III AUa 182/24

Sąd Apelacyjny w PoznaniuPoznań2025-02-05
SAOSubezpieczenia społeczneemerytury wojskoweWysokaapelacyjny
emerytura wojskowasapersłużba wojskowapodwyższenie emeryturyprawo ubezpieczeń społecznychWojskowe Biuro Emerytalnestan faktycznyinterpretacja przepisów

Sąd Apelacyjny oddalił apelację Wojskowego Biura Emerytalnego, potwierdzając prawo do podwyższenia emerytury wojskowej o 1% za każdy rok służby w charakterze sapera, niezależnie od formalnego stanowiska.

Sprawa dotyczyła prawa K. Ż. do podwyższenia emerytury wojskowej o 1% za każdy rok służby w charakterze sapera, zgodnie z art. 15 ust. 2 pkt 2 lit. c ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym żołnierzy zawodowych. Wojskowe Biuro Emerytalne odmówiło podwyższenia, argumentując, że wnioskodawca nie pełnił służby bezpośrednio na stanowisku sapera. Sąd Okręgowy przyznał rację wnioskodawcy, a Sąd Apelacyjny oddalił apelację Biura, potwierdzając, że kluczowe jest faktyczne wykonywanie czynności saperskich przez co najmniej 12 dni w roku, a nie formalna nazwa zajmowanego stanowiska.

Decyzją Dyrektora Wojskowego Biura Emerytalnego w Z. przyznano K. Ż. emeryturę wojskową, jednak odmówiono jej zwiększenia o 1% podstawy wymiaru za każdy rok służby w charakterze sapera, mimo że wnioskodawca brał udział w rozminowywaniu i oczyszczaniu terenu. Organ rentowy uznał, że przepis dotyczy tylko żołnierzy pełniących służbę bezpośrednio na stanowisku sapera, a K. Ż. zajmował inne stanowiska. K. Ż. odwołał się od decyzji, zarzucając błędną interpretację przepisów. Sąd Okręgowy w Zielonej Górze zmienił zaskarżoną decyzję, przyznając prawo do podwyższenia emerytury. Sąd ustalił, że K. Ż. posiadał kwalifikacje i faktycznie wykonywał czynności saperskie, w tym jako dowódca grupy, przez wymagane okresy, co potwierdzały rozkazy dzienne i zeznania świadków. Sąd Okręgowy podkreślił, że kluczowe jest faktyczne wykonywanie czynności, a nie formalna nazwa stanowiska. Wojskowe Biuro Emerytalne wniosło apelację, zarzucając naruszenie prawa materialnego i procesowego, twierdząc, że podwyższenie emerytury przysługuje tylko żołnierzom na stanowisku sapera. Sąd Apelacyjny w Poznaniu oddalił apelację, podzielając stanowisko Sądu Okręgowego. Sąd Apelacyjny potwierdził, że interpretacja przepisów powinna uwzględniać faktyczne wykonywanie czynności saperskich przez co najmniej 12 dni w roku, niezależnie od formalnego nazewnictwa stanowiska. Sąd uznał, że dowody zgromadzone w sprawie, w tym rozkazy dzienne i zeznania świadków, jednoznacznie potwierdzają spełnienie przez K. Ż. przesłanek do podwyższenia emerytury.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (1)

Odpowiedź sądu

Tak, żołnierzowi przysługuje podwyższenie emerytury wojskowej o 1% za każdy rok służby pełnionej bezpośrednio w charakterze sapera, jeżeli uczestniczył w rozminowywaniu i oczyszczaniu terenów z przedmiotów wybuchowych i niebezpiecznych albo brał udział w szkoleniach poligonowych z wykorzystaniem materiałów wybuchowych lub pracach minerskich z wykorzystaniem tych materiałów – co najmniej przez 12 dni w ciągu roku kalendarzowego, niezależnie od formalnego nazewnictwa zajmowanego stanowiska służbowego.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że kluczowe jest faktyczne wykonywanie czynności charakterystycznych dla pracy sapera, a nie formalne zajmowanie stanowiska sapera. Przepisy prawa (art. 15 ust. 2 pkt 2 lit. c ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym żołnierzy zawodowych oraz ich rodzin i § 3 pkt 4 rozporządzenia Rady Ministrów) posługują się zwrotem "w charakterze", co oznacza wykonywanie czynności, a nie tylko zajmowanie konkretnego stanowiska. Dowody (rozkazy dzienne, zeznania świadków) potwierdziły, że wnioskodawca faktycznie wykonywał te czynności przez wymagany okres.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalenie apelacji

Strona wygrywająca

K. Ż.

Strony

NazwaTypRola
K. Ż.osoba_fizycznawnioskodawca
Wojskowy Biuro Emerytalne w Z.instytucjaorgan rentowy

Przepisy (6)

Główne

u.z.e.ż.z.i.r. art. 15 § ust. 2 pkt 2 lit. c

Ustawa o zaopatrzeniu emerytalnym żołnierzy zawodowych oraz ich rodzin

Emeryturę wojskową podwyższa się o 1% podstawy wymiaru za każdy rok służby pełnionej bezpośrednio w charakterze skoczków spadochronowych i saperów.

r.R.M. ws. warunków podwyższania emerytur wojskowych art. 3 § pkt 4

Rozporządzenie Rady Ministrów w sprawie szczegółowych warunków podwyższania emerytur wojskowych

Emeryturę wojskową podwyższa się o 1% podstawy wymiaru za każdy rok zawodowej służby wojskowej pełnionej bezpośrednio w charakterze sapera, jeżeli żołnierz uczestniczył w rozminowywaniu i oczyszczaniu terenów z przedmiotów wybuchowych i niebezpiecznych albo brał udział w szkoleniach poligonowych z wykorzystaniem materiałów wybuchowych lub pracach minerskich z wykorzystaniem tych materiałów – co najmniej przez 12 dni w ciągu roku kalendarzowego.

Pomocnicze

r.M.O.N. ws. trybu postępowania... art. 16 § ust. 2 pkt 5

Rozporządzenie Ministra Obrony Narodowej w sprawie trybu postępowania i właściwości organów w sprawach zaopatrzenia emerytalnego żołnierzy zawodowych oraz uprawnionych członków ich rodzin

Okresy służby wojskowej pełnionej w szczególnych warunkach uzasadniających podwyższenie emerytury zalicza się do wysługi emerytalnej na podstawie wyciągu z rozkazu dowódcy jednostki wojskowej stwierdzającego udział w rozminowywaniu i oczyszczaniu terenu z przedmiotów wybuchowych i niebezpiecznych albo udział w szkoleniach poligonowych z wykorzystaniem materiałów wybuchowych lub w pracach minerskich z wykorzystaniem tych materiałów.

k.p.c. art. 477¹⁴ § § 2

Kodeks postępowania cywilnego

k.p.c. art. 233 § § 1

Kodeks postępowania cywilnego

k.p.c. art. 385

Kodeks postępowania cywilnego

Argumenty

Skuteczne argumenty

Faktyczne wykonywanie czynności saperskich przez co najmniej 12 dni w roku kalendarzowym uzasadnia podwyższenie emerytury wojskowej, niezależnie od formalnego nazewnictwa stanowiska. Rozkazy dzienne potwierdzają udział w czynnościach saperskich i ich wymiar czasowy. Zeznania świadków potwierdzają charakter wykonywanych przez wnioskodawcę czynności. Interpretacja przepisów powinna uwzględniać cel ich wprowadzenia, jakim jest rekompensata za służbę w warunkach szczególnego ryzyka.

Odrzucone argumenty

Podwyższenie emerytury wojskowej przysługuje wyłącznie żołnierzom pełniącym służbę na formalnym stanowisku sapera. Zajmowane przez wnioskodawcę stanowiska (dowódca działonu, dowódca sekcji, oficer sztabowy) nie są stanowiskami saperskimi. Dowolna ocena dowodów przez Sąd I instancji, w tym zeznań powoda i dokumentacji szkoleniowej.

Godne uwagi sformułowania

Sformułowanie „służby pełnionej bezpośrednio w charakterze saperów” (...) nie oznacza wymogu pełnienia stałej służby na stanowisku sapera. Ustawa wyraźnie posługuje się zwrotem „w charakterze”, co należy rozumieć jako wykonywanie czynności charakterystycznych dla stanowiska sapera. Kryterium przyznania podwyższenia podstawy wymiaru świadczenia emerytalnego jest zatem udział żołnierza w charakterze sapera w rozminowywaniu i oczyszczaniu terenów z przedmiotów wybuchowych i niebezpiecznych (...) co najmniej przez 12 dni w ciągu roku kalendarzowego.

Skład orzekający

Marta Sawińska

przewodniczący

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Uzasadnienie prawa do podwyższenia emerytury wojskowej dla żołnierzy wykonujących czynności saperskie, niezależnie od formalnego stanowiska."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej kategorii żołnierzy zawodowych i specyficznych przepisów dotyczących emerytur wojskowych.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa pokazuje, jak kluczowe jest faktyczne wykonywanie obowiązków, a nie tylko formalne nazewnictwo stanowiska, co ma bezpośrednie przełożenie na prawa i świadczenia. Pokazuje też determinację żołnierza w dochodzeniu swoich praw.

Czy bycie saperem na papierze wystarczy? Sąd Apelacyjny wyjaśnia, jak liczy się faktyczna służba.

Sektor

praca

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
Sygn. akt III AUa 182/24 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 5 lutego 2025 r. Sąd Apelacyjny w Poznaniu III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w składzie: Przewodniczący: sędzia Marta Sawińska Protokolant: Emilia Wielgus po rozpoznaniu w dniu 5 lutego 2025 r. w Poznaniu na posiedzeniu niejawnym sprawy K. Ż. przeciwko Wojskowemu Biuru Emerytalnemu w Z. o wysokość emerytury na skutek apelacji Wojskowego Biura Emerytalnego w Z. od wyroku Sądu Okręgowego w Zielonej Górze z dnia 12 grudnia 2023 r. sygn. akt IV U 2178/23 oddala apelację. Marta Sawińska UZASADNIENIE Decyzją z dnia (...) r., nr (...) Dyrektor Wojskowego Biura Emerytalnego w Z. przyznał K. Ż. emeryturę wojskową od (...) r. w wysokości 3 915,59 zł. Procentowy wymiar emerytury wojskowej, przy zachowaniu zasady nie przekraczania 75 % podstawy wymiaru, wyniósł 53 %. Odmówiono wnioskodawcy zwiększenia emerytury wojskowej zgodnie z art. 15 ust. 2 pkt 2 lit. c) ustawy z dnia 10 grudnia 1993 r. o zaopatrzeniu emerytalnym żołnierzy zawodowych oraz ich rodzin , w myśl którego emerytura zostaje podwyższona o 1% podstawy wymiaru za każdy rok zawodowej służby wojskowej pełnionej bezpośrednio w charakterze sapera, jeżeli żołnierz brał udział w rozminowaniu i oczyszczaniu terenu z przedmiotów wybuchowych i niebezpiecznych albo brał udział w szkoleniach poligonowych z wykorzystaniem materiałów wybuchowych lub w pracach minerskich z wykorzystaniem tych materiałów – co najmniej 12 dni w ciągu roku kalendarzowego. Organ rentowy wskazał, że powyższy przepis dotyczy tylko żołnierzy zawodowych, którzy pełnią służbę bezpośrednio w charakterze sapera. Wnioskodawca, jak wynika z rozkazów dziennych, uczestniczył w rozminowywaniu i oczyszczaniu terenu z przedmiotów wybuchowych i niebezpiecznych w charakterze sapera. Z przedłożonych pozostałych dokumentów (wyciągów z kompetencyjnych zakresów obowiązków służbowych na stanowisku Dowódca Działonu, Dowódca Sekcji, Podoficer Sztabowy, protokołów zdania i objęcia obowiązków na ww. stanowiskach służbowych oraz odpisów przebiegu służby wojskowej) wynika, że w latach 2013, 2015, 2016, 2018, 2019, 2020, 2021, 2022 pełnił służbę na stanowiskach nie związanych z czynnościami sapera. Zdaniem organu emerytalnego fakt doraźnego powierzenia czynności o wskazanym wyżej charakterze, nie może powodować wykroczenia poza warunki ustawowe oraz rozporządzenie Rady Ministrów z 15 lipca 2011 r. Odwołanie o ww. decyzji złożył K. Ż. , zaskarżając ją w części dotyczącej odmowy zwiększenia ubezpieczonemu emerytury wojskowej z tytułu służby w charakterze sapera o 1 % za lata 2013, 2015, 2016, 2018, 2019, 2020, 2021 i 2022. Odwołujący zarzucił błędną interpretację przepisów art. 15 ust. 2 pkt 2 lit. c ustawy z dnia 10 grudnia 1993 r. o zaopatrzeniu emerytalnym żołnierzy zawodowych oraz ich rodzin , § 16 pkt 2 ppkt 5 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 23 lutego 2004 r. w sprawie trybu postępowania i właściwości organów w sprawach zaopatrzenia emerytalnego żołnierzy zawodowych oraz uprawnionych członków ich rodzin , oraz przepisu § 3 pkt 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 15 lipca 2011 r. w sprawie szczegółowych warunków podwyższania emerytur wojskowych oraz niezastosowanie § 22 ust. 1 i 2 tego rozporządzenia. W związku z powyższym, odwołujący wniósł o zmianę zaskarżonej decyzji w części dotyczącej nieprawidłowego wyliczenia wysługi emerytalnej nieuwzględniającej okresów służby wojskowej pełnionej w szczególnych warunkach w charakterze sapera, tj. zaniżonej w sumie o 8 % w procentowym wymiarze emerytury, a także zasądzenie od organu emerytalno-rentowego kosztów sądowych według norm przepisanych lub zestawienia kosztów. W uzasadnieniu odwołujący wywodził, że fakt doraźnego powierzania mu czynności sapera nie może powodować wykroczenia poza warunki podwyższenia emerytury określone przepisami rozporządzenia Rady Ministrów z 15 lipca 2011 r. D. (...) w Z. podważył wiarygodność zaświadczeń w formie rozkazów dziennych dowódców z okresów ich dowodzenia od 2010 do 2022 r. Idąc tokiem rozumowania organu, wnioskodawca nie pełniąc na co dzień służby bezpośrednio w charakterze sapera nie może wykonywać zadań sapera. Następnie wnioskodawca opisał obowiązki wykonywane przez siebie w charakterze sapera, stwierdzając, że brał bezpośredni udział w rozminowywaniu i oczyszczaniu terenu poligonów, ryzykował własnym zdrowiem i życiem. Odwołujący podniósł, że w latach 2013, 2015, 2016, 2018, 2019, 2020, 2021 i 2022, przez wymagane prawem okresy, czyli przez co najmniej 12 dni w roku, pełnił służbę bezpośrednio w charakterze sapera. Wskazał, że rozstrzygnięcie kwestii służby bezpośrednio w charakterze sapera jest domeną ustaleń, w jakich okolicznościach faktycznych była pełniona służba, nie zaś formalnego podziału czynności w zbiegu z kwalifikacją stanowiskową. Wyrokiem z 12 grudnia 2023 r. Sąd Okręgowy w Zielonej Górze w sprawie o sygn. IV U 2178/23 zmienił zaskarżoną decyzję z dnia (...) r. nr (...) w ten sposób, że przyznał wnioskodawcy K. Ż. prawo do ustalenia wysokości emerytury wojskowej przy uwzględnieniu podwyższenia o 1 % podstawy jej wymiaru za każdy rok pełnienia służby w charakterze sapera w latach 2013, 2015, 2016, 2018, 2019, 2020, 2021 i 2022. Powyższy wyrok zapadł w oparciu o następujące ustalenia faktyczne i rozważania prawne: Odwołujący K. Ż. , urodzony (...) , pełnił służbę wojskową: niezawodową od 29 stycznia 2003 r. do 6 stycznia 2005 r., zawodową od 7 stycznia 2005 r. do 31 stycznia 2023 r. W dniu 23 lutego 2023 r. złożył wniosek o ustalenie prawa do emerytury wojskowej, który skutkował wydaniem zaskarżonej decyzji. Do obliczenia podstawy wymiaru świadczenia przyjęto uposażenie należne wnioskodawcy według stawek obowiązujących w dniu zwolnienia z zawodowej służby wojskowej. Podstawa wymiaru świadczenia wynosi 7 387,91 zł. Procentowy wymiar przysługującej skarżącemu emerytury przy zachowaniu zasady nieprzekraczania 75% podstawy wymiaru wyniósł 53% z tytułu wysługi emerytalnej ustalonej w załączniku do decyzji. Wysokość przysługującego świadczenia wyniosła 3 915,59 zł. Wnioskodawca w okresie służby zajmował następujące stanowiska w (...) (...) , M. (...) , od 2 kwietnia 2007 r. D. (...) , od 7 stycznia 2014 r. D. (...) , od 20 lutego 2014 r. D. (...) , od 22 października 2018 r. P. (...) . K. (...) dotyczy obowiązków pełnionych na danym stanowisku. Określone w nim są tylko zadania etatowe. Nie ma w nim ujętych zadań dodatkowych, pozaetatowych. Do tego rodzaju zadań pozaetatowych należą m.in. zadania w zakresie oczyszczania poligonu z materiałów wybuchowych i przedmiotów niebezpiecznych pochodzenia wojskowego. W strukturze organizacyjnej nie ma etatowego stanowiska dowódcy „grupy zsaperyzowanej”, gdyż należy do zadań dodatkowych/pozaetatowych. W przypadku potrzeby oczyszczania poligonu z materiałów wybuchowych i przedmiotów niebezpiecznych pochodzenia wojskowego, na podstawie rozkazu dziennego, tworzone są specjalne grupy zsaperyzowane. Właśnie dlatego, że nie ma tego ujętego w (...) przypisanym do danego stanowiska zajmowanego przez żołnierza, dokonywane jest to odrębnymi rozkazami dziennymi. Dwa razy do roku, na wiosnę i jesienią, odbywa się rozminowywanie i oczyszczanie poligonów z przedmiotów wybuchowych i niebezpiecznych pochodzenia wojskowego. Takie oczyszczanie poligonu trwa codziennie przez okres około miesiąca, w zależności od planu jaki został przyjęty. Są to zadania stricte saperskie. Na poligonach, po ćwiczeniach wojskowych, pozostaje dużo niewybuchów i pozostałości amunicji, materiałów wybuchowych i niebezpiecznych. Konieczne jest regularne ich oczyszczanie, przebywanie na nie oczyszczonym poligonie jest bardzo niebezpieczne. Oczyszczanie poligonu polega na przeszukiwaniu pola roboczego, znajdowaniu i zbieraniu niewybuchów, materiałów niebezpiecznych. Dowódca (...) musi posiadać odpowiednie kwalifikacje. Wnioskodawca takie kwalifikacje posiadał. Oprócz oczyszczania poligonów, które odbywało się raz - dwa razy do roku, wnioskodawca w pozostałych 10-11 miesiącach wykonywał służbę zgodnie z zajmowanym stanowiskiem etatowym, jak również średnio raz w miesiącu prowadził szkolenia m.in. z zakładania min przeciwpancernych i przeciwpiechotnych, przeprowadzał też szkolenia z wysadzania. Brał również udział, jako uczestnik, w szkoleniach poligonowych, kiedy była szkolona brygada, w szkoleniach programowych wygaszania materiałów wybuchowych. Wnioskodawca był dopuszczany do realizacji prac oczyszczania terenu poligonu z przedmiotów wybuchowych i niebezpiecznych w charakterze sapera dopiero po odbyciu szkolenia oraz pozytywnym zaliczeniu egzaminu, jako dowódca grupy, na podstawie poszczególnych rozkazów dziennych, dotyczących konkretnych poligonów oraz okresu. W okresie objętym odwołaniem, takie (...) dzienne dotyczące wnioskodawcy wydane zostały m. in. : - z dnia 25 marca 2013 r. - dopuszczenie w charakterze sapera do oczyszczania terenu poligonu z przedmiotów wybuchowych i niebezpiecznych pochodzenia wojskowego w kwietniu 2013 r. - z dnia 23 września 2013 r. - dopuszczenie w charakterze sapera do oczyszczania terenu poligonu z przedmiotów wybuchowych i niebezpiecznych w październiku 2013 r. - z dnia 7 kwietnia 2015 r. – rozkaz dzienny dotyczący przeszkolenia i dopuszczenia do oczyszczania terenu poligonu i nieruchomości z przedmiotów wybuchowych i niebezpiecznych pochodzenia wojskowego w charakterze sapera w kwietniu 2015 r. - z dnia 1 kwietnia 2016 r. – rozkaz dzienny dotyczący przeszkolenia i dopuszczenia do oczyszczania terenu poligonu i nieruchomości z przedmiotów z przedmiotów wybuchowych i niebezpiecznych w charakterze sapera w kwietniu 2016 r. - z dnia 29 września 2016 r. – dopuszczenie w charakterze sapera do oczyszczania terenu poligonu z przedmiotów wybuchowych i niebezpiecznych pochodzenia wojskowego w październiku 2016 r. - z dnia 3 kwietnia 2018 r. – dopuszczenie w charakterze sapera do oczyszczania terenu poligonu z przedmiotów wybuchowych i niebezpiecznych w kwietniu 2018 r. - z dnia 27 września 2018 r. – dopuszczenie w charakterze sapera do oczyszczania terenu poligonu z przedmiotów wybuchowych i niebezpiecznych w październiku 2018 r. - z dnia 2 kwietnia 2019 r. – dopuszczenie w charakterze sapera do oczyszczania terenu poligonu z przedmiotów wybuchowych i niebezpiecznych w kwietniu 2019 r. - z dnia 1 kwietnia 2020 r. – dopuszczenie w charakterze sapera do oczyszczania terenu poligonu z przedmiotów wybuchowych i niebezpiecznych pochodzenia wojskowego w kwietniu 2020 r. - z dnia 30 września 2020 r. – rozkaz dzienny dotyczący przeszkolenia i dopuszczenia do oczyszczania terenu poligonu i nieruchomości z przedmiotów wybuchowych i niebezpiecznych pochodzenia wojskowego w charakterze sapera w październiku 2020 r. - z dnia 1 kwietnia 2021 r. – dopuszczenie w charakterze sapera do oczyszczania terenu poligonu z przedmiotów wybuchowych i niebezpiecznych w kwietniu 2021 r. - z dnia 1 kwietnia 2022 r. – dopuszczenie w charakterze sapera do oczyszczania terenu poligonu z przedmiotów wybuchowych i niebezpiecznych w kwietniu 2022 r. - z dnia 5 października 2022 r. – dopuszczenie w charakterze sapera do oczyszczania terenu poligonu z przedmiotów wybuchowych i niebezpiecznych w październiku 2022 r. W poszczególnych latach wnioskodawca uczestniczył bezpośrednio w charakterze sapera w rozminowaniu i oczyszczaniu terenu z przedmiotów wybuchowych i niebezpiecznych lub brał udział w szkoleniach poligonowych z wykorzystaniem materiałów wybuchowych lub pracach minerskich z wykorzystaniem tych materiałów, w następującym wymiarze dni: – 2010 r. – 8 dni; – 2013 r. – 20 dni (9 +11), – 2014 r. – 9 dni, – 2015 r. – 12 dni; – 2016 r. – 24 dni (2 x 12 dni), – 2017 r. – 10 dni, – 2018 r. – 14 dni (10 + 4); – 2019 r. – 12 dni ; – 2020 r. – 25 dni (15+10) – 2021 r. – 15 dni; – 2022 r. – 29 dni (13 + 16) Wnioskodawca w związku z powyższym uczestnictwem otrzymał (...) dzienne dotyczące ewidencji jego pracy z użyciem b. (...) , wydane na podstawie art. 15 ust. 2 pkt 2 lit. c) ustawy z dnia 10 grudnia 1993 r. o zaopatrzeniu emerytalnym żołnierzy zawodowych oraz ich rodzin , § 16 pkt 2 ppkt 5 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z 10 lutego 2012 r. w sprawie trybu postępowania i właściwości organów w sprawach zaopatrzenia emerytalnego żołnierzy zawodowych oraz uprawnionych członków ich rodzin, § 3 pkt 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 15 lipca 2011 r. w sprawie szczegółowych warunków podwyższania emerytur wojskowych , w których stwierdzono uczestnictwo wnioskodawcy w rozminowywaniu i oczyszczaniu terenu z przedmiotów wybuchowych i niebezpiecznych w charakterze sapera oraz – w przypadku rozkazów dziennych z 10 maja 2013 r., 21 października 2013 r., 6 listopada 2014 r., 28 lutego 2017 r., 20 lutego 2017 r. i z 11 maja 2017 r. - również udziału w szkoleniach poligonowych z wykorzystaniem materiałów wybuchowych lub pracach minerskich z wykorzystaniem tych materiałów. W każdym z ww. (...) dziennych oprócz potwierdzenia udziału wnioskodawcy w ww. czynnościach, podano ich wymiar (ilość dni). W powyższych okresach, wskazanych w rozkazach dziennych, wnioskodawca brał czynny i bezpośredni udział w rozminowaniu i oczyszczaniu terenu (poligonu) z przedmiotów wybuchowych i niebezpiecznych. Aby zostać dopuszczonym do oczyszczania poligonu, każdy żołnierz, w tym wnioskodawca, musiał przejść specjalne obowiązkowe szkolenie. Szkolenie przeprowadzone było na dwóch poziomach – przez osoby wyznaczone z brygady oraz przez osoby wyznaczone przez komendę poligonu. Na szkoleniu przedstawiany był plan oczyszczania, warunki bezpieczeństwa, organizację oczyszczania, zdjęcia, plan terenu, rodzaj możliwych na poligonie niewybuchów, materiałów wybuchowych i niebezpiecznych pochodzenia wojskowego. Szkolenie kończyło się egzaminem. Dopiero zdanie takiego egzaminu skutkowało otrzymaniem rozkazu dziennego dopuszczającego żołnierza do oczyszczania terenu poligonu. Oczyszczanie przeprowadzane było w następujący sposób. Całe zgrupowanie oczyszczania zbierało się w określonym miejscu, gdzie podpisywano listę obecności i sprawdzano czy żołnierze, którzy się stawili zostali dopuszczeni do oczyszczania poligonu. Dodatkowo bezpośrednio przed wejściem na oczyszczany teren, żołnierze przechodzili na miejscu instruktaż dotyczący warunków bezpieczeństwa, a przede wszystkim informowani byli o rodzaju przedmiotów wybuchowych i materiałów niebezpiecznych, które mogą spotkać na danym odcinku. Żołnierze ustawiali się w tyralierę – pojedynczą linię, w ustalonej od siebie odległości, około 2 - 5 metrów, w zależności od rodzaju sprawdzanego terenu. Każda grupa miała wyznaczony obszar do oczyszczania. Na komendę ruszali powoli i ostrożnie we wskazanym kierunku. Jeżeli żołnierz trafił na podejrzany przedmiot, zatrzymywał się, nie dotykał go i podnosił rękę, by zasygnalizować znalezisko. Wówczas podchodził dowódca grupy i sprawdzał, co zostało znalezione, oznaczano to miejsce, tyraliery ruszała dalej. Były to prace stricte saperskie. Znalezione przedmioty były później przez patrol saperski składowane i utylizowane, niektóre z nich były zbyt niebezpieczne do przeniesienia i te były detonowane na miejscu. Wnioskodawca jako (...) jednej z grup oczyszczania/saperskich, brał bezpośredni, czynny udział w oczyszczaniu poligonu, szedł w tyralierze. Przedmiotami znajdowanymi na poligonie były niewybuchy oraz wszelkiego rodzaju materiały niebezpieczne, pozostawione przez szkolących się tam wcześniej żołnierzy oraz wojska specjalne z różnych krajów. Były to np. pociski artyleryjskie, granaty moździerzowe, pociski przeciwpancerne, rakiety, miny. Często okazywało się, że w pozostawionych na poligonie przedmiotach są jeszcze aktywne zapalniki. W trakcie poszukiwań żołnierze musieli wchodzić w miejsca, gdzie znajdowały się ww. pozostałości po ćwiczeniach na poligonie, przeszukiwano też strzelnice. Pociski groziły detonacją w razie nadepnięcia lub dotknięcia. Zdarzało się, że podczas przeszukiwania terenu pociski znajdowane były na drzewach. Istniało realne ryzyko śmierci lub utraty zdrowia. Żołnierze podczas oczyszczania byli ubrani w umundurowanie i hełm. Tereny oczyszczane przez wnioskodawcę były trudne – pagórkowate, porośnięte trawą, częściowo zalesione. Zwłaszcza teren trawiasty wymagał powolnego poruszania się, ponieważ pociski były w nim prawie niewidoczne. Na poligonach znajdowały się pociski nie tylko polskie, ale również innych nacji – (...) , (...) . Nadepnięcie, a czasem nawet dotknięcie pozostawionego na poligonie np. granatnika 40 mm (wielkości kurzego jajka), mogło spowodować detonację. Niekiedy na poligonie można było spotkać zwierzynę, zwierzyna stwarzała niebezpieczeństwo detonacji. Większość ww. prac wnioskodawcy wykonywanych w charakterze sapera odbywała się na poligonie W. , który jest jednym z największych poligonów w E. . Jest to teren trudny, różnorodny, z dużą ilością dolin, terenu bagiennego, w niektórych miejscach zalesiony. Na podstawie tak ustalonego stanu faktycznego Sąd I instancji wydał zaskarżony wyrok, w którym zmienił zaskarżoną decyzję z dnia 17 kwietnia 2023 r. nr (...) w ten sposób, że przyznał wnioskodawcy K. Ż. prawo do ustalenia wysokości emerytury wojskowej przy uwzględnieniu podwyższenia o 1 % podstawy jej wymiaru za każdy rok pełnienia służby w charakterze sapera w latach 2013, 2015, 2016, 2018, 2019, 2020, 2021 i 2022. Na wstępie rozważań prawnych Sąd Okręgowy podkreślił, że odwołanie okazało się zasadne. Przechodząc do meritum wskazał, że przedmiotem sporu było ustalenie, czy emerytura wojskowa przysługująca odwołującemu powinna być podwyższona o 1% podstawy wymiaru za lata 2013, 2015, 2016, 2018, 2019, 2020, 2021, 2022 w związku z wykonywaniem przez niego służby w charakterze sapera tj. w warunkach określonych w art. 15 ust. 2 pkt 2 lit. c ustawy z dnia 10 grudnia 1993 r. o zaopatrzeniu emerytalnym żołnierzy zawodowych oraz ich rodzin , doprecyzowanych w § 3 pkt 4 rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 15 lipca 2011 r. w sprawie szczegółowych warunków podwyższania emerytur wojskowych . Zgodnie z art. 15 ust. 2 pkt 2 lit. c ustawy z dnia 10 grudnia 1993 r. o zaopatrzeniu emerytalnym żołnierzy zawodowych oraz ich rodzin (t.j. Dz. U. z 2022 r., poz. 2528 ze zm.), emeryturę podwyższa się o 1% podstawy wymiaru za każdy rok służby pełnionej bezpośrednio w charakterze skoczków spadochronowych i saperów. Dalsze regulacje w tym zakresie zawiera rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 15 lipca 2011 r. w sprawie szczegółowych warunków podwyższania emerytur wojskowych (Dz. U. z 2011 r., Nr 159, poz. 946), stanowiące w § 3 pkt 4 , że emeryturę wojskową podwyższa się o 1% podstawy wymiaru za każdy rok zawodowej służby wojskowej pełnionej bezpośrednio w charakterze sapera, jeżeli żołnierz uczestniczył w rozminowywaniu i oczyszczaniu terenów z przedmiotów wybuchowych i niebezpiecznych albo brał udział w szkoleniach poligonowych z wykorzystaniem materiałów wybuchowych lub pracach minerskich z wykorzystaniem tych materiałów – co najmniej przez 12 dni w ciągu roku kalendarzowego. Zgodnie zaś z § 16 ust. 2 pkt 5 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z 10 lutego 2012 r. w sprawie trybu postępowania i właściwości organów w sprawach zaopatrzenia emerytalnego żołnierzy zawodowych oraz uprawnionych członków ich rodzin (t.j. Dz. U. z 2019 r., poz. 2107 ze zm.), okresy służby wojskowej pełnionej w szczególnych warunkach uzasadniających podwyższenie emerytury zalicza się do wysługi emerytalnej na podstawie wyciągu z rozkazu dowódcy jednostki wojskowej stwierdzającego udział w rozminowywaniu i oczyszczaniu terenu z przedmiotów wybuchowych i niebezpiecznych albo udział w szkoleniach poligonowych z wykorzystaniem materiałów wybuchowych lub w pracach minerskich z wykorzystaniem tych materiałów. Takie wyciągi z rozkazu dowódcy jednostki wojskowej wnioskodawca przedstawił. W ocenie Sądu I instancji przeprowadzone postępowanie dowodowe prowadzi do wniosku, że ubezpieczony w latach 2013, 2015, 2016, 2018, 2019, 2020, 2021, 2022 wykonywał wskazane w ww. przepisach czynności, przez wymagane co najmniej 12 dni w ciągu roku kalendarzowego, a zatem odnośnie do tych lat zachodzą przesłanki podwyższenia emerytury o 1% podstawy wymiaru za każdy rok. Podkreślił, że rozstrzygnięcie kwestii służby bezpośrednio w charakterze sapera jest domeną ustaleń, w jakich okolicznościach faktycznie była pełniona służba, nie zaś kwalifikacją stanowiskową i formalnym podziałem czynności. W przedmiotowej sprawie okoliczności te zostały przekonywująco udowodnione przez ubezpieczonego. Przede wszystkim już same wyciągi z rozkazów dziennych, zawarte w dokumentacji służbowej odwołującego się, wprost potwierdzają wykonywanie powyższych czynności przez wnioskodawcę oraz ich okresy w poszczególnych latach. W rozkazach tych wskazane jest wprost, że wnioskodawca „brał udział w charakterze sapera przy rozminowywaniu i oczyszczaniu terenów z przedmiotów wybuchowych i niebezpiecznych albo brał udział w szkoleniach poligonowych z wykorzystaniem materiałów wybuchowych lub pracach minerskich z wykorzystaniem tych materiałów”. Powyższe dokumenty, sporządzone dla celów ewidencyjno-emerytalnych w czasie pełnienia przez ubezpieczonego służby wojskowej, wskazują także podstawę prawną ich wystawienia oraz przywołują konkretne dokumenty (rozkazy dzienne), które stanowiły podstawę ustalenia poszczególnych okresów pełnienia służby w charakterze sapera w kolejnych latach. Potwierdzają też nabycie przez wnioskodawcę z tego tytułu uprawnienia do podwyższenia podstawy wymiaru emerytury wojskowej o 1%. Oczywistym jest, że osoby wystawiające (...) dzienne ponoszą odpowiedzialność za ich treść, która wywołuje określone skutki - w tym przypadku ma wpływ na wysokość świadczenia emerytalnego ubezpieczonego. Nadto, dowódca danej jednostki wojskowej jest najlepiej zorientowany w jakich warunkach pełnią służbę żołnierze jednostki, a zatem nie ma racjonalnych podstaw by kwestionować wiarygodność tego rodzaju oświadczeń. Podważanie wiarygodności oświadczeń dowódcy jednostki wojskowej przez pracowników organu emerytalnego wymaga solidnych i rzeczowych argumentów, których zabrakło w sprawie. W ocenie Sądu I instancji wyciągi z rozkazów, znajdujące się w aktach emerytalnych ubezpieczonego, nie pozostawiają wątpliwości, że służba, o jakiej mowa w powołanych wyżej przepisach, była pełniona przez niego w określonym, wymaganym wymiarze. Odwołujący nie tylko przeszedł niezbędne szkolenia w zakresie wykonywania czynności saperskich, ale również w czynnościach tych brał bezpośredni udział. Z rozkazów dziennych oraz przedłożonej dokumentacji szkoleniowej wynika, że wnioskodawca po obowiązkowym szkoleniu specjalnym i zdanym egzaminie, na podstawie rozkazu dziennego przystępował do czynności saperskich przy oczyszczaniu poligonu. Dokładny charakter czynności przy rozminowywaniu i oczyszczaniu poligonu został opisany przez świadków M. B. , Ł. O. , A. B. oraz przez samego wnioskodawcę. Świadkowie konsekwentnie wskazywali, iż wnioskodawca bezpośrednio uczestniczył w oczyszczaniu poligonu z materiałów wybuchowych i niebezpiecznych pochodzenia wojskowego, a czynności przez niego wykonywane były czynnościami o charakterze stricte saperskim. Również z przedłożonej dokumentacji wprost wynika, że odwołujący do ww. czynności dopuszczony był w charakterze sapera. Z akt emerytalnych wynika, że wnioskodawca w okresie służby wojskowej formalnie zajmował następujące stanowiska w (...) : D. (...) , M. (...) , od 2 kwietnia 2007 r. D. (...) , od 7 stycznia 2014 r. D. (...) , od 20 lutego 2014 r. D. (...) , od 22 października 2018 r. P. (...) . Niemniej nie było wystarczające dla odmowy uwzględnienia żądania ubezpieczonego. Ważne jest bowiem jaki zakres czynności realizował w ramach służby. Te natomiast, w zakresie istotnym dla rozstrzygnięcia, wynikały z przedłożonych za poszczególne lata rozkazów dziennych. We wskazanych latach pełnił on bowiem - na podstawie rozkazów dziennych – służbę jako dowódca grupy saperskiej tj. grupy oczyszczania terenu poligonu z przedmiotów wybuchowych i niebezpiecznych pochodzenia wojskowego. W kwestii zakresu obowiązków ubezpieczonego, nie można tracić z pola widzenia, co wynika z zeznań wnioskodawcy oraz świadków, że odwołujący jako dowódca grupy oczyszczania poligonu bezpośrednio towarzyszył żołnierzom w podejmowanych przez nich czynnościach, uczestniczył w tyralierze, a tym samym znajdował się w takim samym położeniu jak wszyscy członkowie grupy oczyszczania poligonu. Samo nazewnictwo zajmowanych stanowisk ma w tym zakresie znaczenie drugorzędne, a istotnym jest jakie dana osoba wykonywała faktycznie czynności. Z istoty omawianego stanowiska (dowódcy grupy zsaperyzowanej, grupy oczyszczania, saperów) wynika bowiem, że osoba je zajmująca pełni służbę w miejscach, gdzie znajdują się i są wykonywane manipulacje materiałami wybuchowymi - będąc w konsekwencji tak samo jak członkowie tej drużyny bezpośrednio zagrożona. Pozwany z treści ww. regulacji prawnych wywodził, że podwyższenie emerytury wojskowej przysługuje wyłącznie tym żołnierzom, którzy pełnili w danym roku służbę wojskową jako saper (na stanowisku służbowym sapera), a w konsekwencji, że dyspozycją tychże regulacji nie są objęci żołnierze, którzy z naznaczenia stanowiskowego nie są saperami, nawet jeśli uczestniczyli we wskazanych wyżej czynnościach. Zatem organ prezentuje wykładnię prawa, że przepis ma zastosowanie tylko do szeregowych żołnierzy będących saperami, czyli de facto o kwalifikacji decyduje oznaczenie stanowiska służbowego. Z takim rozumieniem powołanych na wstępie przepisów – zdaniem Sądu I instancji - nie sposób się zgodzić. Jest to wykładnia zawężająca, która nie zasługuje na uwzględnienie. Przepis stanowi bowiem, o służbie wojskowej pełnionej bezpośrednio w charakterze sapera. Użyta przez ustawodawcę forma językowa, wskazuje na konieczność dokonania charakterystyki pracy, czyli opisania wykonywanych czynności i przypisania do pracy sapera. To zaś wskazuje, że bez znaczenia prawnego jest nazwa stanowiska, jakie zajmuje saper. Ważne jest by jego praca była charakterystyczna dla pracy sapera. Podkreślenia wymaga również, że ustawodawca dla zastosowania podwyższenia wysługi emerytalnej o 1 % za każdy rok, nie wymaga wykonywania stałego wykonywania tych czynności w charakterze sapera, ale wystarczy ich wykonywanie w ciągu roku kalendarzowego przez 12 dni. Następnie Sąd I instancji przytoczył fragment uzasadnienia wyroku Sądu Apelacyjnego w Gdańsku 13 października 2017 r., sygn. akt III AUa 523/17. Zaznaczył, że nie jest bowiem tak, że podwyższenie emerytury wojskowej z powyższego tytułu przysługuje wyłącznie tym żołnierzom, którzy pełnili w danym roku służbę wojskową jako saper (na stanowisku służbowym sapera), a w konsekwencji, że dyspozycją tychże regulacji nie są objęci żołnierze, którzy z naznaczenia stanowiskowego nie są saperami, nawet jeśli uczestniczyli we wskazanych wyżej czynnościach. Skoro podwyższenie podstawy wymiaru świadczenia miałoby dotyczyć tylko osób pełniących służbę na stanowisku sapera, to zbędnym byłoby uszczegółowianie czynności oraz zakreślanie okresu ich wykonywania (§ 3 ust. 4 rozporządzenia). Jednocześnie niniejsza sprawa jest przykładem tego, że osoba nie pełniąca służby na stanowisku sapera, w okresach ćwiczeń i szkoleń wykonywała czynności sapera, a okres ten przekraczał ustaloną granicę co najmniej 12 dni w roku kalendarzowym. Kryterium przyznania podwyższenia podstawy wymiaru świadczenia emerytalnego jest zatem udział żołnierza w charakterze sapera w rozminowywaniu i oczyszczaniu terenów z przedmiotów wybuchowych i niebezpiecznych albo udział w szkoleniach poligonowych z wykorzystaniem materiałów wybuchowych lub pracach minerskich z wykorzystaniem tych materiałów – co najmniej przez 12 dni w ciągu roku kalendarzowego. Natomiast okoliczność, że żołnierz pełni służbę w charakterze sapera dotyczy zarówno żołnierza, który pełni taką służbę stale – zajmując stanowisko sapera, jak i żołnierza, który w określonych w rozporządzeniu okolicznościach i okresie pełni służbę w charakterze sapera, czyli także do żołnierzy, którzy stałą służbę pełnią na innym niż saper stanowisku. Sformułowanie „służby pełnionej bezpośrednio w charakterze saperów” użyte w przepisie art. 15 ust. 2 pkt 2 ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym żołnierzy zawodowych i ich rodzin nie oznacza wymogu pełnienia stałej służby na stanowisku sapera. Odwołując się do wykładni literalnej stwierdzić można, że gdyby taka była intencja ustawodawcy, wprost zostałoby użyte sformułowanie „na stanowisku (służbowym) sapera”, tymczasem ustawa wyraźnie posługuje się zwrotem „w charakterze”, co należy rozumieć jako wykonywanie czynności charakterystycznych dla stanowiska sapera. Takie poglądy i rozumienie powołanych na wstępie przepisów, zostały zaprezentowane m.in. w wyroku Sądu Apelacyjnego w Szczecinie z dnia 16.07.2021 r., sygn. akt III AUa 261/21, wyrku Sądu Apelacyjnego w Szczecinie z dnia 28.02.2022 r., sygn. akt III AUa 244/21; wyroku Sądu Apelacyjnego w Gdańsku z dnia 13.10.2017 r., sygn. akt III AUa 523/17). Sąd orzekający w pełni je podziela. Reasumując, zdaniem Sądu I instancji przeprowadzone w sprawie postępowanie dowodowe wykazało, że ubezpieczony, niezależnie od stanowisk jakie zajmował, na podstawie rozkazów dziennych w latach 2013, 2015, 2016, 2018, 2019, 2020, 2021, 2022 pełnił bezpośrednio służbę w charakterze sapera przy rozminowywaniu i oczyszczaniu terenów z przedmiotów wybuchowych i niebezpiecznych albo brał udział w szkoleniach poligonowych z wykorzystaniem materiałów wybuchowych lub pracach minerskich z wykorzystaniem tych materiałów, przez co najmniej 12 dni w roku. Uzasadniało to podwyższenie emerytury wojskowej o 1% podstawy wymiaru za każdy rok tej służby. Mając powyższe na względzie, na podstawie art. 477 14 § 2 k.p.c. , orzeczono jak w sentencji wyroku. Apelację od wyroku Sądu I instancji złożyło Wojskowe Biuro Emerytalne w Z. zaskarżając go w całości i zarzucając mu: 1. naruszenie prawa materialnego poprzez jego niewłaściwe zastosowanie (błąd w subsumcji), polegające na przyjęciu, że ustalony w sprawie stan faktyczny odpowiada hipotezom norm prawnych zawartych w przepisach: ⚫ art. 15 ust. 2 pkt 2 lit. c ustawy z dnia 10 grudnia 1993 r. o zaopatrzeniu emerytalnym żołnierzy zawodowych oraz ich rodzin oraz ⚫ § 3 pkt 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 15 lipca 2011 r. w sprawie szczegółowych warunków podwyższania emerytur wojskowych , oraz ustaleniu wskutek tego, że powód spełnia przesłanki do podwyższenia wysokości emerytury wojskowej o 1% podstawy wymiaru za lata 2013, 2015, 2016, 2018, 2019, 2020, 2021, 2022 podczas, gdy prawidłowa wykładnia rzeczonych norm prawnych przemawia za uznaniem, iż podwyższenie emerytury wojskowej o 1% podstawy wymiaru za każdy rok służby pełnionej bezpośrednio w charakterze sapera dotyczy tylko tych żołnierzy, którzy spełniają kumulatywnie dwie przesłanki, tj. w danym roku pełnili służbę wojskową na stanowisku służbowym sapera, a ponadto wykonywali ww. czynności co najmniej 12 dni w ciągu danego roku, co doprowadziło do wadliwego stwierdzenia, że powodowi jako dowódcy działonu w latach 2013-2018, dowódcy sekcji w roku 2014 oraz jako oficerowi sztabowemu w latach 2018-2022 przysługuje prawo do ustalenia wysokości emerytury wojskowej z uwzględnieniem podwyższenia o 1% podstawy wymiaru za każdy rok pełnienia służby w charakterze sapera w latach 2013, 2015, 2016, 2018, 2019, 2020, 2021, 2022; 2. 
        naruszenie prawa procesowego art. 233 § 1 k.p.c. poprzez dokonanie dowolnej, a nie swobodnej oceny zgromadzonego materiału dowodowego, przejawiającej się w błędnym uznaniu zeznań powoda za wiarygodne i miarodajne na potrzeby sprawy, podczas gdy nie zobrazował on charakteru swojej służby wojskowej w latach 2013, 2015, 2016, 2018, 2019, 2020, 2021, 2022, i nie potwierdził faktu pełnienia przez siebie w latach 2013, 2015, 2016, 2018, 2019, 2020, 2021, 2022 służby wojskowej bezpośrednio w charakterze sapera, oraz, że sam prowadził comiesięczne szkolenia dla innych żołnierzy z zakładania min przeciwpancernych i przeciwpiechotnych oraz z wysadzania co doprowadziło do wadliwego stwierdzenia, że powodowi we wskazanych latach kolejno jako dowódcy działonu w latach 2013-2018, dowódcy sekcji w roku 2014 oraz jako oficerowi sztabowemu w latach 2018-2022 przysługuje prawo do ustalenia wysokości emerytury wojskowej z uwzględnieniem podwyższenia o 1% podstawy wymiaru za każdy rok pełnienia służby w charakterze sapera w latach 2013, 2015, 2016, 2018, 2019, 2020, 2021, 2022, 3. 
        naruszenie prawa procesowego art. 233 § 1 k.p.c. poprzez dokonanie dowolnej, a nie swobodnej oceny zgromadzonego materiału dowodowego poprzez powoływanie się przez Sąd I instancji na nieistniejącą w aktach sprawy dokumentację szkoleniową, z której ma wynikać, że powód sam miał być prowadzącym comiesięczne szkolenia z zakładania min przeciwpancernych i przeciwpiechotnych oraz z wysadzania w okresie kiedy nie brał udziału w czynnościach na poligonie. Wskazując na powyższe wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku Sądu Okręgowego w Zielonej Górze z dnia 12 grudnia 2023 r. sygn. IV U 2178/23 w całości i oddalenie odwołania powoda od decyzji Dyrektora Wojskowego Biura Emerytalnego w Z. z dnia 17 kwietnia 2023 r. nr (...) . W odpowiedzi na apelację Wojskowego Biura Emerytalnego w Z. odwołujący K. Ż. wniósł o jej oddalenie. Sąd Apelacyjny zważył, co następuje: Apelacja Wojskowego Biura Emerytalnego w Z. jako bezzasadna podlegała oddaleniu. W ocenie Sądu Apelacyjnego, Sąd I instancji przeprowadził w niniejszej sprawie postępowanie dowodowe w sposób staranny, nieuchybiający zasadzie swobodnej oceny dowodów wyrażonej w art. 233 § 1 k.p.c. Zgromadzone w niniejszej sprawie dowody Sąd I instancji oceniał wszechstronnie, tj. wiarygodność i moc poszczególnych dowodów oceniona została w odniesieniu do całokształtu pozostałych dowodów. Sąd I instancji dokonał ustalenia wszystkich okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia w sprawie i Sąd Apelacyjny podstawę faktyczną wyroku w pełni podziela. Sąd Apelacyjny zaaprobował ustalenia i ocenę prawną Sądu Okręgowego. Przedmiotem sporu w niniejszej sprawie była możliwość podwyższenia emerytury ubezpieczonego K. Ż. o 1% podstawy wymiaru za każdy rok służby pełnionej bezpośrednio w charakterze sapera. De facto spór w niniejszej sprawie sprowadzał się do interpretacji prawnej przepisów dotyczących możliwości podwyższenia emerytury wojskowej w związku z pełnieniem przez żołnierza służby w charakterze sapera. Mając na uwadze treść apelacji w pierwszej kolejności należy odnieść się do zarzutu naruszenia prawa procesowego, bowiem tylko prawidłowo ustalony stan faktyczny w oparciu o zgromadzony materiał dowodowy poddany ocenie zgodnie z dyspozycją art. 233 § 1 k.p.c. może następnie stanowić podstawę zastosowania określonych przepisów prawa materialnego. Ocena wiarygodności i mocy dowodów jest podstawowym zadaniem sądu orzekającego, wyrażającym istotę sądzenia, a więc rozstrzygania kwestii spornych w warunkach niezawisłości, na podstawie własnego przekonania sędziego przy uwzględnieniu całokształtu zebranego materiału. Z kolei granice swobodnej oceny dowodów wyznaczone są wymaganiami prawa procesowego, doświadczenia życiowego oraz regułami logicznego rozumowania. Skuteczne postawienie zarzutu naruszenia przez sąd zasad określonych w art. 233 k.p.c. , wymaga wykazania, że sąd uchybił zasadom logicznego rozumowania lub doświadczenia życiowego. Tylko te uchybienia mogą być przeciwstawiane uprawnieniu sądu do dokonywania swobodnej oceny dowodów. Nie jest natomiast wystarczające przekonanie strony o innej niż przyjął to sąd wadze poszczególnych dowodów i ich odmiennej ocenie niż ocena sądu. Zdaniem Sądu Odwoławczego Sąd I instancji przy ocenie dowodów nie naruszył zasad wskazanych powyżej, gdyż w swym uzasadnieniu Sąd ten jasno i logicznie przedstawił jakie dowody uznał za istotne i wiarygodne w sprawie. W ocenie Sądu Odwoławczego ocena materiału dowodowego dokonana przez Sąd Okręgowy odpowiada zasadom logicznego rozumowania i doświadczenia życiowego. Sąd I instancji słusznie w oparciu o zgromadzony materiał dowodowy przyjął, że ubezpieczony K. Ż. w latach 2013, 2015, 2016, 2018, 2019, 2020, 2021 i 2022 przez okres wymagany przez § 3 pkt 4 rozporządzenia pełnił służbę o jakiej mowa w art. 15 ust. 2 pkt 2 lit. c ustawy - czyli przez co najmniej 12 dni w roku pełnił służbę bezpośrednio w charakterze sapera. Okoliczność ta wynika przede wszystkim z dokumentacji służbowej odwołującego tj. z rozkazu dziennego: - z dnia 25 marca 2013 r. - dopuszczenie w charakterze sapera do oczyszczania terenu poligonu z przedmiotów wybuchowych i niebezpiecznych pochodzenia wojskowego w kwietniu 2013 r. - z dnia 23 września 2013 r. - dopuszczenie w charakterze sapera do oczyszczania terenu poligonu z przedmiotów wybuchowych i niebezpiecznych w październiku 2013 r. - z dnia 7 kwietnia 2015 r. – rozkaz dzienny dotyczący przeszkolenia i dopuszczenia do oczyszczania terenu poligonu i nieruchomości z przedmiotów wybuchowych i niebezpiecznych pochodzenia wojskowego w charakterze sapera w kwietniu 2015 r. - z dnia 1 kwietnia 2016 r. – rozkaz dzienny dotyczący przeszkolenia i dopuszczenia do oczyszczania terenu poligonu i nieruchomości z przedmiotów z przedmiotów wybuchowych i niebezpiecznych w charakterze sapera w kwietniu 2016 r. - z dnia 29 września 2016 r. – dopuszczenie w charakterze sapera do oczyszczania terenu poligonu z przedmiotów wybuchowych i niebezpiecznych pochodzenia wojskowego w październiku 2016 r. - z dnia 3 kwietnia 2018 r. – dopuszczenie w charakterze sapera do oczyszczania terenu poligonu z przedmiotów wybuchowych i niebezpiecznych w kwietniu 2018 r. - z dnia 27 września 2018 r. – dopuszczenie w charakterze sapera do oczyszczania terenu poligonu z przedmiotów wybuchowych i niebezpiecznych w październiku 2018 r. - z dnia 2 kwietnia 2019 r. – dopuszczenie w charakterze sapera do oczyszczania terenu poligonu z przedmiotów wybuchowych i niebezpiecznych w kwietniu 2019 r. - z dnia 1 kwietnia 2020 r. – dopuszczenie w charakterze sapera do oczyszczania terenu poligonu z przedmiotów wybuchowych i niebezpiecznych pochodzenia wojskowego w kwietniu 2020 r. - z dnia 30 września 2020 r. – rozkaz dzienny dotyczący przeszkolenia i dopuszczenia do oczyszczania terenu poligonu i nieruchomości z przedmiotów wybuchowych i niebezpiecznych pochodzenia wojskowego w charakterze sapera w październiku 2020 r. - z dnia 1 kwietnia 2021 r. – dopuszczenie w charakterze sapera do oczyszczania terenu poligonu z przedmiotów wybuchowych i niebezpiecznych w kwietniu 2021 r. - z dnia 1 kwietnia 2022 r. – dopuszczenie w charakterze sapera do oczyszczania terenu poligonu z przedmiotów wybuchowych i niebezpiecznych w kwietniu 2022 r. - z dnia 5 października 2022 r. – dopuszczenie w charakterze sapera do oczyszczania terenu poligonu z przedmiotów wybuchowych i niebezpiecznych w październiku 2022 r. W poszczególnych latach wnioskodawca uczestniczył bezpośrednio w charakterze sapera w rozminowaniu i oczyszczaniu terenu z przedmiotów wybuchowych i niebezpiecznych lub brał udział w szkoleniach poligonowych z wykorzystaniem materiałów wybuchowych lub pracach minerskich z wykorzystaniem tych materiałów, w następującym wymiarze dni: – 2010 r. – 8 dni; – 2013 r. – 20 dni (9 +11), – 2014 r. – 9 dni, – 2015 r. – 12 dni; – 2016 r. – 24 dni (2 x 12 dni), – 2017 r. – 10 dni, – 2018 r. – 14 dni (10 + 4); – 2019 r. – 12 dni ; – 2020 r. – 25 dni (15+10) – 2021 r. – 15 dni; – 2022 r. – 29 dni (13 + 16) W każdym z ww. rozkazów dziennych oprócz potwierdzenia udziału odwołującego w ww. czynnościach, podano ich wymiar (ilość dni). W okresach, wskazanych w rozkazach dziennych, odwołujący brał czynny i bezpośredni udział w rozminowaniu i oczyszczaniu terenu (poligonu) z przedmiotów wybuchowych i niebezpiecznych. Powyższe dokumenty sporządzone dla celów ewidencyjno-emerytalnych w czasie pełnienia przez odwołującego K. Ż. zawodowej służby wojskowej wskazują także podstawę prawną ich wystawienia oraz przywołują dokumenty (rozkazy dzienne), które stanowiły podstawę ustalenia poszczególnych okresów pełnienia służby w charakterze sapera w kolejnych latach. Jednocześnie należy podkreślić, że rozkazy dzienne jak wynika z akt służbowych odwołującego są praktyką stosowaną od wielu lat i kwestionowanie ich wiarygodności przez wojskowy organ emerytalny jest niezrozumiałe. Poza tym skoro występują jakiekolwiek wątpliwości co do rzetelności dokumentacji służbowej winny one być - w ramach dobrych praktyk współpracy między organami tego samego resortu - wyjaśnione, uzgodnione i nie wprowadzać w błąd samego funkcjonariusza. Oczywistym przy tym jawi się fakt, że osoby wystawiające rozkazy dzienne ponoszą odpowiedzialność za ich treść, która wywołuje określone skutki - w tym przypadku ma wpływ na wysokość świadczenia emerytalnego odwołującego. Abstrahując od powyższego zauważyć należy, że okoliczność pełnienia służby w charakterze i warunkach skutkujących podwyższeniem podstawy wymiaru emerytury odwołującego za każdy rok o 1% - jak słusznie zauważył w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku Sąd I instancji - znalazła także potwierdzenie w zeznaniach przesłuchanych w sprawie świadków. Charakter czynności przy rozminowywaniu i oczyszczaniu poligonu został opisany przez świadków M. B. , Ł. O. , A. B. oraz przez samego odwołującego. Świadkowie konsekwentnie wskazywali, iż odwołujący bezpośrednio uczestniczył w oczyszczaniu poligonu z materiałów wybuchowych i niebezpiecznych pochodzenia wojskowego, a czynności przez niego wykonywane były czynnościami o charakterze stricte saperskim, również z przedłożonej dokumentacji wprost wynika, że odwołujący do ww. czynności dopuszczony był w charakterze sapera, w tym przeszedł niezbędne szkolenia. Z kolei przepis art. 15 ust. 2 pkt 2 lit. c wojskowej ustawy emerytalnej stanowi, że emeryturę wojskową podwyższa się o 1% podstawy wymiaru za każdy rok służby pełnionej bezpośrednio w charakterze sapera, a na mocy § 3 pkt 4 rozporządzenia: „Emeryturę wojskową podwyższa się o 1% podstawy wymiaru za każdy rok zawodowej służby wojskowej pełnionej bezpośrednio w charakterze sapera, jeżeli żołnierz uczestniczył w rozminowywaniu i oczyszczaniu terenów z przedmiotów wybuchowych i niebezpiecznych albo brał udział w szkoleniach poligonowych z wykorzystaniem materiałów wybuchowych lub pracach minerskich z wykorzystaniem tych materiałów - co najmniej przez 12 dni w ciągu roku kalendarzowego”. Zdaniem apelującego Wojskowego Biura Emerytalnego w Z. treść przywołanych powyżej regulacji prawnych wprost określa, że podwyższenie emerytury wojskowej z powyższego tytułu przysługuje wyłącznie tym żołnierzom, którzy pełnili w danym roku służbę wojskową jako saper (na stanowisku służbowym sapera), a w konsekwencji, że dyspozycją tychże regulacji nie są objęci żołnierze, którzy z naznaczenia stanowiskowego nie są saperami, nawet jeśli uczestniczyli we wskazanych wyżej czynnościach. Z takim rozumieniem powołanych przepisów – w ocenie Sądu Apelacyjnego - nie można się zgodzić, bowiem rozumowanie takie stanowi zawężającą je wykładnię. Jak wynika z ustalonego w sprawie stanu faktycznego większość ww. prac odwołującego wykonywanych w charakterze sapera odbywała się na poligonie W. , który jest jednym z największych poligonów w E. . Odwołujący był dopuszczany do realizacji prac oczyszczania terenu poligonu z przedmiotów wybuchowych i niebezpiecznych w charakterze sapera dopiero po odbyciu szkolenia oraz pozytywnym zaliczeniu egzaminu, jako dowódca grupy, na podstawie poszczególnych rozkazów dziennych, dotyczących konkretnych poligonów oraz okresu. Jako dowódca jednej z grup oczyszczania/saperskich, brał bezpośredni, czynny udział w oczyszczaniu poligonu, szedł w tyralierze. Sąd Apelacyjny podziela w tym zakresie stanowisko Sądu Apelacyjnego w Szczecinie, które zajął Sąd w wyroku z 28 lutego 2022 r. sprawa o sygn. III AUa 244/21 oraz w wyroku z 16 lipca 2021 r. sprawa o sygn. III AUa 261/21, wskazując, że skoro podwyższenie podstawy wymiaru świadczenia miałoby dotyczyć tylko żołnierzy pełniących służbę na stanowisku sapera, to zbędne byłoby uszczegółowienie czynności oraz określanie okresu ich wykonywania, o którym mowa w § 3 pkt 4 rozporządzenia. W uznaniu ustawodawcy wystarczający jest udział żołnierza w oczyszczaniu i rozminowywaniu terenów z przedmiotów wybuchowych i niebezpiecznych przez 12 dni w ciągu roku. Sąd Apelacyjny w niniejszym składzie podziela nadto stanowisko Sądu Apelacyjnego w Gdańsku, który w wyroku z dnia 13 października 2017 r., III AUa 523/17 wskazał, że sformułowanie „służby pełnionej bezpośrednio w charakterze saperów” użyte w przepisie art. 15 ust. 2 pkt 2 ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym żołnierzy zawodowych i ich rodzin nie oznacza wymogu pełnienia stałej służby na stanowisku sapera. Odwołując się do wykładni literalnej stwierdzić można, że gdyby taka była intencja ustawodawcy, wprost zostałoby użyte sformułowanie „na stanowisku (służbowym) sapera”, tymczasem ustawa wyraźnie posługuje się zwrotem „w charakterze”, co należy, w ocenie Sądu Odwoławczego, rozumieć jako wykonywanie czynności charakterystycznych dla stanowiska sapera (a takie czynności odwołujący w spornym okresie niewątpliwie wykonywał). Podobne stanowisko zajął Sąd Apelacyjny w Poznaniu w uzasadnieniu wyroku z dnia 10 grudnia 2024 r. sprawa o sygn. III AUa 1064/22 wskazując, że kryterium uzyskania prawa do podwyższenia podstawy wymiaru emerytury wojskowej jest udział żołnierza w rozminowywaniu i oczyszczaniu terenów z przedmiotów wybuchowych i niebezpiecznych w charakterze sapera przez co najmniej 12 dni w ciągu roku, niezależnie od tego czy zajmuje stanowisko służbowe sapera, czy też inne stanowisko służbowe. Jednocześnie zauważyć wypada, że niniejsza sprawa jest przykładem tego, że osoba nie pełniąca służby na stanowisku sapera (jak odwołujący K. Ż. ), w spornym okresach wykonywała czynności sapera, a okres ten przekraczał ustaloną granicę co najmniej 12 dni w roku kalendarzowym. Kryterium przyznania podwyższenia podstawy wymiaru świadczenia emerytalnego jest zatem udział żołnierza w charakterze sapera w rozminowywaniu i oczyszczaniu terenów z przedmiotów wybuchowych i niebezpiecznych albo udział w szkoleniach poligonowych z wykorzystaniem materiałów wybuchowych lub pracach minerskich z wykorzystaniem tych materiałów - co najmniej przez 12 dni w ciągu roku kalendarzowego. Natomiast okoliczność, że żołnierz pełni służbę w charakterze sapera dotyczy zarówno żołnierza, który pełni taką służbę stale - zajmując stanowisko sapera, jak i żołnierza, który w określonych w rozporządzeniu okolicznościach i okresie pełni służbę w charakterze sapera , czyli także do żołnierzy, którzy stałą służbę pełnią na innym niż saper stanowisku (jak odwołujący K. Ż. ). Z akt emerytalnych odwołującego wynika, że w okresie służby wojskowej formalnie zajmował następujące stanowiska w (...) : tj. (...) , (...) , od 2 kwietnia 2007 r. (...) , od 7 stycznia 2014 r. (...) , od 20 lutego 2014 r. (...) , od 22 października 2018 r. (...) , niemniej nie było wystarczające dla odmowy uwzględnienia żądania ubezpieczonego, albowiem ważne jest jaki zakres czynności realizował w ramach służby . Z kolei czynności realizowane w ramach służby odwołującego w spornym okresie w zakresie istotnym dla rozstrzygnięcia, wynikały z przedłożonych za poszczególne lata rozkazów dziennych, a dodatkowo znalazły odzwierciedlenie w zeznaniach świadków i odwołującego. We wskazanych spornych latach odwołujący - na podstawie rozkazów dziennych – służbę jako dowódca grupy saperskiej tj. grupy oczyszczania terenu poligonu z przedmiotów wybuchowych i niebezpiecznych pochodzenia wojskowego. W tym stanie rzeczy, nie znajdując podstaw do uwzględnienia apelacji wojskowego organu rentowego (ponieważ zarówno zarzut naruszenia prawa procesowego, jak i materialnego okazał się nieuzasadniony, a Sąd Apelacyjny nie znalazł innych podstaw do kwestionowania prawidłowości zaskarżonego wyroku) Sąd Apelacyjny, działając na podstawie art. 385 k.p.c. apelację oddalił. sędzia Marta Sawińska

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI