III AUa 432/20
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa dotyczyła obowiązku zwrotu przez ubezpieczoną K. S. nienależnie pobranych świadczeń emerytalnych (emerytura za kwiecień 2020 r. i dodatkowe roczne świadczenie pieniężne w kwocie 981 zł), które wpłynęły na wspólny rachunek bankowy po śmierci jej ojca, B. D. Ojciec zmarł 13 marca 2020 r., a świadczenia zostały wypłacone 31 marca 2020 r. Ubezpieczona argumentowała, że ZUS został powiadomiony o śmierci ojca i mimo to dokonał wypłaty, a także wydał decyzję przyznającą dodatkowe świadczenie po śmierci. Sąd Okręgowy oddalił odwołanie, uznając świadczenia za nienależnie pobrane na podstawie art. 138 ustawy emerytalnej. Sąd Apelacyjny podzielił to stanowisko, podkreślając, że zgodnie z art. 136a ust. 2 ustawy emerytalnej, wypłata świadczenia wstrzymuje się od miesiąca następującego po miesiącu śmierci świadczeniobiorcy. Wypłata na wspólny rachunek po śmierci świadczeniobiorcy jest traktowana jako wypłata świadczenia innej osobie niż wskazana w decyzji, co uzasadnia żądanie zwrotu na podstawie art. 138 ust. 3 ustawy emerytalnej. Sąd uznał, że wypłata nastąpiła z przyczyn niezależnych od organu rentowego, a zmarły nie był uprawniony do dodatkowego świadczenia rocznego, ponieważ nie miał prawa do emerytury w dniu 31 marca 2020 r. Apelacja ubezpieczonej została oddalona.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: ŚredniaInterpretacja przepisów dotyczących zwrotu nienależnie pobranych świadczeń po śmierci świadczeniobiorcy, w szczególności w kontekście wypłat na wspólne rachunki bankowe i odpowiedzialności organu rentowego.
Dotyczy specyficznej sytuacji wypłaty świadczeń po śmierci świadczeniobiorcy, gdy środki trafiły na wspólny rachunek.
Zagadnienia prawne (2)
Czy świadczenia emerytalne i dodatkowe roczne świadczenie pieniężne wypłacone po śmierci świadczeniobiorcy na wspólny rachunek bankowy są świadczeniami nienależnie pobranymi w rozumieniu art. 138 ustawy o emeryturach i rentach z FUS?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, świadczenia te są nienależnie pobrane, jeśli zostały wypłacone po śmierci świadczeniobiorcy z przyczyn niezależnych od organu rentowego.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że wypłata świadczeń po śmierci świadczeniobiorcy, nawet jeśli nastąpiła na wspólny rachunek, stanowi wypłatę świadczenia innej osobie niż wskazana w decyzji, co kwalifikuje je jako nienależnie pobrane zgodnie z art. 138 ust. 3 ustawy emerytalnej. Wypłata nastąpiła z przyczyn niezależnych od organu rentowego, a zmarły nie był uprawniony do dodatkowego świadczenia rocznego.
Kiedy następuje ustanie prawa do świadczeń emerytalnych w przypadku śmierci świadczeniobiorcy?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Prawo do świadczeń ustaje wraz ze śmiercią osoby uprawnionej, a wstrzymanie wypłaty następuje od miesiąca przypadającego po miesiącu, w którym zmarł świadczeniobiorca.
Uzasadnienie
Zgodnie z art. 101 pkt 2 i art. 136a ust. 2 ustawy emerytalnej, prawo do świadczeń ustaje z dniem śmierci, a wypłata jest wstrzymywana od kolejnego miesiąca.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| K. S. | osoba_fizyczna | ubezpieczona |
| Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w G. | instytucja | organ rentowy |
Przepisy (11)
Główne
ustawa emerytalna art. 138 § 1
Ustawa o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych
Osoba, która nienależnie pobrała świadczenia, jest obowiązana do ich zwrotu.
ustawa emerytalna art. 138 § 3
Ustawa o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych
Za nienależnie pobrane świadczenia uważa się również świadczenia wypłacone z przyczyn niezależnych od organu rentowego osobie innej niż wskazana w decyzji tego organu.
ustawa emerytalna art. 136a § 2
Ustawa o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych
W razie śmierci emeryta lub rencisty wstrzymanie wypłaty świadczenia następuje od miesiąca przypadającego po miesiącu, w którym zmarł emeryt lub rencista.
Ustawa o dodatkowym rocznym świadczeniu pieniężnym dla emerytów i rencistów art. 2 § 1 pkt 6
Dodatkowe roczne świadczenie pieniężne przysługuje osobom, które w dniu 31 marca roku, w którym wypłacane jest dodatkowe roczne świadczenie pieniężne, mają prawo do emerytury.
Pomocnicze
ustawa emerytalna art. 138 § 2
Ustawa o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych
Za nienależnie pobrane świadczenia uważa się świadczenia wypłacone mimo zaistnienia okoliczności powodujących ustanie lub zawieszenie prawa do świadczeń albo wstrzymanie wypłaty świadczeń, jeżeli osoba pobierająca świadczenia była pouczona o braku prawa do ich pobierania, lub świadczenia przyznane lub wypłacone na podstawie fałszywych zeznań lub dokumentów albo w innych przypadkach świadomego wprowadzenia w błąd.
ustawa emerytalna art. 136 § 1
Ustawa o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych
W razie śmierci osoby, która zgłosiła wniosek o świadczenia, świadczenia należne jej do dnia śmierci wypłaca się małżonkowi, dzieciom, z którymi prowadziła wspólne gospodarstwo domowe, etc.
Ustawa o dodatkowym rocznym świadczeniu pieniężnym dla emerytów i rencistów art. 13
W sprawach nieuregulowanych w niniejszej ustawie stosuje się przepisy ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, z wyjątkiem art. 136 tej ustawy.
KPC art. 477 § 14
Kodeks postępowania cywilnego
KPC art. 148 § 1
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 385
Kodeks postępowania cywilnego
Prawo Bankowe art. 51a
Argumenty
Skuteczne argumenty
Świadczenia wypłacone po śmierci świadczeniobiorcy na wspólny rachunek są nienależnie pobrane zgodnie z art. 138 ust. 3 ustawy emerytalnej. • Wypłata świadczeń po śmierci nastąpiła z przyczyn niezależnych od organu rentowego. • Zmarły nie był uprawniony do dodatkowego świadczenia rocznego, ponieważ nie miał prawa do emerytury w dniu 31 marca 2020 r.
Odrzucone argumenty
ZUS został dwukrotnie powiadomiony o śmierci ojca i mimo to dokonał wypłaty. • ZUS wydał decyzję przyznającą dodatkowe świadczenie po śmierci ojca. • Ubezpieczona nie była świadoma braku prawa do świadczeń, a ZUS nie pouczył jej o tym. • Środki wpłynęły na wspólne konto, którym ubezpieczona dysponowała zgodnie z prawem bankowym.
Godne uwagi sformułowania
świadczenia wypłacone z przyczyn niezależnych od organu rentowego osobie innej niż wskazana w decyzji tego organu • wstrzymanie wypłaty świadczenia następuje od miesiąca przypadającego po miesiącu, w którym zmarł emeryt lub rencista • nie był uprawniony do dodatkowego świadczenia rocznego
Skład orzekający
Barbara Białecka
przewodniczący-sprawozdawca
Jolanta Hawryszko
członek
Gabriela Horodnicka-Stelmaszczuk
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących zwrotu nienależnie pobranych świadczeń po śmierci świadczeniobiorcy, w szczególności w kontekście wypłat na wspólne rachunki bankowe i odpowiedzialności organu rentowego."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji wypłaty świadczeń po śmierci świadczeniobiorcy, gdy środki trafiły na wspólny rachunek.
Wartość merytoryczna
Ocena: 5/10
Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia praktycznego dla wielu osób – co dzieje się ze świadczeniami po śmierci bliskiej osoby i kto ponosi odpowiedzialność za ewentualne błędy w wypłatach. Choć nie jest to przypadek sensacyjny, ma dużą wartość informacyjną dla prawników i obywateli.
“Co z emeryturą po śmierci bliskiej osoby? Sąd wyjaśnia, kto musi zwrócić pieniądze.”
Sektor
ubezpieczenia społeczne
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.