli przyjęte w pkt II sentencji wyroku tut. Sądu rozstrzygnięcie o kosztach procesu - obciążenie organu rentowego poniesionymi przez wnioskodawczynię kosztami postępowania odwoławczego , na podstawie art. 98 § 1 kpc i przy uwzględnieniu stawek wynagrodzenia reprezentującego skarżącą fachowego pełnomocnika przewidzianych w § 13 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (tekst jedn. Dz. U. z 2013 r. poz. 461). Na zasądzoną więc z tak określonego tytułu łączną kwotę 150 złotych składały się: koszty zastępstwa procesowego w postępowaniu apelacyjnym w wysokości 120 zł i opłata sądowa od apelacji w kwocie 30 zł .
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI