III AUA 430/16
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa rozstrzygnęła kwestię, czy świadczenia finansowane z Zakładowego Funduszu Świadczeń Socjalnych (ZFŚS) przez (...) Spółdzielnię (...) w C. dla swoich pracowników powinny być wliczane do podstawy wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne i zdrowotne. Zakład Ubezpieczeń Społecznych (ZUS) wydał decyzje, w których stwierdził, że podstawa wymiaru składek dla wskazanych pracowników nie uwzględniała świadczeń z ZFŚS (bonów i świadczeń rzeczowych), ponieważ ich przyznawanie nie było uzależnione od indywidualnej sytuacji materialnej i życiowej pracowników, co naruszało art. 8 ust. 1 ustawy o ZFŚS. Sąd Okręgowy w Szczecinie oddalił odwołania Spółdzielni, podzielając stanowisko ZUS, że świadczenia te miały charakter premii lub nagród, a nie pomocy socjalnej. Sąd Apelacyjny w Szczecinie, rozpoznając apelację Spółdzielni, zmienił zaskarżony wyrok. Sąd Apelacyjny uznał, że ustalenia faktyczne Sądu Okręgowego były prawidłowe, jednak błędna była ocena prawna. Sąd Apelacyjny stwierdził, że w małych zakładach pracy, gdzie pracodawca i pracownicy znają swoje sytuacje, a pracownicy składają oświadczenia o dochodach, świadczenia z ZFŚS mogą być uznane za socjalne, nawet jeśli są przyznawane w podobnej wysokości ze względu na ogólną trudną sytuację materialną pracowników i specyfikę rynku pracy. Sąd Apelacyjny podkreślił, że § 2 ust. 1 pkt 19 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 18 grudnia 1998 r. wyłącza z podstawy wymiaru składek świadczenia finansowane ze środków przeznaczonych na cele socjalne w ramach ZFŚS, a kontrola ZUS powinna ograniczać się do ustalenia, czy środki pochodzą z ZFŚS i czy mają charakter socjalny. W ocenie Sądu Apelacyjnego, Spółdzielnia sprostała wymogom, a świadczenia były uzależnione od znanej pracodawcy sytuacji rodzinnej i materialnej pracowników, co było zgodne z celem ZFŚS. W konsekwencji, Sąd Apelacyjny zmienił wyrok i poprzedzające go decyzje, stwierdzając, że świadczenia z ZFŚS nie podlegają oskładkowaniu. Sąd zasądził od ZUS na rzecz Spółdzielni zwrot kosztów procesu.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaUstalenie, że świadczenia z ZFŚS przyznawane w określonych okolicznościach (np. w małych zakładach pracy, z uwzględnieniem sytuacji materialnej pracowników i specyfiki rynku) nie podlegają oskładkowaniu, a także zakres kontroli ZUS w tym zakresie.
Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji małego zakładu pracy i sposobu przyznawania świadczeń z ZFŚS. Interpretacja kryterium socjalnego może być różna w zależności od konkretnych okoliczności.
Zagadnienia prawne (2)
Czy świadczenia finansowane z Zakładowego Funduszu Świadczeń Socjalnych (ZFŚS) przyznawane pracownikom przez pracodawcę, które nie uwzględniają indywidualnej sytuacji materialnej i życiowej każdego pracownika, podlegają oskładkowaniu jako przychód ze stosunku pracy?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, świadczenia finansowane z ZFŚS, które są uzależnione od znanej pracodawcy sytuacji rodzinnej i materialnej pracowników oraz od sytuacji na rynku pracy, nie podlegają oskładkowaniu, ponieważ mają charakter socjalny.
Uzasadnienie
Sąd Apelacyjny uznał, że w przypadku małych zakładów pracy, gdzie pracodawca zna sytuację materialną pracowników, a świadczenia są przyznawane z uwzględnieniem tej sytuacji oraz specyfiki rynku pracy, świadczenia te spełniają kryterium socjalne. Kluczowe jest, aby świadczenia pochodziły ze środków ZFŚS i miały charakter socjalny, co wyłącza je z podstawy wymiaru składek zgodnie z rozporządzeniem.
Jaki jest zakres kontroli organu rentowego (ZUS) w zakresie przyznawania świadczeń z ZFŚS przez pracodawcę?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Organ rentowy ma prawo jedynie ustalić, czy świadczenia pochodzą ze środków ZFŚS i czy mają charakter socjalny, a nie weryfikować szczegółowo kryteriów socjalnych przyjętych przez pracodawcę, jeśli są one zgodne z prawem.
Uzasadnienie
Sąd Apelacyjny stwierdził, że przepisy prawa, w tym § 2 pkt 19 rozporządzenia, ograniczają uprawnienia kontrolne ZUS do ustalenia źródła finansowania i charakteru socjalnego świadczeń, a nie do szczegółowej weryfikacji kryteriów socjalnych przyjętych przez pracodawcę.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| (...) Spółdzielnia (...) w C. | spółka | płatnik składek |
| Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w S. | organ_państwowy | organ rentowy |
| D. K. | osoba_fizyczna | zainteresowany |
| A. K. (1) | osoba_fizyczna | zainteresowany |
| A. K. (2) | osoba_fizyczna | zainteresowany |
| M. K. | osoba_fizyczna | zainteresowany |
| G. K. | osoba_fizyczna | zainteresowany |
Przepisy (19)
Główne
ustawa systemowa art. 18 § 1
Ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych
ustawa o świadczeniach z opieki zdrowotnej art. 81 § 1 i 6
Ustawa o świadczeniach z opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych
ustawa o zfśś art. 2 § 1 pkt 1
Ustawa o zakładowym funduszu świadczeń socjalnych
ustawa o zfśś art. 8 § 1
Ustawa o zakładowym funduszu świadczeń socjalnych
rozporządzenie MPiPS art. 2 § 1 pkt 19
Rozporządzenie Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 18 grudnia 1998 r. w sprawie szczegółowych zasad ustalania podstawy wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe
Pomocnicze
ustawa systemowa art. 4 § 9
Ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych
ustawa podatkowa art. 11 § 1
Ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych
ustawa podatkowa art. 12 § 1
Ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych
ustawa o zfśś art. 8 § 2
Ustawa o zakładowym funduszu świadczeń socjalnych
k.p.c. art. 477¹⁴ § 1
Kodeks postępowania cywilnego
k.c. art. 6
Kodeks cywilny
k.p. art. 16
Kodeks pracy
k.p. art. 94 § 8
Kodeks pracy
ustawa o zfśś art. 1 § 1
Ustawa o zakładowym funduszu świadczeń socjalnych
k.p.c. art. 386 § 1
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 98 § 1
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 108 § 1
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 102
Kodeks postępowania cywilnego
ustawa o kosztach sądowych art. 36
Ustawa o kosztach sądowych w sprawach cywilnych
Argumenty
Skuteczne argumenty
Świadczenia z ZFŚS były uzależnione od znanej pracodawcy sytuacji rodzinnej i materialnej pracowników. • Sytuacja na rynku pracy w regionie uzasadniała przyznanie świadczeń większej liczbie pracowników. • Świadczenia finansowane z ZFŚS, które mają charakter socjalny, nie podlegają oskładkowaniu. • Zakres kontroli ZUS jest ograniczony do ustalenia źródła finansowania i charakteru socjalnego świadczeń.
Odrzucone argumenty
Świadczenia z ZFŚS nie były socjalne, ponieważ nie uwzględniano indywidualnej sytuacji materialnej każdego pracownika. • Świadczenia miały charakter premii lub nagród, a nie pomocy socjalnej. • Pracodawca nie wykazał, że przyznawał świadczenia zgodnie z kryterium socjalnym.
Godne uwagi sformułowania
dysponowanie środkami przeznaczonymi na działalność socjalną odbywać się powinno wg kryterium socjalnego • świadczenia te miały w rzeczywistości charakter premii bądź nagród, były zatem dodatkowym dochodem pracownika • przyznawanie ulgowych świadczeń i wysokość dopłat z funduszu powinny być uzależnione od sytuacji życiowej, rodzinnej i materialnej osoby korzystającej z funduszu • świadczenia wypłacone przez pracodawcę z pominięciem owej zasady podstawowej, nie mogą być ocenione w sensie prawnym jako świadczenia socjalne • w małych zakładach pracy, w szczególności funkcjonujących w lokalnych społecznościach, zarówno pracodawca, jak i pracownicy, wzajemnie znają swoje sytuacje rodzinne, materialne i finansowe • kwalifikacja prawna przychodu podlegającego wyłączeniu jest determinowana celem jego przeznaczenia i źródłem pochodzenia i nie definiuje żadnych innych przesłanek
Skład orzekający
Urszula Iwanowska
przewodniczący-sprawozdawca
Barbara Białecka
sędzia
Gabriela Horodnicka-Stelmaszczuk
sędzia
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Ustalenie, że świadczenia z ZFŚS przyznawane w określonych okolicznościach (np. w małych zakładach pracy, z uwzględnieniem sytuacji materialnej pracowników i specyfiki rynku) nie podlegają oskładkowaniu, a także zakres kontroli ZUS w tym zakresie."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji małego zakładu pracy i sposobu przyznawania świadczeń z ZFŚS. Interpretacja kryterium socjalnego może być różna w zależności od konkretnych okoliczności.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy powszechnego zagadnienia oskładkowania świadczeń socjalnych, które jest istotne dla wielu pracodawców i pracowników. Wyrok Sądu Apelacyjnego stanowi ważne odniesienie dla interpretacji przepisów dotyczących ZFŚS.
“Czy premia świąteczna od pracodawcy podlega składkom ZUS? Sąd Apelacyjny wyjaśnia.”
Dane finansowe
zwrot kosztów procesu: 480 PLN
Sektor
inne
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.